Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 1:6

Σε αυτούς λοιπόν προστάζονται οι ιερείς να ομιλούν, και τον υπόλοιπο λαό να τον παρηγορούν, επειδή έχει ανάγκη παρηγοριάς και παραμυθίας. Αφού, λοιπόν, η προφητεία περιέγραψε την υπόθεση της ιστορίας του Εζεκία, από μια νέα αφετηρία του ευαγγελικού λόγου ξεκινά αναφωνώντας προς αυτούς που υποδέχθηκαν το Πνεύμα του Χριστού, τον Παράκλητο: «Παρηγορείτε, παρηγορείτε τον λαό μου, λέγει ο Θεός»· διότι προστάζει να παρηγορούν κάθε λαό που είναι άξιος να ονομάζεται δικός Του, ο οποίος έχει επιλεγεί από όλα τα έθνη. Αυτό ακριβώς έπρατταν και οι απόστολοι, όπως διδάσκει ο Παύλος λέγοντας: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ο Πατέρας των οικτιρμών και Θεός πάσης παρακλήσεως, ο οποίος μας παρηγορεί σε κάθε μας θλίψη, ώστε να δυνάμεθα να παρηγορούμε αυτούς που βρίσκονται σε κάθε θλίψη διά της παρακλήσεως με την οποία παρηγορούμαστε εμείς οι ίδιοι από τον Θεό. Διότι, όπως περισσεύουν τα παθήματα του Χριστού σε εμάς, έτσι διά του Χριστού περισσεύει και η παράκλησή μας. Είτε λοιπόν θλιβόμαστε, τούτο γίνεται υπέρ της δικής σας παρακλήσεως και σωτηρίας, η οποία ενεργείται με την υπομονή των ιδίων παθημάτων τα οποία πάσχουμε και εμείς, και η ελπίδα μας είναι βεβαία για εσάς, γνωρίζοντας ότι, όπως ακριβώς είστε κοινωνοί των παθημάτων, έτσι είστε και της παρακλήσεως».

ΟΜΙΛΙΑ Β΄. Είτε, λοιπόν, θλιβόμαστε, τούτο γίνεται για τη δική σας παράκληση και σωτηρία, η οποία ενεργείται με την υπομονή των ίδιων παθημάτων, τα οποία και εμείς πάσχουμε· και η ελπίδα μας είναι βέβαιη για εσάς. α΄. Αφού ανέφερε μία και πρώτη αφορμή παράκλησης και παρηγοριάς (και αυτή ήταν η κοινωνία με τον Χριστό), προσθέτει και τούτη τη δεύτερη που λέγει. Και είναι αυτή: το να κατεργάζεται από το γεγονός αυτό η σωτηρία των ίδιων των μαθητών. Μην καταπέσετε, λοιπόν, λέγει, επειδή θλιβόμαστε, ούτε να θορυβηθείτε και να φοβηθείτε· διότι, εξαιτίας αυτού ακριβώς, θα ήταν μάλλον δίκαιο να αναθαρρήσετε. Επειδή, αν δεν θλιβόμασταν, η έλλειψη των θλίψεων θα σας κατέστρεφε όλους. Πώς και με ποιον τρόπο; Διότι αν, έχοντας δειλιάσει και φοβηθεί τα δεινά, δεν σας είχαμε κηρύξει τον λόγο, ώστε να μάθετε την αληθινή γνώση, η κατάστασή σας θα βρισκόταν στον έσχατο κίνδυνο. Είδες πάλι τη σφοδρότητα και τη διαλεκτική δεινότητα του Παύλου; Από τα ίδια τα πράγματα για τα οποία εκείνοι θορυβούνταν, από αυτά αντλεί λόγους για να τους παρηγορήσει. Διότι όσο περισσότερο εντείνονται οι δικοί μας διωγμοί, λέγει, τόσο περισσότερο πρέπει να αυξάνεται σε εσάς η αγαθή ελπίδα· επειδή, κατά την ίδια αναλογία, αυξάνεται περισσότερο η δική σας σωτηρία και η παράκληση. Διότι τι μπορεί να συγκριθεί, ως προς τον λόγο της παράκλησης, με το να επιτύχετε τόσα αγαθά μέσω του κηρύγματος; Έπειτα, για να μη φανεί ότι περιορίζει το εγκώμιο μόνο στον εαυτό του, δες πώς καθιστά και εκείνους κοινωνούς σε αυτούς τους επαίνους.

Διότι, αφού είπε: «Είτε θλιβόμαστε, τούτο γίνεται για τη δική σας παρηγοριά και σωτηρία», πρόσθεσε: «η οποία ενεργείται με την υπομονή στα ίδια παθήματα, τα οποία υποφέρουμε κι εμείς». Αργότερα, βέβαια, το διατυπώνει αυτό σαφέστερα, λέγοντας τα εξής: «Όπως είστε κοινωνοί των παθημάτων, έτσι είστε και της παρηγοριάς»· ενώ εδώ, προς το παρόν, το υπαινίχθηκε λέγοντας «των ίδιων παθημάτων», καθιστώντας έτσι κοινό τον λόγο. Αυτό που εννοεί είναι το εξής: Η σωτηρία σας δεν είναι έργο μόνο δικό μας, αλλά και δικό σας. Διότι και εμείς, καθώς κηρύττουμε, δοκιμαζόμαστε από θλίψεις, και εσείς, αποδεχόμενοι τον λόγο, τα ίδια υποφέρετε· εμείς μεν, για να μεταδώσουμε όσα λάβαμε, εσείς δε, για να δεχθείτε αυτό που σας προσφέρεται και να μην το αποβάλετε. Τι θα μπορούσε λοιπόν να συγκριθεί με αυτή την ταπεινοφροσύνη, όταν ανυψώνει στο ίδιο αξίωμα της υπομονής ακόμη και εκείνους που υπολείπονται τόσο πολύ από αυτόν;

«Της ενεργουμένης γαρ», λέγει, «εν υπομονή των αυτών παθημάτων». Διότι η σωτηρία σας δεν επιτυγχάνεται μόνο με την πίστη, αλλά και με το να πάσχετε τα ίδια με εμάς και να τα υπομένετε. Όπως ακριβώς ένας παγκρατιαστής είναι μεν θαυμαστός και όταν απλώς εμφανίζεται να έχει καλή σωματική κατάσταση και να κατέχει την τέχνη, όταν όμως αγωνίζεται, δέχεται χτυπήματα και χτυπά τον αντίπαλο, τότε λάμπει περισσότερο, επειδή τότε κυρίως ενεργοποιείται η δύναμή του και αποδεικνύεται η αξία της τέχνης του· έτσι ακριβώς και η σωτηρία σας ενεργείται τότε σε μεγαλύτερο βαθμό, δηλαδή φανερώνεται, αυξάνεται και εντείνεται, όταν έχει υπομονή, όταν πάσχει και υπομένει γενναία τα πάντα. Επομένως, ενέργεια της σωτηρίας δεν είναι το να κάνεις κακό, αλλά το να υφίστασαι κακό. Και δεν είπε «της ενεργούσης», αλλά «της ενεργουμένης», δείχνοντας ότι, παράλληλα με τη δική τους προθυμία, και η χάρη προσέφερε πολλά ενεργώντας μέσα τους. Και η ελπίδα μας για εσάς είναι βεβαία. Δηλαδή, ότι ακόμη κι αν υποστείτε μύρια δεινά, έχουμε την πεποίθηση ότι δεν θα κλονιστείτε, ούτε εξαιτίας των δικών σας διωγμών. Διότι τόσο πολύ απέχουμε από το να υποπτευόμαστε ότι ταράζεστε για τα δικά μας παθήματα, ώστε, ακόμη κι όταν εσείς οι ίδιοι κινδυνεύετε, εμείς διατηρούμε το θάρρος μας. Είδες πόση πρόοδος σημειώθηκε σε αυτούς από την προηγούμενη Επιστολή; Διότι τους αναγνώρισε πολύ μεγαλύτερη αξία από τους Μακεδόνες, τους οποίους εξυψώνει και εγκωμιάζει παντού σε εκείνη την Επιστολή.

Διότι για εκείνους μεν φοβάται και λέει: Στείλαμε σε εσάς τον Τιμόθεο για να σας στηρίξει και να σας ενθαρρύνει στην πίστη σας, ώστε να μην κλονίζεται κανείς μέσα σε αυτές τις θλίψεις· διότι και οι ίδιοι γνωρίζετε ότι για τον σκοπό αυτόν έχουμε ταχθεί. Και πάλι: Γι' αυτό, μην αντέχοντας πλέον, έστειλα να μάθω για την πίστη σας, μήπως τυχόν σας έβαλε σε πειρασμό ο πειράζων και αποβεί μάταιος ο κόπος μας. Για αυτούς εδώ όμως δεν λέει τίποτα τέτοιο, αλλά αντίθετα, ότι: Η ελπίδα μας για εσάς είναι βέβαιη. Είτε παρηγορούμαστε, αυτό γίνεται για τη δική σας παρηγορία και σωτηρία· γνωρίζοντας ότι, όπως ακριβώς είστε κοινωνοί των παθημάτων, έτσι είστε και της παρηγορίας. Διότι, το ότι οι απόστολοι θλίβονταν για χάρη τους, το απέδειξε λέγοντας: Είτε θλιβόμαστε, αυτό γίνεται για τη δική σας παρηγορία και σωτηρία. Θέλει όμως να δείξει ότι και για χάρη τους λάμβαναν παρηγορία.

Αλλά ποτέ δεν έβρισκε ανάπαυλα από τους κινδύνους. Διότι, λέει, «με ασθένεια και με φόβο και με πολύ τρόμο βρέθηκα κοντά σας»· και όχι μόνο αυτός, αλλά και οι μαθητές υπέφεραν τα ίδια. «Διότι θυμηθείτε», λέει, «τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων· αφενός διότι γίνατε θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, και αφετέρου διότι γίνατε κοινωνοί εκείνων που έπασχαν κατ' αυτόν τον τρόπο. Διότι δεχθήκατε με χαρά την αρπαγή των υπαρχόντων σας». Και πάλι, γράφοντας προς τους Θεσσαλονικείς λέει: «Διότι εσείς πάθατε τα ίδια από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και αυτοί από τους Ιουδαίους, οι οποίοι σκότωσαν και τον Κύριο και τους προφήτες τους, και εμάς καταδίωξαν, και δεν είναι αρεστοί στον Θεό, και είναι αντίθετοι προς όλους τους ανθρώπους». Και στέλνοντας πάλι επιστολή προς τους Κορινθίους, έλεγε ότι: «Περισσεύουν τα παθήματα του Χριστού σε εσάς, και όπως ακριβώς είστε κοινωνοί των παθημάτων, έτσι είστε και της παρηγοριάς», και προς τους Γαλάτες: «Τόσα πολλά πάθατε μάταια;», λέει, «αν βέβαια είναι μάταια».

«Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.» Τους προσφωνεί προερχόμενος από τα έθνη, τιμώντας με αυτά τα λόγια τους Κορινθίους. «Ο Πατέρας των οικτιρμών και Θεός κάθε παρηγορίας, ο οποίος μας παρηγορεί σε κάθε μας θλίψη, ώστε να μπορούμε εμείς να παρηγορούμε εκείνους που βρίσκονται σε κάθε θλίψη, μέσω της παρηγορίας με την οποία παρηγορούμαστε και εμείς οι ίδιοι από τον Θεό.» Εδώ αναφέρει την αιτία της απουσίας του. Λέει, λοιπόν: Γνωρίζω ότι υποσχέθηκα να έρθω· επειδή, όμως, εμποδίστηκα εξαιτίας των θλίψεων, συγχωρέστε με. Και μην καταλογίσετε σε εμάς κάποια υπεροψία ή αμέλεια. «Διότι, όπως περισσεύουν τα παθήματα του Χριστού σε εμάς, έτσι και μέσω του Χριστού περισσεύει η παρηγορία μας· και είτε θλιβόμαστε, αυτό γίνεται υπέρ της δικής μας παρηγορίας και σωτηρίας,» Για να μην καταβάλει τους μαθητές το ότι προβάλλει τόσο έντονα τις συμφορές, δείχνει πάλι ότι υπάρχει μεγάλη αφθονία και στην παρηγορία, και ανορθώνει το φρόνημά τους· και όχι μόνο με αυτό, αλλά και με το να τους υπενθυμίσει τον Χριστό και λέγοντας ότι τα παθήματα είναι δικά Του. Έχοντας αναφέρει ως πρώτη πηγή παρηγορίας τη συμμετοχή στα παθήματα του Χριστού, προσθέτει και μια δεύτερη: ότι μέσα από αυτά κατεργάζεται η σωτηρία των μαθητευομένων. Και το αναπτύσσει αυτό ως εξής: Αν δεν σας κηρύτταμε, λέει, από φόβο για τα δεινά, η κατάστασή σας θα βρισκόταν στο χείριστο σημείο· τώρα όμως, όσο περισσότερο εντείνονται οι δικοί μας διωγμοί, τόσο περισσότερο πρέπει να προσδοκούμε ότι θα αυξάνονται οι καρποί της αγαθής ελπίδας. «

«...η οποία ενεργείται με την υπομονή των ίδιων παθημάτων, τα οποία πάσχουμε κι εμείς. Και η ελπίδα μας για εσάς είναι βέβαιη· είτε παρηγορούμαστε, (αυτό γίνεται) για τη δική σας παρηγορία και σωτηρία.» Δείχνει ότι, μαζί με τη δική τους ωφέλεια, και η χάρη τούς ενίσχυσε πολύ, ενεργώντας μέσα τους. «Επειδή, όπως είστε κοινωνοί των παθημάτων, έτσι (είστε) και της παρηγορίας. Διότι δεν θέλουμε να αγνοείτε, αδελφοί, σχετικά με τη θλίψη μας που μας συνέβη στην Ασία, ότι επιβαρυνθήκαμε υπερβολικά, πάνω από τις δυνάμεις μας, ώστε να απελπιστούμε ακόμη και για τη ζωή μας.» Όπως ακριβώς, λέει, όταν διωκόμαστε εμείς, πονάτε σαν να τα υποφέρετε εσείς οι ίδιοι, έτσι γνωρίζουμε ότι και όταν παρηγορούμαστε, εσείς οι ίδιοι τα απολαμβάνετε. «Αλλά εμείς οι ίδιοι είχαμε μέσα μας την καταδίκη του θανάτου, για να μην έχουμε την πεποίθησή μας στους εαυτούς μας, αλλά στον Θεό.» Δηλαδή, την κρίση και την προσδοκία. Αυτό δε που λέει έχει την εξής έννοια: Τέτοια προσδοκία είχαν τα πράγματα, ότι δηλαδή όλοι θα πεθάνουμε, αλλά αυτό δεν προχώρησε, παρά έμεινε μόνο ως δική μας σκέψη. Το δε «για να μην έχουμε την πεποίθησή μας», δεν το λέει επειδή ο ίδιος είχε τέτοια διάθεση, αλλά για να διαπαιδαγωγήσει τους άλλους μέσα από όσα λέει δήθεν για τον εαυτό του. «Στον Θεό που ανασταίνει τους νεκρούς, ο οποίος μας ελευθέρωσε από έναν τέτοιο θάνατο και θα μας ελευθερώσει· στον οποίο έχουμε ελπίσει ότι και στο μέλλον θα μας ελευθερώνει, με τη συνδρομή και της δικής σας δέησης για εμάς.» Πάλι τους φέρνει στο προσκήνιο τους λόγους περί αναστάσεως. «

Έτσι λοιπόν, μέσω της κοινωνίας ανέλαβαν τους δικούς μας πειρασμούς· «Διότι είτε», λέει, «θλιβόμαστε είτε παρηγορούμαστε, αυτό γίνεται για τη δική σας σωτηρία και παρηγοριά», έχοντας παραλάβει τον νόμο από τον Κύριο που λέει: «Κανείς δεν έχει μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν, το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του.» Και αυτοί μας παρέδωσαν λέγοντας: «Αν ο Κύριος θυσίασε τη ζωή του για εμάς, οφείλουμε και εμείς να θυσιάζουμε τις ζωές μας για τους αδελφούς»· και πάλι: «Να βαστάζετε τα βάρη ο ένας του άλλου, και έτσι θα εκπληρώσετε τον νόμο του Χριστού.» Αν λοιπόν γνωρίσαμε τους δύο τρόπους της μεταξύ μας κοινωνίας, και την εξ ανάγκης επακόλουθη αναδοχή, και τους πειρασμούς που συμβαίνουν κατ' αναλογία, ας μην περιεργαζόμαστε το πώς, ή πότε, ή μέσω ποιου έρχονται. Διότι το τι αρμόζει στον καθένα, και την άμεση και αναπόφευκτη ταχύτητά τους, και τη συνέργεια όλης της κτίσης σε αυτό, μόνο ο Θεός είναι δυνατόν να τα γνωρίζει. Εμείς οφείλουμε μόνο να πιστεύουμε στη δικαιοσύνη του Θεού και να γνωρίζουμε ότι καθετί που μας έρχεται ακούσια, είτε εξαιτίας αγάπης είτε εξαιτίας κακίας μας έχει έλθει, και για τον λόγο αυτό πρέπει να το υπομένουμε και να μην το αποδιώχνουμε, ώστε να μην προσθέσουμε αμαρτία πάνω στις αμαρτίες μας.

«Είτε παρηγορούμαστε, είναι για τη δική σας παρηγοριά.» Και εδώ ομοίως εννοείται από κοινού το «παρηγορούμαστε». «Ότι, όπως ακριβώς είστε κοινωνοί των παθημάτων, έτσι είστε και της παρηγοριάς.» Διότι, βλέποντάς μας να παρηγορούμαστε, θα γεμίσετε ελπίδα και εσείς, ότι όταν περιπέσετε σε πειρασμούς, θα παρηγορηθείτε και εσείς όπως και εμείς: «διότι, όπως ακριβώς γίνεστε κοινωνοί των παθημάτων, έτσι θα γίνετε κοινωνοί και της παρηγοριάς». Και «παρηγοριά» θα μπορούσε να είναι είτε η απομάκρυνση των πειρασμών και η απροσδόκητη απαλλαγή από τις δυσχέρειες που μας περιστοιχίζουν, είτε το να υπομένει κανείς τα όσα του συμβαίνουν με γενναιότητα και ψυχική δύναμη ενώ βρίσκεται στο μέσο των δεινών, ενδυναμωμένος από την ελπίδα των μελλόντων, πράγμα το οποίο δεν θα μπορούσε να συμβεί εάν ο Χριστός, ο αληθινός Θεός μας, δεν άπλωνε προστατευτικά το χέρι Του. (2 Κορ. 1,9-12) Όπως λέμε: «η ασθένεια κατέληξε σε υγεία ή σε θάνατο», δηλαδή έτσι εξελίχθηκε, έτσι τελείωσε, έτσι κατέληξε, έτσι και τώρα η φράση «απόκριμα θανάτου» πρέπει να νοηθεί ως το τέλος και η έκβασή του. Διότι, λέει, απελπιστήκαμε και για την ίδια μας τη ζωή και θεωρηθήκαμε μαζί με τους νεκρούς, όχι από άλλους, αλλά εμείς οι ίδιοι μέσα μας είδαμε και αναλογιστήκαμε το έσχατο σημείο και το τέλος του θανάτου. Ο ίδιος όμως δεν λέει καν «αναλογιστήκαμε», αλλά «το έχουμε», υποδεικνύοντας έτσι το αναμφίβολο και το επικείμενο του θανάτου. Τόσο υπερβολική και πάνω από τις δυνάμεις του ήταν η θλίψη, ώστε ο Παύλος ήταν ήδη νεκρός, όσον αφορά τη δική του δύναμη.

ΙΗ'. Βεβαίως, με το σχήμα του από κοινού έχει διαμορφωθεί και το «είτε θλιβόμεθα, υπέρ της υμών παρακλήσεως»· διότι πρέπει και πάλι να εννοηθεί το «θλιβόμεθα». ΙΘ'. Όπως ακριβώς και στο «είτε παρακαλούμεθα, υπέρ της υμών παρακλήσεως και σωτηρίας», οφείλει να συνεκληφθεί το «παρακαλούμεθα».

«Είτε, πάλι, θλιβόμαστε, αυτό γίνεται για τη δική σας παρηγοριά και σωτηρία, η οποία ενεργείται με την υπομονή των ίδιων παθημάτων τα οποία πάσχουμε κι εμείς, και η ελπίδα μας είναι βέβαιη για εσάς· είτε παρηγορούμαστε, αυτό γίνεται για τη δική σας παρηγοριά και σωτηρία, γνωρίζοντας ότι όπως ακριβώς είστε κοινωνοί των παθημάτων, έτσι είστε και της παρηγοριάς.» Δείτε, με αυτά τα λόγια μάς έδειξε να συμμετέχουμε ο ένας με τον άλλον στα παθήματα και στις παρηγοριές, ως «ένα σώμα και ένα πνεύμα, καθώς και κληθήκαμε σε μία ελπίδα της κλήσεώς μας.» Ας μην καταπέσουμε, λοιπόν, αδελφοί, ούτε να αποθαρρυνθούμε, αλλά ας ξεσηκωθούμε όλοι μαζί, ως καλοί στρατιώτες του Χριστού, φέροντας τα όπλα μας, τα οποία δεν είναι σαρκικά, αλλά δυνατά κατά Θεόν για την καθαίρεση οχυρωμάτων, δηλαδή τη φρόνηση, την ανδρεία, τη σωφροσύνη, τη δικαιοσύνη· και με αυτά ας εκπληρώνουμε εκείνο που έχει ειπωθεί από τον Θεό: «Όταν σας διώκουν σε τούτη την πόλη, να φεύγετε στην άλλη.» Και όταν πάμε εκεί, ας μη μεριμνήσουμε για το «τι θα φάμε ή τι θα πιούμε ή τι θα ντυθούμε.» «Διότι ο Ίδιος έχει πει: Δεν θα σε αφήσω, ούτε πρόκειται να σε εγκαταλείψω.» Ώστε και εκεί θα μας ανοίξει θύρα και θα σταθεί βοηθός μας σε όλα. Δεν χαιρόμαστε, λοιπόν, έχοντας τέτοιες υποσχέσεις; Δεν σκιρτούμε από χαρά επειδή μαθητεύουμε στον Κύριο;