Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΩΝ Β΄ 32:21

Και προσευχήθηκε ο βασιλιάς Εζεκίας και ο Ησαΐας, ο υιός του Αμώς, και βόησαν προς τον ουρανό, και ο Κύριος απέστειλε άγγελο και εξολόθρευσε κάθε ισχυρό και πολεμιστή, και άρχοντα και στρατηγό, στο στρατόπεδο του βασιλιά της Ασσυρίας. Και εκείνος επέστρεψε με ντροπή στο πρόσωπό του.

Ουρανός δε πολλάκις κατά την Γραφή λέγεται ο ίδιος ο Θεός, όπως το: «Δεν μπορεί ο άνθρωπος να λάβει από μόνος του τίποτα, εάν δεν του έχει δοθεί από τον ουρανό», αντί του: από τον Θεό. Η ίδια ονομάζει ουρανό και τις ουράνιες δυνάμεις. Όπως το: «Ο ουρανός είναι θρόνος μου». Ουρανός λέγεται επίσης και το ύψος της αληθινής γνώσης στους ανθρώπους. Διότι εκείνος που γνωρίζει με πράξη και πράττει με γνώση είναι θρόνος και υποπόδιο του Θεού. Θρόνος μεν εξαιτίας της γνώσης, μέσω της οποίας ενθρονίζεται ο Θεός· υποπόδιο δε εξαιτίας της πράξης, η οποία δέχεται πάνω της τα θεία βήματα. Αφού λοιπόν αυτά θεωρήθηκαν εκ των προτέρων, κάθε ευσεβής που φρουρείται με αρετή και γνώση, ή με πράξη και θεωρία, όταν δει την πονηρή και ολέθρια δύναμη να επαναστατεί εναντίον του μέσω των παθών, όπως ακριβώς ο Εζεκίας και ο Ησαΐας είδαν να έρχεται εναντίον τους ο βασιλιάς των Ασσυρίων, καταφεύγει στον Θεό, και βοά προς Αυτόν χωρίς λόγια, μέσω της προόδου του στην αρετή και τη γνώση, και δέχεται ως σύμμαχο άγγελο· δηλαδή, έναν υπέρτερο λόγο σοφίας και γνώσης που συντρίβει τους εχθρούς. Στρατόπεδο δε του βασιλιά Ασσούρ είναι αυτός που κινεί τις φυσικές ορέξεις προς την ηδονή. Πολεμιστής είναι αυτός που διεγείρει το θυμικό για την υπεράσπιση των ηδονών. Άρχοντας είναι αυτός που ερεθίζει τις αισθήσεις με τα εξωτερικά φαινόμενα των αρετών. Και στρατηγός είναι αυτός που δίνει μορφή στα πάθη και επινοεί την ενέργειά τους.

Και έπεσε ο οίκος, και θανάτωσε περισσότερους από όσους είχε θανατώσει στη ζωή του.» «Προσευχήθηκε ο βασιλιάς Εζεκίας, και απέστειλε ο Κύριος άγγελο, και εξολόθρευσε κάθε δυνατό και πολεμιστή και άρχοντα και στρατηγό στο στρατόπεδο του βασιλιά των Ασσυρίων.» «Μίλησε ο Κύριος στον Μανασσή, και συνέλαβαν τον Μανασσή, τον έδεσαν με χειροπέδες, και τον οδήγησαν στη Βαβυλώνα. Και προσευχήθηκε προς αυτόν, και εισάκουσε την κραυγή του.» Σχόλιο: Εξιστορείται από τον Αφρικανό ότι, καθώς ο Μανασσής έλεγε την ωδή, τα δεσμά του, αν και ήταν σιδερένια, έσπασαν, και διέφυγε. «Ανεβόησε ο Ηλίας προς τον ουρανό και είπε: Κύριε, ο Θεός του Αβραάμ και του Ισαάκ και του Ιακώβ, εισάκουσέ με με φωτιά· και έπεσε φωτιά από τον Κύριο εκ του ουρανού και κατέφαγε το ολοκαύτωμα και τα ξύλα και τις πέτρες και το χώμα, και το νερό που ήταν στη θάλασσα το έγλειψε η φωτιά.» «Σηκώθηκε νωρίς το πρωί ο υπηρέτης του Ελισσαίου, και ιδού, στρατιωτική δύναμη περικύκλωνε την πόλη, με άλογα και άρματα.

Επομένως, αφού εξετάσουμε πνευματικά τα γεγονότα που συνέβησαν τυπικώς κατά τους χρόνους του Εζεκία και τα οποία έλαβαν τέλος με την τότε έκβαση των όσων ιστορούνται, θα θαυμάσουμε τη σοφία του Αγίου Πνεύματος που τα συνέγραψε: πώς δηλαδή κατέστησε το νόημα των όσων έχουν γραφτεί αρμόζον και κατάλληλο για καθέναν από αυτούς που μετέχουν στην ανθρώπινη φύση, ώστε καθένας που επιθυμεί να γίνει μαθητής του θείου λόγου και δεν θεωρεί τίποτε από τα παρόντα και φθαρτά ισάξιο της αρετής, να δύναται να γίνει ένας άλλος Εζεκίας στο πνεύμα και ένας άλλος Ησαΐας, χωρίς να εμποδίζεται από κανέναν και να προσευχηθεί και να βοήσει προς τον ουρανό και να εισακουστεί, και να λάβει από τον Θεό, μέσω αγγέλου, την καταστροφή και την απώλεια εκείνων που τον πολεμούν νοητώς.

Επομένως, επειδή ο βασιλιάς Εζεκίας φέρει τον τύπο της αρετής σύμφωνα με την ερμηνεία του ονόματός του —διότι το όνομα αυτό, μεταφραζόμενο στην ελληνική γλώσσα, σημαίνει «κράτος Θεού», και μόνο η αρετή συνιστά το κράτος του Θεού απέναντι στις εχθρικές δυνάμεις—, και επειδή ο Άχαζ, ο πατέρας του Εζεκία, ερμηνεύεται ως «ισχύς», την οποία ο λόγος προηγουμένως απέδωσε στην πράξη (και από την οποία από τη φύση του γεννιέται το κατά την αρετήν θείο κράτος), ενώ ο προφήτης Ησαΐας σημαίνει τη γνώση των υψηλών —διότι ερμηνευόμενος σημαίνει «ύψος Θεού»—, δηλώνοντας μέσω του εαυτού του το ύψος της κατά Θεόν γνώσεως, η οποία γεννιέται από τον κόπο των διαφόρων θεωρημάτων γύρω από τα όντα —διότι ο Αμώς σημαίνει «πόνος λαού», όπως έχει ήδη αποδοθεί—, επειδή λοιπόν, όπως αναφέρθηκε, η σημασία των ονομάτων έχει αυτή τη δύναμη, καθίσταται φανερό ότι κάθε φιλόσοφος και ευσεβής άνθρωπος, ο οποίος φρουρείται από την αρετή και τη γνώση, ήτοι από την πράξη και τη θεωρία, όταν δει την πονηρή δύναμη να επαναστατεί εναντίον του μέσω των παθών, όπως ακριβώς ο βασιλιάς των Ασσυρίων εναντίον του Εζεκία, έχει ως μοναδική βοήθεια για την απαλλαγή από τα κακά τον Θεό. Αυτόν εξιλεώνει βοώντας αλάλητα μέσω της μεγαλύτερης εντάσεως της αρετής και της γνώσης, και δέχεται προς συμμαχία, ή μάλλον προς σωτηρία, έναν άγγελο, δηλαδή έναν ανώτερο λόγο σοφίας και γνώσης, ο οποίος εξολοθρεύει κάθε δυνατό και πολεμιστή και άρχοντα και στρατηγό στο στρατόπεδο του βασιλιά Ασσούρ, και τον αναγκάζει να επιστρέψει με ντροπή στο πρόσωπό του στη γη του.

«Δυνατό» λοιπόν ονόμασε η Γραφή τον πονηρό δαίμονα που εγκαθίσταται στην επιθυμία και την αναφλέγει προς τις απρεπείς ορέξεις των αισχρών ηδονών· διότι τίποτα δεν είναι πιο δυνατό ή πιο βίαιο από τη φυσική όρεξη. «Πολεμιστή» δε προσωνόμασε τον δαίμονα που εγκαθίσταται στο θυμικό και το παρασκευάζει να μάχεται ακατάπαυστα υπέρ των ηδονών. «Άρχοντα» ονόμασε αυτόν που προσκολλάται αόρατα στις επιφάνειες των αισθητών πραγμάτων και προσελκύει απατηλά προς τον εαυτό του τις ορέξεις της ψυχής μέσω της κάθε αίσθησης· και τον έχει ονομάσει «άρχοντα» ο λόγος (της Γραφής), επειδή το οικείο αισθητό έχει από τη φύση του την ιδιότητα να κυριαρχεί σε κάθε πάθος· διότι, χωρίς κάποιο υποκείμενο που να κινεί τις δυνάμεις της ψυχής προς τον εαυτό του μέσω κάποιας αίσθησης, κανένα πάθος δεν θα μπορούσε ποτέ να συσταθεί. «Στρατηγό» δε αποκάλεσε τον δαίμονα που καταχράται τη δύναμη του λογιστικού της ψυχής για την επινόηση κακών και την εξεύρεση όλων των μεθόδων της κακίας.

Η δε χώρα του βασιλιά Ασσούρ, εννοώ δηλαδή του πονηρού και αρχέκακου δαίμονα, είναι η στιβαρή και σκληρή έξη της κακίας και της αγνωσίας, η οποία στερείται κάθε ζωτικής θερμότητας κατά την αρετή και κάθε νοερού φωτός κατά τη γνώση. Σε αυτήν υποχωρεί μόνος του ο διάβολος, όταν μετά την απόπειρα της προσβολής δεν κατορθώσει να μετοικίσει στη δική του έξη την Ιερουσαλήμ, δηλαδή τη θεοφιλή και απαθέστατη ψυχή, η οποία έχει μέσα της αφενός τον τέλειο λόγο της πράξης σαν άλλον Εζεκία και αφετέρου τον πεφωτισμένο νου της γνώσης σαν άλλον Ησαΐα, οι οποίοι καθιστούν ίλεω τον Θεό και μέσω ενός αγγέλου εξαφανίζουν την πονηρή δύναμη.

Επομένως, η Αγία Γραφή, όπως αποδείχθηκε, προβάλλοντας ελεύθερα σε όλους όσοι θέλουν να σωθούν το δικό της θέλημα, δεν περιόρισε καθόλου τον εαυτό της σε ένα μόνο πρόσωπο. Διότι ο καθένας μπορεί να γίνει Εζεκίας, μιμούμενος τον Εζεκία πνευματικά, και μέσω της προσευχής να βοήσει προς τον Θεό και να εισακουστεί και να δεχθεί άγγελο, εννοώ δηλαδή λόγο ανώτερης σοφίας και γνώσης, στον καιρό της επανάστασης των πονηρών δαιμόνων, και να εξολοθρεύσει κάθε δυνατό και πολεμιστή και άρχοντα και στρατηγό, δηλαδή τις εμπαθείς κινήσεις της επιθυμίας και του θυμού και την προσκόλληση στα αισθητά και τον λογισμό που, σαν στρατηγός, επινοεί τους αμαρτωλούς τρόπους, και έτσι να βρεθεί σε ειρήνη μέσω της απαλλαγής από τα πάθη και να αφοσιωθεί στη θεωρία των όντων, και να δεχθεί τους λόγους που συνέχουν τη γνώση σαν δώρα, και τους τρόπους που συγκροτούν τις αρετές σαν δοσίματα, τα οποία του προσφέρονται από όλη την κτίση προς δόξαν του Θεού και δική του προκοπή, και μετά από αυτά να υψωθεί με τον κατάλληλο τρόπο στα μάτια όλων των εθνών, δηλαδή να βρεθεί πάνω από όλα τα πάθη σύμφωνα με την αρετή και πάνω από όλα τα κτίσματα σύμφωνα με τη γνώση, και να διαφυλάξει μέσω της μετριοφροσύνης τη χάρη της σωτηρίας, και να μην πάθει τα όσα ακολουθούν ύστερα από αυτά σύμφωνα με τη Γραφή.