Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΩΝ Β΄ 26:19

Και έπραξε το ευθές ενώπιον του Κυρίου, σύμφωνα με όλα όσα είχε πράξει ο Αμαζίας ο πατέρας του. Όμως, δεν κατήργησε τους υψηλούς τόπους· ο λαός εξακολουθούσε να προσφέρει θυσίες και θυμίαμα στους υψηλούς τόπους. Και ο Κύριος έπληξε τον βασιλιά. Και ήταν λεπρός μέχρι την ημέρα του θανάτου του.» Και αυτά μεν αναφέρονται στο βιβλίο των Βασιλειών. Στο δε βιβλίο των Παραλειπομένων, όπως ανέφερα: «Και όταν ενδυναμώθηκε, λέγει, υπερηφανεύτηκε η καρδιά του μέχρι καταστροφής. Και αμάρτησε απέναντι στον Κύριο τον Θεό του· και εισήλθε στον ναό του Κυρίου για να προσφέρει θυμίαμα πάνω στο θυσιαστήριο των θυμιαμάτων. Και εισήλθε πίσω του ο Αζαρίας ο ιερέας, και μαζί του ογδόντα ιερείς του Κυρίου, και δύο γενναίοι άνδρες· και στάθηκαν απέναντι στον βασιλιά Οζία και του είπαν: Δεν ανήκει σε σένα, Οζία, να προσφέρεις θυμίαμα στον Κύριο, αλλά σε εμάς τους ιερείς, τους γιους του Ααρών, που είμαστε αγιασμένοι για να προσφέρουμε θυμίαμα. Έξελθε από το αγιαστήριο, διότι αποστάτησες από τον Κύριο. Και αυτό δεν θα σου φέρει δόξα από τον Κύριο τον Θεό. Και ο Οζίας θύμωσε· και στο χέρι του κρατούσε το θυμιατό για να προσφέρει θυμίαμα στον ναό· και καθώς οργιζόταν εναντίον των ιερέων, εμφανίστηκε λέπρα στο μέτωπό του, ενώπιον των ιερέων μέσα στον οίκο του Κυρίου, πάνω από το θυσιαστήριο των θυμιαμάτων. Και στράφηκε προς αυτόν ο αρχιερέας και οι ιερείς, και ιδού, ήταν λεπρός στο μέτωπο. Και τον απομάκρυναν βιαστικά από εκεί, αλλά και ο ίδιος έσπευσε να εξέλθει, διότι τον έπληξε ο Κύριος.»

Και θύμωσε ο Οζίας, και «στο χέρι του κρατούσε το θυμιατήριο για να θυμιάσει στον ναό. Και ενώ οργιζόταν εναντίον των ιερέων, η λέπρα εμφανίστηκε στο μέτωπό του μπροστά στους ιερείς μέσα στον οίκο του Κυρίου, πάνω από το θυσιαστήριο των θυμιαμάτων. Και στράφηκε προς αυτόν ο πρώτος ιερέας και οι ιερείς, και ιδού, αυτός ήταν λεπρός στο μέτωπό του, και τον απομάκρυναν βιαστικά από εκεί, ενώ και ο ίδιος βιάστηκε να βγει, διότι τον τιμώρησε ο Κύριος». Σχετικά, λοιπόν, με το ότι ο Οζίας προσβλήθηκε από λέπρα, αρκούν αυτά. Ότι, όμως, υπήρξε δυνατός άνδρας και εκστράτευσε στις χώρες των αλλοφύλων, και έφτασε σε τέτοια πολεμική ισχύ, ώστε και να χτίσει πόλεις στις περιοχές τους, και να επιβάλει φόρους, και να τους υποτάξει στο δικό του σκήπτρο, μολονότι κάποτε αυτοί υπερηφανεύονταν πολύ, μας το δίδαξε επαρκώς η ιερή Γραφή. Επομένως, επειδή ο προφητικός λόγος μάς παρουσίασε εξαρχής την επερχόμενη ερήμωση των αλλοφύλων, κατέστη αναγκαία η αναφορά στη βασιλεία του Οζία και του Ιεροβοάμ, διότι νικήθηκαν από αυτούς, όπως άλλωστε αναφέραμε προηγουμένως. Γνωρίζουμε, βέβαια, ότι και από τα χέρια των Ασσυρίων πυρπολήθηκε η Δαμασκός, και λεηλατήθηκαν εξίσου και τα έθνη των αλλοφύλων. Επειδή όμως εκείνα τα γεγονότα είναι μεταγενέστερα από αυτά, θα συνδέσουμε αναγκαστικά με την εποχή του Ιεροβοάμ και του Οζία τα όσα συνέβησαν στους αλλοφύλους, και εξίσου επίσης και στους ηγεμόνες των Ασσυρίων.

Επειδή δε ο Προφήτης πρόσθεσε το «Δύο χρόνια πριν από τον σεισμό», αναγκαίως κάναμε μνεία και στο ότι ο Οζίας προσβλήθηκε από λέπρα. Διότι, επειδή τόλμησε παράνομα να ασκήσει ιερατικά καθήκοντα, χτυπήθηκε από λέπρα ως ελεγκτική τιμωρία από τον Θεό, ενώ τα Ιεροσόλυμα συγκλονίστηκαν από σεισμό, και με αυτόν τον τρόπο ο Θεός υποδήλωνε σαφώς την οργή Του στους ανθρώπους εκείνης της εποχής. <Και είπε: Ο Κύριος βροντοφώναξε από τη Σιών, και από την Ιερουσαλήμ ύψωσε τη φωνή Του, και πένθησαν τα βοσκοτόπια των ποιμένων, και ξεράθηκε η κορυφή του Καρμήλου.> Σε αυτά διαφαίνεται σε εμάς όλος ο σκοπός της προφητείας, και η ουσία του προκειμένου εδαφίου θα μπορούσε ευλόγως να θεωρηθεί ως ένα είδος ορισμού και προαφήγησης ολόκληρου του προφητικού λόγου, ο οποίος επισκιάζεται από πολλή ασάφεια. Διότι ο λόγος έχει διατυπωθεί με παρομοίωση και μεταφορά, και με βάση αυτό που εκ φύσεως συμβαίνει στις κατάφυτες κορυφές των βουνών, ή μερικές φορές και στις αποψιλωμένες πεδιάδες. Διότι τα βουνά, αν και είναι σκεπασμένα με δάση και δέντρα, και η πεδιάδα πάλι είναι στολισμένη με πολλή και πυκνή χλόη, όταν προκύψει κάποια φθορά ή τυχόν λοιμός, ή κάποια άλλη ασθένεια της ατμόσφαιρας, ξεραίνονται αναπάντεχα. Έτσι καταρρέουν και τα ανθρώπινα, και μερικές φορές ενσκήπτουν σε πόλεις και χώρες πικρές και δυσβάσταχτες συμφορές, που αφανίζουν και καταστρέφουν μικρούς και μεγάλους.

Αναζητώντας δε μέσα μου και ερευνώντας τις θείες Γραφές, εάν ποτέ «στις ημέρες του Οζία» η φάραγγα που αναφέρεται εδώ «έφραξε εξαιτίας του σεισμού», στα μεν ιστορικά βιβλία των Βασιλειών δεν έβρισκα τίποτα· διότι ούτε έχει καταγραφεί σε αυτά να έχει γίνει κάποιος αισθητός σεισμός στην εποχή του, ούτε έχει ειπωθεί κάτι τέτοιο περί φάραγγας. Εξιστορείται βεβαίως ότι ο Οζίας στην αρχή υπήρξε δίκαιος, έπειτα όμως κατακρίνεται ότι κυριεύθηκε από έπαρση στον νου και τόλμησε να προσφέρει ο ίδιος θυσία στον Θεό, εξαιτίας του οποίου και εξάνθησε λέπρα στο πρόσωπό του. Αυτό λοιπόν το παρουσιάζει το βιβλίο των Βασιλειών· ο Ιώσηπος όμως, έχοντας ερευνήσει με ακρίβεια και τις εξωβιβλικές ιουδαϊκές παραδόσεις, όντας «Εβραίος εξ Εβραίων», άκουσε τι δηλώνει ότι συνέβη κατά τους χρόνους εκείνους, λέγοντας ότι, ενώ οι ιερείς πίεζαν τον Οζία «να βγει από το ιερό και να μην παρανομεί ενώπιον του Θεού, αυτός οργισμένος τους απείλησε με θάνατο, εάν δεν ησυχάσουν. Εν τω μεταξύ όμως, ένας σεισμός συγκλόνισε τη γη, και καθώς άνοιξε ρήγμα στον ναό, εξέλαμψε μια λαμπρή λάμψη που έπεσε στο πρόσωπο του βασιλιά, με αποτέλεσμα σε αυτόν μεν να απλωθεί αμέσως λέπρα, ενώ μπροστά από την πόλη, στην τοποθεσία του βουνού που ονομάζεται Ερωγή, αποκόπηκε το δυτικό μισό μέρος και αφού κυλίστηκε τέσσερα στάδια, σταμάτησε πάνω στο ανατολικό βουνό, έτσι ώστε να φραχτούν και τα περάσματα και οι βασιλικοί κήποι.»

Διότι πάντοτε ο Θεός, όταν αμαρτάνει η ψυχή, τιμωρεί το σώμα. Έτσι έπραξε και στην περίπτωση του Κάιν. Η ψυχή αμάρτησε διαπράττοντας φόνο, και το σώμα του παρέλυσε. Πώς; Άκουσε: «Θα στενάζεις και θα τρέμεις», λέει, «πάνω στη γη». Και περιφερόταν ο Κάιν συνομιλώντας με όλους, βγάζοντας φωνή με τη σιωπή του και διδάσκοντας με την αφωνία του. Η γλώσσα σιωπούσε και τα μέλη του φώναζαν, και εξηγούσε σε όλους γιατί στενάζει, γιατί τρέμει: Σκότωσα τον αδελφό μου, διέπραξα φόνο. Ο Μωυσής αργότερα τα έλεγε αυτά με γράμματα, ενώ εκείνος περιφερόταν λέγοντας σε όλους μέσα από τα ίδια τα γεγονότα: «Ου φονεύσεις». Είδες στόμα που σιωπά και γεγονός που φωνάζει; Είδες έμψυχο νόμο να περιφέρεται; Είδες περιφερόμενη στήλη; Είδες τιμωρία που αποτελεί αφαίρεση της τιμής; Είδες την τιμωρία να γίνεται αφορμή παιδαγωγίας; Είδες ψυχή να αμαρτάνει και τη σάρκα να τιμωρείται; Και πολύ εύλογα. Έτσι ακριβώς και στην περίπτωση του Ιωάννη, η ψυχή αμάρτησε και η γλώσσα δέθηκε· διότι, καθώς το όργανο της γλώσσας είχε πλέον καταστεί άχρηστο, εκείνος που γέννησε τη φωνή, ο Ζαχαρίας, τιμωρούνταν. Έτσι ακριβώς και ο Οζίας χτυπήθηκε από λέπρα στο μέτωπο επειδή αμάρτησε, ώστε να παιδαγωγηθεί ο ίδιος. Και εξήλθε λοιπόν ο βασιλιάς γινόμενος παράδειγμα προς όλους, και το ιερό καθαρίστηκε και ο ίδιος εκδιωκόταν, χωρίς να τον σπρώχνει κανείς, και ενώ ήθελε να οικειοποιηθεί την ιεροσύνη, έχασε και αυτό που ήδη κατείχε.

Σχετικά με τα υπόλοιπα γεγονότα του Οζία Εμπρός λοιπόν, σήμερα ας δώσουμε το τέλος στις διηγήσεις σχετικά με τον Οζία και ας τοποθετήσουμε πλέον τη στέγη στον λόγο μας, για να μη γίνουμε και εμείς περίγελος, όπως εκείνος που στα Ευαγγέλια επιχείρησε μεν να οικοδομήσει πύργο, αλλά δεν τα κατάφερε, και μήπως πει κάποιος από τους παρευρισκομένους και για εμάς: «Αυτός ο άνθρωπος άρχισε μεν να χτίζει, αλλά δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει». Και για να σας γίνουν σαφέστερα τα όσα λέγονται, ας επαναλάβουμε εν συντομία λίγα από όσα έχουν ειπωθεί προηγουμένως, ώστε ο λόγος μας να μην εισέλθει ακέφαλος στο πνευματικό τούτο θέατρο, αλλά, αφού ανακτήσει τη γνώριμη όψη του, να γίνει αναγνωρίσιμος στους θεατές. Διότι τα ίδια αυτά πράγματα θα αποτελέσουν υπενθύμιση για όσους τα έχουν ακούσει, και διδασκαλία για όσους δεν τα άκουσαν. Τις προάλλες λοιπόν αναφέραμε πόσο ευσεβής ήταν ο Οζίας, πώς έγινε φαύλος, από πού ξεκίνησε και μέχρι ποιο σημείο έπαρσης ολίσθησε. Σήμερα όμως είναι αναγκαίο να πούμε πώς εισήλθε στο ιερό, πώς επιχείρησε να προσφέρει θυμίαμα, πώς τον εμπόδισε ο ιερέας, πώς εκείνος δεν υποχώρησε, πώς επέσυρε πάνω του την οργή του Θεού, πώς τελείωσε τη ζωή του χτυπημένος από τη λέπρα και για ποιον λόγο ο προφήτης, παραλείποντας τις ημέρες της ζωής του, μνημόνευσε τον θάνατό του, λέγοντας τα εξής: «Το έτος κατά το οποίο πέθανε ο βασιλιάς Οζίας». Διότι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ανακινήσαμε εξ αρχής ολόκληρη την ιστορία· αλλά παρακαλώ να προσέξετε με μεγάλη προσοχή. «

Θέλοντας λοιπόν να του υπενθυμίσει αυτήν την ιστορία, του έφερε στον νου τον Ααρών, ο οποίος είχε αδικηθεί τότε, ώστε να στρέψει τη σκέψη του στη συμφορά εκείνων που είχαν αδικήσει. Πλην όμως, δεν επιτεύχθηκε τίποτα περισσότερο· και αυτό όχι εξαιτίας του ιερέα, αλλά εξαιτίας της θρασύτητας του βασιλιά. Διότι, ενώ θα έπρεπε να επαινέσει τα όσα ειπώθηκαν και να τον ευχαριστήσει για τη συμβουλή, εκείνος θύμωσε, όπως αναφέρει, και έκανε την πληγή χειρότερη. Διότι η αμαρτία δεν είναι τόσο μεγάλο κακό, όσο είναι η αναισχυντία μετά την αμαρτία.

Τι λοιπόν; Έμεινε αθεράπευτος; Καθόλου, και αυτό χάρη στη φιλανθρωπία του Θεού. Αλλά όπως ακριβώς στην περίπτωση του σεληνιαζομένου, όταν οι μαθητές δεν μπόρεσαν να βγάλουν τον δαίμονα, ο Χριστός λέει: «Φέρτε τον μου εδώ»· έτσι και εδώ, επειδή ο ιερέας δεν μπόρεσε να βγάλει την αμαρτία, που είναι νόσημα χειρότερο από κάθε δαίμονα, αναλαμβάνει πλέον ο ίδιος ο Θεός τον ασθενή. Και τι κάνει; Στέλνει λέπρα στο μέτωπό του. [«Διότι συνέβη», λέει, «την ώρα που εκείνος απειλούσε τον ιερέα, να εμφανιστεί λέπρα στο μέτωπό του».] Και έτσι βγήκε έξω. Όπως ακριβώς εκείνοι που οδηγούνται στον θάνατο φέρουν ένα σχοινί στο στόμα τους, ως σύμβολο της καταδικαστικής απόφασης, έτσι και αυτός, φέροντας το σύμβολο της ατιμίας στο μέτωπό του, δεν σερνόταν από δήμιους, αλλά η ίδια η λέπρα τον εξωθούσε βίαια αντί για δήμιους. Μπήκε μέσα για να λάβει την ιερωσύνη, και έχασε ακόμη και τη βασιλεία. Μπήκε για να γίνει πιο σεβαστός και κατέστη πιο μιαρός. Διότι πλέον ήταν πιο ατιμασμένος από κάθε κοινό άνθρωπο, εφόσον ήταν ακάθαρτος. Τόσο μεγάλο κακό είναι το να μην παραμένουμε στα όρια που μας έχουν δοθεί από τον Θεό, είτε το κάνει κανείς αυτό επιδιώκοντας αξίωμα, είτε επιδιώκοντας γνώση. Δεν βλέπεις αυτή τη θάλασσα πόσο ανυπόφορη γίνεται με τη βιαιότητά της και πόσα κύματα σηκώνει;

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο απαιτείται μια ψυχή με μεγάλο σφρίγος για εκείνον που πρόκειται να αντέξει σε τόση ορμή και βία του πνεύματος. Διότι, όταν μεν ευημερεί, θεωρεί τον εαυτό του ανώτερο από όλους τους άλλους· όταν όμως υφίσταται τα αντίθετα, θέλει να θάψει τον εαυτό του, καθώς καταποντίζεται από το πάθος. Και πρόσεξε αυτό που λέω. Ο βασιλιάς Οζίας κάποτε, αφού υπερέβη τα δικά του όρια και ξεπέρασε το μέτρο της βασιλείας του, εισήλθε στο ιερό με αυταρχικότητα θέλοντας να προσφέρει θυμίαμα. Τι είπε λοιπόν ο ιερέας; «Δεν σου επιτρέπεται, βασιλιά, να προσφέρεις θυμίαμα· υπερβαίνεις τα όρια· ζητάς πράγματα που δεν σου έχουν δοθεί· γι' αυτό και εκείνα που έλαβες, θα τα χάσεις· αυτό το έργο δεν είναι δικό σου, αλλά δικό μου. Μήπως εγώ άρπαξα την πορφύρα σου; Μην αρπάζεις την ιεροσύνη μου». Εκείνος όμως δεν τον ανέχθηκε, αλλά, φουσκωμένος από αλαζονεία, εισέβαλε στο ιερό και άνοιξε τα Άγια των Αγίων θέλοντας να προσφέρει θυμίαμα. Επειδή λοιπόν ο ιερέας καταφρονήθηκε και ο λόγος της ιεροσύνης καταπατήθηκε, και δεν μπορούσε να κάνει τίποτα πλέον παρά μόνο να τον ελέγξει και να επιδείξει παρρησία, ενώ ο άλλος κινούσε όπλα και χρησιμοποιούσε τη δική του ισχύ, ο ιερέας λέει: «Εγώ έπραξα το καθήκον μου, τίποτα περισσότερο δεν μπορώ να κάνω· βοήθησε, Κύριε, την ιεροσύνη που καταπατάται, της οποίας τώρα οι νόμοι παραβιάζονται και οι θεσμοί ανατρέπονται». Και δες τι γίνεται: Αμέσως εμφανίστηκε λέπρα στο μέτωπό του. Όπου υπάρχει η αναισχυντία, εκεί ακολουθεί και η τιμωρία.

Και οργίστηκε ο Οζίας, κρατώντας στο χέρι του το θυμιατήριο, για να προσφέρει θυμίαμα μέσα στον ναό. Και ενώ οργιζόταν εναντίον των ιερέων, εμφανίστηκε λέπρα στο μέτωπό του ενώπιον των ιερέων μέσα στον οίκο του Κυρίου.» ΤΙΤΛΟΣ Γʹ. —Περί αυτών που ικετεύουν· και ότι πρέπει να γίνονται αποδεκτές οι ικεσίες αυτών που παρακαλούν. «Ο Σεμεΐ, ο γιος του Γηρά, έπεσε με το πρόσωπο στο έδαφος ενώπιον του βασιλιά, καθώς αυτός διέσχιζε τον Ιορδάνη, και είπε: Ας μην μου καταλογίσει ο κύριός μου ανομία· μην θυμηθείς τα αδικήματα που διέπραξε ο δούλος σου την ημέρα που αναχωρούσε ο κύριός μου ο βασιλιάς, διότι εγώ αμάρτησα. Και ο βασιλιάς είπε: Δεν πρόκειται να πεθάνεις.

74. Μετάβα από εδώ, αν νομίζεις, στους βασιλείς του ισραηλιτικού λαού, και εξέτασε προσεκτικά την ευημερία και τα χρόνια τους. Ένας όμως θα σου είναι αρκετός αντί για όλους, προβαλλόμενος ως μέγα κλέος και καύχημα της πίστης. Αυτός είναι ο Ιεροβοάμ, ο δούλος και αποστάτης. Διότι, όταν ο Σολομών, ο γιος του προφήτη Δαβίδ, απαλλάχθηκε από την παρούσα ζωή, εκείνος επέστρεψε από την Αίγυπτο, όπου προηγουμένως είχε καταφύγει ως φυγάς. Σε τέτοιο βαθμό δε αυξήθηκε η τύχη και η ευημερία του, ώστε να μπορέσει να διαιρέσει τον λαό στα δύο, και να προσεταιριστεί τις περισσότερες φυλές, και να αποσπάσει για τον εαυτό του δική του εξουσία και βασιλεία, και να εγκαθιδρύσει ανάκτορα, και να απομακρύνει τον λαό από τη λατρεία του Θεού, και να τον οδηγήσει σε ολέθριους δαίμονες, επινοώντας αντί των ιερών σεβασμάτων τις χρυσές δαμάλεις για την προσκύνηση των μάταιων ειδώλων. Σε αυτά υπερείχε κατά πολύ, αντηχώντας πιο καθαρά με τις περίτεχνες κατασκευές, τις ευφωνίες και τους ήχους. Αλλά και εκείνο το αξιοθαύμαστο σε εσένα, το οποίο θαυμάζεται υπερβολικά στα χρυσήλατα σκεύη και ελκύει προς το μέρος του τους πλανεμένους με την ποικιλία και το μέγεθός του, αντιπαραβάλλεται από τους κατασκευαστές του με την εικόνα της Βαβυλωνίας. Και γιατί δεν σου κάνει εντύπωση ο μέγας Οζίας, ο τολμητίας, που καταπιάστηκε με έργα ανώτερα της αξίας του και εξαιτίας αυτού χτυπήθηκε από λέπρα;

Εσύ όμως, άνθρωπε, είσαι τόσο τολμηρός απέναντι στον πράο και αγαθό και στην ιεραρχική του θεσμοθεσία; Και αυτά θα έπρεπε να λεχθούν, όταν κάποιος αναλαμβάνοντας έργα ανώτερα του αξιώματός του, φαινόταν παρόλα αυτά να πράττει τα πρέποντα· διότι ούτε και αυτό είναι επιτρεπτό σε κανέναν. Διότι, τι το άτοπο έκανε ο Οζίας προσφέροντας θυμίαμα στον Θεό; Ή τι το άτοπο έκανε ο Σαούλ προσφέροντας θυσία; Ή τι οι τυραννικοί δαίμονες όταν θεολογούσαν αληθώς για τον Ιησού; Αλλά είναι αποκηρυγμένος από τη θεολογία κάθε αλλοτριοεπίσκοπος, και ο καθένας θα παραμένει στην τάξη της δικής του λειτουργίας, και μόνο ο αρχιερέας θα εισέρχεται στα Άγια των Αγίων, και αυτό μία φορά τον χρόνο, και τούτο με όλη την κατά τον νόμο ιεραρχική καθαρότητα.