Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 2:7

Τι λοιπόν ήταν αυτό που σας έπεισε, ώστε να περιπέσετε οι ίδιοι σε αντιφάσεις και να υποστείτε τόση ντροπή; Αλλά δεν θα μπορούσατε να πείτε τίποτα το εύλογο· το μόνο που απομένει να συμπεράνει κανείς είναι ότι τώρα τα πάντα τα υποκρίνεσθε και τα πάντα τα πλάθετε προσποιούμενοι, εξαιτίας της προστασίας από τον Κωνστάντιο και του κέρδους που προέρχεται από αυτόν. Και κατηγορείτε μεν με ευκολία τους Πατέρες, προφασίζεσθε δε απλώς ότι οι λέξεις είναι άγραφες, και σύμφωνα με το γεγραμμένο «ανοίξατε τα σκέλη σας σε κάθε περαστικό», ώστε να μεταβάλλεσθε τόσες φορές, όσες επιθυμούν εκείνοι που σας μισθώνουν και σας χορηγούν. Καίτοι, ακόμη και αν κάποιος χρησιμοποιεί άγραφες λέξεις, δεν υπάρχει καμία διαφορά, εφόσον διαθέτει ευσεβή διάνοια. Ο αιρετικός άνθρωπος όμως, ακόμη και αν χρησιμοποιεί λέξεις από τις Γραφές, δεν είναι διόλου λιγότερο ύποπτος, και επειδή έχει διεφθαρμένο τον νου του, θα ακούσει από το Πνεύμα: «Γιατί εσύ διηγείσαι τα δικαιώματά μου και παίρνεις στο στόμα σου τη διαθήκη μου;». Έτσι, ο μεν διάβολος, αν και μιλούσε μέσα από τις Γραφές, φιμώθηκε από τον Σωτήρα· ο δε μακάριος Παύλος, ακόμη και όταν ομιλεί αντλώντας από τους έξω: «οι Κρήτες είναι πάντα ψεύτες», και «διότι δικό του γένος είμαστε», και «οι κακές συναναστροφές φθείρουν τα χρηστά ήθη», εντούτοις, όντας άγιος, έχει ευσεβή διάνοια και «έχοντας τον νου του Χριστού, είναι δάσκαλος των εθνών στην πίστη και την αλήθεια», και αυτά που λέει τα εκφράζει με ευσέβεια.

Διότι το κάθε ένα από τα έργα του μετέχει στη σοφία του, όντας ποικιλοτρόπως κατασκευασμένο, και μετέχοντας πάνσοφα στη δημιουργική του δύναμη· ξεχωριστά όμως και εξαιρετικά οι όσιοί του του αποδίδουν την ύψιστη δοξολογία· διότι με όσα φρονούν και πράττουν, θα διακηρύξουν τη βασιλεία του, φανερώνοντας προγευστικά ότι, έχοντας στρατευθεί σε αυτόν, αποτελούν δόξα της βασιλείας του· θα μιλήσουν δε και για την εξουσία που είναι σύμφυτη με τη βασιλεία του, καθώς το κάθε ένα από τα κτίσματα του υποτάσσεται με τάξη. Όντας φιλάνθρωποι όσοι επιδιώκουν την οσιότητα που κατευθύνεται προς εσένα και προέρχεται από εσένα, μεταδίδουν άφθονα με διδακτικό τρόπο στους υιούς των ανθρώπων τα αγαθά που έλαβαν. Διότι μόνο σε αυτούς που έχουν υπερβεί την ανθρώπινη ζωή είναι δάσκαλος και καθοδηγητής ο Χριστός, ενώ για εκείνους που τυγχάνουν να είναι ακόμη υιοί των ανθρώπων, δάσκαλοι γίνονται αυτοί που έχουν εκπαιδευτεί από τον Χριστό. Ο Παύλος, για παράδειγμα, ο οποίος δεν παρέλαβε ούτε διδάχθηκε το Ευαγγέλιο από ανθρώπους ή μέσω ανθρώπων, αλλά μέσω της αποκάλυψης του Ιησού Χριστού, έγινε δάσκαλος των εθνών εν πίστει και αληθεία. Εξάλλου, και ο ίδιος ο Σωτήρας αποστέλλει τους αποστόλους για να μαθητεύσουν όλα τα έθνη, έχοντάς τους προηγουμένως διδάξει να μην ονομάζουν κανέναν δάσκαλο επί της γης· επομένως, όσα μαθαίνουν οι όσιοι από αυτόν, τα γνωστοποιούν στους υιούς των ανθρώπων.

γ΄. Επειδή, λοιπόν, ο Χριστός έπαθε υπέρ των εθνών και εγώ ξεχωρίστηκα ως διδάσκαλος των εθνών, για ποιο λόγο εσύ δεν προσεύχεσαι υπέρ αυτών; Πολύ σωστά εδώ, αποδεικνύοντας τη δική του αξιοπιστία, λέει το: «Για το οποίο ορίστηκα εγώ κήρυκας», δηλαδή, «ξεχωρίστηκα»· διότι οι απόστολοι ήταν πάρα πολύ διστακτικοί ως προς αυτό. Έπειτα πρόσθεσε: «Διδάσκαλος των εθνών εν πίστει και αληθεία». «Εν πίστει» πάλι· αλλά μη νομίσεις, επειδή άκουσες το «εν πίστει», ότι το ζήτημα είναι απάτη· διότι λέει: «εν αληθεία»· και εφόσον υπάρχει αλήθεια, δεν υπάρχει ψεύδος. Βλέπεις τη χάρη να έχει επεκταθεί; Διότι στους Ιουδαίους οι προσευχές δεν γίνονταν υπέρ τέτοιων ανθρώπων, τώρα όμως η χάρις έχει επεκταθεί.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βʹ. «Παρακαλώ, λοιπόν, πρώτα από όλα να γίνονται δεήσεις, προσευχές, παρακλήσεις, ευχαριστίες υπέρ όλων των ανθρώπων». Όχι για να τους τιμωρήσει, λέει, αλλά για να παιδαγωγηθούν. Διότι δεν το κάνει εκείνος αυτό, αλλά προκύπτει μέσα από την τιμωρία. «Υπέρ των βασιλέων και όλων εκείνων που βρίσκονται σε εξουσία, ώστε να διάγουμε ήρεμο και ήσυχο βίο με κάθε ευσέβεια και σεμνότητα. Διότι αυτό είναι καλό και ευπρόσδεκτο ενώπιον του Σωτήρος μας Θεού, ο οποίος θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να φτάσουν στην επίγνωση της αλήθειας. Διότι ένας είναι ο Θεός, και ένας ο μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων, ο άνθρωπος Ιησούς Χριστός, ο οποίος έδωσε τον εαυτό του». Επειδή τότε κυρίως διώκονταν, λέει να προσεύχονται γι' αυτούς, ώστε να τους διδάξει να μην τους μισούν. Λέγοντας αυτό, επαναλαμβάνει εκείνο που πρόσταξε ο Κύριος όταν έλεγε: «Να προσεύχεστε υπέρ εκείνων που σας διώκουν». Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Αυτό είναι καλό και ευπρόσδεκτο». «Ως αντίλυτρο υπέρ όλων· η μαρτυρία». Επρόκειτο, λέει, να τιμωρηθούν για τα αμαρτήματά τους, αλλά αντί γι' αυτούς έδωσε τον δικό Του Υιό. «Στους καθορισμένους καιρούς, για την οποία εγώ τέθηκα κήρυκας και απόστολος, λέω την αλήθεια, δεν ψεύδομαι, δάσκαλος των εθνών στην πίστη και την αλήθεια. Θέλω λοιπόν να προσεύχονται οι άνδρες». Δηλαδή, με τον τρόπο που αρμόζει. «Σε κάθε τόπο, υψώνοντας όσια χέρια, χωρίς οργή και αμφισβητήσεις». Δείχνει ότι, μέσω της θυσίας του Χριστού, κάθε τόπος της οικουμένης έχει γίνει Ιερουσαλήμ.

Διότι ούτε τα λευκά μαλλιά αποτελούν αρετή, ούτε η νεότητα κακία. Πολλοί και κατά τη νεότητά τους επέδειξαν φιλοσοφία· διότι πολλοί και κατά το γήρας παραστράτησαν. Επειδή και οι τρεις παίδες βρέθηκαν στο καμίνι και μετέτρεψαν τη φλόγα σε δροσιά· και ο Δανιήλ, ενώ ήταν δώδεκα ετών, μιλούσε στον εβραϊκό λαό και έκανε τα λιοντάρια πρόβατα· όχι επειδή μετέβαλε τη φύση τους, αλλά επειδή χαλιναγώγησε τη θηριωδία τους με την πίστη. Και ο Παύλος ήταν γερασμένος και με λευκά μαλλιά, και έγινε λεηλάτης των Εκκλησιών. Και έπειτα από αυτά άρπαξε το βραβείο της πίστεως, και έγινε πρόβατο αγαθότητας, και κήρυκας, και απόστολος. Μην κατακρίνεις, λοιπόν, τον νέο, ούτε να επαινείς τον ηλικιωμένο. Διότι η αρετή και η κακία δεν έγκεινται στη διαφορά της ηλικίας, αλλά στη διαφορά του φρονήματος. Αν είσαι νηφάλιος, σε τίποτα δεν πρόκειται να σε βλάψει η ανώριμη ηλικία· και αν είσαι ράθυμος, σε τίποτα δεν θα σε ωφελήσει το γήρας. Διότι σεβαστό γήρας δεν είναι οι λευκές τρίχες, αλλά η αρετή της ψυχής. Αυτός, λοιπόν, ο Δαβίδ, αν και νέος, είχε αποκτήσει ώριμο τον καρπό της αρετής.

Εσύ βέβαια λέγε μου για τον Προμηθέα και τον μύθο που πλάθει ανθρώπους, εγώ όμως σου αντιπαραθέτω, με βάση την αλήθεια, την πρόνοια του βασιλιά που μεταπλάθει τους βαρβάρους προς το ανθρωπινότερο ή θειότερο, ο οποίος μάλιστα εγκατέστησε και δάσκαλο των εθνών, εν πίστει και αληθεία, τα λόγια του Παύλου σου λέω, για να ορθοτομήσει το αυλάκι του Λόγου και να πληθύνει τον αγρό του Θεού.