Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 1:23

Γι' αυτό, αν με ρωτούσαν άλλοι, δεν θα τους απαντούσα, ώστε να μην έχουν οι ακροατές μετέωρη τη σκέψη τους ούτε καν κατά τον χρόνο της απολογίας· προς τη δική σου Ευσέβεια, όμως, απολογούμαι με λαμπρή και δυνατή φωνή, και, εκτείνοντας το χέρι, επαναλαμβάνω αυτό που έχω μάθει από τον Απόστολο: «επικαλούμαι τον Θεό ως μάρτυρα για την ίδια μου την ψυχή»· και, όπως είναι γραμμένο στα βιβλία των Βασιλειών: «μάρτυρας είναι ο Κύριος, και μάρτυρας ο κεχρισμένος Του» (επίτρεψέ μου και εμένα να το πω), ουδέποτε μίλησα με άσχημα λόγια για τη δική σου Ευσέβεια στον αδελφό σου, τον μακαρίας μνήμης Κώνσταντα, τον ευσεβέστατο Αύγουστο.

Γι' αυτό δεν θα απαντούσα ούτε σε άλλους που θα με ρωτούσαν, ώστε ούτε κατά τον χρόνο της απολογίας μου οι ακροατές να μην έχουν μετέωρη τη διάνοιά τους. Ενώπιον όμως της δικής σου ευσέβειας απολογούμαι με λαμπρή και δυνατή φωνή, και εκτείνοντας το χέρι μου, επαναλαμβάνω αυτό που έμαθα από τον Απόστολο: «επικαλούμαι μάρτυρα τον Θεό για την ψυχή μου»· και, όπως είναι γραμμένο στα βιβλία των Βασιλειών: «μάρτυρας ο Κύριος, και μάρτυρας ο Χριστός Του» (και συγχώρησέ με που το λέω), ουδέποτε αναφέρθηκα με άσχημα λόγια στην ευσέβειά σου ενώπιον του αδελφού σου, του μακαρίας μνήμης Κώνσταντα, του ευσεβέστατου Αυγούστου.

Διότι, εάν οι μαθητές είχαν πεισθεί για αυτό, θα είχαν γίνει αναίσχυντοι· τώρα όμως, επειδή περίμεναν ότι θα περάσουν απαρατήρητοι, διορθώθηκαν ευκολότερα. Και κυρίως με αυτό τους επανέφερε, με το να πει: «Για να αναθαρρήσω κι εγώ», και τους έκανε πιο επιμελείς, ώστε, όταν έλθει ο Τιμόθεος, να μη βρει μια άλλη κατάσταση και την αναγγείλει σε αυτόν. Φαίνεται δε ότι και ο ίδιος είχε χρησιμοποιήσει αυτόν τον τρόπο, αναβάλλοντας την άφιξή του, ώστε να μετανοήσουν οι Κορίνθιοι. Γι' αυτό και έγραφε: «Επειδή σας λυπόμουν, δεν ήλθα πλέον στην Κόρινθο». Διότι η αγάπη δεν αποδεικνύεται μόνο με το να αναγγέλλει κανείς τα δικά του, αλλά και με το να ζητά να μάθει τα δικά τους· επειδή αυτό είναι γνώρισμα ψυχής που μεριμνά, ενδιαφέρεται και αγωνιά διαρκώς. Συγχρόνως δε τους τιμά, στέλνοντας τον Τιμόθεο. Τι λες; Στέλνεις τον Τιμόθεο; Για ποιον λόγο άραγε; Ναι, λέγει· «Διότι δεν έχω κανέναν ισόψυχο», δηλαδή από αυτούς που μεριμνούν όμοια με μένα, «ο οποίος θα ενδιαφερθεί ειλικρινά για όσα σας αφορούν». Δεν είχε, λοιπόν, κανέναν από τους συνοδούς του ισόψυχο; Κανέναν. Και τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει: Κάποιον που να νοιάζεται και να φροντίζει για εσάς όμοια με εμένα.

ΟΜΙΛΙΑ Δ'. «Εγώ δε επικαλούμαι μάρτυρα τον Θεό για την ψυχή μου, ότι, επειδή σας λυπήθηκα, δεν ήλθα πλέον στην Κόρινθο.» α'. Τι λες, μακάριε Παύλε; Επειδή τους λυπήθηκες δεν ήλθες στην Κόρινθο; Επομένως, μας εισάγεις εδώ κάποια αντίφαση. Διότι πιο πάνω έλεγες ότι γι' αυτό δεν ήλθες, επειδή δεν αποφασίζεις κατά σάρκα, ούτε είσαι κύριος του εαυτού σου, αλλά περιφέρεσαι παντού υπό την εξουσία του Πνεύματος, και έφερνες στο μέσον τις θλίψεις· ενώ εδώ λες ότι το να μην έλθεις ήταν δική σου απόφαση, και όχι πλέον της εξουσίας του Πνεύματος· διότι λέει, ότι «επειδή σας λυπήθηκα, δεν ήλθα στην Κόρινθο». Τι πρέπει λοιπόν να πούμε; Ή ότι και αυτό το ίδιο προερχόταν από το Πνεύμα, και ο ίδιος μεν ήθελε να έλθει, αλλά το Πνεύμα του υπέδειξε να μην παρευρεθεί, προβάλλοντας ως λόγο την επιείκεια προς αυτούς· ή ότι μιλάει για άλλη επίσκεψη, δηλώνοντας ότι πριν γράψει την πρώτη επιστολή, ήθελε να έλθει, και συγκράτησε τον εαυτό του από αγάπη, ώστε να μην τους επισκεφθεί ενώ ήταν αδιόρθωτοι. Είναι δε πιθανό και μετά τη δεύτερη Επιστολή, χωρίς το Πνεύμα να τον εμποδίζει πλέον, ο ίδιος με τη θέλησή του να παρέμεινε μακριά για αυτήν την αιτία. Το οποίο είναι και το πιθανότερο να υποθέσει κανείς, ότι δηλαδή στην αρχή μεν το Πνεύμα τον εμπόδιζε· αργότερα όμως, αφού και ο ίδιος αναλογίστηκε ότι αυτό ήταν καλύτερο, παρέμεινε μακριά. Εσύ όμως πρόσεξέ μου πώς πάλι κάνει λόγο για τον εαυτό του, πράγμα που δεν θα πάψω να λέω συνεχώς, συνιστώντας τον εαυτό του μέσα από τα αντίθετα.

Δηλαδή, δεν παρέμεινα περισσότερο χρόνο, επειδή στενοχωριόμουν και οδυνώμουν. Ίσως δε να εμποδιζόταν και το έργο εξαιτίας της απουσίας εκείνου. Και αυτό δεν αποτελεί μικρή παρηγοριά και για αυτούς. Διότι, αν εκεί, ενώ είχε ανοιχτεί θύρα και είχε μεταβεί γι' αυτόν ακριβώς τον σκοπό, επειδή δεν βρήκε τον αδελφό του αναχώρησε βιαστικά, πολύ περισσότερο εσείς, λέγει, πρέπει να δείχνετε κατανόηση στις ανάγκες των περιστάσεων που μας κατευθύνουν και μας περιφέρουν παντού, και δεν μας επιτρέπουν, όπως θα θέλαμε, ούτε να αναχωρούμε ούτε να παραμένουμε περισσότερο όπου επιθυμούμε. Γι' αυτό και προσθέτει πάλι, όπως προηγουμένως (απέδωσε τα πάντα) στο Πνεύμα, έτσι και εδώ αποδίδοντας τις μετακινήσεις στον Θεό, λέγοντας: «Χάρις οφείλεται στον Θεό που πάντοτε μας οδηγεί σε θρίαμβο εν Χριστώ, και φανερώνει μέσω ημών την οσμή της γνώσεώς Του σε κάθε τόπο». Διότι, για να μη φανεί ότι θρηνεί οδυρόμενος γι' αυτά, αναπέμπει ευχαριστία στον Θεό. Αυτό δε που εννοεί είναι το εξής: παντού θλίψη, παντού στενοχώρια· ήλθα στην Ασία, επιβαρύνθηκα υπέρμετρα· ήλθα στην Τρωάδα, δεν βρήκα τον αδελφό· δεν ήλθα προς εσάς· και τούτο δεν μου προκάλεσε μικρή αποθάρρυνση, αλλά πάρα πολύ μεγάλη, αφενός διότι πολλοί ανάμεσά σας είχαν αμαρτήσει, και αφετέρου επειδή εξαιτίας αυτού του γεγονότος δεν σας έβλεπα. «Διότι θέλοντας να σας λυπηθώ, δεν ήλθα πλέον στην Κόρινθο», λέγει.

Αυτό ακριβώς κάνει και ο ίδιος· και για τον λόγο αυτόν και προηγουμένως έλεγε, ότι «από επιείκεια προς εσάς, δεν ήλθα πλέον στην Κόρινθο». Τι σημαίνει, «από επιείκεια προς εσάς»; Για να μην επιβάλω ποινή και τιμωρία, βρίσκοντάς σας να έχετε αμαρτήσει και να έχετε παραμείνει αδιόρθωτοι. Και εδώ λέγει: «Αυτή είναι η τρίτη φορά που έρχομαι σε εσάς· διά στόματος δύο και τριών μαρτύρων θα στηριχθεί κάθε λόγος». Συνδέει το άγραφο με το έγγραφο· το οποίο έκανε και αλλού λέγοντας, ότι «αυτός που προσκολλάται στην πόρνη, είναι ένα σώμα· διότι θα γίνουν, λέγει, οι δύο μία σάρκα». Αν και βεβαίως αυτό έχει λεχθεί για τον νόμιμο γάμο, εντούτοις το χρησιμοποίησε επωφελώς για τον σκοπό αυτό, ώστε να προκαλέσει μεγαλύτερο φόβο. Έτσι ακριβώς πράττει και εδώ, τοποθετώντας αντί για μαρτυρίες τις παρουσίες και τις παραγγελίες του.

Διότι εκεί μεν, λέει: «Γι' αυτό, επειδή δεν έχω πλέον τόπο στις περιοχές αυτές», και, «Για να σας λυπηθώ δεν ήρθα πλέον στην Κόρινθο»· εδώ όμως δεν αναφέρει τίποτε τέτοιο, αλλά τι; Ότι ο Σατανάς εμπόδισε. «Εγώ μεν», λέει, «ο Παύλος, και μία και δύο φορές». Δες πώς φιλοτιμείται και σεμνύνεται, θέλοντας να δείξει ότι τους αγαπούσε περισσότερο από όλους. Το «Εγώ μεν ο Παύλος», αναφέρεται αντί του: «Ακόμη και αν όχι οι άλλοι», λέει. Διότι εκείνοι μεν μόνο το ήθελαν, εγώ δε το επιχείρησα κιόλας.

«Εγώ δε επικαλούμαι τον Θεό ως μάρτυρα επί της ψυχής μου.» Δηλαδή, αυτός που δεν μας αφήνει να κλονιστούμε από την πίστη στον Χριστό, και αυτός που μας έχρισε και έδωσε το Πνεύμα στις καρδιές μας, πώς είναι δυνατόν να μη μας δώσει τα μελλοντικά αγαθά; Και το ότι μας έχρισε και μας σφράγισε, υποδηλώνει τη δωρεά του Πνεύματος. «Ότι, επειδή σας λυπόμουν, δεν ήλθα πλέον στην Κόρινθο· όχι διότι ασκούμε εξουσία επί της πίστεώς σας, αλλά διότι είμαστε συνεργοί της χαράς σας. Διότι παραμένετε σταθεροί στην πίστη.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βʹ. «Έκρινα, λοιπόν, μέσα μου τούτο: να μην έλθω πάλι σε εσάς με λύπη. Διότι αν εγώ σας λυπώ...» Διότι θεώρησα καλύτερο να σας δώσω χρόνο για να μετανοήσετε, λέει, παρά να είμαι παρών, να σας ελέγξω και να παροξυνθώ περισσότερο. «...τότε ποιος είναι αυτός που θα με ευφράνει, ει μη μόνον εκείνος που λυπείται από εμένα;» Αν και επρόκειτο να βρίσκομαι σε λύπη, λέει, αναγκαζόμενος να σας επιτιμώ και να σας βλέπω να λυπάστε, εντούτοις, ακόμη και γι' αυτό το ίδιο πράγμα ευφραίνομαι. Διότι αυτό αποτελεί τεκμήριο μεγίστης αγάπης, το να θεωρούμαι από εσάς τόσο άξιος, ώστε να μπορώ να σας προκαλώ πόνο όταν σας αποστρέφομαι. «Και σας έγραψα ακριβώς αυτό, ώστε, όταν έλθω, να μην αισθανθώ λύπη εξαιτίας εκείνων από τους οποίους έπρεπε να αντλώ χαρά· έχοντας την πεποίθηση σε όλους σας ότι η δική μου χαρά είναι χαρά όλων σας.» Αυτό εννοεί με το να πει ότι: «Γι' αυτό τον λόγο δεν ήλθα, επειδή σας λυπόμουν». «Διότι μέσα από πολλή θλίψη και συνοχή καρδίας σας έγραψα με πολλά δάκρυα, όχι για να λυπηθείτε, αλλά για να γνωρίσετε την αγάπη την οποία τρέφω περίσσια για εσάς.»