Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 6:12

Τι είναι όμως ο μοναχός; Ο μοναχός μοιάζει με άνθρωπο που πέφτει από ύψος, ο οποίος, αφού βρήκε ένα σκοινί κρεμασμένο σε ένα ψηλό στήριγμα, το άρπαξε και κρεμάστηκε από αυτό, και φωνάζει αδιάκοπα προς τον Κύριο για να τον βοηθήσει, γνωρίζοντας ότι, εάν εξαντληθεί και αφήσει και τα δύο του χέρια, θα πέσει και θα σκοτωθεί. Κράτα γερά, μοναχέ, την αιώνια ζωή στην οποία κλήθηκες και για την οποία ομολόγησες την καλή ομολογία ενώπιον πολλών μαρτύρων· διότι σε λίγο, πάρα πολύ λίγο, εκείνος που έρχεται θα φτάσει και δεν θα καθυστερήσει.

Ελάτε λοιπόν, αγαπητοί, εφόσον υπάρχει ακόμα καιρός σωτηρίας, ας φροντίσουμε να αποβάλουμε κάθε ρυπαρότητα και κάθε κακία, και ας αγωνιστούμε τον καλόν αγώνα, ώστε να επιτύχουμε την αιώνια ζωή, στην οποία και κληθήκαμε, και ομολογήσαμε την καλή ομολογία, έχοντας λάβει το σχήμα της αγιωσύνης. Ας πολιτευθούμε, λοιπόν, επάξια αυτής της κλήσεως, και με κάθε ταπεινοφροσύνη και μακροθυμία ας ανεχόμαστε ο ένας τον άλλον μέσα στην αγάπη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, και ας σπεύσουμε να διατηρούμε την ενότητα του Πνεύματος μέσω του συνδέσμου της ειρήνης. Ας μην κάνουμε τίποτα από εριστικότητα ή κενοδοξία. Ας μη φυτρώσει μέσα μας ρίζα πικρίας, ούτε να υποδουλώσουμε τους εαυτούς μας στα πονηρά πάθη, δηλαδή στη γαστριμαργία, η οποία είναι μητέρα της ακολασίας. Κανείς μας ας μη μιμείται τον Ησαύ, ο οποίος, αγαπώντας την κοπριά των εντέρων, πούλησε τα πρωτοτόκιά του, θεωρώντας ως θεό την κοιλιά του. Διότι αυτά που ήταν αφιερωμένα στον Θεό, τα πρόδωσε για τη γαστριμαργία, έχοντας βεβηλωθεί με αυτά και έχοντας γίνει ξένος προς τον Θεό. Ας μην του μοιάσουμε, λοιπόν, αυτόν που ονομάστηκε από τον Απόστολο πόρνος και βέβηλος. Διότι λέει, να μην υπάρχει κανένας πόρνος ή βέβηλος όπως ο Ησαύ, αλλά ας ζηλώσουμε τον απλό και άκακο βίο του Ιακώβ, ώστε μαζί του να κληρονομήσουμε την ευλογία· διότι, λέει, ο Ιακώβ ήταν άνθρωπος άκακος και ειλικρινής, που κατοικούσε σε σπίτι.

Διότι, ακολουθώντας πίσω από αυτούς και οι καλλίνικοι Μάρτυρες, αφού γυμνάσθηκαν στους ποικίλους πειρασμούς και δοκιμάστηκαν στα βασανιστήρια, όπως ο χρυσός στο χωνευτήρι, στεφανώθηκαν με το στεφάνι της αφθαρσίας, μαστιγωνόμενοι, στρεβλωνόμενοι, ξεσχιζόμενοι και βασανιζόμενοι ανηλεώς με πληγές· ρίχνονταν δεμένοι στις φυλακές· άρχοντες και βασιλείς τους παρέδιδαν στα δόντια των θηρίων, τους έριχναν σε παμφάγο και δυνατό πυρ· τους παρέδιδαν στα ρεύματα των ποταμών και τους καταπόντιζαν στο πέλαγος· τους έδεναν σε τροχούς, τσακίζοντας τα όσια και τρυφερά τους μέλη. Σε όλα όμως αυτά οι Άγιοι υπερίσχυαν όχι με τη δύναμη του σώματος, διότι είχαν το ίδιο φθαρτό σώμα που έχουμε κι εμείς. Αντίθετα, αντλώντας δύναμη από την ελπίδα των μελλόντων αγαθών, τα υπέμειναν όλα γενναία, χωρίς να επηρεαστούν καθόλου από τα σαρκικά φρονήματα, χωρίς να χαλαρώσουν από τις κολακείες, ούτε να εξαπατηθούν από την πρόσκαιρη δόξα και τον μάταιο πλούτο, αλλά, εναποθέτοντας αδίστακτα όλη τους την ελπίδα στον Κύριο, καταπάτησαν κάθε μηχανή του Διαβόλου και αναδείχθηκαν μάρτυρες του Κυρίου, ομολογώντας την καλή ομολογία μπροστά στους ανθρώπους.

Η αθυροστομία και τα γέλια, η μέθη και η απώλεια της ψυχής είναι το αποτέλεσμα της συναναστροφής τους. Ο φοβερός Όφις μιλάει μέσα από αυτούς. Εσύ όμως, ω άνθρωπε του Θεού, να τα αποφεύγεις αυτά· να επιδιώκεις τη δικαιοσύνη, την ευσέβεια, την πίστη, την αγάπη, την υπομονή, την πραότητα. Να αγωνίζεσαι τον καλό αγώνα της πίστεως· να κρατήσεις γερά την αιώνια ζωή, στην οποία προσκλήθηκες και για την οποία ομολόγησες την καλή ομολογία. Πρόσεχε, αγαπητέ δούλε του Κυρίου και Σωτήρος μας Ιησού Χριστού, μην παρασυρθείς από την πρόσκαιρη απάτη, για να μη στερηθείς την αιώνια ζωή. Να αγρυπνείς πνευματικά. Κλήθηκες να γίνεις έμπορος, μην χάσεις το μαργαριτάρι, μην σου κλέψει ο Εχθρός τον θησαυρό, μην βυθίσει το πλοίο μαζί με το φορτίο του και επιστρέψεις άδειος στα δικά σου. Ο Εχθρός, γνωρίζοντας ποια δόξα θα λάβει από τον Θεό εκείνος που διατηρεί τον εαυτό του αμόλυντο από τους μολυσμούς της σάρκας, πολεμάει σφοδρά μέσω των λογισμών, θέλοντας να κυλήσει τον άνθρωπο σε αυτούς, ώστε να μην επιτύχει τη μέλλουσα δόξα. Και αν βρει ψυχή που έχει αποβάλει τους ανωφελείς λογισμούς, δεν της επιτίθεται συχνά, αλλά ούτε και απομακρύνεται εντελώς· κατευθύνεται μάλλον εκεί όπου, μόλις χτυπήσει, του ανοίγουν αμέσως, και αφού μολύνει το σώμα μαζί με την ψυχή με τις πιο ρυπαρές επιθυμίες, σε εκείνον που δεν του αντιστέκεται, στο τέλος, δήθεν σαν καλός σύμβουλος, του υποβάλλει τη σκέψη: είναι καλύτερο για σένα να πας στον κόσμο και να πάρεις σύζυγο, παρά να καταστρέφεις έτσι το σώμα σου. Από εκείνον όμως που αγρυπνεί, όλα αυτά θα απομακρυνθούν.

Νήφε, αγαπητέ, νήφε και υπόμεινε τους κόπους. Διότι ο Θεός δεν είναι άδικος ώστε να ξεχάσει τον κόπο σου, αλλά, για το σκοτάδι που υπομένεις καθόμενος στο κελί σου, θα λάμψει πάνω σου το φως της αλήθειας, όπως έχει γραφτεί: ανέτειλε μέσα στο σκοτάδι φως για τους ευθείς. Αγωνίζου τον καλό αγώνα της πίστεως, ώστε, αφού κερδίσεις τη νίκη κατά του Εχθρού, να προσκυνήσεις τον Βασιλέα της δόξης ανεπαισχύντως. Διότι ο Κύριος δεν στεφανώνει μόνο όσους πέθαναν από ξίφος και μαρτύρησαν στα χέρια τυράννων, αλλά και εκείνους που διακρίθηκαν στην άσκηση και την αγάπη. Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι υπέμειναν τα βασανιστήρια για χάρη του Κυρίου, έτσι και αυτοί υπέμειναν την κακουχία και την άσκηση για χάρη του Κυρίου.

Αλίμονο, φιλόχριστοι αδελφοί μου! Θέλω να πω αυτά που ακολουθούν, και από τον φόβο συγκρατούμαι, και τα δάκρυά μου τρέχουν, και με πιάνει ίλιγγος· διότι η διήγηση είναι φρικτή. Τότε, φιλόχριστοι, ερευνάται η σφραγίδα του Χριστιανισμού του καθενός, την οποία έλαβε στην αγία και καθολική Εκκλησία διά του βαπτίσματος, και ζητείται από τον καθένα λόγος για το πώς φύλαξε την πίστη αμίαντη και τη σφραγίδα άθραυστη και τον χιτώνα αμόλυντο, και την καλή ομολογία που ομολόγησε ενώπιον πολλών μαρτύρων, λέγοντας: αποτασσόμαστε τον Σατανά και όλα τα έργα του.

Ερώτηση. Οι φιλόχριστοι: πες μας για τον Κύριο προς δική μας ωφέλεια. Ο δάσκαλος λέει: τότε, φιλόχριστοι, ερευνάται η σφραγίδα του Χριστιανισμού του καθενός, την οποία έλαβε ο καθένας στην καθολική Εκκλησία μέσω του βαπτίσματος, και απαιτείται από τον καθένα να έχει την πίστη αμίαντη και τη σφραγίδα άθραυστη και τον χιτώνα αμόλυντο, και την καλή ομολογία την οποία ομολόγησε ενώπιον πολλών μαρτύρων, λέγοντας: αποτάσσομαι τον Σατανά και όλα τα έργα του· όχι ένα ή δύο ή πέντε, αλλά όλα τα έργα του Διαβόλου. Αυτήν λοιπόν την καλή αποταγή θα μας ζητήσουν εκείνη την ώρα· και μακάριος όποιος την τήρησε, όπως ακριβώς συντάχθηκε με τον Χριστό. Διότι με έναν λόγο αποτάσσεται όλα τα έργα του Διαβόλου: τη βδελυρότατη μοιχεία, την πορνεία, τους φόνους, την ακαθαρσία, τον φθόνο, την κλοπή, τη λοιδορία, την πικρία, τον θυμό, την αργολογία, τη μέθη, τη μνησικακία, τη ζήλια, την υπερηφάνεια, τη μαλθακότητα, τα γέλια, τα κιθαρίσματα, τους χορούς, τις χοραυλίες, τα άσεμνα άσματα, τις τραγωδίες, τα τραγούδια των δαιμόνων, την πλεονεξία, τη μισαδελφία, τα έσχατα όλων των κακών, τη μαντεία, την ειδωλολατρία, τη μαγεία. Αυτά και τα όμοιά τους αποτάσσεται κάθε Χριστιανός στην άγια κολυμβήθρα.

Επειδή, λοιπόν, και εσείς, ω πολυπόθητοι και αγαπητοί αδελφοί, πολλές φορές μάς ζητήσατε να εκθέσουμε με λόγο ποιον τρόπο ζωής πρέπει να έχουν όσοι έχουν απομακρυνθεί από τις σαρκικές ηδονές και την πολιτεία αυτού του αιώνα, και έχουν συγκεντρωθεί μαζί σύμφωνα με το αποστολικό πρότυπο των Πράξεων, έχοντας συγκροτήσει ιερό σύστημα και πλήθος αδελφότητας, επιλέγοντας να συζούν διαρκώς μεταξύ τους με ευσέβεια· και πώς πρέπει να συναναστρέφονται ο ένας τον άλλον, και ποια πρέπει να είναι η κατάσταση του ήθους τους· ποιος είναι ο σκοπός της οδού της ύψιστης αρετής, και ποιο είναι το αγαθό, ευάρεστο και τέλειο θέλημα του Θεού· και ποιος είναι ο δρόμος και ο αγώνας όσων επιθυμούν να φτάσουν στην τελειότητα και σπεύδουν να καταντήσουν στο μέτρο της πνευματικής ηλικίας. Και για να μην παρατείνουμε μακροσκελώς τον λόγο, αυτά και τα παρεπόμενά τους μάς ζητήσατε να σας τα καταγράψουμε προς συνεχή υπενθύμιση για ψυχωφελή μελέτη, όντας φυσικά πεπεισμένοι για το ευσεβές δόγμα της ορθοδόξου πίστεως, ότι δηλαδή μία είναι η θεότητα της προσκυνητής και μακαρίας Τριάδος, μία η ουσία, ένα το θέλημα, μία η δόξα, και ότι οφείλουμε να προσφέρουμε μία προσκύνηση στις τρεις υποστάσεις της μίας θεότητας, όπως ακριβώς με ευσέβεια ομολογήσαμε την καλή ομολογία στο άγιο μυστήριο του βαπτίσματος ενώπιον πολλών μαρτύρων.

Αλλά γιατί μακρηγορώ εξηγώντας αυτά σε έναν άνθρωπο που ίσως γνωρίζει καλύτερα από αυτόν που τα λέει; Διότι, έχοντας μαθητεύσει και ο ίδιος στη βασιλεία των ουρανών, γνωρίζεις καινούργια και παλαιά. Μόνο δείξε στην πράξη αυτή τη γνώση· κατέβα στο πρακτικό στάδιο της γνώσεως· αγωνίσου τον καλόν αγώνα· κάνε χρήση αυτού νομίμως· αφαίρεσε κάτι από την περιβολή σου και από το βαρύτατο άχθος της φροντίδας των γήινων πραγμάτων, ελαφρώνοντας τον εαυτό σου για τον κατά λόγον δίαυλο· απεκδύσου τα πάντα πρόθυμα για την πάλη, ελευθερώνοντας τον νου σου από τα γήινα έστω και για λίγο· αλείψου με το έλαιο της αγαθοεργίας, και έτσι δεν θα δώσεις καθόλου λαβή στους αντιπάλους. Είναι φοβερό, κάποιοι από τους απλούς ανθρώπους, αφού ξεπέρασαν όλους τους γυμνικούς αγώνες, να περιβάλλονται με όπλα δυνατά ενώπιον του Θεού προς καθαίρεση οχυρωμάτων και, αφού ζώστηκαν την κοφτερότατη ρομφαία του Πνεύματος και σήκωσαν το φρικτό για τους εχθρούς δόρυ, δηλαδή την άυλη νοερή εργασία, να ορμούν εναντίον των παθών και των δαιμόνων, και αν αυτοί ηττηθούν και καταφύγουν στο φρούριο, την εντός ημών χώρα (διότι αυτό συμβαίνει όταν έχει ήδη πολιορκηθεί από αυτούς), εκείνοι οι πνευματικοί οπλίτες να υπερπηδούν το τείχος με τη βοήθεια του Θεού, όπως λέει ο ψαλμός, και να κατανικούν κατά κράτος τους κοινούς εχθρούς, να γίνονται έτσι εξ ολοκλήρου κύριοι του εαυτού τους και ανήκοντες στον Θεό, αξιωνόμενοι πραγμάτων ανώτερων από αυτούς· εμείς όμως, που έχουμε τιμηθεί με την τέχνη των λόγων, να μην επιλέγουμε να αναλάβουμε για τον εαυτό μας ούτε καν τους ακίνδυνους αγώνες.

Δεν είπε, απομακρύνσου και πλησίασε, αλλά, φεύγε και δίωκε τη δικαιοσύνη, ώστε να μην πλεονεκτείς. Την ευσέβεια, δηλαδή αυτή των δογμάτων· την πίστη, η οποία είναι αντίθετη προς την έρευνα· την αγάπη, την υπομονή, την πραότητα. Αγωνίζου τον καλό αγώνα της πίστεως, κατέκτησε την αιώνια ζωή. Ιδού και ο μισθός.

Στην οποία κλήθηκες, και ομολόγησες την καλή ομολογία, με την ελπίδα της αιώνιας ζωής, ενώπιον πολλών μαρτύρων. Δηλαδή, μην καταισχύνεις εκείνη την παρρησία· γιατί κοπιάζεις ανώφελα; Και σε ποιον πειρασμό και σε ποια παγίδα λέει ότι υποβάλλονται όσοι επιθυμούν να πλουτήσουν; Διότι τους αποπλανά από την πίστη, τους περιβάλλει με κινδύνους και τους καθιστά πιο άτολμους.

Πόσες φροντίδες έχουν, πόσες οδύνες αυτοί που διαπεράστηκαν από τα πάθη, πες μου; Είναι αδύνατον να ειπωθεί. Γι' αυτό λέει: «Αυτά να τα αποφεύγεις, να επιδιώκεις δε τη δικαιοσύνη, την ευσέβεια, την πίστη, την αγάπη, την υπομονή, την πραότητα». Διότι από την αγάπη προέρχεται η πραότητα. «Αγωνίζου τον καλόν αγώνα». Εδώ επαινεί την παρρησία και την ανδρεία του· διότι με παρρησία, λέει, ομολόγησες ενώπιον όλων. Και του υπενθυμίζει επίσης την κατήχησή του: «Άδραξε», λέει, «την αιώνια ζωή». Επομένως, δεν υπάρχει ανάγκη μόνο για ομολογία, αλλά και για υπομονή, ώστε να εμμένει κανείς διαρκώς στην ομολογία, και ευλόγως για αγώνα σφοδρό και αμέτρητους ιδρώτες, ώστε να μην ανατραπεί· διότι πολλά είναι τα σκάνδαλα, πολλά τα εμπόδια. Γι' αυτό στενή και τεθλιμμένη είναι η οδός. Πρέπει, λοιπόν, από παντού να είναι κανείς συσπειρωμένος, από παντού πρέπει να είναι ετοιμοπόλεμος· διότι από παντού προβάλλουν αμέτρητες ηδονές που ελκύουν τα μάτια της ψυχής: οι ηδονές των σωμάτων, των χρημάτων, της τρυφής, της ραθυμίας, της δόξας, της οργής, της εξουσίας, της φιλαρχίας, και φαίνονται να έχουν όψεις λαμπρές και ελκυστικές, ικανές να παρασύρουν τους επιπόλαιους, αυτούς που δεν αγαπούν σφόδρα την αλήθεια· διότι αυτή είναι αυστηρή και σκληραγωγημένη, και δεν έχει τίποτα το επιφανειακά ευχάριστο. Γιατί άραγε;

Κανείς δεν μπορεί να τα δικαιολογήσει. Κανείς ας μην σας πλανά· αυτά δεν είναι γνωρίσματα των Χριστιανών. Αυτά είναι ξένα προς την καθολική Εκκλησία· αυτά τα πράττουν όλα τα έθνη του κόσμου. Κανείς, αδελφοί μου, ας μην σας πλανά· όσοι παρασύρεστε σε αυτά, έχετε εκπέσει από τη χάρη· ο Χριστός σε τίποτα δεν θα σας ωφελήσει. Ας επανέλθουμε, λοιπόν, πάλι στην πρώτη και καλή ομολογία, στην οποία κληθήκαμε ενώπιον πολλών μαρτύρων, ενώπιον αγγέλων και ανθρώπων και του Κτίστου των συμπάντων· διότι Αυτός κατέχει το έγγραφο της ομολογίας μας στον ουρανό, ώστε να ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του και με το πώς φύλαξε την ομολογία. Διότι για τον καθένα από εμάς είναι καταγεγραμμένα, και οι συνθήκες, και η αποταγή του διαβόλου και η συνταγή με τον Χριστό, καθώς και τα έργα μας και οι πράξεις, και τα λόγια, και οι σκέψεις, και οι μετεωρισμοί, και τα γέλια· και έχοντάς τα όλα αυτά καταγεγραμμένα έρχεται ο Χριστός. Λοιπόν, τι θέλεις; Να Του πεις ψέματα; Αλλά δεν είναι δυνατόν· διότι στο χέρι Του βρίσκεσαι και εσύ και τα λόγια σου. Αλλά μήπως θέλεις να κρυφτείς;

Και όπως ακριβώς οι παράφρονες, όταν πια εκπέσουν από την υγιή κατάσταση, δεν φοβούνται τίποτα, δεν ντρέπονται για τίποτα, αλλά άφοβα τολμούν και πράττουν τα πάντα, ακόμη και αν πρόκειται να πέσουν σε φωτιά, σε θάλασσα ή σε γκρεμό· έτσι και όσοι κυριεύονται από την παραφροσύνη της απελπισίας γίνονται πλέον αβάσταχτοι, τρέχοντας παντού στον δρόμο της κακίας, και αν δεν επέλθει ο θάνατος για να τους εμποδίσει από εκείνη τη μανία και την ορμή, προξενούν στους εαυτούς τους αμέτρητα δεινά. Γι' αυτό σε παρακαλώ, προτού βυθιστείς εντελώς σε αυτή τη μέθη, να συνέλθεις και να ανανήψεις, και να αποβάλεις τη σατανική κραιπάλη, και αν δεν είναι δυνατόν μονομιάς, τουλάχιστον ήρεμα και λίγο λίγο. Διότι σε εμένα φαίνεται ευκολότερο το να αποσπαστεί κανείς μονομιάς από όλα τα σχοινιά που τον δεσμεύουν και να μεταφέρει τον εαυτό του στον στίβο της μετανοίας. Εάν όμως αυτό σου φαίνεται δύσκολο, πράξε όπως θέλεις, αλλά ξεκίνα τον δρόμο που οδηγεί στα ανώτερα, αρκεί μόνο να κάνεις την αρχή και να πιαστείς από την αιώνια ζωή. Ναι, σε ικετεύω και σε παρακαλώ θερμά, στο όνομα της παλαιότερης ευδοκίμησής σου, στο όνομα εκείνης της παρρησίας, μακάρι να σε δούμε και πάλι στην ίδια κορυφή και με την ίδια καρτερία. Λυπήσου αυτούς που σκανδαλίζονται εξαιτίας σου, αυτούς που καταπίπτουν, αυτούς που γίνονται πιο ράθυμοι, αυτούς που απελπίζονται για τον δρόμο της αρετής.

Άδραξε λοιπόν την αιώνια ζωή, βρες την αγαλλίαση στον Κύριο και ικέτευσέ τον· σήκωσε πάλι τον αγαθό ζυγό, ανέλαβε το ελαφρύ φορτίο, δώσε ένα τέλος αντάξιο της αρχής και μην αφήσεις να χαθεί ένας τόσο μεγάλος πλούτος. Διότι, αν μεν επιμένεις να παροξύνεις τον Θεό με όσα κάνεις, θα τον χάσεις ολόκληρο· αν όμως, προτού γίνει μεγάλη η ζημιά και κατακλυστεί όλο το γεώργιο, φράξεις τους οχετούς της κακίας, τότε και τα κατεστραμμένα θα μπορέσεις να ανακτήσεις, αλλά και να προσθέσεις σε αυτά μια άλλη, διόλου μικρή, σοδειά. Αναλογιζόμενος λοιπόν όλα αυτά, αποτίναξε το χώμα, σήκω από τη γη και θα γίνεις φοβερός στον αντίπαλο. Διότι αυτός σε έριξε κάτω με την ιδέα ότι δεν πρόκειται να σηκωθείς ξανά· αν όμως σε δει να σηκώνεις πάλι τα χέρια, θα πληγεί απροσδόκητα και θα γίνει πιο διστακτικός στο να σε υποσκελίσει πάλι. Τι λέω; Και εσύ ο ίδιος θα είσαι πιο ασφαλής, ώστε να μη δεχθείς ποτέ πια τέτοιο τραύμα. Διότι, αν οι συμφορές των άλλων είναι ικανές να μας διδάξουν, πόσο μάλλον εκείνες που υπομείναμε εμείς οι ίδιοι. Αυτό ακριβώς προσδοκώ να δω γρήγορα στο πρόσωπό σου, και πάλι με τη χάρη του Θεού να γίνεις πιο λαμπρός και να επιδείξεις τόση αρετή, ώστε να αναλάβεις την καθοδήγηση και άλλων εκεί· αρκεί μόνο να μην απελπιστείς και να μην παραιτηθείς.

Αυτό εννοεί: Όπως ακριβώς τα ψωριασμένα πρόβατα, όταν τρίβονται πάνω στα υγιή, μεταδίδουν και σε αυτά την αρρώστια, έτσι κάνουν και αυτοί οι πονηροί άνθρωποι. «Εσύ όμως, ω άνθρωπε του Θεού, να τα αποφεύγεις αυτά· να επιδιώκεις τη δικαιοσύνη, την ευσέβεια, την πίστη, την αγάπη, την υπομονή, την πραότητα. Να αγωνίζεσαι τον καλό αγώνα της πίστεως· να κατακτήσεις την αιώνια ζωή, στην οποία κλήθηκες και για την οποία ομολόγησες την καλή ομολογία ενώπιον πολλών μαρτύρων. Σε παραγγέλλω ενώπιον του Θεού, ο οποίος ζωοποιεί τα πάντα, και του Χριστού Ιησού, ο οποίος μαρτύρησε επί Ποντίου Πιλάτου την καλή ομολογία, να τηρήσεις την εντολή άσπιλη και ακατηγόρητη.» Πάλι τον παρακινεί σε θάρρος, λέγοντας σχεδόν: Μη φοβηθείς τον θάνατο. Διότι είσαι δούλος του Θεού, ο οποίος δύναται να δίνει ζωή. «Μέχρι την επιφάνεια του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, την οποία στους καθορισμένους καιρούς θα φανερώσει.» Δηλαδή, ώστε κατά την επιφάνειά Του να βρεθείς να την έχεις τηρήσει ακέραια. «Ο μακάριος και μόνος Κυρίαρχος, ο Βασιλεύς των βασιλευόντων και Κύριος των κυριευόντων, ο μόνος που έχει την αθανασία, που κατοικεί σε φως απρόσιτο, τον οποίο κανείς από τους ανθρώπους δεν είδε ούτε δύναται να δει, στον οποίο ανήκει τιμή και κράτος αιώνιο. Αμήν.»

Διότι ο καρπός του Πνεύματος συνίσταται σε κάθε αγαθοσύνη, δικαιοσύνη και αλήθεια, και τον νέο άνθρωπο, τον οποίο ενδύθηκες σήμερα, μην τον φθείρεις πλέον με την προηγούμενη παλαιότητα· αλλά να ανακαινίζεσαι καθημερινά με δικαιοσύνη, οσιότητα και αλήθεια. Διότι αυτό είναι δυνατό για καθέναν που το επιθυμεί, όπως ακριβώς ακούς ότι έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού όσοι πιστεύουν στο όνομά Του, ώστε να μην μπορούμε πλέον να λέμε ότι είναι αδύνατη για εμάς η απόκτηση των αρετών. Διότι η οδός είναι εύκολη και βατή. Επειδή, αν και έχει ονομαστεί κάπως στενή και τεθλιμμένη εξαιτίας της σκληραγωγίας του σώματος, εντούτοις είναι ποθητή και θεία, λόγω της ελπίδας των μελλόντων αγαθών για εκείνους που δεν πορεύονται άσοφα, αλλά κατανοούν με ακρίβεια ποιο είναι το θέλημα του Θεού, και ενδύονται την πανοπλία Του για να παραταχθούν ενάντια στις μεθοδείες του αντιδίκου, και αγρυπνούν ακριβώς για τον σκοπό αυτόν με προσευχή και δέηση, με κάθε υπομονή και ελπίδα. Εσύ, λοιπόν, σύμφωνα με όσα άκουσες και διδάχθηκες από εμένα, και εφόσον έθεσες σταθερό θεμέλιο, να περισσεύεις σε αυτό, αυξανόμενος και προκόβοντας, και να αγωνίζεσαι τον καλό πνευματικό αγώνα, έχοντας πίστη και αγαθή συνείδηση που επιβεβαιώνεται μέσω των καλών έργων, και να επιδιώκεις τη δικαιοσύνη, την ευσέβεια, την πίστη, την αγάπη, την υπομονή και την πραότητα, κατακτώντας την αιώνια ζωή στην οποία προσκλήθηκες.

Διότι δεν συγκατατέθηκαν στη βδελυρότητά τους, όπως άλλωστε άκουσα πάλι από συλλειτουργούς. Θα καταταχθεί δε ανάμεσα στους Ομολογητές και καθένας ο οποίος ζει σύμφωνα με το παράδειγμα του Τιμοθέου, υπακούοντας και ο ίδιος σε εκείνον που λέει: «Να επιδιώκεις τη δικαιοσύνη, την ευσέβεια, την πίστη, την αγάπη, την υπομονή, την πραότητα. Αγωνίζου τον καλό αγώνα της πίστεως, κατάκτησε την αιώνια ζωή, στην οποία κλήθηκες, και ομολόγησες την καλή ομολογία ενώπιον πολλών μαρτύρων».

Προσθέτει δε στη συνέχεια ο Άγιος σχετικά με το μαρτύριο της συνειδήσεως, λέγοντας, ότι όποιος πολιτεύεται όπως έγραφε ο Παύλος στον Τιμόθεο, και αγαπά τη δικαιοσύνη, την ευσέβεια, την πίστη, την αγάπη, την υπομονή και την πραότητα, και αγωνίζεται τον καλό αγώνα της πίστεως, και κρατά την ομολογία, την οποία ομολόγησε κατά το άγιο βάπτισμα ενώπιον πολλών μαρτύρων, και αυτός συγκαταλέγεται μεταξύ των Ομολογητών. Βλέπε και τον γ' της εν Αγκύρα. «Του ιδίου από τον λόγο εις το Πάσχα.»

Ότι στην παρούσα ζωή οι άγιοι ζουν την εν Χριστώ ζωή. Γι' αυτό, λοιπόν, στους αγίους είναι δυνατόν όχι μόνο να αποκτήσουν τη διάθεση και να προετοιμαστούν για αυτή τη ζωή, αλλά ήδη στο παρόν να ζουν και να ενεργούν σύμφωνα με αυτήν. «Διότι, κατάκτησε», λέει, «την αιώνια ζωή», γράφοντας ο Παύλος στον Τιμόθεο.

Διότι για αυτούς τους λόγους, όλοι μας είμαστε υποχρεωμένοι όχι απλώς να φέρουμε την ανθρώπινη φιλοσοφία, ούτε να σταματήσουμε σε αυτούς τους αγώνες, αλλά αφενός να ζήσουμε αυτή την καινή εν Χριστώ ζωή, και αφετέρου να επιδείξουμε εκείνη τη δικαιοσύνη. Διαφορετικά, δεν θα προσερχόμασταν περισσότερο σε αυτήν, και δεν θα ήταν ξεχωριστά δική μας· διότι γι' αυτό ακριβώς «συνεταφήκαμε με τον Χριστό διά του βαπτίσματος, ώστε να περπατήσουμε σε νέα ζωή». Και προς τον Τιμόθεο λέει ο Παύλος: «Να κατακτήσεις την αιώνια ζωή». Και: «Να γίνετε άγιοι σύμφωνα με τον Άγιο που σας κάλεσε». Και: «Να γίνετε οικτίρμονες», όχι με το ανθρώπινο έλεος, αλλά «όπως ακριβώς και ο Πατέρας σας είναι οικτίρμων». Και: «Να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως ακριβώς εγώ σας αγάπησα». Με αυτήν την αγάπη αγαπούσε ο Παύλος «με τα σπλάχνα του Ιησού Χριστού»· γι' αυτό και ο ίδιος ο Σωτήρας, προτρέποντας τους μαθητές να ειρηνεύουν, εναποθέτει μέσα τους τη δική Του ειρήνη· διότι λέει, «Τη δική μου ειρήνη σας δίνω»· και προς τον Πατέρα: «ώστε», λέει, «η αγάπη με την οποία με αγάπησες να είναι μέσα τους».

Επειδή λοιπόν και εσείς, προσφιλέστατοι και αγαπητοί αδελφοί, ζητήσατε πολλές φορές από εμάς να αναπτύξουμε σε λόγο τι είδους συμπεριφορά πρέπει να έχει αυτός που έχει απομακρυνθεί από τις σαρκικές ηδονές και από τον τρόπο ζωής αυτού του αιώνα.... και πώς, έχοντας συγκεντρωθεί στον ίδιο τόπο σύμφωνα με τον αποστολικό χαρακτήρα που περιγράφεται στις Πράξεις, αποτελώντας ένα ιερό συγκρότημα και πλήθος αδελφότητας, επιλέγοντας να συμβιώνουν μετ' ευλαβείας μεταξύ τους παντοτινά, πώς πρέπει να συναναστρέφονται ο ένας τον άλλον, και ποια πρέπει να είναι η κατάσταση του ήθους τους, και ποιος είναι ο σκοπός της οδού της άκρας αρετής και ποιο είναι το θέλημα του Θεού, το αγαθό και ευάρεστο και τέλειο, και ποιος είναι ο δρόμος και ο αγώνας εκείνων που επιθυμούν να φτάσουν στο τέλειο και σπεύδουν να φθάσουν στο μέτρο της πνευματικής ηλικίας· και για να μην παρατείνουμε τον λόγο, αυτά και τα παρόμοια με αυτά ζητήσατε να σας τα καταγράψουμε, για συνεχή υπενθύμιση ψυχωφελούς μελέτης, όντας προφανώς πεπεισμένοι για το ευσεβές δόγμα της ορθόδοξης πίστης, ότι μία είναι η θεότητα της προσκυνητής και μακαρίας Τριάδας, μία η ουσία, ένα το θέλημα, μία η δόξα, και ότι οφείλουμε να προσφέρουμε μία προσκύνηση στις τρεις υποστάσεις της μίας θεότητας, όπως ακριβώς και στο άγιο μυστήριο του βαπτίσματος ομολογήσαμε ευσεβώς την καλή ομολογία ενώπιον πολλών μαρτύρων.

Αλλά δόξα τω Θεώ, τιμιότατε αδελφέ μου, που σε αυτόν τον πικρό χειμώνα της απιστίας αναδείχθηκες ως άνθος ορθοδοξίας, ή μάλλον ως ομολογητής του Χριστού. Όταν παρουσιάστηκες ενώπιον των κρατούντων δεν δείλιασες, ομολόγησες την καλή ομολογία. Μαστιγώθηκες αρκετά, εξορίστηκες, περιορίστηκες κάπου εδώ σε ένα απόμερο μέρος. Οδηγήθηκες πάλι στα χέρια βασανιστών, δεν αποθαρρύνθηκες, δεν αρνήθηκες την πίστη, καταξεσχίστηκες ξανά από τα χτυπήματα και παρέμεινες αήττητος, μη φοβούμενος αυτούς που σκοτώνουν το σώμα, αλλά τον μόνο Κύριο και Θεό και Βασιλέα, σύμφωνα με τη δική Του εντολή. Μακάριος είσαι και καλό θα σε βρει. Πόσο ευγενής είσαι εσύ, και από αυτούς της ανατολής του ηλίου ευγενέστερος. Εάν δε σε συγκατέλεξαν στους υφαντές ως βασιλικό υπηρέτη, μην απορήσεις, διότι τέτοια υφίστανται οι άγιοι. Έπειτα, διότι και παρά τη θέλησή τους, υπέδειξαν αληθινά στον κόσμο ότι είσαι δούλος του Βασιλέως των ουρανών, απόδειξη της μαρτυρίας του Θεού, έλεγχος της ασέβειας.

Στην ηγουμένη Ευφροσύνη. Η μνήμη της μακαρίας μητέρας, δικής σου και κατά σάρκα και κατά πνεύμα, δικής μου δε κατά πνεύμα, θαρρώ δε να πω και πολλών άλλων (επειδή βέβαια η κυρία ήταν σεβασμία), με προέτρεψε, σαν να παρακινούμαι από εκείνη, να σου απευθύνω, αδελφή εν Κυρίω, λίγα σύντομα λόγια και τώρα. Και ποια είναι αυτά; Να αγωνίζεσαι τον καλόν αγώνα της ασκήσεως, στην οποία κλήθηκες και ομολόγησες την καλή ομολογία ενώπιον πολλών μαρτύρων. Και πώς πρέπει να αγωνίζεσαι; Με το να έχεις τον φόβο του Θεού στην καρδιά σου· διότι όπου υπάρχει φόβος, εκεί υπάρχει και τήρηση των εντολών. Με το να μελετάς τον θάνατο· διότι όπου υπάρχει μελέτη θανάτου, υπάρχει και αποξένωση από τα πάθη. Με το να αναλογίζεσαι τον χωρισμό από το σώμα, την παρουσία των αγγέλων κατά την ώρα αυτή, την άνοδο της ψυχής προς τα επουράνια, και πώς άραγε θα προσπεράσει τον άρχοντα του παρόντος αιώνος, ο οποίος προσπαθεί να ελκύσει κοντά του την ψυχή που ανεβαίνει, αν την δει σημαδεμένη από τα πάθη, και έπειτα, πού θα εγκατασταθεί μέχρι τον καιρό της αναστάσεως, όταν θα ενωθεί και πάλι με το συζευγμένο με αυτήν σώμα, με την άρρητη δύναμη του Θεού.