Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 1:2

Της δε δεύτερης η αρχή είναι: «Παύλος και Σιλουανός και Τιμόθεος, προς την Εκκλησία των Θεσσαλονικέων, στον Θεό Πατέρα μας και στον Κύριο Ιησού Χριστό». Δέκατη είναι η προς Εβραίους, της οποίας η αρχή είναι: «Πολυμερώς και πολυτρόπως ο Θεός, αφού μίλησε παλαιά στους πατέρες διά των προφητών, στις έσχατες αυτές ημέρες μίλησε σε εμάς διά του Υιού». Προς τον Τιμόθεο υπάρχουν δύο επιστολές· και της μεν πρώτης η αρχή είναι: «Παύλος, απόστολος του Ιησού Χριστού, κατ' επιταγήν του Θεού Σωτήρα μας και του Χριστού Ιησού της ελπίδας μας, προς τον Τιμόθεο, το γνήσιο τέκνο στην πίστη». Της δε δεύτερης η αρχή είναι: «Παύλος, απόστολος του Ιησού Χριστού διά θελήματος του Θεού, σύμφωνα με την υπόσχεση της ζωής της εν Χριστώ Ιησού, προς τον Τιμόθεο, το αγαπητό τέκνο». Δέκατη τρίτη είναι η προς Τίτον, της οποίας η αρχή είναι: «Παύλος, δούλος του Θεού και απόστολος του Ιησού Χριστού, σύμφωνα με την πίστη των εκλεκτών του Θεού και την επίγνωση της αλήθειας της κατ' ευσέβειαν, με την ελπίδα της αιώνιας ζωής». Δέκατη τέταρτη είναι η προς Φιλήμονα, της οποίας η αρχή είναι: «Παύλος, δέσμιος του Ιησού Χριστού, και Τιμόθεος ο αδελφός, προς τον Φιλήμονα, τον αγαπητό και συνεργάτη μας».

Από την Α' προς Τιμόθεον. «Παύλος, απόστολος του Ιησού κατ' επιταγήν του Θεού του Σωτήρα μας, και του Χριστού Ιησού της ελπίδας μας, προς τον Τιμόθεο, το γνήσιο τέκνο στην πίστη.» Ιδού, ο Παύλος διαβεβαίωσε ότι ανέλαβε το λειτούργημα της αποστολής κατ' επιταγήν του Θεού του Σωτήρα μας.

Ο Μανιχαίος, απόστολος του Ιησού Χριστού, και όλοι οι άγιοι και οι παρθένοι που βρίσκονται μαζί μου, προς τον Μάρκελλο, το αγαπητό τέκνο· χάρη, έλεος και ειρήνη από τον Θεό Πατέρα και τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, και είθε η δεξιά του φωτός να σε διαφυλάξει από τον παρόντα πονηρό αιώνα και από τις συμφορές του, καθώς και από τις παγίδες του πονηρού, αμήν.

ΟΜΙΛΙΑ Α'. Παύλος, απόστολος του Ιησού Χριστού, κατ’ επιταγήν του Θεού του Σωτήρα μας και του Κυρίου Ιησού Χριστού, της ελπίδας μας, προς τον Τιμόθεο, το γνήσιο τέκνο στην πίστη· χάρη, έλεος, ειρήνη από τον Θεό τον Πατέρα μας και τον Ιησού Χριστό τον Κύριό μας.

«Στον Τιμόθεο, το γνήσιο τέκνο στην πίστη». Και τούτο είναι ενθαρρυντικό. Διότι, εάν επέδειξε τόση πίστη, ώστε να γίνει τέκνο του Παύλου, και όχι απλώς τέκνο, αλλά γνήσιο, θα αναθαρρήσει και για τα μέλλοντα. Γνώρισμα δε της πίστεως είναι τούτο: ακόμη και αν αυτά που συμβαίνουν είναι αντίθετα με τις υποσχέσεις, να μην καταπτοείται κανείς ούτε να ταράζεται. Αλλά ιδού, είναι και τέκνο, και γνήσιο τέκνο, και σε καμία περίπτωση δεν είναι της ίδιας ουσίας. Αλλά τι; Ήταν παράλογο; Μα δεν προερχόταν από τον Παύλο, λέγει· επομένως, αυτό δεν είναι δηλωτικό του να προέρχεται κανείς από κάποιον.

Τι λοιπόν; Ήταν ετερούσιος; Ούτε αυτό. Διότι, λέγοντας «τέκνο», γι' αυτό τον λόγο πρόσθεσε το «εν πίστει», ώστε να δηλώσει ότι ήταν γνήσιος και προερχόταν από αυτόν· σε τίποτα δεν είχε αλλοιωθεί, αλλά διατηρούσε την ομοιότητα ως προς την πίστη. Αυτό συμβαίνει και στα ανθρώπινα πράγματα όσον αφορά την ουσία, δηλαδή ο υιός είναι όμοιος με τον πατέρα, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο όπως συμβαίνει στον Θεό· διότι εκεί υπάρχει μεγαλύτερη εγγύτητα. Εδώ, βέβαια, αν και κατά την ουσία ταυτίζονται, εντούτοις διαφέρουν σε πολλά άλλα: στο χρώμα, στο σχήμα, στη σύνεση, στην ηλικία, στην προαίρεση, στα της ψυχής, στα του σώματος, στα εξωτερικά γνωρίσματα, και γενικά διαφέρουν μεταξύ τους σε περισσότερα πράγματα από όσα τους συνδέουν. Εκεί, όμως, δεν υπάρχει κανένα από αυτά τα διαφράγματα.

Το «κατ’ επιταγήν» είναι πιο ισχυρό από το «κλητός», όπως μπορεί κανείς να διαπιστώσει και από αλλού. Παρόμοιο με το «στον Τιμόθεο, το γνήσιο τέκνο» είναι και αυτό που λέει στους Κορινθίους: «Εν Χριστώ Ιησού εγώ σας εγέννησα», δηλαδή στην πίστη. Προσθέτει δε το «γνήσιο», θέλοντας να καταδείξει την ακριβή και ανώτερη σε σχέση με τους άλλους ομοιότητα προς τον ίδιο· και όχι μόνο αυτό, αλλά και την αγάπη του προς αυτόν, καθώς και την πολλή του στοργή. Ιδού, το «εν» τίθεται πάλι αναφορικά με την πίστη· διότι λέει: «Στο γνήσιο τέκνο εν πίστει». Δες όμως και πόσο μεγάλο είναι το εγκώμιο, εφόσον δεν τον ονομάζει απλώς υιό του, αλλά γνήσιο τέκνο. «Χάρις, έλεος, ειρήνη από τον Θεό Πατέρα μας και τον Χριστό Ιησού τον Κύριό μας».

Διότι περισσότερο από όλους οι διδάσκαλοι έχουν ανάγκη το έλεος. «Από τον Θεό», λέγει, «τον Πατέρα μας, και τον Χριστό Ιησού τον Κύριό μας». Πάλι εδώ υπάρχει παρηγορία. Διότι, εάν ο Θεός είναι πατέρας, μεριμνά όπως για τέκνα· άκουσε δηλαδή τον Χριστό που λέγει: «Ποιος άνθρωπος υπάρχει μεταξύ σας, που εάν ο υιός του τού ζητήσει άρτο, θα του δώσει λίθο;» Καθώς σε παρακάλεσα να παραμείνεις στην Έφεσο, όταν πορευόμουν προς τη Μακεδονία.

ΣΤΗΝ Αʹ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ. «Παύλος, απόστολος του Χριστού Ιησού, κατ' επιταγήν του Θεού Πατρός υμών και του Κυρίου Ιησού Χριστού της ελπίδας μας, προς τον Τιμόθεο, το γνήσιο τέκνο στην πίστη.» Επειδή ήταν μεγάλος ο αγώνας για τον μαθητή· διότι ήταν φυλακισμένος για το κήρυγμα· γι' αυτόν τον λόγο, ευθύς εξαρχής, ανορθώνει την ψυχή του, αποκαλώντας τον Θεό Σωτήρα. Και είναι σαν να του έλεγε: Δεν πρέπει να κυριευόμαστε από ακηδία μέσα στις θλίψεις, εφόσον έχουμε Σωτήρα τον Θεό και ελπίδα τον Χριστό.

Διότι βρίσκουμε το Πνεύμα να λέει: «Ξεχωρίστε μου τον Παύλο και τον Βαρνάβα». «Χάρις, έλεος, ειρήνη από τον Θεό τον Πατέρα μας, και τον Χριστό Ιησού τον Κύριό μας». Και αυτό αποτελεί παρηγοριά για τη θλίψη. Πουθενά αλλού δεν ανέφερε το έλεος, παρά μόνο εδώ. «Όπως σε παρακάλεσα να παραμείνεις στην Έφεσο, όταν πήγαινα στη Μακεδονία». Δεν χρησιμοποίησε ύφος δασκάλου, αλλά σχεδόν υπηρέτη, για να διδάξει τον μαθητή να ταπεινοφρονεί. «Για να παραγγείλεις σε κάποιους να μη διδάσκουν ξένες διδασκαλίες». Δεν τους αναφέρει ονομαστικά, για να μην τους κάνει πιο θρασείς. «Ούτε να δίνουν προσοχή σε μύθους». Εννοεί τις μυθικές παραδόσεις των Ιουδαίων, για τις οποίες και ο προφήτης τους κατηγορούσε λέγοντας: «Διδάσκοντας διδασκαλίες που είναι εντάλματα ανθρώπων». Διότι, εγκαταλείποντας την εξήγηση του νόμου, επινοούσαν δικές τους παραδόσεις. «Και σε γενεαλογίες απέραντες». Ως γενεαλογίες, εννοεί τις θεογονίες των Ελλήνων, τις γενεαλογικές σειρές των θεών. Προτρέπει, λοιπόν, τον μαθητή, και αυτούς που χρησιμοποιούν ιουδαϊκούς μύθους να ανατρέπει, και σε αυτούς που ακολουθούν την ελληνική απάτη να μην επιτρέπει να μιλούν, ούτε τρόπον τινά να εισάγουν σειρές θεών. «Οι οποίες προκαλούν μάλλον έριδες, παρά την οικοδομή του Θεού που στηρίζεται στην πίστη». Αυτές οι διδασκαλίες, λέει, εκτός του ότι δεν ωφελούν σε τίποτα, αποσπούν τον άνθρωπο και από την οικονομία του Θεού. Και ως οικονομία του Θεού εννοεί το μυστήριο της ενανθρωπήσεως. «