Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 5:16

Αυτά είναι τα γνωρίσματα των δημιουργημάτων: το να κρίνονται, το να ευλογούνται και να επιτιμώνται από τον Υιό. Φοβηθείτε λοιπόν τον Κριτή και πεισθείτε στα λόγια του Σολομώντα. Διότι, εάν ο Θεός πρόκειται να φέρει κάθε δημιούργημα σε κρίση, και ο Υιός δεν ανήκει στους κρινόμενους, αλλά μάλλον αυτός ο ίδιος είναι ο κριτής όλων των δημιουργημάτων, πώς δεν αποδεικνύεται πιο λαμπρά και από τον ήλιο ότι ο Υιός δεν είναι δημιούργημα, αλλά ο Λόγος του Πατρός, δια του οποίου τα δημιουργήματα και γίνονται και κρίνονται; Εάν δε, επειδή έχει γραφτεί «όντας πιστός», αυτό τους ταράζει πάλι, νομίζοντας ότι, όπως το «πιστός» λέγεται για όλους τους ανθρώπους, έτσι λέγεται και για αυτόν, ότι δηλαδή επειδή πιστεύει αναμένει τον μισθό της πίστεώς του, είναι ώρα εξαιτίας αυτού να εγκαλέσουν πάλι και τον Μωυσή που λέει: «Ο Θεός είναι πιστός και αληθινός», αλλά και τον Παύλο που γράφει: «Ο Θεός είναι πιστός, ο οποίος δεν θα επιτρέψει να πειρασθείτε πάνω από τις δυνάμεις σας». Όμως οι άγιοι, όταν έλεγαν αυτά, δεν είχαν ανθρώπινες αντιλήψεις για τον Θεό· αντίθετα, γνώριζαν ότι στη Γραφή η έννοια του «πιστού» είναι διπλή: αφενός σημαίνει αυτόν που πιστεύει, και αφετέρου τον αξιόπιστο, και ότι το μεν πρώτο αρμόζει στους ανθρώπους, ενώ το δεύτερο στον Θεό. Πιστός λοιπόν είναι ο Αβραάμ, επειδή πίστεψε στον Θεό που του μίλησε· πιστός όμως είναι ο Θεός, διότι, όπως ψάλλει ο Δαβίδ, «Ο Κύριος είναι πιστός σε όλους τους λόγους Του», και είναι αξιόπιστος, και είναι αδύνατον για Αυτόν να πει ψέματα. Και στο ρητό «Αν κάποια πιστή γυναίκα έχει χήρες», ονομάζεται πιστή ακριβώς επειδή πιστεύει ορθά.

Αλλά, λέγοντας αυτά οι άγιοι, δεν είχαν ανθρώπινες αντιλήψεις για τον Θεό, αλλά γνώριζαν ότι στην Αγία Γραφή η σημασία της λέξεως «πιστός» είναι διπλή: αφενός σημαίνει αυτόν που πιστεύει, αφετέρου τον αξιόπιστο. Και το μεν πρώτο ταιριάζει στους ανθρώπους, ενώ το δεύτερο στον Θεό. Πιστός, λοιπόν, είναι ο Αβραάμ, επειδή πίστεψε στον Θεό που του μίλησε· πιστός όμως είναι ο Θεός, επειδή, όπως ψάλλει ο Δαβίδ, «πιστός είναι ο Κύριος στους λόγους Του» και, όταν ομιλεί, είναι αξιόπιστος και «είναι αδύνατον να ψευσθεί». Και στο «εάν κάποια πιστή γυναίκα συντηρεί χήρες», ονομάζεται πιστή επειδή πιστεύει ορθά. «Πιστός» όμως είναι ο λόγος, επειδή αυτό που έχει λεχθεί πρέπει να γίνεται πιστευτό· διότι είναι αληθινό και δεν μπορεί να ισχύει διαφορετικά. Επομένως, και το ότι έχει γραφεί «όντας πιστός σε Εκείνον που τον εποίησε» δεν έχει ομοιότητα με τους άλλους, ούτε σημαίνει ότι έγινε ευάρεστος επειδή πίστεψε, αλλά ότι, όντας Υιός του αληθινού Θεού, είναι πιστός και πρέπει και ο ίδιος να γίνεται πιστευτός σε όσα λέγει και πράττει, παραμένοντας άτρεπτος και αναλλοίωτος κατά την ανθρώπινη οικονομία και την ένσαρκη παρουσία Του.

Εάν κάποιος πιστός ή κάποια πιστή έχει χήρες, ας τις συντηρεί επαρκώς, και ας μην επιβαρύνεται η Εκκλησία, ώστε να μπορεί να συντηρεί τις πραγματικές χήρες. Βλέπεις πώς πάλι ονομάζει πραγματικές χήρες εκείνες που είναι ολομόναχες, αυτές που δεν έχουν από πουθενά παρηγοριά και προστασία; Διότι έτσι ήταν καλύτερα. Επειδή επιτυγχάνονταν δύο πολύ σπουδαία πράγματα: και εκείνες ελάμβαναν αφορμή για να κάνουν το καλό, και αυτές τρέφονταν καλά, και η Εκκλησία δεν επιβαρυνόταν. Ορθώς πρόσθεσε, «Εάν κάποιος πιστός»· διότι δεν έπρεπε οι πιστές γυναίκες να συντηρούνται από τους απίστους, για να μη φανεί ότι έχουν την ανάγκη τους. Και πρόσεξε πώς ομιλεί παρηγορητικά: δεν είπε, «ας τους χορηγεί κάποια πολυτέλεια», αλλά, «ας τις συντηρεί επαρκώς». «Ώστε η Εκκλησία», λέει, «να συντηρεί επαρκώς τις πραγματικές χήρες». Άρα έχει και αυτή τον μισθό αυτής της βοήθειας· διότι εκείνη που βοηθά αυτήν εδώ, δεν βοηθά μόνο τούτην, αλλά και εκείνες τις άλλες, αφήνοντάς τες να συντηρούνται με μεγαλύτερη ευχέρεια και άνεση.

βʹ. Με τον όρο «τιμή» εδώ εννοεί τη φροντίδα, τη χορηγία των αναγκαίων. Διότι η προσθήκη που κάνει, «Δεν θα βάλεις φίμωτρο σε βόδι που αλωνίζει», και, «Ο εργάτης είναι άξιος του μισθού του», αυτό ακριβώς φανερώνει. Επομένως, και όταν λέει, «Τίμα τις χήρες», το λέει αυτό αναφερόμενος στην παροχή της αναγκαίας διατροφής, λέγοντας, «Για να επαρκέσει η βοήθεια σε εκείνες που είναι πραγματικά χήρες»· και πάλι, «Τίμα τις πραγματικές χήρες»· δηλαδή, εκείνες που βρίσκονται σε φτώχεια· διότι όσο περισσότερο βρίσκεται καμία σε φτώχεια, τόσο περισσότερο είναι χήρα.

Διότι, όταν ομιλεί περί εκείνης που πεθαίνει από την πείνα, δεν θέτει όριο ηλικίας, ούτε απαιτεί ακριβή εξέταση της διαγωγής της, αλλά λέει απλώς: «Εάν κάποιος πιστός ή πιστή έχει χήρες, ας τις βοηθά, και ας μην επιβαρύνεται η Εκκλησία». Δεν είπε: «Όταν γίνει εξήντα ετών»· δεν είπε: «Εάν φιλοξένησε ξένους, εάν έπλυνε τα πόδια αγίων»· και πολύ σωστά. Διότι, όπου πρέπει να θεραπευθεί η φτώχεια, δεν περιμένει την ηλικία. Τι θα συμβεί, δηλαδή, εάν είναι πενήντα ετών και πεθαίνει από την πείνα; Τι θα γίνει εάν στα νιάτα της τύχει να είναι σωματικά ανάπηρη; Θα κάθεται περιμένοντας το εξηκοστό έτος; Αλλά αυτό θα αποτελούσε έσχατη απανθρωπιά. Γι' αυτόν τον λόγο, όταν πρέπει να ανακουφίσει την πείνα, δεν ακριβολογεί καθόλου περί της ηλικίας και της ψυχικής αρετής· όταν όμως δεν πρόκειται να θεραπεύσει τη φτώχεια, αλλά να αποδώσει τιμή σύμφωνα με την αξία, δικαιολογημένα προβαίνει σε τόσο μεγάλη εξέταση της διαγωγής.

«Θέλω, λοιπόν, οι νεότερες να παντρεύονται, να τεκνοποιούν, να κυβερνούν το σπίτι τους και να μη δίνουν καμία αφορμή στον αντίπαλο για κατάκριση. Διότι ήδη μερικές έχουν εκτραπεί ακολουθώντας τον Σατανά». Επειδή εκείνος, ακόμη κι αν δεν φροντίζει τους ξένους, τουλάχιστον δεν παραμελεί τους κοντινούς του. Τη συνθήκη εννοεί. «Εάν κάποιος πιστός ή πιστή έχει χήρες, ας τις συντηρεί, και ας μην επιβαρύνεται η Εκκλησία, ώστε να μπορέσει να συντηρήσει τις πραγματικές χήρες. Οι πρεσβύτεροι που προϊστανται καλώς, ας αξιώνονται διπλής τιμής, προπάντων εκείνοι που κοπιάζουν στο κήρυγμα του λόγου και στη διδασκαλία. Διότι η Γραφή λέει: Βόδι που αλωνίζει δεν θα το φιμώσεις. Και: Άξιος είναι ο εργάτης του μισθού του. Εναντίον πρεσβυτέρου μην αποδέχεσαι κατηγορία, παρά μόνο εάν στηρίζεται σε δύο ή τρεις μάρτυρες».