Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 1:20

Επίσης, ο Υμέναιος και ο Αλέξανδρος δεν αποστάτησαν επειδή στράφηκαν στα είδωλα, αλλά επειδή ναυάγησαν ως προς την πίστη. Πάλι, ο πατριάρχης Αβραάμ δεν στεφανώθηκε επειδή θανατώθηκε, αλλά επειδή αποδείχθηκε πιστός στον Θεό. Και οι άλλοι άγιοι, για τους οποίους ομιλεί ο Παύλος, ο Γεδεών, ο Βαράκ, ο Σαμψών, ο Ιεφθάε, ο Δαβίδ καθώς και ο Σαμουήλ, και όσοι ήταν μαζί τους, δεν έφτασαν στην τελείωση με το να χυθεί το αίμα τους, αλλά δικαιώθηκαν μέσω της πίστεως, και μέχρι σήμερα θαυμάζονται, επειδή ήταν έτοιμοι να υπομείνουν ακόμη και τον θάνατο για την ευσέβειά τους προς τον Κύριο. Αν δε πρέπει να προσθέσουμε και τα όσα συνέβησαν στην εποχή μας, γνωρίζετε πώς ο μακαριστός Αλέξανδρος αγωνίστηκε μέχρι θανάτου εναντίον αυτής της αιρέσεως, και πόσες θλίψεις και πόσο μεγάλους κόπους υπέμεινε, αν και ήταν γέροντας, και σε προχωρημένη ηλικία προστέθηκε και αυτός στους πατέρες του. Και πόσοι άλλοι κατέβαλαν τόσους πολλούς κόπους, διδάσκοντας εναντίον αυτής της ασεβείας, και έχουν το καύχημα της ομολογίας εν Χριστώ.

Ο Ιούδας, λοιπόν, δεν αποβλήθηκε από το αποστολικό αξίωμα επειδή προσέφερε θυσία στα είδωλα, αλλά επειδή έγινε προδότης. Και ο Υμέναιος και ο Αλέξανδρος δεν αποσκίρτησαν επειδή στράφηκαν στα είδωλα, αλλά επειδή «ναυάγησαν ως προς την πίστη». Ομοίως και ο πατριάρχης Αβραάμ δεν στεφανώθηκε επειδή θανατώθηκε, αλλά επειδή αποδείχθηκε πιστός στον Θεό. Και οι άλλοι άγιοι, για τους οποίους ο Παύλος αναφέρει, «ο Γεδεών, ο Βαράκ, ο Σαμψών, ο Ιεφθάε, ο Δαβίδ και ο Σαμουήλ» και όσοι ήταν μαζί τους, δεν έφτασαν στην τελείωση με την έκχυση του αίματός τους, αλλά δικαιώθηκαν μέσω της πίστεως και μέχρι σήμερα θαυμάζονται, διότι ήταν έτοιμοι να υπομείνουν ακόμη και τον θάνατο εξαιτίας της ευσέβειάς τους προς τον Κύριο. Εάν δε πρέπει να προσθέσουμε και τα γεγονότα των ημερών μας, γνωρίζετε πώς ο μακαριστός Αλέξανδρος αγωνίστηκε μέχρι θανάτου εναντίον αυτής της αιρέσεως, και πόσες θλίψεις και πόσο μεγάλους κόπους υπέμεινε, αν και ήταν γέροντας σε προχωρημένη ηλικία, έως ότου «προστέθηκε και αυτός στους πατέρες του». Και πόσοι ακόμη άλλοι υπέστησαν τόσους κόπους διδάσκοντας εναντίον αυτής της ασεβείας, και έχουν το καύχημα της ομολογίας εν Χριστώ.

Διότι, τι το παρόμοιο έχουν δει ανάμεσα στην αίρεση και την ευσεβή πίστη, ώστε να φλυαρούν ισχυριζόμενοι ότι εκείνοι δεν λένε τίποτα το κακό; Αυτό στ' αλήθεια ισοδυναμεί με το να αποκαλούν οι ίδιοι τον Καϊάφα Χριστιανό και να συγκαταλέγουν ακόμη τον προδότη Ιούδα στους αποστόλους, καθώς και να λένε ότι εκείνοι που ζήτησαν τον Βαραββά αντί για τον Σωτήρα δεν έκαναν τίποτα το κακό· σημαίνει ακόμη να συνιστούν τον Υμέναιο και τον Αλέξανδρο ως ορθώς σκεπτόμενους και να λένε ότι ο Απόστολος ψεύδεται εναντίον τους. Αλλά κάτι τέτοιο ούτε να το ακούσει δεν θα ανεχόταν ένας Χριστιανός, ούτε θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι αυτός που τολμά να τα λέει αυτά έχει σώας τας φρένας. Διότι, αντί του Χριστού σε αυτούς υπάρχει ο Άρειος, όπως ακριβώς στους Μανιχαίους ο Μανιχαίος, και αντί του Μωυσή και των άλλων αγίων έχει επινοηθεί σε αυτούς κάποιος Σωτάδης, ο οποίος περιγελάται ακόμη και από τους Έλληνες, καθώς και η θυγατέρα της Ηρωδιάδας. Του μεν πρώτου το εκθηλυσμένο και θηλυπρεπές ήθος μιμήθηκε ο Άρειος, γράφοντας και ο ίδιος «Θάλειες», της δε δεύτερης ζήλεψε τον χορό, χορεύοντας έξαλλα και εμπαίζοντας μέσα από τις βλασφημίες του κατά του Σωτήρα, με αποτέλεσμα όσοι εμπίπτουν στην αίρεση να διαστρέφονται ως προς τον νου και να φρονούν «παρά ό,τι πρέπει να φρονούν», να «μεταλλάσσουν» το όνομα του «Κυρίου της δόξης» «σε ομοίωμα εικόνας φθαρτού ανθρώπου», και, επομένως, αντί για Χριστιανοί να ονομάζονται Αρειανοί και να φέρουν αυτό το γνώρισμα της ασέβειας.

Ενδέκατη, προς Τιμόθεον. Αυτήν την αποστέλλει από τη Μακεδονία. Η δε αφορμή της επιστολής είναι η εξής: Στην Έφεσο κάποιοι Ιουδαΐζοντες επιχειρούσαν να ετεροδιδασκαλούν και να εξαπατούν τους ακεραίους με την πρόφαση του νόμου. Πληροφορούμενος, λοιπόν, αυτό ο Απόστολος, προτρέπει τον Τιμόθεο να παραμείνει εκεί για τη διόρθωσή τους· και του γράφει αυτήν την επιστολή. Και πρώτα μεν του υπενθυμίζει, εφόσον γνωρίζει την εν Χριστώ πίστη, διδάσκοντάς τον περί του νόμου, να εμποδίζει αυτούς που ομιλούν αντίθετα προς την ορθή διδασκαλία, και να τους επιτιμά. Διότι και ο ίδιος τον Υμέναιο και τον Αλέξανδρο, οι οποίοι ναυάγησαν ως προς την πίστη, τους παρέδωσε στον Σατανά, για να παιδαγωγηθούν ώστε να μη βλασφημούν. Αφού του υπενθύμισε αυτά, στη συνέχεια του ορίζει εκκλησιαστικούς κανόνες περί της προσευχής, πώς, πού και για ποιους πρέπει να γίνεται προσευχή· περί του να σιωπούν οι γυναίκες στις εκκλησίες, και μάλλον να μαθαίνουν παρά να διδάσκουν· περί της καταστάσεως επισκόπων, πρεσβυτέρων και διακόνων, πώς και τι είδους πρέπει να είναι αυτοί που καθίστανται· περί των χηρών στην Εκκλησία, από ποια ηλικία πρέπει αυτές να καταλέγονται, ποιον χαρακτήρα πρέπει να έχουν, και πώς πρέπει να τις φροντίζουν· περί του να σωφρονούν οι νεότερες γυναίκες, και μάλλον να έρχονται σε γάμο, και να μη ζουν αισχρά· περί του να παραγγέλλει στους πλουσίους να μην υψηλοφρονούν, ούτε να στηρίζουν τις ελπίδες τους στον πλούτο.

Επειδή, λοιπόν, η παίδευση νουθετεί τον άτακτο, όπως έπραττε ο Παύλος παραδίδοντας στον Σατανά, ως σε κάποιον δήμιο που βασανίζει και μαστιγώνει, για να παιδευθούν ώστε να μη βλασφημούν· τον δε ανυπότακτο τον επαναφέρει, όπως έχει λεχθεί για εκείνον, ότι «ύστερα από την αιχμαλωσία του μετενόησε»· είναι αναγκαίο να γνωρίσουμε τη δύναμη της παίδευσης, ως προς τα όσα αυτή είναι ωφέλιμη.

Αυτοί δε προέρχονται από μακρινή γη, για να γνωρίζεις ότι είναι ξένοι προς αυτή τη ζωή. Διότι εκείνοι μεν που κοπιάζουν μαζί μας για όσα συντελούν στη σωτηρία, είναι συγκάτοικοι και γείτονες, οι οποίοι παρέχουν τη βοήθειά τους από κοντά, ως ειρηνικοί Άγγελοι. Εκείνοι δε που χρησιμοποιούνται για τιμωρία, οδηγούνται από μακριά, καθώς ο φιλάνθρωπος Θεός χρησιμοποιεί τη σκληρότητά τους για τη δική μας θεραπεία, όπως ακριβώς ο σοφός ιατρός χρησιμοποιεί το δηλητήριο της οχιάς για την ίαση των ασθενών. Σε αυτούς παραδίδεται όχι το πνεύμα, αλλά η σάρκα στον όλεθρο, ώστε το πνεύμα να σωθεί. Αλλά και ο Φύγελλος και ο Ερμογένης παραδόθηκαν από τον Παύλο στον Σατανά, όχι για την απώλειά τους, αλλά για να παιδαγωγηθούν ώστε να μη βλασφημούν. —Πώς, λοιπόν, έρχεται από μακρινή γη και από την άκρη του ουρανού αυτό το φιλοπόλεμο έθνος; Από τη γη μεν, διότι επέλεξε τον περίγειο τόπο και αναμειγνύεται με τα γήινα πάθη· από την άκρη δε του ουρανού, διότι από εκεί συνέβη σε αυτό η αρχική του πτώση.

Οι πορνείες των κανονικών προσώπων να μην υπολογίζονται ως γάμος, αλλά με κάθε τρόπο να διασπάται η σχέση τους. Διότι αυτό είναι ωφέλιμο για την ασφάλεια της Εκκλησίας και δεν θα δώσει αφορμή στους αιρετικούς εναντίον μας, ότι τάχα προσελκύουμε ανθρώπους με το να παρέχουμε άδεια για αμαρτία. Οι αρσενοκοίτες, οι κτηνοβάτες, οι φονείς, οι μάγοι, οι μοιχοί και οι ειδωλολάτρες υπόκεινται στην ίδια καταδίκη. Επομένως, τον κανόνα που εφαρμόζεις στους άλλους, τήρησέ τον και σε αυτούς. Ως προς εκείνους δε που επί τριάντα έτη μετανόησαν για την ακαθαρσία που έπραξαν εν αγνοία, δεν πρέπει καθόλου να αμφιβάλλουμε στο να τους αποδεχθούμε. Διότι και η άγνοιά τους τούς καθιστά άξιους συγγνώμης, όπως επίσης και η εκούσια εξομολόγηση, αλλά και η παράταση που διήρκεσε τόσο πολύ χρόνο. Διότι σχεδόν για μια ολόκληρη ανθρώπινη γενεά παραδόθηκαν στον Σατανά, προκειμένου να παιδαγωγηθούν ώστε να μην ασχημονούν. Επομένως, δώσε εντολή να γίνουν πλέον δεκτοί χωρίς καμία αναβολή, ιδίως εάν έχουν και δάκρυα που εκλιπαρούν την ευσπλαχνία σου και επιδεικνύουν βίο άξιο συμπάθειας.

Ο μακάριος Πέτρος, λοιπόν, επειδή ομολόγησε τον Κύριο ως αληθινό Υιό του ζώντος Θεού, δικαιολογημένα άκουσε: «Μακάριος είσαι, Σίμων, γιε του Ιωνά, διότι σάρκα και αίμα δεν σου το απεκάλυψε αυτό, αλλά ο Πατέρας μου που είναι στους ουρανούς». Διότι αποκαλύπτει στους αγίους τον δικό Του Υιό, ο οποίος είναι η αλήθεια, μην επιτρέποντας στον σατανά να εκτρέψει προς μια κίβδηλη γνώση τον νου των πιστών, στην οποία επειδή έκλιναν κατά καιρούς ο Υμέναιος και ο Αλέξανδρος, «εναυάγησαν ως προς την πίστη», απορρίπτοντας τον ορθό λόγο της αλήθειας. Είναι μέγιστο αγαθό, λοιπόν, για να παραμείνουμε στο καλό και στην ορθότητα των λογισμών και των πράξεων, το να διαφυλασσόμαστε από τον Πατέρα στο όνομα του Θεού και στην αλήθεια, ώστε ούτε να σφάλλουμε ως προς τη λαμπρότητα του πρακτικού βίου, ούτε βέβαια με τις παρεκκλίσεις προς την αμάθεια να απομακρυνθούμε από τα δόγματα της αληθινής θεοσέβειας. Αυτό θα μπορούσε εύκολα να επιτευχθεί και από εμάς τους ίδιους, όταν φαινόμαστε ότι βρισκόμαστε έξω από τον κόσμο, χωρίς βέβαια να αρνούμαστε τη γέννησή μας μέσα στον κόσμο. Διότι όλοι έχουμε πλαστεί από πηλό και από χώμα, σύμφωνα με το γεγραμμένο, διαφέροντας όμως ως προς την ποιότητα των έργων από τη ζωή των ανθρώπων του κόσμου. Επειδή αυτοί που αγαπούν τη συμμόρφωση με τον Χριστό, αν και περπατούν πάνω στη γη, έχουν την πολιτεία τους στον ουρανό.

Το ότι δε δεν έχει λάβει χώρα ακόμη η ανάσταση των νεκρών, αλλά θα πραγματοποιηθεί στον κατάλληλο καιρό, το επιβεβαιώνει ο πάνσοφος Παύλος γράφοντας ότι ο Υμέναιος και ο Αλέξανδρος ναυάγησαν ως προς την πίστη, επειδή έλεγαν ότι η ανάσταση έχει ήδη γίνει. Εάν δε, όποιος λέει αυτό το πράγμα υφίσταται ναυάγιο στην πίστη, είναι προφανές πλέον ότι ο μακάριος προφήτης Ιεζεκιήλ αντίκρισε επωφελώς τη δύναμη της αναστάσεως ως προφητικό όραμα.

Αλλά τι; Θέλεις να δεις και τους δήμιους; Δήμιοι είναι αυτοί που μαστιγώνουν τους ενόχους, τους δένουν στο ξύλο, καταξεσκίζουν τα πλευρά τους, τους παιδαγωγούν και τους τιμωρούν. Θέλεις λοιπόν να τους δεις; Δεν έχουν ανθρώπους, αλλά τον ίδιο τον διάβολο και τους δαίμονες· διότι αυτοί, αν και έφεραν σώμα και σάρκα, είχαν στην υπηρεσία τους τις ασώματες δυνάμεις. Άκου λοιπόν πώς με αυθεντία τους διέταζε ο Παύλος· γράφοντας για εκείνον που είχε πορνεύσει έλεγε: «Παραδώστε τον άνθρωπο αυτόν στον Σατανά για τον όλεθρο της σάρκας». Και πάλι, στην περίπτωση άλλων που βλασφημούσαν, έπραξε το ίδιο: «Διότι τους παρέδωσα», λέει, «στον Σατανά, για να παιδαγωγηθούν ώστε να μη βλασφημούν». Τι απομένει λοιπόν να δείξουμε; Ότι διαθέτουν και οχήματα; Αλλά δεν θα στερηθούμε ούτε αυτής της αποδείξεως. Διότι τον Φίλιππο, αφού βάπτισε τον ευνούχο και τον καθοδήγησε στην ιερή μυσταγωγία, επειδή έπρεπε να επιστρέψει, τον άρπαξε το Πνεύμα και βρέθηκε από την έρημο στην Άζωτο. Είδες όχημα φτερωτό; Είδες ζεύγος πιο ορμητικό από τον άνεμο; Πάλι, έπρεπε ο απόστολος να ταξιδέψει στον παράδεισο, σε τόσο μεγάλο μήκος και άπειρη απόσταση· και εκείνος πάλι, αφού αρπάχθηκε ξαφνικά, μεταφέρθηκε εκεί χωρίς κόπο, και σε μια σύντομη ριπή του χρόνου. Τέτοια λοιπόν ήταν τα οχήματα· η φωνή δε του κήρυκα, και αυτή πάλι είναι άξια της εξουσίας τους.

Έτσι, λοιπόν, και εκείνον που είχε πορνεύσει τον παρέδωσε σε αυτόν, μολονότι βρισκόταν μακριά, και πάλι τον άρπαξε από τα χέρια του. Έτσι έπραξε και με άλλους, για να παιδαγωγηθούν να μη βλασφημούν. Πρόσεξε δε πώς παρατάσσει εναντίον του και όσους έχουν ταχθεί υπό τις διαταγές του, παρακινώντας και προετοιμάζοντάς τους για τον αγώνα· και τώρα μεν λέει στους Εφεσίους: «Δεν είναι η πάλη μας ενάντια σε αίμα και σάρκα, αλλά ενάντια στις αρχές και στις εξουσίες»· έπειτα τοποθετεί και το έπαθλο στα επουράνια, λέγοντας: «Διότι ο αγώνας μας, λέει, δεν αφορά γήινα πράγματα, αλλά τους ουρανούς και όσα βρίσκονται στους ουρανούς»· τώρα δε, σε άλλους λέει: «Δεν γνωρίζετε ότι θα κρίνουμε αγγέλους, πόσο μάλλον τα βιοτικά ζητήματα;». Αναλογιζόμενοι, λοιπόν, όλα αυτά, ας σταθούμε γενναία.

β΄. Όσοι λοιπόν παρεκτράπηκαν από εκεί είναι αναπόφευκτο να ναυαγήσουν, και το αποδεικνύει αυτό από το παράδειγμα. Ανάμεσα σε αυτούς είναι ο Υμέναιος, λέει, και ο Αλέξανδρος. Και μέσα από αυτούς μας συνετίζει. Βλέπετε πώς ήδη από εκείνα τα χρόνια υπήρχαν εκείνοι που δίδασκαν πλάνες, εκείνοι που περιεργάζονταν τα πάντα, εκείνοι που απείχαν από την πίστη, εκείνοι που ερευνούσαν με τους δικούς τους συλλογισμούς; Ο ναυαγός είναι γυμνός και στερημένος από όλα· έτσι και αυτός που εξέπεσε από την πίστη δεν έχει πλέον τίποτα, ούτε πού να σταθεί, ούτε από πού να κρατηθεί· δεν έχει βίο μέσω του οποίου να αποκομίσει κάποιο όφελος από εκεί. Διότι, όταν η κεφαλή έχει διαφθαρεί, ποιο είναι το όφελος του υπόλοιπου σώματος; Επειδή, εάν η πίστη χωρίς τον ορθό βίο δεν είναι τίποτα, πολύ περισσότερο ισχύει το αντίθετο.

Δεν είπε: «Για να τους παιδαγωγήσει να μη βλασφημούν», αλλά: «Για να παιδαγωγηθούν να μη βλασφημούν». Δεν το απεργάζεται εκείνος αυτό, αλλά αυτό προκύπτει ως αποτέλεσμα· όπως ακριβώς, λοιπόν, λέει και αλλού για εκείνον που πόρνευσε: «Παραδώστε τον τέτοιο άνθρωπο στον Σατανά για τον όλεθρο της σάρκας»· όχι «για να σώσει το σώμα», αλλά «για να σωθεί το πνεύμα»· και τούτο είναι απρόσωπο. Πώς, λοιπόν, γίνεται αυτό;

Περιγράφοντας τη δύναμη των αντιπάλων, μήπως καταρρακώνεις το φρόνημα των δικών σου ανθρώπων; «Όχι», λέει, «αλλά μάλλον το αφυπνίζω. Διότι, εάν δεν διέθεταν τόση ισχύ ώστε να μπορούν να τον καταβάλουν, σωστά θα μιλούσες· εάν όμως έχουν μεγαλύτερη δύναμη, η ήττα προκύπτει από την αμέλεια. Από αυτήν, λοιπόν, τους αφυπνίζω». Μη θλίβεσαι, επομένως, για το ότι ο διάβολος γκρεμίστηκε από τον ουρανό στη γη, αλλά να ευχαριστείς τον Θεό που σου επέβαλε την ανάγκη να νήφεις, επειδή σου όρισε έναν παιδαγωγό φοβερό και σκληρό. Θέλεις να σου δείξω το κέρδος που προκύπτει από τον διάβολο; Άκουσε τον Παύλο που λέει: Παρέδωσα τέτοιου είδους ανθρώπους στον σατανά, για να παιδευτούν ώστε να μη βλασφημούν. Θέλεις πάλι να ακούσεις και κάτι άλλο; Παραδώστε, λέει, έναν τέτοιον άνθρωπο στον σατανά για τον όλεθρο της σάρκας. Δεν βλέπεις τους δημίους που συνοδεύουν τους άρχοντες; Έτσι και ο Παύλος τους χρησιμοποιούσε. Για αυτά τα αγαθά, όμως, δεν ευθύνεται ο διάβολος, αλλά η φιλανθρωπία του Θεού, η οποία χρησιμοποιεί τον πονηρό για το δέον. Βλέπεις ότι ο διάβολος δεν παρίσταται παντού ταυτόχρονα, αλλά περιοδεύει; Διότι, λέει: Αφού περιήλθα τη γη και περπάτησα στην οικουμένη, παρίσταμαι. Και είπε ο Κύριος προς τον διάβολο: Από πού έρχεσαι; Βλέπεις ότι το γεγονός αυτό έχει διαμορφωθεί σχηματικά; Τον ρωτά ο Θεός. Από αυτό μαθαίνουμε ότι ήθελε να πειραστεί εκείνος. Και για ποιον λόγο ρωτά ο Θεός; Για να του δώσει αφορμή για πάλη και μάχη.

«Σύμφωνα με τις προφητείες που προηγήθηκαν για σένα, ώστε να διεξάγεις μέσω αυτών τον καλό αγώνα, έχοντας πίστη και αγαθή συνείδηση.» Προφητεία εδώ εννοεί τη χειροτονία, μέσω της οποίας έλαβε το Πνεύμα. Τις αναφέρει δε στον πληθυντικό, σαν να υποδηλώνει εκείνην με την οποία τον προσέλαβε, και εκείνην με την οποία τον περιέτεμε, και εκείνην με την οποία τον χειροτόνησε. «Την οποίαν μερικοί, αφού απέρριψαν, ναυάγησαν ως προς την πίστη· μεταξύ αυτών είναι ο Υμέναιος και ο Αλέξανδρος, τους οποίους παρέδωκα στον Σατανά.» Διότι, όταν ο βίος είναι διεφθαρμένος, γεννιέται και ανάλογο δόγμα, και είναι δυνατόν να δει κανείς πολλούς, εξαιτίας της πτώσης τους στον βυθό των κακών, να έχουν εκτραπεί προς τον Ελληνισμό. Διότι, προκειμένου να μη βασανίζονται από τον φόβο των μελλοντικών πραγμάτων, σπεύδουν να πείσουν την ψυχή τους ότι είναι ψευδή όλα όσα πρεσβεύουμε εμείς. «Για να παιδαγωγηθούν ώστε να μη βλασφημούν.»