Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΩΝ Β΄ 32:4

Έχοντας λοιπόν ο νους αυτούς τους πρεσβυτέρους υγιείς και απαλλαγμένους από κάθε απάτη, συσκέπτεται μαζί τους, ως συνεργούς, για να φράξει τα ύδατα των πηγών που βρίσκονται έξω από την πόλη. Αυτά δε είναι οι φαντασίες που δημιουργούνται σύμφωνα με τη φυσική θεωρία, και τα νοήματα των αισθητών πραγμάτων. Πηγές αυτών των φαντασιών και των νοημάτων είναι τα ίδια τα αισθητά που βρίσκονται έξω από την πόλη, δηλαδή έξω από την ψυχή, και από έξω στέλνουν σε αυτήν τις φαντασίες που ρέουν από αυτά. Πολύ σωστά λοιπόν φράζει τέτοιου είδους ύδατα, για να μην παραμένει εξαιτίας τους ο εχθρός και πολεμά την ψυχή. Φράζει επίσης και τον ποταμό που διασχίζει την ψυχή. Αυτός είναι ο επιστημονικός λόγος της φυσικής θεωρίας, για να μην περάσει απαρατήρητος ο εχθρός εισερχόμενος μέσω αυτού. Διότι εκείνος που δεν έχει απαλλαγεί εντελώς από τα πάθη, την ώρα του πολέμου των παθών, πρέπει να κλείνει τις αισθήσεις, και να καταπαύει και τις φαντασίες, και τα νοήματα των αισθητών, και τη φυσική φιλοσοφία, με την κακοπάθεια του σώματος. Τύπος της μεν προσευχής είναι η άνοδος του βασιλιά στον θείο ναό, ενώ της σωματικής κακοπάθειας είναι η παραβολή του σάκου. Συμπράττουν δε και συνεργάζονται μαζί του για την έμφραξη, και οι προαναφερθέντες πρεσβύτεροι και ο λαός που έχει συγκεντρωθεί, ο οποίος είναι οι ευσεβείς λογισμοί καθεμιάς από τις τρεις δυνάμεις που έχουν αναφερθεί.

Επιστρέφει δε με αισχύνη από την οδό από την οποία ήλθε, όπως έχει γραφτεί. Με ποιον τρόπο είναι οδός αυτά τα φυσικά πάθη, το να τρώει, το να πίνει, το να κοιμάται κανείς και όσα συντελούν στη συντήρηση του σώματος; Αυτά, όταν η χρήση τους ξεπερνά την ανάγκη, φέρνουν σε εμάς τον διάβολο. Όταν όμως η χρήση τους γίνεται σύμφωνα με την ανάγκη, τότε πάλι δι' αυτών τον απομακρύνουν και αυτός φεύγει στη γη του, η οποία είναι η σταθερή έξη της κακίας. Και καθώς φεύγει, τον θανατώνουν οι γιοι του και φεύγουν στην Αρμενία. Ως γιους του θα νοήσουμε τους πονηρούς λογισμούς που γεννιούνται από αυτόν, από τους οποίους και θανατώνεται, όταν εμείς τους χρησιμοποιήσουμε για το αγαθό. Και με εκείνα με τα οποία προσπάθησε να μας κυριεύσει, με τα ίδια να τον εξολοθρεύσουμε εμείς. Οι οποίοι και φεύγουν σε παράθεση αναπαύσεως. Διότι Αρμενία ερμηνεύεται παράθεση αναπαύσεως. Επειδή στο εξής μας παραδίδουν στην ανάπαυση. Αλλά αυτά βέβαια έχουν έτσι. Ποταμός δε που διαχωρίζει την πόλη είναι η σύμφωνα με τη φυσική θεωρία γνώση των αισθητών, για να μιλήσουμε σαφέστερα. Η οποία, περνώντας μέσα από τη μέση της ψυχής, γίνεται το σύνορο των δύο άκρων, του νου και της αίσθησης, ενώνοντας η ίδια τον νου με την αίσθηση.

Γι' αυτό, ενεργώντας στρατηγικά, ‹έφραξε τις πηγές που βρίσκονταν έξω από την πόλη, ώστε να μη βρει› ο εχθρός ‹νερά›, όταν θα έφτανε σε εκείνα τα μέρη, και οχύρωσε ‹το τείχος› της ίδιας της Ιερουσαλήμ, ενώ εξωτερικά κατασκεύασε «άλλο προτείχισμα», και μερίμνησε για ‹όπλα› και για κάθε πολεμική προετοιμασία. Έπειτα, αφού μετά από τόση φροντίδα συγκάλεσε τα πλήθη, τα εμψύχωνε με θεοσεβή λόγια, λέγοντας ότι δεν πρέπει να φοβούνται κανέναν εχθρό, επειδή, όπως λέει: «μαζί μας είναι περισσότεροι από όσους είναι με αυτούς»· ‹διότι με τον Ασσύριο υπάρχουν σάρκινοι βραχίονες›, «ενώ μαζί μας», λέει, «είναι ο Κύριος ο Θεός μας, για να μας σώζει και να διεξάγει τον πόλεμό μας». Και σε αυτά προστίθεται: «Και ο λαός αναθάρρησε από τα λόγια του Εζεκία, βασιλιά του Ιούδα».

Αυτές και τον συμβουλεύουν και τον ενισχύουν, ώστε να φράξει τα ύδατα των πηγών που βρίσκονταν έξω από την πόλη, ή μάλλον, για να το πούμε πιο κυριολεκτικά, που εξακολουθούν να υπάρχουν· διότι πάντοτε το παρελθόν της ιστορίας παρίσταται μυστικώς ως παρόν μέσω της θεωρίας. Διατηρώντας αυτές υγιείς και απαλλαγμένες από την πλάνη, συγκεντρώνει τον πολύ λαό, δηλαδή τα σύμφωνα με τη φύση ευσεβή κινήματα και διανοήματα που προέρχονται από αυτές. Και ύδατα έξω από την πόλη, δηλαδή έξω από την ψυχή, τα οποία δημιουργούν τον ποταμό που διαχωρίζει το μέσον της πόλης, είναι τα νοήματα τα οποία, κατά τη φυσική θεωρία, μεταδίδονται και εισρέουν στην ψυχή μέσω της κάθε αίσθησης από το αντίστοιχο αισθητό αντικείμενο. Από αυτά διαμορφώνεται, δίκην ποταμού, ο λόγος της γνώσης των αισθητών, ο οποίος διασχίζει την ψυχή σαν πόλη. Και εφόσον η ψυχή έχει αυτόν τον λόγο να τη διατρέχει, δεν αποβάλλει τις εικόνες και τις φαντασίες των αισθητών, μέσω των οποίων η πονηρή και ολέθρια δύναμη έχει από τη φύση της την ικανότητα να την πολεμά.

Γι' αυτό λέει ο Εζεκίας: ας μην έλθει ο βασιλιάς Ασσούρ και βρει πολύ νερό και υπερισχύσει, σαν να έλεγε ο διαγνωστικός νους προς τις δικές του δυνάμεις κατά τον καιρό της εξέγερσης των παθών: «Ας παύσουμε τη φυσική θεωρία και ας στραφούμε μόνο στην προσευχή και στη σωματική κακοπάθεια σύμφωνα με την πρακτική φιλοσοφία —εκ των οποίων, τύπο της μεν προσευχής αποτελούσε η άνοδος του βασιλιά στον ναό του Θεού, της δε σωματικής κακοπάθειας η περιβολή του σάκου—, μήπως στα νοήματα των αισθητών πραγμάτων εισαγάγει μαζί, κρυφά και με κακούργο τρόπο, ο πονηρός τα είδη και τα σχήματα των αισθητών, μέσω των οποίων δημιουργούνται εκ φύσεως τα πάθη γύρω από τις επιφάνειες των ορατών, καθώς μέσω της μεσολαβούσας αίσθησης ανακόπτεται η μετάβαση της λογικής μας ενέργειας προς τα νοητά, και έτσι υπερισχύσει και πορθήσει την πόλη, δηλαδή την ψυχή, και την παρασύρει στη Βαβυλώνα, εννοώ δηλαδή στη σύγχυση των παθών».

Εκείνος λοιπόν που, στον καιρό της εξεγέρσεως των παθών, έκλεισε γενναία τις αισθήσεις του, απώθησε εντελώς τη φαντασία και τη μνήμη των αισθητών, και συνέστειλε απολύτως τις φυσικές κινήσεις του νου ως προς την έρευνα των εξωτερικών, έφραξε, κατά το παράδειγμα του Εζεκία, τα ύδατα των πηγών που βρίσκονται έξω από την πόλη και διέκοψε τον ποταμό που τη χώριζε περνώντας μέσα από αυτήν. Σε αυτό τον ενίσχυσαν οι προαναφερθείσες δυνάμεις και ο πολύς λαός που συγκεντρώθηκε, εννοώ δηλαδή οι ευσεβείς λογισμοί καθεμιάς από τις δυνάμεις. Έτσι, νικώντας με το θείο χέρι, κατήσχυνε την πονηρή και τυραννική δυναστεία που επαναστάτησε εναντίον του, και δια του θείου προστάγματος, σαν μέσω κάποιου αγγέλου, δηλαδή του λόγου που από τη φύση του καταστρέφει τα πάθη, θανάτωσε τις εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες, δηλαδή την έξη που παράγει την κακία, η οποία προσκολλάται παράλογα στις τρεις δυνάμεις της ψυχής μέσω των αισθητών, καθώς και την ενέργεια των αισθήσεων πάνω σε αυτές.