Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 5:20

Κεφάλαιο Βʹ. Αʹ Προς Τιμόθεον: Μην επιθέτεις βιαστικά τα χέρια σε κανέναν, ούτε να γίνεσαι κοινωνός σε ξένες αμαρτίες. Αʹ Προς Τιμόθεον: Μην αποδέχεσαι κατηγορία εναντίον πρεσβυτέρου, εκτός εάν στηρίζεται σε δύο ή τρεις μάρτυρες. Όσους δε αμαρτάνουν, να τους ελέγχεις ενώπιον όλων, ώστε και οι υπόλοιποι να έχουν φόβο.

Γιατί δεν πενθήσατε μάλλον, ώστε να απομακρυνθεί από ανάμεσά σας εκείνος που έπραξε αυτό το έργο; Καθώς συμβαίνει αναγκαστικά αυτό που επακολουθεί, ότι δηλαδή «μικρή ζύμη ζυμώνει όλο το φύραμα». Εκείνους δε που αμαρτάνουν, λέγει ο Απόστολος, να τους ελέγχεις ενώπιον όλων· και προσθέτει αμέσως την αιτία, λέγοντας:

Για να έχουν φόβο και οι υπόλοιποι. Γενικά δε, εκείνος που δεν αποδέχεται τη θεραπεία που του προσφέρεται από τον προεστώτα, βρίσκεται σε ασυμφωνία και με τον ίδιο τον εαυτό του. Διότι, εάν δεν καταδέχεται να υποταχθεί και επιβάλλει το δικό του θέλημα, γιατί βρίσκεται μαζί του; Γιατί τον αναγνωρίζει ως προστάτη της δικής του ζωής; Εφόσον όμως δέχθηκε μια φορά να συγκαταλεχθεί στο σώμα της αδελφότητας, εάν κριθεί να γίνει σκεύος υπηρετικό, ακόμη και αν το πρόσταγμα φαίνεται να ξεπερνά τις δυνάμεις του, ας επιρρίψει την ευθύνη σε εκείνον που του προστάζει κάτι πάνω από τις δυνάμεις του, και ας επιδεικνύει την ευπείθεια και την υπακοή μέχρι θανάτου, ενθυμούμενος τον Κύριο, ότι έγινε «Υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε σταυρού». Το να αφηνιάζει όμως κανείς και να αντιλέγει, αποτελεί απόδειξη πολλών κακών: ασθένειας της πίστεως, αμφιβολίας της ελπίδας, καθώς και αλαζονείας και υπερηφάνειας του ήθους. Διότι ούτε απειθεί κανείς, εάν προηγουμένως δεν έχει κατακρίνει εκείνον που τον συμβουλεύει, ούτε βέβαια εκείνος που πιστεύει στις υποσχέσεις του Θεού και έχει βεβαία σε αυτές την ελπίδα του, ακόμη και αν είναι κοπιαστικά τα όσα έχουν προσταχθεί, θα διστάσει ποτέ απέναντί τους, γνωρίζοντας ότι «δεν είναι άξια τα παθήματα του τωρινού καιρού να συγκριθούν με τη μέλλουσα δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί». Και εκείνος που έχει πειστεί ότι «όποιος ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί», επιδεικνύει μεγαλύτερη προθυμία από την προσδοκία εκείνου που τον πρόσταξε, γνωρίζοντας ότι «το προσωρινό και ελαφρύ της θλίψεως κατεργάζεται σε εξαιρετικά υπερβολικό βαθμό ένα αιώνιο βάρος δόξης».

Πρέπει να κατανοήσουμε από αυτό ότι, ακόμη κι αν κάποιοι κολακεύουν ή περιποιούνται με καλά λόγια τους ηγέτες των εκκλησιών, αλλά δεν βαδίζουν ορθά ως προς την πίστη, δεν είναι σωστό να παρασύρονται εκείνοι από τις κολακείες, ούτε, σαν να δίνουν κάποια ανταμοιβή για τους επαίνους, να ανταποδίδουν σε αυτούς που χρειάζονται διόρθωση τη σιωπή για τα σφάλματά τους. Αντίθετα, πρέπει να τους ελέγχουν με παρρησία και να τους πείθουν να μεταστραφούν προς το καλύτερο, ή τουλάχιστον μέσω αυτού να ωφελούν άλλους, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από τον Παύλο: «Εκείνους που αμαρτάνουν να τους ελέγχεις ενώπιον όλων, ώστε και οι υπόλοιποι να έχουν φόβο». Θεωρώ, λοιπόν, ότι και τα επιμέρους στοιχεία που υπάρχουν στα προκείμενα, τα οποία είναι ακόλουθα και αναγκαίως συνδεδεμένα με όσα ήδη εξετάστηκαν προηγουμένως, πρέπει να αναδειχθούν. Επομένως, σε εκείνα λέγαμε ότι η κάθοδος του Σωτήρα μας από το όρος προτυπώνει τη δεύτερη και μελλοντική παρουσία Του σε εμάς από τους ουρανούς, και, ως σύνοψη όλης της θεώρησης, προσθέταμε ότι εμφανίζεται στους μαθητές Του ενώ εκείνοι ακόμη αγρυπνούν και κοπιάζουν, και αφού τους απάλλαξε από τη δειλία, αμέσως οδήγησε το σκάφος στη στεριά. Και το τι μας διαγράφεται σε αυτά ως τύπος, το αποσαφηνίσαμε σε εκείνα τα σημεία. Αλλά παρατήρησε και τώρα ότι, μετά την κάθοδο του Ιησού από το όρος, κάποιοι υστερούν στην ακολουθία, και βαδίζουν προς αυτόν τελευταίοι.

Του Ιππολύτου. Αυτόν που έχει παγιωθεί στην κακία. Ο απόστολος όμως λέει: «Αυτούς που αμαρτάνουν να τους ελέγχεις μπροστά σε όλους». [Αυτόν που έχει παρεκκλίνει για λίγο.]

Ιππολύτου. Αυτόν που έχει παγιωθεί στην κακία· ενώ ο απόστολος λέει: «αυτούς που αμαρτάνουν να τους ελέγχεις ενώπιον όλων». [αυτόν που έχει εκτραπεί για λίγο]. Ανωνύμου. Ή αυτόν που έχει παγιωθεί στην κακία· ενώ ο απόστολος λέει: «αυτόν που αμαρτάνει να τον ελέγχεις ενώπιον όλων», δηλαδή αυτόν που έχει εκτραπεί για λίγο.

Κανείς όμως ας μη σκανδαλίζεται, εάν κάποιοι και σήμερα είναι ιερόσυλοι. Διότι, εάν υπήρχαν τότε, πολύ περισσότερο τώρα, που τα κακά είναι πολλά. Αλλά ας τους ελέγχουμε ενώπιον όλων, ώστε και οι υπόλοιποι να έχουν φόβο. Ο Ιούδας ήταν ιερόσυλος· αλλά αυτό δεν σκανδάλισε τους μαθητές.

Και στους Κολοσσαείς δίνει μαρτυρία λέγοντας: «Διότι πεθάνατε, και η ζωή σας έχει κρυφτεί μαζί με τον Χριστό μέσα στον Θεό»· και γι' αυτούς τους ίδιους μαρτυρεί ότι αντιμετώπισαν πολλούς κινδύνους. Και γράφοντας στους Γαλάτες λέει: «Τόσα πολλά πάθατε μάταια; Αν βέβαια είναι μάταια». Και τους βλέπεις όλους να έχουν αφοσιωθεί στην αγαθοεργία. Γι' αυτό και η χάρις ενεργούσε τότε, γι' αυτό και ζούσαν επιτελώντας κατορθώματα αρετής. Άκουσε όμως και τι γράφει στους Κορινθίους, τους οποίους κατηγορεί για αμέτρητα πράγματα· δεν δίνει και σε αυτούς καλή μαρτυρία λέγοντας: «αλλά τον ζήλο σας, αλλά τη σφοδρή επιθυμία σας»; Και πάλι, γι' αυτό το ζήτημα, όσα μαρτυρεί για εκείνους, αυτά ούτε στους διδασκάλους δεν θα έβλεπε κανείς να συμβαίνουν σήμερα· με αποτέλεσμα τα πάντα να έχουν χαθεί και καταστραφεί. Η δε αιτία είναι το ότι η αγάπη έχει ψυχρανθεί, το ότι δεν τιμωρούνται εκείνοι που αμαρτάνουν (άκουσε μάλιστα τι γράφει στον Τιμόθεο λέγοντας: «Εκείνους που αμαρτάνουν να τους ελέγχεις μπροστά σε όλους»)· το ότι οι άρχοντες νοσούν· διότι, όταν η κεφαλή δεν είναι υγιής, πώς θα μπορούσε το υπόλοιπο σώμα να παραμένει εύρωστο; Δες, λοιπόν, πόση ανωμαλία υπάρχει σήμερα. Διότι εκείνοι που ζουν με ορθό τρόπο, και έχουν οπωσδήποτε παρρησία, έχουν καταφύγει στις κορυφές των βουνών και έχουν απομακρυνθεί από το μέσον, σαν να αποσπώνται από ένα εχθρικό και ξένο σώμα, και όχι από το δικό τους· ενώ άνθρωποι διεφθαρμένοι και γεμάτοι από αμέτρητα κακά εισέβαλαν στις Εκκλησίες· τα αξιώματα έγιναν εξαγοράσιμα. Από εκεί γεννιούνται αμέτρητα κακά, και δεν υπάρχει κανένας να τα διορθώσει, κανένας να επιπλήξει· αντίθετα, η αταξία πήρε τον δρόμο της και έγινε πλέον καθεστώς.

«Εκείνους που αμαρτάνουν να τους ελέγχεις ενώπιον όλων, ώστε και οι υπόλοιποι να έχουν φόβο». Δηλαδή, μην αποκόπτεις βιαστικά, αλλά να εξετάζεις τα πάντα με μεγάλη ακρίβεια· όταν, όμως, λάβεις σαφή γνώση, να επεμβαίνεις με σφοδρότητα, ώστε να σωφρονιστούν οι άλλοι. Διότι, όπως ακριβώς το να κατακρίνει κανείς αβασάνιστα είναι βλαβερό, έτσι και το να μην τιμωρεί τα φανερά αμαρτήματα είναι σαν να ανοίγει τον δρόμο στους άλλους να πράττουν τα ίδια και να αποθρασύνονται. Χρησιμοποίησε δε τη λέξη «έλεγχε», δηλώνοντας ότι ο έλεγχος δεν πρέπει να γίνεται απλώς, αλλά με αυστηρότητα· διότι έτσι και οι υπόλοιποι θα νιώσουν φόβο. Πώς, λοιπόν, λέει ο Χριστός: «Πήγαινε και έλεγξέ τον μεταξύ εσού και αυτού μόνου, εάν αμαρτήσει εις βάρος σου»;

Και, Εσύ ποιος είσαι που κρίνεις ξένο δούλο; Και πάλι: Ώστε να μην κρίνετε τίποτε προ του καιρού, μέχρις ότου έλθει ο Κύριος. Πώς λοιπόν αλλού λέει: Έλεγξε, επιτίμησε, παρακάλεσε; Και, Αυτούς που αμαρτάνουν να τους ελέγχεις ενώπιον όλων; Και ο Χριστός λέει στον Πέτρο: Πήγαινε, έλεγξέ τον μεταξύ εσού και αυτού μόνου· και αν παρακούσει, πάρε μαζί σου και άλλον· εάν όμως ούτε και έτσι υποχωρήσει, ανάγγειλέ το στην εκκλησία· και κατέστησε τόσους πολλούς για να επιτιμούν, και όχι μόνο να επιτιμούν, αλλά και να τιμωρούν; Διότι εκείνον που δεν άκουσε κανέναν από αυτούς, διέταξε να θεωρείται ως εθνικός και τελώνης. Και πώς τους έδωσε και τις κλείδες;

Εκείνους που αμαρτάνουν να τους ελέγχεις ενώπιον όλων, ώστε και οι υπόλοιποι να έχουν φόβο. Σε παραγγέλλω αυστηρά ενώπιον του Θεού και του Κυρίου Ιησού Χριστού και των εκλεκτών αγγέλων, να τα τηρήσεις αυτά χωρίς προκατάληψη, και να μην κάνεις τίποτα με μεροληψία. Μην επιθέτεις βιαστικά τα χέρια σου σε κανέναν, ούτε να γίνεσαι κοινωνός σε αμαρτίες άλλων.

«Να οργίζεστε, αλλά να μην αμαρτάνετε. Ας μη δύει ο ήλιος με την οργή σας, και να μη δίνετε τόπο στον διάβολο. Να γίνεστε ο ένας προς τον άλλον καλοί, εύσπλαχνοι, συγχωρώντας ο ένας τον άλλον, όπως ακριβώς και ο Χριστός συγχώρεσε εμάς. Γίνετε, λοιπόν, μιμητές του Θεού, ως τέκνα αγαπητά, και να πορεύεστε με αγάπη, όπως ακριβώς και ο Χριστός μάς αγάπησε και παρέδωσε τον εαυτό του για εμάς ως προσφορά και θυσία στον Θεό, για οσμή ευωδίας.» «Εκείνους που αμαρτάνουν να τους ελέγχεις μπροστά σε όλους, ώστε και οι υπόλοιποι να έχουν φόβο.» «Ποιος είναι αυτός που θα σας κάνει κακό, εάν γίνετε ζηλωτές του αγαθού; Αλλά, ακόμη κι αν πάσχετε για τη δικαιοσύνη, είστε μακάριοι.»

ΤΙΤΛΟΣ ΛΑ΄. —Περί ελέγχων. «Οι πληγές και οι έλεγχοι δίνουν σοφία.» «Εκείνος που ελέγχει τους δρόμους του ανθρώπου, θα βρει μεγαλύτερη χάρη από αυτόν που κολακεύει με τα λόγια του.» «Καλύτερος είναι ο άνθρωπος που ελέγχει, παρά ο σκληροτράχηλος.» «Αυτοί που ελέγχουν θα αποδειχθούν καλύτεροι, και πάνω τους θα έλθει αγαθή ευλογία.» «Εκείνος που ελέγχει με παρρησία φέρνει την ειρήνη.» «Μην ελέγχεις τους κακούς, για να μην σε μισήσουν.» «Σε συμπόσιο κρασιού μην ελέγχεις τον πλησίον σου.» «Μην ανάβεις κάρβουνα ελέγχοντας αμαρτωλούς, για να μην κατακαείς μέσα στη φλόγα της φωτιάς των αμαρτιών τους.» «Αυτούς που αμαρτάνουν να τους ελέγχεις μπροστά σε όλους, ώστε και οι υπόλοιποι να έχουν φόβο.» ΣΤΟΙΧΕΙΟ Ζ΄.

Θα παραλείψω, λοιπόν, τα κρυφά σφάλματα, όσα ο καθένας έχει την εξουσία να διαπράττει μέσω των λογισμών του· και θα αναφέρω μόνο όσα πράττουμε έχοντας έχθρα μεταξύ μας, μάλιστα απέναντι σε αυτούς που θεωρούμε ότι μας έχουν αδικήσει, μη συμπεριφερόμενοι σύμφωνα με το θέλημα του Θεού ούτε προς τους μικρούς ούτε προς τους μεγάλους. Διότι απέναντι στους πιο ασήμους και φτωχούς επιδεικνύουμε φανερά αλαζονεία, θέλοντας να τους εξουσιάζουμε σαν να είναι μισθωτοί ή δούλοι, μη διεκδικώντας πλέον την ευγένεια εν Χριστώ, αλλά με βάση τη σάρκα και τον πλούτο. Και όταν βέβαια δούμε κάποιον από τους πιο ισχυρούς να αμαρτάνει, δεν τολμάμε να τον ελέγξουμε, αλλά λέμε στους παρευρισκόμενους ότι είναι γραμμένο: «Μην κρίνετε τίποτε προ του καιρού, έως ότου έλθει ο Κύριος», ενώ όταν βρούμε μια μικρή αφορμή στους πιο ταπεινούς, αμέσως τους επιτιθέμεθα επιδεικτικά και λέμε ότι είναι γραμμένο: «Αυτόν που αμαρτάνει, έλεγχέ τον ενώπιον όλων». Και κατ' αυτόν τον τρόπο συγκαλύπτουμε διαστροφικά τη δική μας υποκρισία ή κακία με μαρτυρίες από τις Γραφές, δίνοντας την εντύπωση ότι τους ελέγχουμε σύμφωνα με το θέλημα του Θεού.

Μιμητές αυτού του Κυρίου πρέπει να είναι και οι ιερωμένοι, ελέγχοντας αφενός αυτούς που αμαρτάνουν και αδικούν, ώστε και οι υπόλοιποι να έχουν φόβο, όπως λέει ο Παύλος, και σωφρονίζοντάς τους, πότε με διδασκαλία και νουθεσίες και πότε με τα εκκλησιαστικά επιτίμια, όχι όμως και να εκδικούνται με οργή και θυμό, για παράδειγμα, την ατιμία ή το σφάλμα που οι τέτοιοι άνθρωποι έκαναν εις βάρος τους, ούτε να τους δέρνουν και να τους ξυλοκοπούν.» Αναφέροντας τον ίδιο αυτόν Κανόνα και ο 9ος της Πρωτοδευτέρας Συνόδου λέει, ότι όχι μόνο καθαιρούνται οι ιερωμένοι εκείνοι που χτυπούν οι ίδιοι με το χέρι τους, αλλά και εκείνοι που βάζουν άλλους να χτυπήσουν.