Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 5:8

Αυτό το πανάγιο όνομα έσωσε τους τρεις παίδες από το μέσο της καιόμενης φωτιάς· αυτό μπορεί να ελευθερώσει και εμάς από την πλάνη και την προθυμία μας από την έπαρση της νίκης. Όπως, λοιπόν, συνδεθήκαμε στην πρόσκαιρη στρατεία, έτσι ας ενωθούμε και για την ατελεύτητη αξία· όπως σπεύσαμε να φορέσουμε στα σαρκικά μας κεφάλια περικεφαλαία για απόλυτη ασφάλεια, έτσι ας φορέσουμε και στις ψυχές μας την περικεφαλαία της ελπίδας της σωτηρίας. Ας μη διχάσει, λοιπόν, τη χορεία μας ο Εχθρός, και ας μη στήσει εναντίον μας καύχημα ο πλάνος· ας μη λαφυραγωγήσει τον αριθμό των αγίων αθλητών, και ας μην πτοήσει τις καρδιές όσων ήλπισαν στον Θεό. Τέτοια εφόδια του Κυρίου προσέφερε ο άγιος στους συμμάρτυρές του ενώπιον όλων.

Εφόσον λοιπόν έχουμε κατανοήσει το πλήθος των εχθρών, θα ήταν καιρός να πολεμήσουμε. Δεν θα τολμούσε όμως κανείς να αντιμετωπίσει την παράταξη των αντιπάλων, εάν δεν έχει θωρακιστεί με την πανοπλία του αποστόλου. Εξάλλου, κανείς δεν αγνοεί τον τρόπο εκείνου του θεϊκού εξοπλισμού, μέσω του οποίου καθιστά άτρωτο απέναντι στα εχθρικά βέλη εκείνον που παρατάσσεται απέναντι στη φάλαγγα των εχθρών. Διότι ο απόστολος, διαχωρίζοντας τις αρετές σε είδη, έχει καταστήσει κάθε είδος αρετής ως ιδιαίτερο όπλο για καθένα από τα καίρια μέρη μας. Επειδή, συμπλέκοντας και συνυφαίνοντας τη δικαιοσύνη με την πίστη, κατασκευάζει μέσω αυτών τον θώρακα για τον οπλίτη, θωρακίζοντας άριστα και με ασφάλεια τον στρατιώτη και με τα δύο. Διότι δεν είναι δυνατόν το ένα, όταν είναι αποχωρισμένο από το άλλο, να αποτελέσει από μόνο του ασφαλές όπλο για εκείνον που το χειρίζεται. Ούτε η πίστη χωρίς τα έργα της δικαιοσύνης είναι ικανή να μας διασώσει, ούτε πάλι η δικαιοσύνη του βίου είναι ασφαλής για τη σωτηρία από μόνη της, όταν είναι αποχωρισμένη από την πίστη. Γι' αυτόν τον λόγο, συμπλέκοντας την πίστη και τη δικαιοσύνη σαν κάποια υλικά γι' αυτό το όπλο, προφυλάσσει την περιοχή της καρδιάς του οπλίτη· διότι μέσα στον θώρακα νοείται η καρδιά. Το δε κεφάλι του πολεμιστή το προφυλάσσει με την ελπίδα, υποδηλώνοντας ότι αρμόζει η ελπίδα του καλού στρατιώτη για τα υψηλά να κατευθύνεται προς τα άνω, σαν ένα είδος λοφίου. Και ο θυρεός, το προστατευτικό όπλο, είναι η αρραγής πίστη, την οποία δεν μπορεί να διαπεράσει η αιχμή των βελών.

Δεν ανήκουμε στη νύχτα ούτε στο σκοτάδι. Επομένως, ας μην κοιμόμαστε, όπως και οι υπόλοιποι, αλλά ας αγρυπνούμε και ας νήφουμε. Διότι εκείνοι που κοιμούνται, τη νύχτα κοιμούνται· και εκείνοι που μεθούν, τη νύχτα μεθούν· εμείς όμως, εφόσον ανήκουμε στην ημέρα, ας νήφουμε. Αποδεικνύει εδώ ότι το να βρισκόμαστε στην ημέρα εξαρτάται από εμάς. Και εδώ βέβαια, αναφέρομαι στην παρούσα ημέρα και νύχτα, δεν εξαρτάται από εμάς, αλλά η νύχτα έρχεται ακόμη και παρά τη θέλησή μας, και ο ύπνος επέρχεται χωρίς να το επιθυμούμε. Στην περίπτωση όμως εκείνης της νύχτας και εκείνου του ύπνου δεν ισχύει πλέον αυτό, αλλά είναι δυνατόν να αγρυπνούμε διαρκώς, είναι δυνατόν να βρισκόμαστε πάντοτε στην ημέρα. Διότι το να κλείσει κανείς τα μάτια της ψυχής και να προκαλέσει τον ύπνο της κακίας δεν είναι ζήτημα φύσεως, αλλά προαιρέσεως.

Γι' αυτό και δηλώνοντας τούτο, ότι δηλαδή έχουμε ανάγκη από όπλα, πρόσθεσε: «Εμείς όμως, που ανήκουμε στην ημέρα, ας είμαστε νηφάλιοι, έχοντας ενδυθεί τον θώρακα της πίστης και της αγάπης, και ως περικεφαλαία την ελπίδα της σωτηρίας». Της πίστης και της αγάπης, λέει. Εδώ υπαινίσσεται τον βίο που συνοδεύεται από τα ορθά δόγματα.

Πρόσεξε πώς εξήγησε τι σημαίνει το να αγρυπνεί κανείς και να νήφει: το να έχει, λέει, τον θώρακα της πίστεως και της αγάπης. Και δεν εννοεί την οποιαδήποτε πίστη, αλλά τη ζέουσα, την ειλικρινή, αυτήν που καθιστά ακατανίκητους όσους την προβάλλουν ως προστασία. Όπως ακριβώς τον θώρακα τίποτα δεν μπορεί να τον διαπεράσει εύκολα, αλλά αποτελεί ένα αφανές τείχος για το στήθος· έτσι και εσύ περίβαλε την ψυχή σου με την πίστη και την αγάπη, και κανένα από τα πυρωμένα βέλη του διαβόλου δεν θα μπορέσει να καρφωθεί πάνω της.

Διότι, όπου η δύναμη της ψυχής έχει οχυρωθεί εκ των προτέρων με το όπλο της αγάπης, μάταια και άσκοπα τα μηχανεύονται όλα οι επίβουλοι. Διότι ούτε πονηρία, ούτε έχθρα, ούτε βασκανία, ούτε κολακεία, ούτε υποκρισία, ούτε τίποτε άλλο θα μπορέσει να πλήξει μια τέτοια ψυχή. Και δεν ανέφερε απλώς την αγάπη, αλλά είπε να την ενδυθούμε ως ισχυρό θώρακα. Έπειτα, αφού μίλησε έτσι, προσθέτει: «Και ως περικεφαλαία, την ελπίδα της σωτηρίας».

«Εμείς όμως, επειδή ανήκουμε στην ημέρα, ας είμαστε νηφάλιοι, έχοντας ντυθεί τον θώρακα της πίστης και της αγάπης, και ως περικεφαλαία, την ελπίδα της σωτηρίας· διότι ο Θεός δεν μας προόρισε για την οργή, αλλά για την απόκτηση της σωτηρίας μέσω του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος πέθανε για εμάς, ώστε είτε αγρυπνούμε είτε κοιμόμαστε, να ζήσουμε μαζί του. Γι' αυτό να παρηγορείτε ο ένας τον άλλον και να οικοδομείτε ο ένας τον άλλον, όπως άλλωστε και κάνετε». Επίκαιρα εισάγει τον λόγο περί του κόπου, υποδεικνύοντας σε αυτόν τον λόγο περί του μυστηρίου, και τον λόγο για τον οποίο συνέβη ο θάνατος του Χριστού. «Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, να αναγνωρίζετε εκείνους που κοπιάζουν ανάμεσά σας και σας καθοδηγούν εν Κυρίω και σας νουθετούν, και να τους τρέφετε υπερβολική εκτίμηση με αγάπη εξαιτίας του έργου τους. Να ειρηνεύετε μεταξύ σας». Διδάσκει τα περί των διδασκάλων, προτρέποντας για το πώς πρέπει να είναι. «Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, να νουθετείτε τους άτακτους, να παρηγορείτε τους ολιγόψυχους, να περιθάλπετε τους ασθενείς, να μακροθυμείτε προς όλους.

ΛΟΓΟΣ ΚΔʹ. Η πίστη πρέπει να προβάλλεται ως όπλο κατά των εχθρών. ΑΔΕΛΦΟΙ ΚΑΙ ΠΑΤΕΡΕΣ, να πορεύεστε τον δρόμο σας εν ειρήνη· και χαίρομαι που σας βλέπω σε τέτοια κατάσταση. Αλλά επειδή είστε στρατιώτες του Χριστού, και είναι ίδιον του στρατιώτη να μελετά τα του πολέμου και να έχει την πανοπλία του άρτια και έτοιμη για τη συμπλοκή με τους αντιπάλους την κατάλληλη στιγμή, κοιτάξτε πώς είστε προετοιμασμένοι, και πώς τα πνευματικά σας όπλα είναι ακονισμένα, καθαρισμένα και στιλβωμένα: η ρομφαία της υπακοής, ο θώρακας της πίστεως, η περικεφαλαία της σωτηριώδους ελπίδας, ο θυρεός της ταπεινοφροσύνης, η φαρέτρα των αγαθών λογισμών. Αλλά ακόμη και το όχημα, δηλαδή το τίμιο σώμα, πρέπει να είναι σαν ένα καλά γυμνασμένο άλογο: ούτε πολύσαρκο, επειδή είναι άχρηστο για τρέξιμο, ούτε υπερβολικά αδύνατο, επειδή είναι αργό στις κινήσεις του, αλλά να δέχεται καλά το χαλινάρι του θείου φόβου, ώστε να μην ξεφεύγει από την καθοδήγηση, ούτε πάλι να ρίξει κάτω τον αναβάτη νου με σκιρτήματα απειθαρχίας.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΡΓ'. Ότι πρέπει να αγωνιζόμαστε και να πολεμούμε στην πνευματική μας στρατεία εναντίον των αντίθετων λογισμών που μας προσβάλλουν, ώστε να λάβουμε από τον αγωνοθέτη Χριστό τα βραβεία της νίκης. Αδελφοί και πατέρες, πορευόμενοι συνεχίστε την πορεία σας με ειρήνη, και χαίρομαι βλέποντάς σας σε τέτοια κατάσταση. Αλλά επειδή είστε στρατιώτες του Χριστού (και ίδιον του στρατιώτη είναι να μελετά πάντοτε τα του πολέμου, και να έχει την πανοπλία του ετοιμασμένη και σε ετοιμότητα για τη σύγκρουση με τους εχθρούς όταν έρθει η ώρα), προσέχετε πώς είστε προετοιμασμένοι, πώς είναι τα πνευματικά σας όπλα, δηλαδή να είναι ακονισμένα και καθαρισμένα και γυαλισμένα, η ρομφαία της υπακοής, ο θώρακας της πίστεως, η περικεφαλαία της σωτήριας ελπίδας, η ασπίδα της ταπεινοφροσύνης, η φαρέτρα των αγαθών λογισμών και βεβαίως και το όχημα, δηλαδή το τίμιο σώμα σας, σαν ένα άλογο καλά γυμνασμένο, ούτε πολύ παχύ (επειδή γίνεται άχρηστο για το τρέξιμο), ούτε πολύ αδυνατισμένο (επειδή γίνεται αργό στις κινήσεις), που να φέρει καλά το χαλινάρι του θείου φόβου, ώστε να μην ξεφεύγει από την καθοδήγηση του ηνιόχου, ούτε πάλι να ανατρέπει τον επιβάτη νου με κάποιο απείθαρχο σκίρτημα. Τέτοιους θέλει ο λόγος να είστε πάντοτε, επειδή κάθε μέρα διεξάγεται πόλεμος, κάθε ώρα μάχη, κάθε στιγμή ρίχνονται βέλη.

Διότι αληθινά μας καταδιώκουν οι εχθροί μας και διψούν για την απώλειά μας, «τοποθετώντας σκάνδαλα δίπλα στο μονοπάτι,» και προσπαθώντας με κάθε τέχνασμα να μας ωθήσουν στο βάραθρο της αμαρτίας. Αλλά κι εμείς ως στρατιώτες ας αγωνιστούμε, φορώντας τον θώρακα της πίστης και της αγάπης και ως περικεφαλαία την ελπίδα της σωτηρίας, διότι με αυτά τα όπλα αποκρούεται ο πόλεμος. Και το θαυμαστό είναι ότι μέσα στον ίδιο τον πόλεμο κερδίζονται τα στεφάνια. Διότι, στον μεν σωματικό πόλεμο, αν εκείνος που παλεύει δεν καταβάλει τον αντίπαλο, δεν στεφανώνεται· εδώ όμως, αν δεν καταβληθεί από τον αντίπαλο, έχει ήδη στεφανωθεί. Και αυτό είναι φανερό από όσα αποκαλύφθηκαν σε κάποιον από τους άγιους πατέρες μας σχετικά με τον δικό του μαθητή, ο οποίος πολεμήθηκε επτά φορές για να υποχωρήσει, και με την υπομονή του έλαβε επτά στεφάνια. Επομένως, αφού τα στεφάνια βρίσκονται στους πολέμους, ας υπομείνουμε τον πόλεμο με μακροθυμία, παρακαλώ, αδελφοί, χωρίς να αποθαρρυνόμαστε από την παράταση της μάχης. Η αγία Σάρρα δεν πολεμήθηκε σκληρά επί σαράντα έτη από τον δαίμονα της πορνείας; Και όμως δεν ολιγώρησε. Δεν συνέβη το ίδιο και με κάποιον υποτακτικό, που πολεμούνταν παρομοίως και ερωτήθηκε από τον δικό του γέροντα: «Θέλεις να παρακαλέσω τον Θεό, για να άρει από σένα τον πόλεμο;» και όμως ούτε εκείνος το δέχθηκε· διότι έβλεπε μέσα στους πολέμους τα έπαθλα της νίκης. Τίποτε δεν είναι τόσο ισχυρό για την κατάργηση του πολέμου, όσο η προσευχή, τα δάκρυα και η συντριβή της καρδιάς.