Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 3:4

Εάν κάποιος επιθυμεί το αξίωμα του επισκόπου, καλό έργο επιθυμεί. Πρέπει, λοιπόν, ο επίσκοπος να είναι άμεμπτος, σύζυγος μίας γυναίκας, νηφάλιος, σώφρων, κόσμιος, φιλόξενος, διδακτικός, να μην είναι μέθυσος, ούτε βίαιος, ούτε αισχροκερδής· αλλά να είναι επιεικής, φιλειρηνικός, αφιλάργυρος, να προΐσταται καλά του δικού του οίκου, έχοντας τα τέκνα του σε υποταγή με κάθε σεμνότητα (διότι, εάν κάποιος δεν γνωρίζει να προΐσταται του δικού του οίκου, πώς θα φροντίσει την Εκκλησία του Θεού;)· να μην είναι νεόφυτος, για να μην κυριευθεί από υπερηφάνεια και πέσει σε καταδίκη και σε παγίδα του διαβόλου.

Παραγγέλλει δε και ο Παύλος σε αυτόν που πρόκειται να αναλάβει την επιμέλεια της Εκκλησίας να έχει τα τέκνα του σε υποταγή, και χρησιμοποιεί το γεγονός αυτό ως απόδειξη για το εάν διαθέτει ή όχι επιείκεια, λέγοντας: «Αν κάποιος δεν γνωρίζει να προΐσταται του ίδιου του του οίκου, πώς θα επιμεληθεί την Εκκλησία του Θεού;» Για τον λόγο αυτόν ο νόμος λέει, υπό μορφή παραδείγματος και εναργούς εικόνας: «Εάν ταύρος χτυπήσει με τα κέρατα άνδρα ή γυναίκα και επέλθει θάνατος, ο ταύρος θα λιθοβοληθεί και δεν θα φαγωθεί το κρέας του, ενώ ο ιδιοκτήτης του ταύρου θα είναι αθώος. Εάν όμως ο ταύρος συνήθιζε να χτυπά με τα κέρατα από το παρελθόν, και είχαν προειδοποιήσει τον ιδιοκτήτη του, και εκείνος δεν τον απομάκρυνε, αλλά σκοτώσει άνδρα ή γυναίκα, τότε ο ταύρος θα λιθοβοληθεί, και μαζί του θα θανατωθεί και ο ιδιοκτήτης. Εάν όμως του επιβληθούν λύτρα, θα δώσει λύτρα για τη ζωή του, όσα του επιβάλουν».

Τι λένε, λοιπόν, όσοι είναι μεθυσμένοι από φιλαρχία; Είναι γραμμένο: «Αν κάποιος επιθυμεί επισκοπή, καλό έργο επιθυμεί». Το ότι βέβαια αυτό έχει γραφτεί, δεν θα το αρνιόμουν, αλλά το να εννοείται έτσι όπως αυτοί θέλουν, θα το απέρριπτα. Διότι, μάλιστα, και πριν από την ερμηνεία, είναι φοβερά αυτά που ακολουθούν τα προλεχθέντα, ικανά να αποτρέψουν τους πολλούς από μια τέτοια επιθυμία. Διότι δεν είναι για τον καθένα το να μπορεί να αναλάβει μια τέτοια εξουσία, η οποία είναι υψηλότερη και από την ίδια τη βασιλεία, επειδή η μία κυβερνά τα θεία, ενώ η άλλη τα επίγεια πράγματα. Αντιθέτως, είναι για απολύτως ελάχιστους, οι οποίοι θα ήταν δίκαιο να διαφέρουν τόσο πολύ από τους αρχομένους, όσο οι ποιμένες από τα πρόβατα, για να μην πω τίποτα περισσότερο. Τι λέει λοιπόν; «Πρέπει, επομένως, ο επίσκοπος να είναι ακατηγόρητος, νηφάλιος, σώφρων, κόσμιος, φιλόξενος, διδακτικός, ανεξίκακος, όχι μέθυσος, όχι βίαιος, αλλά επιεικής, ειρηνικός, αφιλάργυρος, να κυβερνά καλά τον δικό του οίκο, να έχει τέκνα σε υποταγή με κάθε σεμνότητα (επειδή, αν κάποιος δεν γνωρίζει να κυβερνά τον δικό του οίκο, πώς θα φροντίσει την Εκκλησία του Θεού;), να μην είναι νεόφυτος, για να μην τυφλωθεί από υπερηφάνεια και πέσει στην καταδίκη του διαβόλου». Ποιο από αυτά έχουν κατορθώσει οι πολλοί, ένας από τους οποίους τυγχάνεις και εσύ, ώστε να επιθυμούν διακαώς ένα πράγμα ανέφικτο για αυτούς; Έχουν ακατηγόρητο βίο; Ή μήπως τους διακρίνει τόση νήψη, ώστε να διατηρούν ακοίμητο το μάτι της ψυχής;

ΟΜΙΛΙΑ Ι΄. Εάν κάποιος ορέγεται την επισκοπή, καλό έργο επιθυμεί. Πρέπει, λοιπόν, ο επίσκοπος να είναι ανεπίληπτος, άνδρας μίας γυναίκας, νηφάλιος, σώφρων, κόσμιος, φιλόξενος, διδακτικός, όχι μέθυσος, όχι βίαιος, όχι αισχροκερδής, αλλά επιεικής, άμαχος, αφιλάργυρος, να προΐσταται καλά στον ίδιο του τον οίκο, να έχει τα τέκνα του σε υποταγή με κάθε σεμνότητα.

Εδώ δεν εννοεί τον μέθυσο, αλλά τον υβριστή, τον αυθάδη. «Όχι πλήκτην». Δεν εννοεί αυτόν που δεν χτυπά με τα χέρια. Τι σημαίνει, λοιπόν, το «Όχι πλήκτην»; Επειδή υπάρχουν μερικοί που πλήττουν άκαιρα τη συνείδηση των αδελφών, μου φαίνεται ότι αυτούς υπαινίσσεται τώρα. «Όχι αισχροκερδή, αλλά επιεική, άμαχο, αφιλάργυρο, που να προΐσταται καλά του δικού του οίκου, έχοντας τέκνα σε υποταγή με κάθε σεμνότητα».

Διότι ήταν δυνατόν να βρεθούν λίγοι τέτοιοι άνθρωποι, υπήρχε όμως ανάγκη από πολλούς επισκόπους, οι οποίοι θα ηγούνταν σε κάθε πόλη. β΄. Επειδή, λοιπόν, τα ζητήματα των Εκκλησιών επρόκειτο να υποστούν επιβουλές, για τον λόγο αυτόν μίλησε για μετρημένη αρετή, όχι για εκείνη την ανώτερη και υψηλή· διότι το να είναι κανείς νηφάλιος, κόσμιος και σώφρων ήταν γνώρισμα πολλών. «Να έχει», λέει, «τέκνα σε υποταγή με κάθε σεμνότητα». Διότι τα παραδείγματα πρέπει να παρέχονται από το ίδιο του το σπίτι. Διότι ποιος θα πίστευε ότι αυτός που δεν υπέταξε τον γιο του, θα υποτάξει τον ξένο; «Να προΐσταται καλά του ιδίου του οίκου».

«Πρέπει λοιπόν ο επίσκοπος». Δεν κατηγορώ, λέει· διότι είναι έργο προστασίας, εάν κάποιος έχει αυτήν την επιθυμία, ώστε να μην επιδιώκει μόνο την εξουσία και την τιμή που απορρέει από αυτήν. Αλλά ούτε για την προστασία κατηγορώ· επειδή και ο Μωυσής εξ αρχής είχε αυτόν τον ζήλο, να επιβλέπει τους αδελφούς του. «Να είναι ανεπίληπτος». Με μία λέξη του επέβαλε να έχει κάθε αρετή. «Άνδρας μίας γυναίκας, νηφάλιος, σώφρων, κόσμιος, φιλόξενος, διδακτικός, όχι μέθυσος, όχι βίαιος, όχι αισχροκερδής, αλλά επιεικής, ειρηνικός, αφιλάργυρος, που να προΐσταται καλά στον δικό του οίκο». Για να μη γίνει αυτό εμπόδιο σε όσους είχαν ήδη λάβει συζύγους, ή και σε αντιδιαστολή προς τους διδασκάλους των Ιουδαίων, στους οποίους επιτρεπόταν να έχουν και δύο, ερμηνεία που ταιριάζει και περισσότερο. «Που να έχει τα τέκνα του σε υποταγή με κάθε σεμνότητα».

Πρέπει λοιπόν ο επίσκοπος να είναι άμεμπτος, σύζυγος μίας γυναίκας, νηφάλιος, κόσμιος, φιλόξενος, ικανός να διδάσκει, να μην είναι μέθυσος, να μην είναι βίαιος, αλλά μάλλον επιεικής, αφιλάργυρος, να κυβερνά καλά το δικό του σπίτι, να έχει τα παιδιά του σε υποταγή με κάθε σεμνότητα. Εάν όμως κάποιος δεν γνωρίζει να κυβερνά το δικό του σπίτι, πώς θα φροντίσει την Εκκλησία του Θεού; Να μην είναι νεοφώτιστος, για να μην κυριευθεί από υπερηφάνεια και πέσει στην καταδίκη του διαβόλου. Πρέπει δε να έχει και καλή μαρτυρία από τους εκτός της Εκκλησίας, για να μην πέσει σε ονειδισμό και στην παγίδα του διαβόλου.» «Μην επιθέτεις βιαστικά τα χέρια σου σε κανέναν, και μην γίνεσαι κοινωνός σε ξένες αμαρτίες. Διατήρησε τον εαυτό σου αγνό.» «Πρέπει ο επίσκοπος να είναι ακατηγόρητος, ως απόστολος και οικονόμος του Χριστού· να μην είναι αυθάδης, να μην είναι οξύθυμος, ούτε μέθυσος, ούτε βίαιος, ούτε αισχροκερδής, αλλά φιλόξενος, φιλάγαθος, σώφρων, δίκαιος, όσιος, εγκρατής.» «Κανείς ας μην περιφρονεί τη νεότητά σου. Να τους υπενθυμίζεις να υποτάσσονται στις αρχές και τις εξουσίες, να πειθαρχούν, να είναι έτοιμοι για κάθε αγαθό έργο.» «Να ασκείτε το έργο του επισκόπου όχι αναγκαστικά, αλλά εκούσια, ούτε με αισχροκέρδεια, αλλά με προθυμία κατά Θεόν· ούτε να καταδυναστεύετε αυτούς που σας κληρώθηκαν, αλλά να γίνεστε πρότυπα του ποιμνίου.» Το αξίωμα ας μην κάνει τον προεστώτα να υπερηφανεύεται, για να μην εκπέσει από τη μακαριότητα της ταπεινοφροσύνης, ώστε να μην τυφλωθεί και ο ίδιος και πέσει στην καταδίκη του διαβόλου.

Διότι, εάν στην αγορά βλέπαμε κάποιον υπηρέτη να διαπληκτίζεται με τον κύριό του, ή κάποιον νεότερο με έναν μεγαλύτερο, ή έναν γιο με τον πατέρα του, και μάλιστα να τους επιτίθενται και να τους χτυπούν, θα θεωρούσαμε ότι διαπράττουμε ασέβεια εάν δεν προστρέχαμε να βοηθήσουμε τους ανωτέρους, παρόλο που ίσως οι πρώτοι να είχαν προηγουμένως αδικηθεί. Πώς, λοιπόν, δεν θα αισθανθούμε ντροπή όταν αδιαφορούμε βλέποντας τον λογικό νου να αδικείται από τον θυμό και την επιθυμία και να εκδιώκεται από την εξουσία που του έχει δοθεί από τον Θεό, εγείροντας έτσι μέσα μας ασεβή και άδικη αταξία, στασιασμό και ακοσμία; Δικαίως ο μακάριος νομοθέτης μας, που ορίστηκε από τον Θεό, δεν θεωρεί άξιο να προΐσταται της Εκκλησίας του Θεού εκείνον που δεν έχει προηγουμένως κυβερνήσει καλώς τον δικό του οίκο· διότι αυτός που έθεσε σε τάξη τον εαυτό του, θα θέσει σε τάξη και τον άλλον, και αυτός που έθεσε σε τάξη τον άλλον, θα κυβερνήσει και τον οίκο, και αυτός που κυβέρνησε τον οίκο, και την πόλη, και αυτός που κυβέρνησε την πόλη, και το έθνος.