Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 1:17

γʹ. Για ποιον λόγο όμως είπε το «πιθανόν» και δεν εκφράστηκε κατηγορηματικά; Διότι ο Παύλος δεν προγνώριζε τα πάντα, και αυτό γινόταν προς το συμφέρον. Γι' αυτόν τον λόγο δεν εκφράζεται κατηγορηματικά, ώστε, ακόμη και αν δεν συμβεί αυτό, να έχει ως καταφύγιο το ότι είχε προείπει τα πράγματα αόριστα, και παράλληλα για να φανεί η εξουσία του Πνεύματος που τον οδηγούσε όπου Εκείνο ήθελε, και όχι εκεί όπου επιθυμούσε ο ίδιος. Αυτό άλλωστε το αναφέρει και στη δεύτερη Επιστολή, απολογούμενος για την καθυστέρησή του και λέγοντας: «Ή μήπως αυτά που σχεδιάζω τα σχεδιάζω κατά σάρκα, ώστε να υπάρχει σε μένα το ναι ναι και το όχι όχι;». «Για να με κατευοδώσετε εσείς, όπου κι αν πορευθώ». Και αυτό αποτελεί δείγμα μεγάλης αγάπης και στοργής. «Διότι δεν θέλω να σας δω τώρα περαστικός· αλλά ελπίζω να παραμείνω για κάποιο χρονικό διάστημα κοντά σας, εάν ο Κύριος το επιτρέψει». Αυτά τα έλεγε, αφενός μεν για να δείξει την αγάπη του, αφετέρου δε για να εκφοβίσει αυτούς που αμάρταναν, όχι βέβαια απροκάλυπτα, αλλά με το πρόσχημα της φιλίας. «Θα παραμείνω δε στην Έφεσο έως την Πεντηκοστή».

Με ποια πεποίθηση; Με το να έχω μεγάλο θάρρος απέναντί σας, με το να καυχώμαι για εσάς, με το να είμαι εγώ το καύχημά σας, με το να σας αγαπώ πάρα πολύ, με το να μην καταμαρτυρεί η συνείδησή μου τίποτα πονηρό για τον εαυτό μου, με το να είμαι βέβαιος ότι όλα τα δικά μας είναι πνευματικά και να έχω εσάς μάρτυρες για αυτά. «Ήθελα να έρθω σε εσάς, και μέσω υμών να μεταβώ στη Μακεδονία». Και όμως, στην προηγούμενη επιστολή του είχε υποσχεθεί το αντίθετο, λέγοντας τα εξής: «Θα έρθω σε εσάς, όταν περάσω από τη Μακεδονία· διότι θα περάσω από τη Μακεδονία». Πώς λοιπόν εδώ λέει τα αντίθετα; Δεν λέει τα αντίθετα, μη γένοιτο· διότι αυτά είναι μεν αντίθετα προς όσα έγραψε, δεν είναι όμως αντίθετα προς όσα επιθυμούσε. Γι’ αυτό και εδώ δεν είπε: «Έγραψα ότι θα αναχωρήσω μέσω υμών για τη Μακεδονία», αλλά: «Ήθελα». Διότι, λέει, έστω κι αν δεν τα έγραψα έτσι, εντούτοις το επιδίωκα και το ήθελα πριν καν έρθω σε εσάς· τόσο πολύ απείχα από το να θελήσω να καθυστερήσω την υπόσχεσή μου, ώστε ήθελα ακόμη και να την επισπεύσω. «Για να λάβετε δεύτερη χάρη». Τι σημαίνει «Δεύτερη»; Για να λάβετε διπλή χάρη, και αυτήν διά των επιστολών, και αυτήν διά της προσωπικής μου παρουσίας. Με τη λέξη «χάρη» εννοεί εδώ τη χαρά. «Και μέσω υμών να μεταβώ στη Μακεδονία, και πάλι από τη Μακεδονία να έρθω σε εσάς, και από εσάς να κατευοδωθώ προς την Ιουδαία. Έχοντας λοιπόν αυτήν τη βούληση, μήπως άραγε ενήργησα με ελαφρότητα;»

γ΄. Εδώ λοιπόν αποσείει ευθέως την κατηγορία που προέρχεται από την καθυστέρηση και την απουσία. Διότι αυτό που λέει, έχει την εξής έννοια: Ήθελα να έλθω προς εσάς· για ποιον λόγο λοιπόν δεν ήλθα; Μήπως επειδή είμαι επιπόλαιος και ευμετάβολος; Διότι αυτό σημαίνει το ερώτημα: «Μήπως λοιπόν συμπεριφέρθηκα με ελαφρότητα;»

Σε καμία περίπτωση. Αλλά γιατί; Διότι όσα σχεδιάζω, δεν τα σχεδιάζω κατά σάρκα. Τι σημαίνει «όχι κατά σάρκα»; Δεν σχεδιάζω σαρκικά. Ώστε να είναι σε μένα το Ναι ναι, και το Όχι όχι. Αλλά και αυτό ακόμη είναι ασαφές. Τι είναι λοιπόν αυτό που λέει; Ο σαρκικός άνθρωπος, δηλαδή αυτός που είναι προσηλωμένος στα παρόντα και ζει διαρκώς μέσα σε αυτά, και βρίσκεται εκτός της ενέργειας του Πνεύματος, μπορεί να πηγαίνει παντού και να περιπλανάται όπου θέλει· ο υπηρέτης όμως του Πνεύματος, ο οποίος καθοδηγείται και κατευθύνεται από Αυτό, δεν μπορεί να είναι παντού κυρίαρχος της δικής του βούλησης, εφόσον την έχει εξαρτήσει από την εξουσία Εκείνου· αντίθετα, υπόκειται σε κάτι τέτοιο: όπως ένας καλός δούλος, ο οποίος οδηγείται παντού από τις προσταγές του κυρίου του, μην έχοντας εξουσία του εαυτού του και μη μπορώντας ούτε λίγο να αναπνεύσει ελεύθερα, εάν υποσχόταν κάτι στους συνδούλους του και έπειτα ο κύριός του έκρινε τα αντίθετα, δεν θα εκπλήρωνε αυτά που υποσχέθηκε. Αυτό λοιπόν λέει: ότι «δεν σχεδιάζω κατά σάρκα», και δεν βρίσκομαι εκτός της διακυβέρνησης του Πνεύματος, ούτε έχω την εξουσία να βαδίζω όπου θέλω. Διότι υπόκειμαι στην κυριαρχία και στις προσταγές του Παρακλήτου, και άγομαι και κατευθύνομαι από τις δικές Του αποφάσεις. Γι' αυτόν τον λόγο δεν μπόρεσα να έρθω· διότι δεν το ενέκρινε το Πνεύμα.

Αυτό άλλωστε έχει συμβεί πολλές φορές και στις Πράξεις· διότι, ενώ αλλού είχε προαποφασίσει να μεταβεί, το Πνεύμα τον πρόσταζε να πορευθεί αλλού. Επομένως, το ότι δεν ήλθα δεν αποτελεί δείγμα δικής μου ελαφρότητας, δηλαδή επιπολαιότητας, αλλά του Πνεύματος, εφόσον, όντας υποταγμένος σε αυτό, οφείλω να το υπακούω. Είδες πάλι τη συνηθισμένη του συλλογιστική; Από εκείνο που νόμιζαν ότι αποδεικνύει πως αυτός αποφασίζει σαρκικά, δηλαδή από το γεγονός ότι δεν εκπλήρωσε την υπόσχεσή του, από αυτό ακριβώς αποδεικνύει ότι αποφάσισε κατεξοχήν πνευματικά, και ότι το αντίθετο θα αποτελούσε σαρκική απόφαση.

Πού λοιπόν είχε άγνοια; Όταν παρακαλούσε να απαλλαγεί από τους πειρασμούς, λέγοντας: «Μου δόθηκε σκόλοπας στη σάρκα, άγγελος του σατανά, για να με ραπίζει. Γι' αυτό παρακάλεσα τρεις φορές τον Κύριο, και μου είπε: Σου αρκεί η χάρη μου· διότι η δύναμή μου ολοκληρώνεται μέσα στην ασθένεια». Είδες πώς δεν γνώριζε να ζητήσει όσα τον συνέφεραν; Γι' αυτό και δεν τα έλαβε, αν και τα ζήτησε πολλές φορές. «Αξιόπιστος δε είναι ο Θεός, ότι ο λόγος μας προς εσάς δεν έγινε Ναι και Όχι». Πολύ σωστά ανααιρεί την αντίρρηση που προκύπτει. Διότι, εάν, λέει, ενώ υποσχέθηκες να παρευρεθείς, το ανέβαλες, και δεν ισχύει σε σένα το Ναι να είναι ναι, και το Όχι όχι, αλλά αυτά που λες τώρα, έπειτα τα ανατρέπεις, όπως ακριβώς έκανες και με την επίσκεψή σου· αλίμονό μας, μήπως τυχόν συνέβη αυτό και στο κήρυγμα. Για να μη σκέφτονται, λοιπόν, αυτά και ταράζονται, λέει: «Αξιόπιστος δε είναι ο Θεός, ότι ο λόγος μας προς εσάς δεν έγινε Ναι και Όχι». Διότι στο κήρυγμα, λέει, δεν συνέβη αυτό, παρά μόνο στις οδοιπορίες και στις μετακινήσεις. Στο κήρυγμα, όμως, παραμένουν σταθερά και αμετακίνητα όσα έχουμε πει.

«Ως προς αυτό το μέρος», λέει· όπως και αλλού έλεγε: «Για να μην καταισχυνθούμε»· και πρόσθετε: «Σε αυτήν την πεποίθηση της καυχήσεως». Και αλλού πάλι, αφού είπε: «Ή αυτά που αποφασίζω, τα αποφασίζω κατά σάρκα, ώστε να υπάρχει σε μένα το "Ναι, ναι" και το "Όχι, όχι";», και αφού έδειξε ότι δεν μπορεί πάντοτε να εκπληρώνει όσα υπόσχεται, επειδή δεν αποφασίζει κατά σάρκα, για να μην επεκτείνουν κάποιοι αυτήν την υπόνοια και στο δόγμα, λέει: «Πιστός όμως είναι ο Θεός, ότι ο λόγος μας προς εσάς δεν έγινε "Ναι" και "Όχι"».

Από τα παρελθόντα επιβεβαιώνονται τα μέλλοντα. Έπειτα, δεν εξέφρασε απλώς αυτό, αλλά αναθέτοντας τα πάντα στον Θεό και στην ελπίδα σε Αυτόν, [προσέθεσε]: «Ότι είμαστε καύχημά σας, όπως και εσείς δικό μας, κατά την ημέρα του Κυρίου μας Ιησού». Εδώ αποκόπτει τον φθόνο ή τις έριδες που θα μπορούσαν να προκύψουν από τα λεγόμενα, καθιστώντας και εκείνους κοινωνούς της δόξας των δικών του κατορθωμάτων. Διότι δεν έφτασε μόνο μέχρι εμάς, λέει, αλλά μεταβαίνει και σε εσάς. «Και με αυτή την πεποίθηση ήθελα προηγουμένως να έλθω προς εσάς, ώστε να λάβετε δεύτερη χάρη, και μέσω υμών να αναχωρήσω για τη Μακεδονία, και πάλι από τη Μακεδονία να έλθω προς εσάς, και από εσάς να κατευοδωθώ προς την Ιουδαία. Έχοντας, λοιπόν, αυτή τη βούληση» —δηλαδή το να έχω μεγάλο θάρρος απέναντί σας, το να καυχώμαι για εσάς, και το να είστε εσείς το καύχημά μας— «μήπως, άραγε, φέρθηκα με ελαφρότητα; Ή μήπως αυτά που σχεδιάζω, τα σχεδιάζω κατά σάρκα, ώστε να υπάρχει σε εμένα το "Ναι, ναι" και το "Όχι, όχι";» Για ποιο λόγο δεν ήλθα, λέει; Άραγε επειδή είμαι επιπόλαιος και ευμετάβλητος; Σε καμία περίπτωση. Αλλά γιατί; Επειδή αυτά που σχεδιάζω, δεν τα σχεδιάζω κατά σάρκα. Αυτό που λέει έχει την εξής έννοια: Ο σαρκικός άνθρωπος, δηλαδή αυτός που είναι προσηλωμένος στα παρόντα πράγματα και βρίσκεται εκτός της ενέργειας του Πνεύματος, μπορεί να πηγαίνει παντού και να περιπλανάται όπου θέλει.

Εάν λοιπόν με αυτήν την πεποίθηση ήθελα να έρθω, είναι προφανές ότι η θέλησή μου ήταν σφοδρή και μεγάλη. Διότι δεν ήταν ανθρώπινη, αλλά απέβλεπε στο κοινό όφελος και στην ψυχική σωτηρία, ώστε παρά τη θέλησή μου εμποδίστηκα να την πραγματοποιήσω· διότι δεν θα αμελούσα εκούσια ένα τέτοιο όφελος. Αυτό το προσέθεσε για να διατυπώσει μια βέβαιη και απόλυτα αληθινή απολογία· τόσο πολύ φρόντιζε να μη δώσει σε κανέναν αφορμή για σκάνδαλο. «Έχοντας, λοιπόν, αυτόν τον σκοπό, μήπως άραγε φέρθηκα με ελαφρότητα;» Απορούν κάποιοι λέγοντας: άραγε αυτά που σχεδιάζει και υπόσχεται ο Παύλος σχετικά με τα δόγματα της πίστεως, τα σχεδιάζει και τα υπόσχεται κατά σάρκα ή κατά πνεύμα; Διότι, αν είναι κατά πνεύμα, δεν θα υπάρχει σε αυτόν το ναι ναι, και το όχι όχι· αν όμως είναι κατά σάρκα, πώς είναι θεία; Πώς είναι πνευματικά; Τι απαντάμε λοιπόν; Ότι, σχετικά με τα δόγματα της πίστεως, ο ίδιος ούτε υπόσχεται κάτι ούτε σχεδιάζει κάτι· διότι οι υποσχέσεις ανήκουν στον Δεσπότη και τα σχέδια σε Εκείνον της «μεγάλης βουλής», ενώ ο Παύλος είναι μόνο «κήρυκας» και «διάκονος», όπως λέει και ο ίδιος, των «μυστηρίων του Χριστού». Εύλογα, λοιπόν, ο ίδιος από μόνος του δεν σχεδιάζει ούτε υπόσχεται τίποτα γι' αυτά.

Αλλά αν σχετικά με τα δόγματα της πίστεως δεν του επιτρέπεται, λέμε, ούτε να σχεδιάζει ούτε να υπόσχεται, και πάλι δεν πρέπει αυτός να σχεδιάζει «κατά σάρκα»· διότι και εκείνος το απορρίπτει αυτό λέγοντας: ή αυτά που σχεδιάζω, «τα σχεδιάζω κατά σάρκα;» Αν, λοιπόν, σε καμία από τις δύο περιπτώσεις δεν σχεδιάζει ή υπόσχεται, σε τι άραγε γενικά σχεδιάζει ή θα κάνει τις υποσχέσεις; Λέμε, λοιπόν, ότι υπάρχουν πράγματα θεία και ανθρώπινα, ή αν θέλεις, πνευματικά και σαρκικά, και στα πνευματικά μάλιστα υπάρχει μεγάλη διαφορά. Αλλά προς το παρόν ας μείνουμε στο κείμενο. Άλλα μεν είναι οι αρετές, άλλα ο ίδιος ο λόγος του κηρύγματος, και άλλα δεν είναι μεν ο ίδιος ο λόγος αλλά ωστόσο αρμόζουν σε εκείνους οι οποίοι αποδέχθηκαν τον λόγο του κηρύγματος, τα οποία επιτρέπεται στον Παύλο και να σχεδιάζει και να διατάσσει. Διότι λέει: «επιταγή Κυρίου δεν έχω, αλλά δίνω γνώμη ως ελεημένος από τον Κύριο για να είμαι πιστός». Και από τα σαρκικά, άλλα μεν είναι για παράδειγμα αντίθετα στο πνεύμα, άλλα δεν είναι αντίθετα στο πνεύμα, αλλά είναι απλώς διαφορετικά και όχι τα ίδια με τα πνευματικά. Αντίθετα μεν είναι, για παράδειγμα, η δυσσέβεια, η απιστία, η κλοπή, η μοιχεία και τα παρόμοια, ενώ απλώς διαφορετικά και όχι αντίθετα, είναι η τροφή, ο ύπνος, η εγρήγορση και τα παρόμοια.