Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΩΝ Β΄ 32:3

Από το ίδιο βιβλίο. Περί του Εζεκία. Και είδε ο Εζεκίας ότι ήρθε ο Σενναχηρείμ για να πολεμήσει στην Ιερουσαλήμ· και συσκέφθηκε με τους πρεσβυτέρους και τους δυνατούς του, ώστε να φράξουν τα ύδατα των πηγών που βρίσκονταν έξω από την πόλη. Και τον υποστήριξαν, και συγκέντρωσε πολύ λαό, και έφραξε τα ύδατα των πηγών, καθώς και τον ποταμό που διέσχιζε την πόλη.

Επειδή το όνομα Εζεκίας ερμηνεύεται ως δύναμη Θεού, κάθε νους που έχει αποκτήσει θεία δύναμη μέσω της πρακτικής φιλοσοφίας, όταν αντιληφθεί ότι κινείται εναντίον του ο νοητός Σενναχηρείμ, που ερμηνεύεται ως ξηραίνων πειρασμός ή ακονισμένα δόντια, όπως είναι ο διάβολος, συσκέπτεται με τους πρεσβυτέρους και τους δυνατούς που βρίσκονται γύρω του. Αυτοί είναι η λογιστική, η θυμική και η επιθυμητική δύναμη. Τις διαθέτει ως πρεσβυτέρους μεν, επειδή αυτές είναι οι πρωταρχικές δυνάμεις της ψυχής και συμπληρωματικές της ουσίας της, ως δυνατούς δε, επειδή ακριβώς ονομάζονται Δυνάμεις. Επίσης, επειδή είναι συνεργοί του νου για την καθαίρεση της κακίας και την εδραίωση της αρετής, και επειδή εξουσιάζουν, η μεν λογιστική δύναμη τους γνωστικούς λογισμούς, η δε θυμική τις ορμές, και η επιθυμητική τις επιθυμητικές ορέξεις, και επιπλέον η καθεμία τα αντίστοιχα αποτελέσματά της.

Έχοντας λοιπόν ο νους αυτούς τους πρεσβυτέρους υγιείς και απαλλαγμένους από κάθε απάτη, συσκέπτεται μαζί τους, ως συνεργούς, για να φράξει τα ύδατα των πηγών που βρίσκονται έξω από την πόλη. Αυτά δε είναι οι φαντασίες που δημιουργούνται σύμφωνα με τη φυσική θεωρία, και τα νοήματα των αισθητών πραγμάτων. Πηγές αυτών των φαντασιών και των νοημάτων είναι τα ίδια τα αισθητά που βρίσκονται έξω από την πόλη, δηλαδή έξω από την ψυχή, και από έξω στέλνουν σε αυτήν τις φαντασίες που ρέουν από αυτά. Πολύ σωστά λοιπόν φράζει τέτοιου είδους ύδατα, για να μην παραμένει εξαιτίας τους ο εχθρός και πολεμά την ψυχή. Φράζει επίσης και τον ποταμό που διασχίζει την ψυχή. Αυτός είναι ο επιστημονικός λόγος της φυσικής θεωρίας, για να μην περάσει απαρατήρητος ο εχθρός εισερχόμενος μέσω αυτού. Διότι εκείνος που δεν έχει απαλλαγεί εντελώς από τα πάθη, την ώρα του πολέμου των παθών, πρέπει να κλείνει τις αισθήσεις, και να καταπαύει και τις φαντασίες, και τα νοήματα των αισθητών, και τη φυσική φιλοσοφία, με την κακοπάθεια του σώματος. Τύπος της μεν προσευχής είναι η άνοδος του βασιλιά στον θείο ναό, ενώ της σωματικής κακοπάθειας είναι η παραβολή του σάκου. Συμπράττουν δε και συνεργάζονται μαζί του για την έμφραξη, και οι προαναφερθέντες πρεσβύτεροι και ο λαός που έχει συγκεντρωθεί, ο οποίος είναι οι ευσεβείς λογισμοί καθεμιάς από τις τρεις δυνάμεις που έχουν αναφερθεί.

Γι' αυτό, ενεργώντας στρατηγικά, ‹έφραξε τις πηγές που βρίσκονταν έξω από την πόλη, ώστε να μη βρει› ο εχθρός ‹νερά›, όταν θα έφτανε σε εκείνα τα μέρη, και οχύρωσε ‹το τείχος› της ίδιας της Ιερουσαλήμ, ενώ εξωτερικά κατασκεύασε «άλλο προτείχισμα», και μερίμνησε για ‹όπλα› και για κάθε πολεμική προετοιμασία. Έπειτα, αφού μετά από τόση φροντίδα συγκάλεσε τα πλήθη, τα εμψύχωνε με θεοσεβή λόγια, λέγοντας ότι δεν πρέπει να φοβούνται κανέναν εχθρό, επειδή, όπως λέει: «μαζί μας είναι περισσότεροι από όσους είναι με αυτούς»· ‹διότι με τον Ασσύριο υπάρχουν σάρκινοι βραχίονες›, «ενώ μαζί μας», λέει, «είναι ο Κύριος ο Θεός μας, για να μας σώζει και να διεξάγει τον πόλεμό μας». Και σε αυτά προστίθεται: «Και ο λαός αναθάρρησε από τα λόγια του Εζεκία, βασιλιά του Ιούδα».

ΕΡΩΤΗΣΗ ΜΘ΄ Τι σημαίνει πάλι στο ίδιο βιβλίο το χωρίο: «και είδε ο Εζεκίας ότι ήλθε ο Σενναχειρείμ και ότι η πρόθεσή του ήταν να πολεμήσει εναντίον της Ιερουσαλήμ, και συσκέφθηκε με τους πρεσβυτέρους και τους δυνατούς του να φράξουν τα νερά των πηγών, που βρίσκονταν έξω από την πόλη, και τον υποστήριξαν. Και συγκέντρωσε πολύ λαό και έφραξε τα νερά των πηγών και τον ποταμό που διέσχιζε την πόλη»; Τι σημαίνουν αυτά σύμφωνα με την πνευματική θεωρία;

Απόκριση. Ο νους που εξασκεί με γνώση την πρακτική φιλοσοφία και είναι ζωσμένος με κάθε θεία διάκριση εναντίον της αντίπαλης δύναμης είναι ο Εζεκίας, ο οποίος, σύμφωνα με το όνομά του, ερμηνεύεται «θεϊκό κράτος» και γι' αυτό βασιλεύει στην Ιερουσαλήμ, δηλαδή στην ψυχή ή στην «όραση της ειρήνης», που είναι η απαλλαγμένη από τα πάθη γνωστική θεωρία. Αυτός, όταν δει να κινείται εναντίον του η αντίπαλη δύναμη, εύλογα συσκέπτεται με τους πρεσβυτέρους και τους δυνατούς του για να φράξουν τα νερά των πηγών που βρίσκονται έξω από την πόλη. Άρχοντες αυτού του νου τυγχάνουν να είναι ο λόγος της πίστεως, της ελπίδας και της αγάπης, οι οποίοι με κύρος πρεσβυτέρων εξουσιάζουν όλα τα θεία νοήματα και τους λογισμούς της ψυχής και συμβουλεύουν σοφά τον νου, ενώ ταυτόχρονα τον ενισχύουν μαζί κατά της αντίπαλης δύναμης και του υποδεικνύουν τους τρόπους για την καθαίρεσή της. Διότι χωρίς πίστη, ελπίδα και αγάπη, κανένα από τα κακά δεν καταργείται εντελώς ούτε επιτυγχάνεται το σύνολο των καλών. Αφενός, η πίστη πείθει τον νου που πολεμείται να προστρέξει στον Θεό, γινόμενη για αυτόν παρηγοριά προς ενθάρρυνση με κάθε εξοπλισμό ασώματων όπλων. Αφετέρου, η ελπίδα καθίσταται για αυτόν αψευδέστατος εγγυητής της θείας βοήθειας, υποσχόμενη την καθαίρεση των αντίπαλων δυνάμεων.

Αυτές και τον συμβουλεύουν και τον ενισχύουν, ώστε να φράξει τα ύδατα των πηγών που βρίσκονταν έξω από την πόλη, ή μάλλον, για να το πούμε πιο κυριολεκτικά, που εξακολουθούν να υπάρχουν· διότι πάντοτε το παρελθόν της ιστορίας παρίσταται μυστικώς ως παρόν μέσω της θεωρίας. Διατηρώντας αυτές υγιείς και απαλλαγμένες από την πλάνη, συγκεντρώνει τον πολύ λαό, δηλαδή τα σύμφωνα με τη φύση ευσεβή κινήματα και διανοήματα που προέρχονται από αυτές. Και ύδατα έξω από την πόλη, δηλαδή έξω από την ψυχή, τα οποία δημιουργούν τον ποταμό που διαχωρίζει το μέσον της πόλης, είναι τα νοήματα τα οποία, κατά τη φυσική θεωρία, μεταδίδονται και εισρέουν στην ψυχή μέσω της κάθε αίσθησης από το αντίστοιχο αισθητό αντικείμενο. Από αυτά διαμορφώνεται, δίκην ποταμού, ο λόγος της γνώσης των αισθητών, ο οποίος διασχίζει την ψυχή σαν πόλη. Και εφόσον η ψυχή έχει αυτόν τον λόγο να τη διατρέχει, δεν αποβάλλει τις εικόνες και τις φαντασίες των αισθητών, μέσω των οποίων η πονηρή και ολέθρια δύναμη έχει από τη φύση της την ικανότητα να την πολεμά.

Εκείνος λοιπόν που, στον καιρό της εξεγέρσεως των παθών, έκλεισε γενναία τις αισθήσεις του, απώθησε εντελώς τη φαντασία και τη μνήμη των αισθητών, και συνέστειλε απολύτως τις φυσικές κινήσεις του νου ως προς την έρευνα των εξωτερικών, έφραξε, κατά το παράδειγμα του Εζεκία, τα ύδατα των πηγών που βρίσκονται έξω από την πόλη και διέκοψε τον ποταμό που τη χώριζε περνώντας μέσα από αυτήν. Σε αυτό τον ενίσχυσαν οι προαναφερθείσες δυνάμεις και ο πολύς λαός που συγκεντρώθηκε, εννοώ δηλαδή οι ευσεβείς λογισμοί καθεμιάς από τις δυνάμεις. Έτσι, νικώντας με το θείο χέρι, κατήσχυνε την πονηρή και τυραννική δυναστεία που επαναστάτησε εναντίον του, και δια του θείου προστάγματος, σαν μέσω κάποιου αγγέλου, δηλαδή του λόγου που από τη φύση του καταστρέφει τα πάθη, θανάτωσε τις εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες, δηλαδή την έξη που παράγει την κακία, η οποία προσκολλάται παράλογα στις τρεις δυνάμεις της ψυχής μέσω των αισθητών, καθώς και την ενέργεια των αισθήσεων πάνω σε αυτές.

Ή ίσως έχει ονομαστεί πειρασμός ξηρασίας ο Σενναχειρείμ, δηλαδή ο διάβολος, ως άπορος και φτωχός και στερημένος από κάθε δική του εξουσία για την εναντίον μας επίθεση. Χωρίς τα αισθητά, μέσω των οποίων συνηθίζει να πολεμά την ψυχή, δεν μπορεί να μας βλάψει σε τίποτα, και γι' αυτό, για την επινοημένη εναντίον μας τυραννία του, έχει ανάγκη από τις πηγές έξω από την πόλη, δηλαδή από τα υλικά νοήματα, με τα οποία έχει από τη φύση του την ικανότητα να εισάγει στην ψυχή τα σχήματα και τα είδη των αισθητών. Μέσω αυτών, καθώς η αίσθηση τυπώνεται φυσιολογικά λόγω της σχέσης της με αυτά, γίνεται πολλές φορές για τον διάβολο πονηρό και ολέθριο όπλο για την καταστροφή της θείας ευπρέπειας της ψυχής, προδίδοντας εξ ολοκλήρου στον εχθρό, μέσω της ηδονικής κολακείας, τη δύναμη του λόγου που υπάρχει μέσα μας.