Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 5:13

Ένας νεότερος μοναχός που περιφέρεται στα κελιά των μοναχών, δεν μαθαίνει μόνο να είναι αργόσχολος, αλλά γίνεται και φλύαρος και περίεργος, λέγοντας πράγματα που δεν πρέπει. Ενώ εκείνος που ησυχάζει με ταπεινοφροσύνη, θα αγαπηθεί. Με αδελφό που έχει κακή φήμη μην πίνεις κρασί κατ' ιδίαν, ούτε να αστειεύεσαι με απαίδευτο, ούτε να ονειδίζεις κανέναν. Να διατηρείς τον εαυτό σου αγνό και να αποφεύγεις τα συμπόσια, για να μην πονέσεις στα έσχατά σου. Εάν είσαι αδύναμος στον χαρακτήρα, μη συναναστρέφεσαι με αυτόν που ασθενεί στους λογισμούς. Αυτό δεν το λέω για να αποστραφείς κάποιον ως αμαρτωλό, αλλά μήπως, επειδή και οι δύο πλευρές ασθενούν, βλαφθείς εσύ εξαιτίας εκείνου, και εκείνος εξαιτίας σου. Εάν όμως είσαι ικανός να παρηγορείς εν Κυρίω, πλησίασέ τον και θα βρεις μισθό. Εάν δεις έναν αδελφό να αμαρτάνει και την επόμενη ημέρα τον συναντήσεις, μην τον θεωρείς μέσα σου ως αμαρτωλό. Διότι δεν γνωρίζεις εάν, κατά την απουσία σου, έπραξε κάτι αγαθό μετά την πτώση του, και με στεναγμούς και πικρά δάκρυα εξευμένισε τον Κύριο. Γι' αυτό πρέπει να απέχουμε από την κατάκριση του άλλου. Ο καθένας μας πρέπει να ταπεινώνει τον εαυτό του, σύμφωνα με εκείνον που λέει: διότι οι ανομίες μου ξεπέρασαν το κεφάλι μου, σαν βαρύ φορτίο με καταπλάκωσαν. Όλα τα ξύλα του δάσους δεν αρκούν για τη φωτιά, και η σάρκα δεν χορταίνει από την ανάπαυση. Ο φόβος του Κυρίου είναι παράδεισος τρυφής, ενώ την αφοβία θα την κληρονομήσουν οι αλεπούδες.

Γι' αυτόν τον λόγο έλεγε ο Παύλος, γράφοντας για τις χήρες: «Όχι μόνο μαθαίνουν να είναι οκνηρές, αλλά και φλύαρες». Πες μου, λοιπόν, ποια διαφορά είναι μεγαλύτερη: αυτή της δικής μας ηλικίας ως προς αυτήν των παιδιών, ή του Θεού ως προς αυτήν των ανθρώπων; Η δική μας ως προς τα κουνούπια, ή του Θεού ως προς εμάς; Είναι ολοφάνερο ότι [μεγαλύτερη είναι η διαφορά] του Θεού ως προς εμάς. Γιατί, λοιπόν, εσύ δείχνεις τόση υπερβολική περιέργεια;

Ω, τι φοβερό! Ντροπιάζεις τον εαυτό σου μαζί με εκείνον, και δεν το καταλαβαίνεις; Δες, όμως, πόσα κακά προέρχονται από αυτό: παροργίζεις τον Θεό, λυπείς τον πλησίον, καθιστάς τον εαυτό σου ένοχο για την κόλαση. Δεν ακούς τον Παύλο που λέει για τις χήρες γυναίκες; «Και όχι μόνο μαθαίνουν να είναι αργόσχολες», λέει, «αλλά γίνονται και φλύαρες και περίεργες, γυρνώντας στα σπίτια και λέγοντας όσα δεν πρέπει»; Επομένως, ακόμη και όταν πιστέψεις όσα λέγονται εις βάρος του αδελφού σου, ούτε και τότε πρέπει να τα λες, πόσο μάλλον όταν δεν τα πιστεύεις. Αλλά παντού φροντίζεις για το δικό σου συμφέρον, επειδή φοβάσαι μήπως λογοδοτήσεις στον Θεό; Να φοβάσαι, λοιπόν, μήπως λογοδοτήσεις και για τη φλυαρία. Διότι σε αυτήν την περίπτωση δεν μπορείς να πεις: «Ας μην με ελέγξει ο Θεός για τη φλυαρία»· γιατί η ίδια η πράξη είναι φλυαρία. Γιατί τον διαπόμπευσες; Γιατί μεγέθυνες το κακό; Αυτό πρόκειται να μας καταστρέψει. Γι' αυτό έλεγε ο Χριστός: «Μην κρίνετε, για να μην κριθείτε». Αλλά εμείς δεν δίνουμε καμία σημασία σε αυτό, ούτε μας συνετίζουν τα όσα συνέβησαν στον Φαρισαίο. Εκείνος είπε κάτι αληθινό, ότι «Δεν είμαι όπως αυτός ο τελώνης», και το είπε χωρίς να τον ακούει κανείς, και όμως κατακρίθηκε.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΕ΄. Τις νεότερες όμως χήρες να τις αποκλείεις· διότι, όταν παρασυρθούν από τις σαρκικές επιθυμίες τους και απομακρυνθούν από τον Χριστό, θέλουν να παντρευτούν, επισύροντας έτσι την καταδίκη, επειδή αθέτησαν την πρώτη τους πίστη. Συγχρόνως δε μαθαίνουν να είναι αργόσχολες, περιφερόμενες στις οικίες· και όχι μόνο αργόσχολες, αλλά και φλύαρες και περίεργες, λέγοντας όσα δεν πρέπει. Θέλω λοιπόν οι νεότερες χήρες να παντρεύονται, να διευθύνουν το σπίτι τους και να μη δίνουν καμία αφορμή στον αντίπαλο για λοιδορία. Διότι ήδη μερικές έχουν παρεκτραπεί ακολουθώντας τον Σατανά.

Δείχνει ότι ούτε τη χηρεία επιλέγουν ορθά, αλλά παρασύρονται από τις σαρκικές τους επιθυμίες· αλλ' όμως το ανέχεται. Και όμως, αλλού λέει: «Σας αρραβώνιασα με έναν άνδρα, για να σας παρουσιάσω στον Χριστό ως αγνή παρθένο». Όταν αφιερωθούν σε Αυτόν, λέει, θέλουν να παντρευτούν, επισύροντας κατάκριση, διότι αθέτησαν την πρώτη τους πίστη. Ως πίστη εννοεί τη συνθήκη, την αλήθεια· σαν να έλεγε: «Τον εξαπάτησαν, παρέβησαν τις συμφωνίες». Συγχρόνως δε, μαθαίνουν να είναι και αργόσχολες.

Επομένως, δεν επιτάσσει μόνο στους άνδρες να εργάζονται, αλλά και στις γυναίκες· διότι η αργία δίδαξε κάθε κακία. Δεν είναι υπεύθυνες, λέει, μόνο για αυτό το κρίμα, αλλά και για άλλα αμαρτήματα. Αν, λοιπόν, είναι ανάρμοστο για μια γυναίκα να περιφέρεται στα σπίτια, πολύ περισσότερο είναι για μια παρθένο. Και όχι μόνο μαθαίνουν να είναι αργόσχολες, λέει, αλλά γίνονται και φλύαρες και περίεργες, λέγοντας όσα δεν πρέπει. Θέλω, λοιπόν, οι νεότερες χήρες να παντρεύονται, να τεκνοποιούν, να κυβερνούν το σπίτι τους. Τι συμβαίνει, λοιπόν, όταν και η φροντίδα για τον σύζυγο λείψει, και η μέριμνα για τον Θεό δεν τις συγκρατεί; Εύλογα γίνονται αργόσχολες, φλύαρες και περίεργες. Διότι εκείνος που δεν μεριμνά για τα δικά του, θα ασχοληθεί οπωσδήποτε με των άλλων· όπως ακριβώς εκείνος που φροντίζει για τα δικά του, δεν θα κάνει καθόλου λόγο για τα πράγματα των άλλων, ούτε θα δείξει καμία φροντίδα γι' αυτά. Λέγοντας όσα δεν πρέπει.

Επειδή, λοιπόν, πολλοί από τους ανθρώπους είναι επιρρεπείς στην κακολογία και έχουν ακονίσει τις γλώσσες τους εναντίον των προεστώτων της Εκκλησίας, θέλοντας να απαλλάξει τον άρχοντα από τις κατηγορίες, θεσπίζει αυτούς τους νόμους και λέει: Εσύ να απορρίπτεις και να μην εγγράφεις. Αν εκείνη θέλει από μόνη της και με δική της πρωτοβουλία να τα επιλέξει αυτά, ας το πράξει· εσύ, όμως, να μην την κάνεις δεκτή ακόμα, για να μην λένε ότι: «Ενώ ήταν νεότερη και ήθελε να παντρευτεί και να φροντίσει το σπίτι της, ο δείνα την εξανάγκασε· γι' αυτό έπεσε και παραστράτησε». Εσύ να μην την εγγράψεις, ώστε, ακόμη κι αν πέσει, να είσαι απαλλαγμένος από τις κατηγορίες· και αν δεν πέσει, να την εγγράψεις με μεγαλύτερη ασφάλεια στον κατάλληλο καιρό. Και όταν λέει, «Θέλω οι νεότερες χήρες να παντρεύονται και να τεκνογονούν», άκουσε για ποιες νεότερες μιλάει: για εκείνες που, αφού παρασύρθηκαν από επιθυμίες αντίθετες προς τον Χριστό, θέλουν να παντρευτούν, τις φλύαρες, τις περίεργες, εκείνες που περιφέρονται στα σπίτια, που λένε όσα δεν πρέπει, που εξετράπησαν οπίσω του Σατανά. Διότι δεν είπε απλώς «Θέλω οι νεότερες να παντρεύονται» και σιώπησε, αλλά διευκρινίζει και ποιες νεότερες εννοεί, και στη συνέχεια παραθέτει τα παραπτώματά τους.

Ποιες πτώσεις; «Όταν», λέει, «κυριευθούν από επιθυμίες που τις απομακρύνουν από τον Χριστό, θέλουν να παντρευτούν, και μαθαίνουν να είναι αργόσχολες και περίεργες, περιφερόμενες στα σπίτια, λέγοντας όσα δεν πρέπει, και παρεξετράπησαν». Πίσω από ποιον; Πίσω από τον Σατανά. Επειδή, λοιπόν, αφού επιλέξουν τη χηρεία και υποστούν όλη αυτή την ασχημοσύνη, επιθυμούν να παντρευτούν πάλι, είναι προτιμότερο, προτού δεσμευτούν και καταπατήσουν τις συνθήκες τους με τον Χριστό, να καταφύγουν στον γάμο· διότι, εάν καμία δεν είχε τέτοια συμπεριφορά, δεν θα επέβαλλε την ανάγκη του δεύτερου γάμου.

Άκου λοιπόν και όσα τους καταμαρτυρεί. Διότι, ενώ θα έπρεπε να είναι στραμμένες στις προσευχές και στις ικεσίες καθ' όλο τον χρόνο, «αυτές όμως», λέει, «είναι αργόσχολες, αλλά και φλύαρες και περίεργες, λέγοντας εκείνα που δεν πρέπει». Αυτός όμως δεν επιθυμεί κάτι τέτοιο, αλλά να είναι εκείνη διαρκώς προσηλωμένη στα πνευματικά· «διότι αυτή που ζει μέσα στις απολαύσεις», λέει, «ενώ ζει, είναι νεκρή». Επειδή και για την παρθένο δεν επιθυμεί να ορίζει αυτήν την αρετή μόνο με τη σωματική αγνεία, αλλά με το να αναλώνει όλο της τον χρόνο στη λατρεία του Θεού· «διότι αυτό», λέει, «σας το λέω όχι για να σας επιβάλω θηλιά, αλλά για την ευπρέπεια και την απερίσπαστη αφοσίωση στον Κύριο». Διότι δεν θέλει εκείνη να μοιράζεται, αλλά να είναι ολοκληρωτικά δοσμένη στα πνευματικά και στα επουράνια, και να μεριμνά για τα του Κυρίου. Έτσι προτρέπει και τη χήρα να ζει, λέγοντας: «Η δε πραγματική χήρα, που έχει μείνει ολομόναχη, έχει εναποθέσει την ελπίδα της στον Θεό και εγκαρτερεί στις δεήσεις και στις προσευχές νύχτα και μέρα». Όταν λοιπόν τον χρόνο που θα έπρεπε να αναλώνουν στα ευαγγελικά έργα, τον δαπανούν καθ' όλη τη διάρκεια του βίου τους όχι μόνο σε περιττά και ανωφελή, αλλά και σε εξαιρετικά βλαβερά πράγματα, ευλόγως πλέον τις οδηγεί προς τον γάμο.

Διότι, όταν παρασυρθούν από σαρκικές επιθυμίες αποστατώντας από τον Χριστό, θέλουν να παντρεύονται, φέροντας καταδίκη, επειδή αθέτησαν την πρώτη τους πίστη. Συγχρόνως δε μαθαίνουν να είναι και αργόσχολες, περιφερόμενες στα σπίτια· και όχι μόνο αργόσχολες, αλλά και φλύαρες και περίεργες, λέγοντας αυτά που δεν πρέπει.

«Και έλαβε ο Θεός τον άνθρωπο», λέει, «τον οποίο έπλασε, και τον έθεσε μέσα στον παράδεισο της τρυφής». Για ποιον λόγο, λοιπόν, τον μεν Αδάμ τον έπλασε έξω από τον παράδεισο, και αφού τον έπλασε έξω τον έθεσε στον παράδεισο, ενώ μέσα στον παράδεισο δημιούργησε την Εύα από την πλευρά του; Γιατί λοιπόν δεν έπλασε και τη γυναίκα έξω από τον παράδεισο, και έπειτα να τη μεταφέρει έτσι μέσα στον παράδεισο; Για να μη μάθει να περιπλανάται έξω από το σπίτι της, αλλά να παραμένει προσηλωμένη στο δικό της σπίτι. Διότι, αν, παρόλο που πλάστηκε μέσα στον παράδεισο, δεν παρέμεινε σταθερή, αλλά και τον εαυτό της έδιωξε έξω και τον Αδάμ αποξένωσε, τι επρόκειτο να κάνει, εάν είχε πλαστεί έξω από τον παράδεισο; Από αυτήν έμαθαν οι φαύλες γυναίκες να περιφέρονται από σπίτι σε σπίτι. Τις οποίες επιπλήττοντας ο μακάριος Παύλος έλεγε: «Συγχρόνως δε μαθαίνουν να είναι και αργές, περιφερόμενες στα σπίτια».

«Η πραγματική χήρα και ολομόναχη έχει στηρίξει την ελπίδα της στον Θεό και επιμένει στις δεήσεις και στις προσευχές νύχτα και μέρα· ενώ εκείνη που ζει μέσα στην τρυφηλότητα, αν και ζει, είναι νεκρή· αυτά να παραγγέλλεις, ώστε να είναι άμεμπτες», «Τις νεότερες όμως χήρες να τις αποφεύγεις. Διότι, όταν κυριευθούν από σαρκικές επιθυμίες απομακρυνόμενες από τον Χριστό, θέλουν να παντρευτούν, φέροντας πάνω τους καταδίκη, διότι αθέτησαν την αρχική τους πίστη. Συγχρόνως δε μαθαίνουν να είναι και αργόσχολες, περιφερόμενες από σπίτι σε σπίτι, και όχι μόνο αργόσχολες, αλλά και φλύαρες και περίεργες, λέγοντας όσα δεν πρέπει.» «Θρησκεία καθαρή και αμίαντη ενώπιον του Θεού και Πατέρα, είναι αυτή: να επισκέπτεται κανείς χήρες και ορφανά στη θλίψη τους.» Λένε για το τρυγόνι ότι, αν κάποτε χωριστεί από το ταίρι του, δεν καταδέχεται πλέον τη σχέση με άλλο, αλλά παραμένει αζευγάρωτο, απαρνούμενο την ένωση με άλλο λόγω της μνήμης αυτού με το οποίο είχε κάποτε συζευχθεί.