Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 1:16

Απόκριση του Βαρσανουφίου: Κάθε αγαθή δωρεά, προφανώς, προέρχεται από τον Θεό. Διότι, επειδή Αυτός είναι αγαθός, όλα τα αγαθά πηγάζουν από Αυτόν, στους μεν δικαίους επειδή είναι άξιοι, στους δε αμαρτωλούς ως ευεργετούμενους για να οδηγηθούν στη μετάνοια, σύμφωνα με τον άγιο Παύλο, ο οποίος λέει: «Επειδή εγώ είμαι ο πρώτος από τους αμαρτωλούς, αλλά ελεήθηκα, ώστε σε εμένα πρώτον να δείξει ο Χριστός όλη Του τη μακροθυμία». Ερώτηση του ιδίου προς τον ίδιον: Πώς μπορεί κανείς να Τον ευχαριστεί επάξια;

ΑΛΛΟ. «Πιστός είναι ο λόγος και άξιος κάθε αποδοχής, ότι ο Χριστός Ιησούς ήλθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς, από τους οποίους πρώτος είμαι εγώ. Αλλά γι' αυτό ελεήθηκα, ώστε σε εμένα πρώτο να δείξει ο Χριστός όλη τη μακροθυμία του, ως παράδειγμα για εκείνους που πρόκειται να πιστέψουν σε αυτόν για να αποκτήσουν αιώνια ζωή.» Εάν σωζόμαστε μέσω της πίστεως στον Χριστό και μετέχουμε στην αιώνια ζωή, αποτινάσσοντας τον ζυγό του θανάτου, πώς δεν είναι κατά φύση Θεός ο Υιός, ο οποίος είναι και χορηγός της ζωής, εφόσον ο ίδιος είναι ζωή κατά φύση, και διασώζει ως Θεός, όντας ο μόνος που δύναται να το πράξει αυτό, και γι' αυτό λέγει: «Εγώ είμαι ο Θεός που σε σώζει, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα;» Διότι, πράγματι και αληθινά, ούτε πρέσβης, ούτε άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος μας έσωσε, αυτός που παλαιότερα βέβαια υποσχόταν να μας σώσει μέσω των αγίων προφητών, ενώ κατά τον καιρό της ελεύσεώς του φανέρωσε τον εαυτό του πλέον παρόντα, και γι' αυτό αναφωνούσε: «Εγώ που ομιλώ είμαι παρών. Πόσο ωραίοι είναι πάνω στα όρη οι πόδες εκείνων που ευαγγελίζονται άγγελμα ειρήνης!» Διότι, αφού ήλθε, ευαγγελίστηκε ειρήνη σε εμάς που ήμασταν μακριά, και ειρήνη σε εκείνους που ήταν κοντά, σύμφωνα με τα λόγια του Παύλου.

Όταν θυμόμαστε τον άγιο απόστολο Παύλο να διηγείται τα δικά του σφάλματα και να τοποθετεί την ψυχή του στην έσχατη και κατώτερη θέση, «Ο Ιησούς Χριστός», λέει, «ήλθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς, από τους οποίους πρώτος είμαι εγώ· αλλά γι' αυτό με ελέησε, ώστε σε μένα πρώτον να δείξει όλη τη μακροθυμία του». Διότι από την αρχή ήμουν διώκτης και υβριστής και βλάσφημος, αλλά ελεήθηκα, επειδή ενήργησα από άγνοια, ευρισκόμενος σε απιστία. Αυτά, πότε και σε ποια εποχή τα έλεγε;

Όταν μνημονεύουμε τον άγιο απόστολο Παύλο, όταν διηγείται τα σφάλματά του, πώς τοποθετεί την ψυχή του στην έσχατη και κατώτερη θέση· «Ο Ιησούς Χριστός», λέει, «ήλθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς, από τους οποίους πρώτος είμαι εγώ· αλλά γι' αυτό με ελέησε, για να δείξει πρώτα σε εμένα όλη του τη μακροθυμία».

Βλέπετε, πώς βρισκόταν σε εξουσία, πώς βρισκόταν μέσα σε πλούτο, και ούτε στον δρόμο δεν αναπαυόταν; Ποιος άραγε να ήταν αυτός όταν έμενε στο σπίτι του, αφού ούτε στους δρόμους δεν ανεχόταν να μένει άπραγος; Ποιος να ήταν αυτός κατά τη διάρκεια της νύχτας; δ΄. Όσοι βρίσκεστε σε αξιώματα, ακούστε, και μιμηθείτε την ταπεινοφροσύνη και την ευλάβεια. Αν και επρόκειτο να αναχωρήσει για το σπίτι του, δεν είπε στον εαυτό του: «Αναχωρώ για την πατρίδα, εκεί θα λάβω το λουτρό» — αυτά είναι τα ψυχρά λόγια των πολλών. Δεν είχε ανάγκη από σημεία, δεν είχε ανάγκη από θαύματα· πίστεψε μόνο από τον προφήτη. Για τον λόγο αυτόν ο Παύλος θρηνεί για τον εαυτό του, λέγοντας: «Αλλά γι' αυτό ελεήθηκα, διότι ενήργησα από άγνοια ευρισκόμενος σε απιστία, και για να δείξει ο Ιησούς Χριστός σε μένα πρώτον όλη Του τη μακροθυμία». Αξίζει πράγματι να θαυμάσει κανείς αυτόν τον ευνούχο. Δεν είδε τον Χριστό, δεν είδε κανένα σημείο· έβλεπε τα Ιεροσόλυμα να στέκονται ακόμη όρθια, και πίστεψε στον Φίλιππο.

Είδες, ο εχθρός, ο πολέμιος πόση εύνοια επέδειξε; Γι' αυτό είναι αναγκαίο να αναφέρουμε και τον προηγούμενο βίο του· διότι αυτό μας φανερώνει τη φιλανθρωπία και τη δύναμη του Θεού. Τη φιλανθρωπία μεν, διότι θέλησε να σώσει εκείνον που είχε διαπράξει τόσα κακά και να τον ελκύσει κοντά Του· τη δύναμη δε, διότι, εφόσον το θέλησε, το κατόρθωσε. Επίσης, αυτό φανερώνει και την ψυχή του Παύλου, ότι δεν έκανε τίποτα από διάθεση για φιλονικία, ούτε όντας προκατειλημμένος από την ανθρώπινη δόξα, όπως οι Ιουδαίοι, αλλά επειδή φλεγόταν από ζήλο, ζήλο όχι ορθό βέβαια, αλλά παρ' όλα αυτά ζήλο. Πράγμα που και ο ίδιος διακήρυττε λέγοντας: «Γι' αυτό ελεήθηκα, επειδή ενήργησα από άγνοια, ευρισκόμενος σε απιστία»· και εκφράζοντας τον βαθύ θαυμασμό του για τη φιλανθρωπία του Θεού, έλεγε: «Για να δείξει ο Χριστός σε εμένα πρώτον όλη Του τη μακροθυμία, ώστε να αποτελέσω υπόδειγμα για εκείνους που επρόκειτο να πιστέψουν σε Αυτόν για την αιώνια ζωή»· και αλλού πάλι έλεγε, ότι: «Την ενέργεια της δυνάμεώς Του την έδειξε κατεξοχήν σε εμάς που πιστεύουμε».

Ίσως περιμένετε με προσμονή να ακούσετε από εμένα ως προοίμιο, γιατί άραγε δεν τον κάλεσε μαζί με τους δώδεκα· αλλά, για να μην απομακρυνθώ από το προκείμενο ζήτημα και μακρηγορήσω, παρακαλώ και εγώ την αγάπη σας να μην τα μαθαίνετε όλα από εμένα, αλλά να ερευνάτε και από μόνοι σας και να παρακαλείτε τον Θεό να σας τα αποκαλύπτει. Έχουμε μιλήσει άλλωστε σχετικά με αυτά, όταν συζητούσαμε μαζί σας για την αλλαγή του ονόματός του, και για ποιο λόγο, ενώ ονομαζόταν Σαύλος, τον ονόμασε Παύλο· εάν όμως τα έχετε ξεχάσει, ανατρέχοντας σε εκείνο το βιβλίο, θα τα μάθετε όλα. Προς το παρόν, ας ακολουθήσουμε τη σειρά του κειμένου, και ας εξετάσουμε πώς πάλι αποδεικνύει ότι τίποτε το ανθρώπινο δεν συνέβη σε αυτόν, αλλά ότι ο Θεός τα οικονομούσε όλα σχετικά με αυτόν με πολλή πρόνοια. «Και αφού τον κάλεσε διά της χάριτός Του». Ο μεν Θεός, λέει, τον κάλεσε εξαιτίας της αρετής του. «Διότι αυτός είναι για εμένα σκεύος εκλογής», έλεγε προς τον Ανανία, «για να βαστάσει το όνομά μου ενώπιον των εθνών και των βασιλέων», δηλαδή, είναι ικανός να διακονήσει και να επιδείξει σπουδαίο έργο. Και αυτήν θέτει ως αιτία της κλήσεως· ο ίδιος όμως παντού αναφέρει ότι τα πάντα οφείλονται στη χάρη και στην άφατη φιλανθρωπία Του, λέγοντας τα εξής: «Αλλά ελεήθηκα, όχι επειδή ήμουν ικανός, ούτε επειδή ήμουν κατάλληλος, αλλά για να επιδείξει σε εμένα όλη Του τη μακροθυμία, ως παράδειγμα για εκείνους που πρόκειται να πιστέψουν σε Αυτόν για να λάβουν αιώνια ζωή».

Είδες την υπερβολή της ταπεινοφροσύνης; Γι' αυτόν τον λόγο, λέει, ελεήθηκα εγώ, ώστε να μην απελπιστεί κανείς, εφόσον ο χειρότερος από όλους τους ανθρώπους απόλαυσε τη φιλανθρωπία. Διότι αυτό δηλώνει με το να πει: «Για να δείξει σε εμένα όλη τη μακροθυμία, ως υπόδειγμα για εκείνους που πρόκειται να πιστέψουν σε Αυτόν». «Να αποκαλύψει τον Υιό Του μέσα μου». Σε άλλο σημείο όμως λέει ο Χριστός: «Κανείς δεν γνωρίζει τον Υιό, παρά μόνο ο Πατέρας, και κανείς δεν γνωρίζει τον Πατέρα, παρά μόνο ο Υιός, και σε όποιον θέλει ο Υιός να τον αποκαλύψει».

Διότι δεν το λέει αυτό επειδή διαβάλλει τον βίο του ως ασελγή, μη γένοιτο, αλλά συγκρίνοντας εκείνη τη δικαιοσύνη με τούτη, αποδεικνύει ότι δεν είναι τίποτα· και όχι μόνο αυτό, αλλά αποφαίνεται ότι είναι αμαρτωλοί και όσοι την κατέχουν. Αλλά γι' αυτό ελεήθηκα, λέει, ώστε σε εμένα πρώτο να δείξει ο Ιησούς Χριστός όλη του τη μακροθυμία, ως υπόδειγμα για όσους πρόκειται να πιστέψουν σε αυτόν για την αιώνια ζωή.

Και παρατήρησε την ταπεινοφροσύνη αυτού του μακαρίου. Δεν είπε: «Για να δείξει σε εμένα τη μακροθυμία», αλλά: «Όλη τη μακροθυμία»· σαν να έλεγε: Σε κανέναν άλλον δεν έχει να επιδείξει μεγαλύτερη μακροθυμία από ό,τι σε εμένα, ούτε να βρει τέτοιον αμαρτωλό, ο οποίος να έχει ανάγκη από όλο του το έλεος, από όλη τη μακροθυμία, και όχι από ένα μέρος της, όπως εκείνοι που αμαρτάνουν εν μέρει.

«Ως παράδειγμα», λέει, «εκείνων που πρόκειται να πιστέψουν σε αυτόν για την αιώνια ζωή», δηλαδή για παρηγοριά, για προτροπή. Επειδή όμως διατύπωσε κάτι τόσο σπουδαίο για τον Υιό, και ότι επέδειξε τόσο μεγάλη αγάπη, προκειμένου να μη νομίσει κανείς ότι ο Πατέρας στερείται αυτής της αγάπης, αναπέμπει δόξα και σε αυτόν, προσθέτοντας και λέγοντας: «Στον δε βασιλιά των αιώνων, τον άφθαρτο, τον αόρατο, τον μόνο σοφό Θεό, ας ανήκει η τιμή και η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν». Εξαιτίας αυτών λοιπόν, λέει, δεν δοξάζουμε μόνο τον Υιό, αλλά και τον Πατέρα. Ας ρωτήσουμε, συνεπώς, τους αιρετικούς: Ιδού, μιλώντας για τον Πατέρα είπε «Στον μόνο Θεό»· άραγε ο Υιός δεν είναι Θεός; Είπε και «Στον μόνο άφθαρτο»· άραγε δεν είναι άφθαρτος ο Υιός; Και αυτό που προσφέρει σε εμάς μετέπειτα, ο ίδιος δεν το κατέχει; Ναι, λέει, είναι και Θεός και άφθαρτος, αλλά όχι τέτοιος όπως είναι ο Πατέρας. Τι λες; Δεν είναι τέτοιος, και έχει κατώτερη ουσία; Επομένως, έχει και κατώτερη αφθαρσία.

Έπειτα από αυτό, προσφέρει αγαθές ελπίδες και σε εκείνους που έχουν απελπιστεί από τον εαυτό τους. Διότι, λέει, και ο Χριστός για αυτόν τον λόγο τον δέχθηκε κοντά Του, για να δείξει πρώτα σε αυτόν όλη τη μακροθυμία και τον υπερβάλλοντα πλούτο της χρηστότητάς Του, ως υπόδειγμα για εκείνους που επρόκειτο να πιστέψουν σε Αυτόν για την αιώνια ζωή. Επειδή βέβαια τα όσα είχαν τολμήσει αυτοί ξεπερνούσαν κάθε συγχώρεση· αυτό ακριβώς καταδεικνύοντας και ο ευαγγελιστής, έλεγε: «Ήλθε στα δικά Του, και οι δικοί Του δεν Τον δέχθηκαν». Από πού ήλθε Εκείνος που τα πάντα πληροί και είναι πανταχού παρών; Ποιον τόπο άδειασε από την παρουσία Του Εκείνος που συνέχει και συγκρατεί τα πάντα με το χέρι Του;

Αυτός ακριβώς ο άγιος, χωρίς να τον πιέζει κανείς, συνεχώς αναλογιζόταν και ομολογούσε δημόσια τα αμαρτήματά του, άλλοτε μεν λέγοντας: «Ο Ιησούς Χριστός ήλθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς, από τους οποίους πρώτος είμαι εγώ»· άλλοτε δε λέγοντας: «Οφείλω χάρη στον Χριστό που με ενδυνάμωσε, διότι με θεώρησε πιστό, θέτοντάς με στη διακονία, εμένα που προηγουμένως ήμουν βλάσφημος, διώκτης και υβριστής· αλλά ελεήθηκα, επειδή το έπραξα από άγνοια, ευρισκόμενος σε απιστία»· και πάλι: «Έσχατο δε από όλους, σαν σε έκτρωμα, εμφανίστηκε και σε μένα· διότι εγώ είμαι ο ελάχιστος των αποστόλων, ο οποίος δεν είμαι ικανός να ονομάζομαι απόστολος, επειδή καταδίωξα την Εκκλησία του Θεού»· και πάλι: «Σε εμένα τον ελαχιστότερο από όλους τους αγίους δόθηκε αυτή η χάρη». Βλέπεις πώς ονομάζει τον εαυτό του έσχατο, όχι μόνο μεταξύ των αποστόλων, αλλά και όλων γενικά των πιστών, λέγοντας, «Σε εμένα τον ελαχιστότερο από όλους τους αγίους δόθηκε αυτή η χάρη»; Έτσι, δηλώνει ότι δεν είναι άξιος ούτε για τη σωτηρία μέσω της οποίας σώθηκε· διότι, αφού είπε ότι «ο Ιησούς Χριστός ήλθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς, από τους οποίους πρώτος είμαι εγώ»· άκουσε και για ποιο λόγο το λέει αυτό: «Αλλά γι' αυτό ακριβώς ελεήθηκα, ώστε σε εμένα πρώτον να δείξει ο Ιησούς Χριστός όλη τη μακροθυμία Του, ως παράδειγμα για εκείνους που πρόκειται να πιστέψουν σε Αυτόν, ώστε να αποκτήσουν την αιώνια ζωή».

Αν θέλεις, άκουσε και μια άλλη τέτοια απόδειξη: «Ο Χριστός ήλθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς, από τους οποίους πρώτος είμαι εγώ, και γι' αυτό ελεήθηκα, ώστε σε εμένα πρώτον να δείξει την πολλή μακροθυμία του». Πώς λοιπόν την έδειξε σε αυτόν, αφού εμφανίστηκε σε αυτόν τελευταίο, αν χρονικά δεν ήταν ο πρώτος; Διότι πριν από αυτόν εμφανίστηκε στους μαθητές, πριν από τους μαθητές στους προφήτες, και μετά από αυτούς πάλι σε όσους ήταν στον κόσμο πριν από εκείνους. Πώς λοιπόν εμφανίστηκε σε αυτόν πρώτον, αν όχι επειδή είναι πρώτος στην τιμή; Όπως λοιπόν ο Ιωάννης είναι χρονικά ο τελευταίος των προφητών, αλλά μεγαλύτερος στην τιμή, ομοίως και ο Απόστολος είναι μεν χρονικά ο τελευταίος των αποστόλων, αλλά πρώτος στην τιμή από όλους τους αγίους. Αν όμως δεν πείθεσαι από την αλήθεια, πείσου τουλάχιστον από τον τύπο που προτυπώθηκε γι' αυτόν κατά την αναγνώριση των αδελφών του Ιωσήφ, πώς δηλαδή ο Ιωσήφ έβαλε τον καθένα από τους αδελφούς του να καθίσει σύμφωνα με τα πρεσβεία της ηλικίας του, και τελευταίο από όλους τον υστερότοκο Βενιαμίν. Πενταπλασίασε όμως τη μερίδα του σε σύγκριση με τη μερίδα των αδελφών του, πράγμα που αποτελεί τύπο των μελλοντικών πραγμάτων: ο μεν Ιωσήφ είναι τύπος του Κυρίου, οι δε υπόλοιποι αδελφοί των μαθητών· ο δε Βενιαμίν είναι τύπος του Αποστόλου, όπως μαρτυρεί και ο ίδιος για τον εαυτό του λέγοντας: «Εκ φυλής Βενιαμίν», και εκεί αναφέρεται ο Βενιαμίν ως νεότερος σε έκσταση· το μεν νεότερος λόγω του ότι είναι ο τελευταίος, το δε σε έκσταση λόγω του οράματος που είδε στον δρόμο. Εξέστη δε και από τα νομικά, εξέστη και από τα επουράνια, εξέστη και από τα σωματικά· τα θεώρησε όλα σκύβαλα, για να κερδίσει τον Χριστό.

Αλλά για τον λόγο αυτόν ελεήθηκα. Βλέπεις ότι και τούτος σώζεται μέσω του ελέους; Κατεδίωκε, λυμαινόταν την Εκκλησία, ξερίζωνε τα αμπέλια, έγινε λύκος. Διάβαζε τους προφήτες και παραβίαζε τα όσα είχαν προφητευθεί. Ο ζηλωτής του πατρώου νόμου διάβαζε τους προφήτες, αλλά τον Προφητευθέντα δεν τον γνώριζε. Πώς, λοιπόν, ελεήθηκε; «Σαύλε, Σαύλε, γιατί με καταδιώκεις;»

Γι' αυτό και ο ίδιος, επειδή τα γνώριζε αυτά, έλεγε: Οφείλω χάρη στον Χριστό που με ενδυνάμωσε, διότι με θεώρησε πιστό, θέτοντάς με στη διακονία, εμένα που προηγουμένως ήμουν βλάσφημος, διώκτης και υβριστής. Αλλά ελεήθηκα, ώστε σε εμένα πρώτον να δείξει όλη του τη μακροθυμία, ως υπόδειγμα για όσους επρόκειτο να πιστέψουν σε αυτόν για την αιώνια ζωή. Τι να πούμε εξάλλου; Αν είχε τιμωρήσει την πόρνη, πότε θα είχε μεταστραφεί; Τι να πούμε επίσης; Αν απαιτούσε ευθύνες από τον τελώνη Ματθαίο τον καιρό της τελωνείας, πριν από τη μεταστροφή του, δεν θα του είχε στερήσει εκ των προτέρων τη δυνατότητα της μετανοίας; Το ίδιο ισχύει και για τον ληστή, το ίδιο και για τους μάγους, το ίδιο και για καθέναν από αυτούς που αμαρτάνουν.

Με τη χάρη έχετε σωθεί, αναφωνεί ο θείος Απόστολος· και αυτό δεν προέρχεται από εσάς· είναι δώρο του Θεού, για να μην καυχηθεί κανείς· και πάλι, ο Χριστός Ιησούς ήλθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς, από τους οποίους πρώτος είμαι εγώ· αλλά ελεήθηκα, ώστε σε εμένα πρώτον να επιδείξει ο Χριστός Ιησούς όλη του τη μακροθυμία, προς υπόδειγμα εκείνων που πρόκειται να πιστέψουν σε αυτόν για την αιώνια ζωή.

Γι' αυτό και ο ίδιος συνεχώς στις επιστολές του επανέρχεται σε αυτά, σκύβοντας το κεφάλι και κρύβοντας το πρόσωπό του από ντροπή για όσα είχαν ήδη πραχθεί· και γράφοντας στον Τιμόθεο έλεγε: «Χρωστώ ευγνωμοσύνη στον Χριστό που με ενδυνάμωσε, διότι με θεώρησε πιστό και με έθεσε στη διακονία, εμένα που προηγουμένως ήμουν βλάσφημος, διώκτης και υβριστής. Αλλά ελεήθηκα, επειδή ενήργησα από άγνοια, ευρισκόμενος σε απιστία». Και πάλι: «Γι' αυτό ελεήθηκα, για να δείξει ο Θεός σε εμένα πρώτον όλη του τη μακροθυμία, ως παράδειγμα για εκείνους που πρόκειται να πιστέψουν σε αυτόν, ώστε να αποκτήσουν την αιώνια ζωή». Και γράφοντας στους Κορινθίους έλεγε: «Εγώ που δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι απόστολος, διότι κατεδίωξα την Εκκλησία».

Διότι μια τόσο ξαφνική μεταβολή δεν θα ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθεί μέσω ανθρώπου. Επειδή η διδασκαλία που προέρχεται από ανθρώπους προοδεύει σταδιακά. Περιέχει όμως και κάποιο άλλο λανθάνον επιχείρημα. Διότι τους διδάσκει ήπια να μην εφαρμόζουν τις νομικές διατάξεις. Επειδή, εάν, λέει, αυτός που έδειξε τόσο μεγάλο ζήλο για τον νόμο, αφού εγκατέλειψε τα του νόμου, ήλθε προς τη σωτηρία που προέρχεται από την πίστη, είναι ολοφάνερο ότι εγκατέλειψε τον νόμο επειδή αυτός δεν μπόρεσε να προσφέρει την τελειότητα. Πολύ περισσότερο λοιπόν αυτοί που προσέδραμαν στην πίστη, δεν οφείλουν να επιδιώκουν αυτόν που δεν μπορεί να τελειοποιήσει. «Εκείνος που με ξεχώρισε από την κοιλιά της μητέρας μου, και με κάλεσε μέσω της χάριτός του για να αποκαλύψει τον Υιό του σε εμένα, ώστε να τον κηρύττω στα έθνη.» Εάν κλήθηκε από την κοιλιά της μητέρας του, προφανώς για το αποστολικό έργο, πώς έγινε διώκτης; Αυτήν όμως την απορία ο ίδιος την έλυσε σε άλλο σημείο, λέγοντας: «Ώστε σε εμένα πρώτον να δείξει ο Χριστός όλη τη μακροθυμία του, ως υπόδειγμα γι' αυτούς που πρόκειται να πιστέψουν σε αυτόν για να αποκτήσουν αιώνια ζωή. Αμέσως, δεν συμβουλεύτηκα σάρκα και αίμα, ούτε ανέβηκα στα Ιεροσόλυμα προς εκείνους που ήταν απόστολοι πριν από εμένα, αλλά αναχώρησα για την Αραβία, και πάλι επέστρεψα στη Δαμασκό.» Πάλι, αποτελεί αποδεικτικό στοιχείο το ότι δεν δέχθηκε τη διδασκαλία περί του Χριστού από ανθρώπους. Διότι πώς επρόκειτο να συμβουλευτεί ανθρώπους, αυτός που αξιώθηκε την άνωθεν διδασκαλία; «

«Υπερπερίσσευσε δε η χάρις του Κυρίου μας με την πίστη και την αγάπη εν Χριστώ Ιησού.» Επειδή είπε ότι του εμπιστεύθηκε το Ευαγγέλιο της δόξας του Θεού, και φάνηκε ότι ξεστόμισε κάτι πολύ μεγάλο, για να μη νομίσει κανείς ότι το κάνει αυτό από αλαζονεία, πρόσεξε πώς το διορθώνει, αποκαλώντας τον εαυτό του ανάξιο εξαιτίας της προηγούμενης άγνοιάς του. Συγχρόνως όμως εξυψώνει το έλεος και τη φιλανθρωπία του Θεού, διηγούμενος τον προηγούμενο βίο του. «Πιστός είναι ο λόγος και άξιος κάθε αποδοχής, ότι ο Χριστός Ιησούς ήλθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς, από τους οποίους πρώτος είμαι εγώ· αλλά γι' αυτό ελεήθηκα, ώστε σε εμένα πρώτον να δείξει ο Ιησούς Χριστός όλη Του τη μακροθυμία.» Τόσο μεγάλες είναι οι ευεργεσίες του Θεού και ξεπερνούν κάθε ανθρώπινη προσδοκία και ελπίδα, ώστε πολλές φορές να προκαλούν και δυσπιστία. Διότι, όσα δεν είδε ποτέ, ούτε συνέλαβε, ούτε προσδόκησε ανθρώπινος νους, αυτά μας χάρισε. Γι' αυτό, επειδή πρόκειται να τα πει αυτά, προλαμβάνει και λέγει: «Πιστός ο λόγος, και άξιος κάθε αποδοχής». Σαν να έλεγε: «Ας μην απιστήσει κανείς σε όσα πρόκειται να πούμε.» «Προς παραδειγματισμό εκείνων που πρόκειται να πιστέψουν σε Αυτόν για την αιώνια ζωή. Στον δε Βασιλέα των αιώνων, τον άφθαρτο, τον μόνο σοφό Θεό, ας είναι η τιμή και η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν. Αυτήν την παραγγελία σου παραθέτω, τέκνο μου Τιμόθεε.» Επειδή ήθελε ο Θεός, λέγει, να πείσει τους ανθρώπους ότι τους συγχωρεί τα πάντα, δέχτηκε εμένα. «