Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 1:8

Και όποιος δεν λαμβάνει τον σταυρό του και δεν με ακολουθεί, δεν είναι άξιός μου. ΙΩΑΝΝΗΣ. Αυτά σας τα είπα, για να μη σκανδαλιστείτε. Θα σας κάνουν αποσυνάγωγους· μάλιστα, έρχεται ώρα που καθένας ο οποίος θα σας σκοτώσει, θα νομίσει ότι προσφέρει λατρεία στον Θεό. Και αυτά θα σας τα κάνουν, επειδή δεν γνώρισαν τον Πατέρα, ούτε εμένα, και τα εξής. ΛΟΥΚΑΣ. Εκείνοι δε πάνω στην πέτρα είναι αυτοί που, όταν ακούσουν, δέχονται με χαρά τον λόγο, και αυτοί δεν έχουν ρίζα, οι οποίοι πιστεύουν για ένα διάστημα, και σε καιρό πειρασμών αποστατούν. ΠΡΟΣ ΚΟΡ. Β΄. Διότι δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, σχετικά με τη θλίψη μας που μας συνέβη στην Ασία, ότι επιβαρυνθήκαμε υπερβολικά και πάνω από τις δυνάμεις μας, ώστε να απελπιστούμε ακόμη και για τη ζωή μας· αλλά εμείς οι ίδιοι είχαμε μέσα μας την καταδίκη του θανάτου, για να μην έχουμε την πεποίθησή μας στον εαυτό μας, αλλά στον Θεό, ο οποίος ανασταίνει τους νεκρούς.

Σηκώθηκε τότε ο αρχιερέας και όλοι όσοι ήταν μαζί του (οι οποίοι ανήκαν στην αίρεση των Σαδδουκαίων) και γέμισαν από φθόνο· έβαλαν τα χέρια τους επάνω στους αποστόλους και τους έκλεισαν σε δημόσια φυλακή. Άγγελος όμως Κυρίου άνοιξε μέσα στη νύχτα τις θύρες της φυλακής, τους έβγαλε έξω και είπε: Πηγαίνετε, σταθείτε στο ιερό και κηρύξτε στον λαό όλα τα λόγια αυτής της ζωής. Όταν το άκουσαν αυτό, μπήκαν τα ξημερώματα στο ιερό και δίδασκαν. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β΄. Διότι δεν θέλουμε να αγνοείτε, αδελφοί, σχετικά με τη θλίψη μας που μας βρήκε στην Ασία. Και λίγο παρακάτω: Ο Οποίος μας λύτρωσε από έναν τόσο μεγάλο θάνατο και μας λυτρώνει· στον Οποίο έχουμε ελπίσει ότι και στο μέλλον θα μας λυτρώσει.

Από τη Β' προς Κορινθίους. «Διότι δεν θέλουμε, λέει, να αγνοείτε, αδελφοί, σχετικά με τη θλίψη μας που συνέβη στην Ασία, ότι επιβαρυνθήκαμε υπερβολικά, πάνω από τις δυνάμεις μας, ώστε να απελπιστούμε ακόμη και για τη ζωή μας· αλλά εμείς οι ίδιοι μέσα μας είχαμε την απόφαση του θανάτου, για να μην έχουμε την πεποίθησή μας στον εαυτό μας, αλλά στον Θεό που ανασταίνει τους νεκρούς.» Ιδού πάλι εδώ σαφώς λέει ότι είναι Θεός αυτός που ανασταίνει τους νεκρούς. Αυτό όμως το εργάζεται ο Χριστός, λέγοντας άλλοτε: «Εγώ είμαι η ανάσταση και η ζωή», και άλλοτε πάλι: «Εκείνος που πιστεύει σε μένα, έχει ζωή αιώνια, και εγώ θα τον αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα.» Επομένως, ο Υιός είναι Θεός κατά φύση, αφού δύναται να ενεργεί αυτά που ταιριάζουν μόνο στον Θεό. Συνεπώς, δεν είναι κτίσμα, ούτε δημιουργημένος.

Α'. Αφού διέτριψε ικανό χρόνο στην πόλη, επιθυμεί να αναχωρήσει πάλι. Γι' αυτό και στέλνει τον Τιμόθεο και τον Έραστο στη Μακεδονία, ενώ ο ίδιος παραμένει στην Έφεσο. Πώς όμως, ενώ από την αρχή είχε επιλέξει να αναχωρήσει για τη Συρία, επιστρέφει πάλι στη Μακεδονία; Δείχνοντας ότι δεν τα έπραττε όλα με τη δική του δύναμη. Ήδη προφητεύει λέγοντας: «Πρέπει να δω και τη Ρώμη». Αυτό δε το είπε, ίσως για να τους παρηγορήσει, ότι δεν απομακρύνεται οριστικά, αλλά ότι έρχεται πάλι πιο κοντά τους, και για να τονώσει τις ψυχές των μαθητών με την προφητεία. Από αυτό το σημείο θεωρώ ότι γράφει στους Κορινθίους από την Έφεσο και λέει: «Δεν θέλω να αγνοείτε για τη θλίψη που μας συνέβη στην Ασία».

Άκουσε τι λέει πάλι: «Κοπίασα περισσότερο από όλους αυτούς, όχι όμως εγώ, αλλά η χάρη του Θεού που είναι μαζί μου». Και για τον Επαφρόδιτο λέει: «Διότι πράγματι ασθένησε φτάνοντας κοντά στον θάνατο, αλλά ο Θεός τον ελέησε, και όχι μόνο αυτόν, αλλά και εμένα, για να μην έχω λύπη πάνω στη λύπη». Και πάλι: «Πιεστήκαμε», λέει, «υπερβολικά, πάνω από τις δυνάμεις μας, ώστε να φτάσουμε σε απόγνωση ακόμα και για τη ζωή μας. Αλλά εμείς οι ίδιοι δεχθήκαμε μέσα μας την καταδίκη του θανάτου, ώστε να μη στηριζόμαστε στον εαυτό μας, αλλά στον Θεό, ο οποίος μας διέσωσε από τόσο φοβερούς θανάτους, και θα μας διασώσει». Και πάλι: «Διασώθηκα από το στόμα του λιονταριού, και θα με διασώσει ο Κύριος». Και παντού θα τον βρούμε να καυχάται γι' αυτό, ότι δηλαδή σώθηκε χάρη στο έλεος.

Έπειτα, επειδή μιλούσε αορίστως περί θλίψεων, αναφέρει στη συνέχεια και τον τόπο στον οποίο τις υπέμειναν: «Διότι δεν θέλουμε να αγνοείτε, αδελφοί, σχετικά με τη θλίψη μας που μας βρήκε στην Ασία». Αυτά δε τα λέμε, προσθέτει, για να μην αγνοείτε τα όσα συνέβησαν σε εμάς. Διότι επιθυμούμε να γνωρίζετε τα δικά μας ζητήματα, και έχουμε επιδείξει μεγάλη σπουδή για αυτό· πράγμα που αποτελεί το μέγιστο σημείο αγάπης. Αυτό άλλωστε το είχε προαναγγείλει και στην προηγούμενη Επιστολή, λέγοντας: «Διότι μου έχει ανοιχτεί μεγάλη και αποτελεσματική θύρα, και οι αντίπαλοι είναι πολλοί στην Έφεσο». Υπενθυμίζοντάς τους λοιπόν εκείνα γεγονότα, και εξιστορώντας όσα έπαθε, αναφέρει: «Δεν θέλω να αγνοείτε για τη θλίψη που μας βρήκε στην Ασία». Αυτό έλεγε και όταν έγραφε προς τους Εφεσίους. Διότι, έχοντας στείλει σε αυτούς τον Τυχικό, ανέφερε ότι αυτή ήταν η αιτία της μετάβασής του· γι' αυτό και έλεγε: «Για να γνωρίζετε δε και εσείς τα δικά μου, το τι πράττω, όλα θα σας τα γνωρίσει ο Τυχικός, ο αγαπητός αδελφός και πιστός διάκονος εν Κυρίω, τον οποίο έστειλα σε εσάς ακριβώς για αυτόν τον λόγο, για να μάθετε τα σχετικά με εμάς, και για να παρηγορήσει τις καρδιές σας». Και σε άλλες Επιστολές πράττει ακριβώς το ίδιο.

Και δεν είναι περιττό, αλλά εξαιρετικά αναγκαίο· αφενός μεν εξαιτίας της αγάπης την οποία έτρεφε σε μεγάλο βαθμό προς τους μαθητές, αφετέρου δε εξαιτίας των συνεχών πειρασμών, στους οποίους αποτελούσε μέγιστη παρηγοριά το να γνωρίζουν τα όσα συνέβαιναν ο ένας στον άλλον, ώστε, όταν επρόκειτο για λυπηρά γεγονότα, να προετοιμάζονται, να βρίσκονται σε εγρήγορση και να είναι πιο ασφαλείς, ενώ, όταν επρόκειτο για ευχάριστα, να χαίρονται μαζί. Εδώ, βεβαίως, εξαγγέλλει τόσο την απαλλαγή όσο και την επιφορά των πειρασμών, λέγοντας: Ότι βαρυνθήκαμε καθ' υπερβολήν, πάνω από τη δύναμή μας· σαν ένα πλοίο που καταποντίζεται από κάποιο μεγάλο φορτίο.

Και φαίνεται μεν ότι έχει εκφράσει ένα πράγμα, λέγοντας «καθ' υπερβολήν» και «υπέρ δύναμιν»· όμως αυτά δεν είναι ένα, αλλά δύο. Διότι, για να μην πει κάποιος: «Τι σημασία έχει αν ο κίνδυνος ήταν μεν υπερβολικός, αλλά για εσάς δεν ήταν μεγάλος;», πρόσθεσε ότι και μεγάλος ήταν και υπερέβαινε τη δική μας δύναμη, και τόσο πολύ την υπερέβαινε, ώστε να φτάσουμε σε απόγνωση ακόμη και για τη ζωή μας, δηλαδή να μην προσδοκούμε πλέον ότι θα ζήσουμε. Αυτό που ο Δαβίδ ονομάζει πύλες του άδη, και ωδίνες και σκιά θανάτου, αυτό ακριβώς λέει και ο ίδιος, ότι δηλαδή: Υπομείναμε κίνδυνο που οπωσδήποτε γεννούσε τον θάνατο.

Εγώ φρονώ το δεύτερο· διότι έτσι και εκείνο θα μας είναι ευκολότερο και σαφέστερο. Πώς λοιπόν συνδέονται αυτά με τα προηγούμενα; Ας θυμηθούμε εκείνα, και έτσι θα κατανοήσουμε τούτο. Ποια ήταν λοιπόν τα προηγούμενα; Αυτά που έλεγε αρχίζοντας: «Δεν θέλω να αγνοείτε», λέει, «σχετικά με τη θλίψη που μας συνέβη στην Ασία, ότι βαρυνθήκαμε υπερβολικά, πάνω από τις δυνάμεις μας»· και αφού έδειξε πώς απαλλάχθηκε, και παρενέβαλε τα ενδιάμεσα, αναγκαίως διδάσκει πάλι ότι δοκίμασε θλίψη και με άλλον τρόπο. Πώς και με ποιον τρόπο;

Εκείνος όμως τους επέπληξε πριν από τη θάλασσα. Διότι, όπως ακριβώς ανέφερα, αυτά επιτρέπονταν για λόγους πνευματικής ασκήσεως, και αποτελούσαν προτύπωση των πειρασμών που επρόκειτο να τους καταλάβουν. Επειδή και μετά από αυτά, πολλές φορές τους άφησε να πέσουν σε δυσκολότερες τρικυμίες περιστάσεων και μακροθύμησε. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, ότι επιβαρυνθήκαμε υπερβολικά και πέρα από τις δυνάμεις μας, ώστε να φτάσουμε σε απόγνωση ακόμη και για την ίδια μας τη ζωή»· και μετά από αυτά πάλι: «Ο οποίος μας ελευθέρωσε από τόσο μεγάλους θανάτους». Αποδεικνύοντας λοιπόν από αυτά ότι πρέπει να έχουμε θάρρος, ακόμη κι αν ξεσηκώνονται μεγάλα κύματα, και ότι τα πάντα τα οικονομεί προς το συμφέρον μας, πρώτα επιπλήττει αυτούς.

Γράφοντας τη δεύτερη επιστολή προς τους Κορινθίους, λέει περίπου τα εξής: «Δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, σχετικά με τη θλίψη που μας συνέβη στην Ασία, ότι επιβαρυνθήκαμε υπερβολικά, πάνω από τις δυνάμεις μας, ώστε να απελπιστούμε και για την ίδια τη ζωή μας· αλλά εμείς οι ίδιοι είχαμε μέσα μας την καταδίκη του θανάτου». Και αυτό που λέει σημαίνει το εξής: τόσο μεγάλοι κίνδυνοι, λέει, αιωρούνταν πάνω από εμάς, ώστε να απελπιστούμε για τη ζωή μας, και να μην ελπίζουμε πλέον ότι θα υπάρξει κάποια καλή μεταβολή, αλλά οπωσδήποτε να αναμένουμε τον θάνατο. Διότι αυτό σημαίνει το: «Εμείς οι ίδιοι είχαμε μέσα μας την καταδίκη του θανάτου». Όμως, παρά την τόσο μεγάλη απόγνωση, ο Θεός διέλυσε τη φουρτούνα, παραμέρισε το σύννεφο, και μας άρπαξε μέσα από αυτές τις ίδιες τις πύλες του θανάτου. Έπειτα, δείχνοντας ότι και το να παραχωρήσει ο Θεός να περιπέσουμε σε τέτοια κατάσταση αποτελούσε δείγμα μεγάλης πρόνοιας, διηγείται το κέρδος που προκύπτει από τους πειρασμούς. Και αυτό ήταν το να προσβλέπουμε συνεχώς προς Αυτόν, και να μην έχουμε υψηλή ιδέα για τον εαυτό μας ούτε να υπερηφανευόμαστε. Γι' αυτό, αφού είπε το «Εμείς οι ίδιοι είχαμε μέσα μας την καταδίκη του θανάτου», πρόσθεσε και την αιτία. Ποια είναι όμως η αιτία αυτή; «Για να μην έχουμε την πεποίθησή μας στους εαυτούς μας», λέει, «αλλά στον Θεό, ο οποίος ζωοποιεί τους νεκρούς». Διότι, όταν νυστάζουμε πνευματικά και καταπίπτουμε, η φύση των πειρασμών συνηθίζει να μας αφυπνίζει, να μας διεγείρει και να μας καθιστά περισσότερο ευλαβείς.

Αλλά ο καρπός της δικαιοσύνης δεν είναι τέτοιος· ούτε από τον χρόνο καταναλώνεται, ούτε από τον θάνατο διακόπτεται, αλλά τότε μάλλον γίνεται ακόμη πιο ασφαλής, όταν καταπλεύσει προς εκείνο το ακύμαντο λιμάνι. «Ανέτειλε μέσα στο σκοτάδι φως για τους ευθείς». Περιγράφοντας τη μακαριότητα εκείνου που φοβάται τον Θεό, αναφέρει και τα όσα συμβαίνουν στο παρόν, όπως το ότι τα αποκτήματά του είναι αθάνατα, ότι θα απολαύσει δόξα και θα είναι ανώτερος από όλους, ότι εκείνους που του μοιάζουν ως προς την αρετή και γίνονται τέκνα του, θα τους δει ακατανίκητους, και ότι μέσα στις δυσκολίες των πραγμάτων θα επιτύχει μεγάλη ασφάλεια. Διότι αυτό σημαίνει το «Ανέτειλε μέσα στο σκοτάδι φως για τους ευθείς». Επειδή για όσους έχουν αυτή τη διάθεση, για όσους βαδίζουν με ευθύτητα, θα φροντίσει να ανατείλει φως μέσα στο σκοτάδι. Τι σημαίνει, «Μέσα στο σκοτάδι»; Ακόμη κι αν βρεθούν, λέει, σε θλίψη, σε στενοχώρια, σε πειρασμό και σε κινδύνους (διότι αυτά ονομάζει σκοτάδι), αμέσως θα δημιουργήσει σε αυτούς πολλή αγαλλίαση. Αυτό ακριβώς φανέρωνε και ο Παύλος όταν έλεγε: «Δεν θέλω να αγνοείτε σχετικά με τη θλίψη που μας συνέβη στην Ασία, ότι βαρυνθήκαμε υπερβολικά, σε σημείο που απελπιστήκαμε ακόμη και για τη ζωή μας». Είδες το σκοτάδι; «Αλλά εμείς οι ίδιοι είχαμε μέσα μας την καταδίκη του θανάτου, ώστε να μην έχουμε στηρίξει την πεποίθησή μας στον εαυτό μας, αλλά στον Θεό που ανασταίνει τους νεκρούς, ο οποίος μας γλίτωσε από τόσο μεγάλους θανάτους». Είδες πώς ανέτειλε το φως;

Μάθαιναν πάλι ότι ο άρχοντας πρέπει να έχει περισσότερο έλεος· αυτό φανέρωνε ότι και το Πνεύμα επρόκειτο να έλθει στον άνθρωπο από έλεος. Επειδή ο Θεός ελεεί τους ανθρώπους και δείχνει φιλανθρωπία, για τον λόγο αυτό χρίονταν με έλαιο. Διότι και την ιεροσύνη από έλεος την εγκαθίδρυσε· και οι βασιλείς χρίονταν με έλαιο. «Διότι ελεείς», λέει, «τους πάντες, επειδή τα πάντα μπορείς». Και αν κάποιος επαινέσει έναν άρχοντα, δεν θα πει τίποτε άλλο τόσο ταιριαστό γι' αυτόν, όσο το έλεος· διότι αυτό είναι το γνώρισμα της εξουσίας, το να ελεεί. Αναλογίσου ότι από έλεος συγκροτήθηκε ο κόσμος, και μιμήσου τον Δεσπότη. Το έλεος του ανθρώπου απευθύνεται στον πλησίον του, το έλεος όμως του Κυρίου σε κάθε σάρκα. Είτε αναφέρεις αμαρτωλούς είτε αναφέρεις δικαίους, όλοι έχουμε ανάγκη από το έλεος του Θεού, όλοι το απολαμβάνουμε, έστω κι αν πρόκειται για τον Παύλο, έστω κι αν πρόκειται για τον Πέτρο ή τον Ιωάννη. Και άκουσέ τους να το ομολογούν· δεν υπάρχει καμία ανάγκη για δικά μας λόγια. Διότι, τι λέει αυτός ο μακάριος; «Αλλά ελεήθηκα, διότι το έπραξα όντας σε άγνοια». Τι λοιπόν; Μετά από αυτά δεν είχε ανάγκη από έλεος; Άκουσε τι λέει: «Κοπίασα περισσότερο από όλους αυτούς· όχι βέβαια εγώ, αλλά η χάρις του Θεού που είναι μαζί μου». Και για τον Επαφρόδιτο λέει: «Διότι πράγματι ασθένησε φτάνοντας κοντά στον θάνατο· αλλά ο Θεός τον ελέησε, και όχι μόνο αυτόν, αλλά και εμένα, για να μην έχω λύπη πάνω στη λύπη»· και πάλι λέει: «Πιεστήκαμε υπερβολικά, πάνω από τις δυνάμεις μας, ώστε φτάσαμε να απελπιστούμε ακόμη και για τη ζωή μας».

Και ο Παύλος, που ήταν πιο θαρραλέος από κάθε λιοντάρι, η ατρόμητη ψυχή, το ίδιο ακριβώς έπαθε. Και πρόσεξε πώς παρουσιάζει τον εαυτό του να έχει συνεχώς ανάγκη από τα φάρμακα της ταπεινοφροσύνης· διότι, γράφοντας προς τους Κορινθίους, λέει: «Δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, σχετικά με τη θλίψη που μας βρήκε στην Ασία, ότι δηλαδή επιβαρυνθήκαμε υπερβολικά και πάνω από τις δυνάμεις μας· αλλά εμείς οι ίδιοι φέραμε μέσα μας την καταδίκη του θανάτου, ώστε να μην έχουμε την πεποίθησή μας στον εαυτό μας, αλλά στον Θεό που ανασταίνει τους νεκρούς, ο οποίος μας ελευθέρωσε από τέτοιου μεγέθους θανάτους. Και ελπίζουμε ότι θα μας ελευθερώσει και στο μέλλον». Απελπιστήκαμε, λέει, δεν περιμέναμε ότι θα ζήσουμε, αλλά σκεφτήκαμε μέσα μας ότι οπωσδήποτε θα πεθάνουμε· διότι αυτό σημαίνει το, «Εμείς οι ίδιοι φέραμε μέσα μας την καταδίκη του θανάτου»· δηλαδή, αυτή την απάντηση μας έδωσαν τα ίδια τα γεγονότα, ότι οπωσδήποτε θα χάσουμε τη ζωή μας. Για ποιον λόγο επέτρεψε ο Θεός να φτάσουμε σε τόσο μεγάλους κινδύνους; «Για να μην έχουμε την πεποίθησή μας στον εαυτό μας», λέει, «αλλά στον Θεό που ανασταίνει τους νεκρούς». Και αυτό που λέει, σημαίνει το εξής: Για να μην έχουμε μεγάλη ιδέα για τον εαυτό μας, για να μην υπερηφανευόμαστε με τα κατορθώματά μας. Πράγμα το οποίο, προχωρώντας, το λέει πιο καθαρά, γράφοντας πάλι ως εξής:

«...η οποία ενεργείται με την υπομονή των ίδιων παθημάτων, τα οποία πάσχουμε κι εμείς. Και η ελπίδα μας για εσάς είναι βέβαιη· είτε παρηγορούμαστε, (αυτό γίνεται) για τη δική σας παρηγορία και σωτηρία.» Δείχνει ότι, μαζί με τη δική τους ωφέλεια, και η χάρη τούς ενίσχυσε πολύ, ενεργώντας μέσα τους. «Επειδή, όπως είστε κοινωνοί των παθημάτων, έτσι (είστε) και της παρηγορίας. Διότι δεν θέλουμε να αγνοείτε, αδελφοί, σχετικά με τη θλίψη μας που μας συνέβη στην Ασία, ότι επιβαρυνθήκαμε υπερβολικά, πάνω από τις δυνάμεις μας, ώστε να απελπιστούμε ακόμη και για τη ζωή μας.» Όπως ακριβώς, λέει, όταν διωκόμαστε εμείς, πονάτε σαν να τα υποφέρετε εσείς οι ίδιοι, έτσι γνωρίζουμε ότι και όταν παρηγορούμαστε, εσείς οι ίδιοι τα απολαμβάνετε. «Αλλά εμείς οι ίδιοι είχαμε μέσα μας την καταδίκη του θανάτου, για να μην έχουμε την πεποίθησή μας στους εαυτούς μας, αλλά στον Θεό.» Δηλαδή, την κρίση και την προσδοκία. Αυτό δε που λέει έχει την εξής έννοια: Τέτοια προσδοκία είχαν τα πράγματα, ότι δηλαδή όλοι θα πεθάνουμε, αλλά αυτό δεν προχώρησε, παρά έμεινε μόνο ως δική μας σκέψη. Το δε «για να μην έχουμε την πεποίθησή μας», δεν το λέει επειδή ο ίδιος είχε τέτοια διάθεση, αλλά για να διαπαιδαγωγήσει τους άλλους μέσα από όσα λέει δήθεν για τον εαυτό του. «Στον Θεό που ανασταίνει τους νεκρούς, ο οποίος μας ελευθέρωσε από έναν τέτοιο θάνατο και θα μας ελευθερώσει· στον οποίο έχουμε ελπίσει ότι και στο μέλλον θα μας ελευθερώνει, με τη συνδρομή και της δικής σας δέησης για εμάς.» Πάλι τους φέρνει στο προσκήνιο τους λόγους περί αναστάσεως. «

Παντού θλίψη, παντού στενοχώρια. Ήλθα στην Ασία, επιβαρύνθηκα πάνω από τις δυνάμεις μου. Ήλθα στην Τρωάδα, δεν βρήκα τον αδελφό· δεν ήλθαν προς εμάς, και αυτό μου προξένησε όχι μικρή αθυμία· αλλά μέσα σε όλα αυτά, λέει, δεν λυπούμαστε, αλλά και χαιρόμαστε, όχι μόνο για τα μελλοντικά, αλλά και για τα παρόντα, επειδή μέσα σε αυτά είμαστε λαμπροί και περιφανείς. Γι' αυτόν τον λόγο ονομάζει το γεγονός αυτό και θρίαμβο.

Προκείμενο του αποστόλου. Ήχος βαρύς. Ποιος Θεός είναι μέγας όπως ο Θεός μας; Στίχος. Έκανες γνωστή στους λαούς τη δύναμή σου. Προς Κορινθίους. Αδελφοί, δεν θέλω να αγνοείτε σχετικά με τη θλίψη μας που μας βρήκε στην Ασία, ότι δηλαδή πιεστείκαμε υπερβολικά, πάνω από τις δυνάμεις μας, ώστε να απελπιστούμε ακόμη και για την ίδια μας τη ζωή.

«Είτε παρηγορούμαστε, είναι για τη δική σας παρηγοριά.» Και εδώ ομοίως εννοείται από κοινού το «παρηγορούμαστε». «Ότι, όπως ακριβώς είστε κοινωνοί των παθημάτων, έτσι είστε και της παρηγοριάς.» Διότι, βλέποντάς μας να παρηγορούμαστε, θα γεμίσετε ελπίδα και εσείς, ότι όταν περιπέσετε σε πειρασμούς, θα παρηγορηθείτε και εσείς όπως και εμείς: «διότι, όπως ακριβώς γίνεστε κοινωνοί των παθημάτων, έτσι θα γίνετε κοινωνοί και της παρηγοριάς». Και «παρηγοριά» θα μπορούσε να είναι είτε η απομάκρυνση των πειρασμών και η απροσδόκητη απαλλαγή από τις δυσχέρειες που μας περιστοιχίζουν, είτε το να υπομένει κανείς τα όσα του συμβαίνουν με γενναιότητα και ψυχική δύναμη ενώ βρίσκεται στο μέσο των δεινών, ενδυναμωμένος από την ελπίδα των μελλόντων, πράγμα το οποίο δεν θα μπορούσε να συμβεί εάν ο Χριστός, ο αληθινός Θεός μας, δεν άπλωνε προστατευτικά το χέρι Του. (2 Κορ. 1,9-12) Όπως λέμε: «η ασθένεια κατέληξε σε υγεία ή σε θάνατο», δηλαδή έτσι εξελίχθηκε, έτσι τελείωσε, έτσι κατέληξε, έτσι και τώρα η φράση «απόκριμα θανάτου» πρέπει να νοηθεί ως το τέλος και η έκβασή του. Διότι, λέει, απελπιστήκαμε και για την ίδια μας τη ζωή και θεωρηθήκαμε μαζί με τους νεκρούς, όχι από άλλους, αλλά εμείς οι ίδιοι μέσα μας είδαμε και αναλογιστήκαμε το έσχατο σημείο και το τέλος του θανάτου. Ο ίδιος όμως δεν λέει καν «αναλογιστήκαμε», αλλά «το έχουμε», υποδεικνύοντας έτσι το αναμφίβολο και το επικείμενο του θανάτου. Τόσο υπερβολική και πάνω από τις δυνάμεις του ήταν η θλίψη, ώστε ο Παύλος ήταν ήδη νεκρός, όσον αφορά τη δική του δύναμη.

Δεν είναι μάταιοι οι αγώνες των μαρτύρων, τα κατορθώματα, τα βασανιστήρια· διότι μήπως δεν είχαν την ίδια σάρκα με εμάς; μήπως δεν πονούσαν όταν υποβάλλονταν σε τόσες τιμωρίες; μήπως δεν απελπίζονταν ακόμη και για τη ζωή τους, όπως λέει ο απόστολος; Αλλά με τον φόβο των αιώνιων κολάσεων και με τον πόθο των ουράνιων αμοιβών προτίμησαν μάλλον, ως συνετοί, τον θάνατο της σάρκας παρά τον αιώνιο. Υπέμειναν, δεν πτοήθηκαν, δεν δείλιασαν· και έχοντας κατά νου τα μελλοντικά ως παρόντα, προχωρούσαν με χαρά προς τα βασανιστήρια και θεωρούσαν δωρεές τις πολλές ταλαιπωρίες. Διότι σε εμάς χαρίστηκε, χάριν του Χριστού, όχι μόνο το να πιστεύουμε σε αυτόν, αλλά και το να πάσχουμε για αυτόν· και πάλι αλλού λέει: διότι μέσα σε πολλή δοκιμασία θλίψεως φανερώθηκε η περίσσεια της χάριτός τους. Έτσι έχαιραν, έτσι αγαλλιούσαν πάσχοντας για τον Χριστό όλοι οι άγιοι. Ας γευτούμε και εμείς, αγαπητοί, την αγάπη του Χριστού, ας περπατήσουμε στα ίχνη των αγίων, ας διαρρήξουμε τις προσκολλήσεις αυτού του αιώνα. Δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, η άνω Ιερουσαλήμ είναι η πατρίδα και η πόλη μας. Ώ άνδρες δυνατοί στο πνεύμα, ώ τέκνα Θεού (διότι αυτοί οι λόγοι δεν είναι δικοί μου, του ταπεινού και αμαρτωλού), ας μη λυγίσουμε, ακόμη κι αν όλοι τραπούν σε φυγή, πράγμα που μακάρι να μη γίνει, αλλά εμείς, όπως παλιά ενδυναμωθήκαμε από τον Θεό, έτσι και τώρα ας αγωνιστούμε. Μαζί μας είναι ο Θεός, όλοι οι απ' αιώνος άγιοι, μαζί μας είναι η Ανατολή και η Δύση.

Ίσως, βέβαια, με το έλεος του Θεού να μη συμβεί τίποτε από τα απευκταία, όμως είναι καλό πριν από τον αγώνα να προετοιμαζόμαστε γι' αυτόν, ώστε την ώρα του αγώνα να τον αντιμετωπίσουμε επάξια. Διότι μια απροετοίμαστη ψυχή είναι εύκολα νικήσιμη, αν δεν έχει ετοιμάσει τον εαυτό της, αλλά ριχτεί ξαφνικά στους αγώνες. Αλλά τι μιλώ για τον αγώνα; Κάθε μέρα υπάρχει αγώνας, κάθε μέρα πόλεμος, όχι ορατός, αλλά αόρατος, που δεν πληγώνει και δεν καταστρέφει το σώμα, αλλά την ψυχή. «Γι' αυτό, αφού αναζωσθούμε τις οσφύες της διανοίας» μας και περιβληθούμε τα όπλα της δικαιοσύνης ως καλοί στρατιώτες του Χριστού, ας πολεμούμε με προθυμία και χωρίς να νυστάζουμε. Διότι κανείς δεν στήνει τρόπαιο ενώ κοιμάται, ούτε μάζεψε θερισμό ενώ είναι αδρανής· αντίθετα, και για τα δύο απαιτείται πολύς ιδρώτας και κόπος. Αν λοιπόν συμβαίνει αυτό εκεί, πόσο μάλλον στον δικό μας πόλεμο, του οποίου τα βέλη έρχονται σαν βολίδες αστραπής. Από τη μία πλευρά μας πολιορκεί η πονηρή επιθυμία, από την άλλη η δοξομανία, από αλλού η βασκανία, και από αλλού η βλασφημία, και πολλές είναι οι μεθοδείες του διαβόλου, ο οποίος προσπαθεί από παντού να συγκλονίσει την ψυχή, και σαν να επιτίθεται για να την καταπιεί, «ώστε να απελπιζόμαστε ακόμη και για τη ζωή μας», και ο καθένας να λέει: «Αν δεν με βοηθούσε ο Κύριος, παρά λίγο η ψυχή μου θα είχε κατοικήσει στον άδη.» «Αλλά, όμως, σε όλα αυτά υπερνικούμε χάρη σε εκείνον που μας αγάπησε.» Και πράγματι, «με τη βοήθεια του Θεού θα αποκτήσουμε δύναμη, για να μιλήσουμε όπως ο Δαβίδ, και αυτός θα εξουθενώσει τους εχθρούς μας.»

Στον Επίσκοπο Κερκύρας. Πώς να το εκφράσω; Με χαρά έλαβα την επιστολή σου, τιμιότατε δέσποτα, και ενώ όλα είναι καλά στον καιρό τους, πολύ περισσότερο είναι ένας λόγος, και μάλιστα ένας λόγος που αποτελεί γέννημα τέτοιας σκέψης και αποκύημα τέτοιας γλώσσας. Διότι, ενώ βρισκόμουν σε αθυμία, μου ενέσταξες το φάρμακο που λησμονεί τη θλίψη και, ενώ διψούσα, με γλύκανες με το νάμα από την πέτρα και, ως ερμηνευτής του Παρακλήτου, παρηγόρησες τη γεμάτη οδύνη ψυχή μου. Διότι σε υπερβολικό βαθμό πιεζόμαστε, ώστε να έχουμε απελπιστεί ακόμα και για την ίδια τη ζωή μας. Έξωθεν μάχες, έσωθεν φόβοι. Διότι οι εχθροί έχουν ενδυναμωθεί, ενώ από τους φίλους και τους πλησίον άλλοι εναντιώθηκαν, και άλλοι στάθηκαν από μακριά (το πιο φιλάνθρωπο)· αλλά Εκείνος που παρηγορεί τους ταπεινούς και θεραπεύει όσους έχουν συντετριμμένη καρδιά, μας παρηγόρησε με τα λόγια σου, και η δροσιά από εσένα έγινε για εμάς ίαμα. Ας έχει δόξα ο Πατέρας των οικτιρμών και Θεός κάθε παρηγοριάς, διότι σε τόσο πονηρές ημέρες και σε καιρούς άφιλους και θηριώδεις, χάρισε σε εμάς την ιερότητά σου, η οποία φλέγεται από φιλόστοργη φιλαδελφία στα σπλάχνα του Ιησού.