Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 10:1

Είναι λοιπόν μεγάλη αφορμή για ντροπή για όσους θέλουν να ραθυμούν, το να αναλογίζονται με σύνεση ότι καταδικάστηκε και συσταυρώθηκε μαζί με τους αμαρτωλούς για χάρη μας Εκείνος που δεν γνώρισε αμαρτία, ώστε εμείς να γίνουμε δικαιοσύνη Θεού εν αυτώ. Διότι έχουμε δικαιωθεί από τον Θεό και Πατέρα «όχι εξαιτίας έργων δικαιοσύνης που πράξαμε εμείς, αλλά κατά το πολύ του έλεος» διά της πίστεως στον Χριστό. <Εγώ δε ο ίδιος ο Παύλος σας παρακαλώ διά της πραότητας και της επιείκειας του Χριστού κ.λπ.> Πολλοί από τους σοφούς της Αθήνας, που συναναστρέφονταν με τους Κορίνθιους, θεωρούσαν μωρία τον σταυρό του Σωτήρα, και αποκαλούσαν αγύρτη και σπερμολόγο εκείνον που κήρυττε τον λόγο της θεόπνευστης Γραφής, όπως και τους άλλους αγίους, ακόμη και τον ίδιο τον μακάριο Παύλο. Κάποιοι άλλοι δε από αυτούς που προέρχονταν από την περιτομή καταφέρονταν πάλι εναντίον των πιστών, επαινώντας την περιτομή και τις θυσίες του Νόμου, ισχυριζόμενοι ότι ο μακάριος Παύλος βρισκόταν εκτός εαυτού, επειδή είχε επιλέξει να πολεμά ανόσια τις αρχαίες διατάξεις.

Ομιλία ΚΑ΄. Εγώ ο ίδιος ο Παύλος σας παρακαλώ με την πραότητα και την επιείκεια του Χριστού, εγώ που, όταν βρίσκομαι πρόσωπο με πρόσωπο ανάμεσά σας είμαι ταπεινός, ενώ όταν απουσιάζω δείχνω θάρρος απέναντί σας. Σας παρακαλώ, λοιπόν, να μη χρειαστεί, όταν θα είμαι παρών, να δείξω την τόλμη και την πεποίθηση με την οποία υπολογίζω να ενεργήσω θαρραλέα απέναντι σε κάποιους που θεωρούν ότι εμείς συμπεριφερόμαστε κατά σάρκα.

Και δεν θα έσφαλλε κανείς, εάν αποκαλούσε αυτήν την επιστολή εγκώμιο του Παύλου· διότι με τέτοια αφθονία εκθέτει τα έργα της χάριτος, καθώς και την υπομονή του. Επειδή, πράγματι, υπήρχαν ανάμεσά τους ορισμένοι που υπερηφανεύονταν και τοποθετούσαν τους εαυτούς τους πάνω από τον Απόστολο, συκοφαντώντας τον ως αλαζόνα, ως ασήμαντο και ως μη διδάσκοντα τίποτα το υγιές (διότι ακριβώς αυτό αποτελούσε το μεγαλύτερο τεκμήριο της διαφθοράς τους)· δες πώς ξεκινά την επίπληξη εναντίον τους: «Αυτός δε εγώ ο Παύλος». Είδες πόση είναι η βαρύτητα, πόσο το κύρος;

Διότι αυτό που θέλει να πει είναι το εξής: Σας παρακαλώ, μην με αναγκάσετε ούτε να αφήσετε να χρησιμοποιήσω τη δύναμή μου εναντίον εκείνων που μας εξευτελίζουν και νομίζουν ότι είμαστε άνθρωποι σαρκικοί. Αυτό είναι βαρύτερο από εκείνα που τους έλεγε απειλώντας τους στην προηγούμενη επιστολή: «Με ράβδο να έρθω σε σας ή με αγάπη και πνεύμα πραότητας;», και τώρα: «Επειδή νόμισαν πως δεν θα έρθω σε σας, μερικοί υπερηφανεύτηκαν. Θα έρθω όμως και θα γνωρίσω, όχι τα λόγια αυτών που υπερηφανεύτηκαν, αλλά τη δύναμή τους». Διότι και εδώ φανερώνει και τα δύο, και τη δύναμή του και το φιλοσοφημένο και ανεξίκακο φρόνημά του· εφόσον παρακαλεί κατ' αυτόν τον τρόπο και με τόση επιμονή, ώστε να μην αναγκαστεί να φτάσει στην επίδειξη της δικής του τιμωρητικής δύναμης, και να τους πλήξει και να τους τιμωρήσει, απαιτώντας την εσχάτη δίκη. Αυτό άλλωστε άφησε να εννοηθεί λέγοντας: «Σας παρακαλώ, λοιπόν, όταν θα είμαι παρών, να μη χρειαστεί να δείξω θάρρος με την πεποίθηση με την οποία λογαριάζω να τολμήσω εναντίον μερικών, οι οποίοι θεωρούν ότι συμπεριφερόμαστε κατά σάρκα». Προς το παρόν όμως ας επαναφέρουμε τον λόγο στην αρχή. «Εγώ ο ίδιος ο Παύλος». Είναι πολλή η έμφαση, πολλή η βαρύτητα· όπως ακριβώς λέει και αλλού: «Ιδού, εγώ ο Παύλος σας λέω»· και πάλι: «Ως Παύλος ο ηλικιωμένος»· και αλλού πάλι: «Η οποία προστάτεψε πολλούς, αλλά και εμένα τον ίδιο». Έτσι και εδώ: «Εγώ ο ίδιος ο Παύλος». Μεγάλο βέβαια είναι και τούτο, το ότι δηλαδή τους παρακαλεί ο ίδιος· το άλλο όμως είναι μεγαλύτερο, το οποίο και πρόσθεσε λέγοντας: «Διά της πραότητος και της επιεικείας του Χριστού».

Διότι, θέλοντας να τους κάνει να ντραπούν βαθιά, προβάλλει την πραότητα και την επιείκεια, καθιστώντας με αυτόν τον τρόπο ισχυρότερη την ικεσία· σαν να έλεγε: «Σεβαστείτε την ίδια την επιείκεια του Χριστού, μέσω της οποίας σας παρακαλώ». Και τα έλεγε αυτά, δείχνοντας συγχρόνως ότι, ακόμη κι αν του ασκήσουν αφόρητη πίεση, ο ίδιος ρέπει περισσότερο προς αυτό, επειδή είναι πράος· και δεν αποφεύγει την τιμωρία από αδυναμία, αφού και ο Χριστός έτσι έπραττε. «Εγώ, ο οποίος όταν βρίσκομαι μπροστά σας είμαι ταπεινός ανάμεσά σας, ενώ όταν απουσιάζω δείχνω θάρρος απέναντί σας». Τι σημαίνει άραγε αυτό; Είτε τα λέει ειρωνικά, επαναλαμβάνοντας τα δικά τους λόγια. Διότι εκείνοι έλεγαν το εξής, ότι όταν είναι παρών, δεν αξίζει καμία προσοχή, αλλά είναι ευτελής και αξιοκαταφρόνητος· όταν όμως απουσιάζει, υπερηφανεύεται και κομπάζει, ξεσηκώνεται εναντίον μας και απειλεί. Αυτό, άλλωστε, υπονοεί και στη συνέχεια λέγοντας: «Επειδή οι μεν επιστολές του», λένε, «είναι βαρυσήμαντες· αλλά η σωματική του παρουσία είναι αδύναμη και ο λόγος του περιφρονημένος». Είτε, λοιπόν, τα λέει ειρωνικά, επιδεικνύοντας μεγάλη αυστηρότητα, και λέγοντας: «Εγώ ο ταπεινός, εγώ ο ευτελής όταν είμαι παρών, όπως λένε εκείνοι, ενώ όταν απουσιάζω είμαι υπερόπτης»· είτε σημαίνει ότι, ακόμη κι αν λέει μεγάλα λόγια, δεν το κάνει από αλαζονεία, αλλά από το θάρρος που έχει απέναντί τους. «Σας παρακαλώ δε, να μη χρειαστεί, όταν θα είμαι παρών, να δείξω θάρρος με την πεποίθηση με την οποία υπολογίζω να τολμήσω εναντίον ορισμένων, οι οποίοι θεωρούν ότι εμείς συμπεριφερόμαστε κατά σάρκα». Είδες πόση είναι η αγανάκτηση, και πόσο σαφής ο έλεγχος των όσων έχουν ειπωθεί;

Αυτό λοιπόν έχετε να μου προσάψετε; Και γι' αυτό επαίρεστε εναντίον μου, επειδή ταπείνωσα τον εαυτό μου επαιτώντας, περνώντας στενοχώριες και λιμοκτονώντας, ώστε εσείς να υψωθείτε; Και πώς υψώνονταν αυτοί, ενώ αυτός βρισκόταν σε στενοχώρια; Μάλλον οικοδομούνταν και δεν σκανδαλίζονταν· πράγμα που θα αποτελούσε και τη μεγαλύτερη κατηγορία εναντίον τους, και έγκλημα της αδυναμίας τους, ότι δηλαδή δεν ήταν δυνατόν να τους καθοδηγήσει αλλιώς, παρά μόνο αφού πρώτα ταπεινωνόταν ο ίδιος. Με κατηγορείτε λοιπόν επειδή έγινα ταπεινός; Αλλά εξαιτίας αυτού εσείς υψωθήκατε. Επειδή, δηλαδή, και πιο πάνω έλεγε ότι τον συκοφαντούσαν, λέγοντας πως όταν είναι παρών δείχνεται ταπεινός, ενώ όταν είναι απών δείχνει θάρρος, απολογούμενος τους επιπλήττει πάλι εδώ λέγοντας ότι: «Και αυτό για χάρη σας έγινε. Άλλες Εκκλησίες σύλησα». Εδώ λοιπόν εκφράζεται με τρόπο ονειδιστικό· αλλά τα όσα προηγήθηκαν δεν αφήνουν να φανούν αυτά επαχθή. Διότι είπε: «Ανεχθείτε με για λίγο στην ανοησία μου»· και πριν από τα άλλα του κατορθώματα, για αυτό πρώτα καυχάται. Διότι αυτό κυρίως επιζητούν οι κοσμικοί άνθρωποι, και για αυτό υπερηφανεύονταν πολύ και οι αντίπαλοί του. Γι' αυτόν τον λόγο δεν προτάσσει τον λόγο περί των κινδύνων, ούτε περί των θαυμάτων, αλλά τον λόγο περί της περιφρόνησης των χρημάτων, επειδή για αυτό υπερηφανεύονταν· ταυτόχρονα δε, υπονοεί ότι και οι ίδιοι είναι πλούσιοι.

ΟΜΙΛΙΑ Λ΄. «Γι' αυτό σας τα γράφω αυτά ενώ απουσιάζω, ώστε, όταν θα είμαι παρών, να μη χρησιμοποιήσω απότομα την εξουσία που μου έδωσε ο Κύριος για την οικοδομή σας και όχι για την καθαίρεσή σας». Α΄. Αντιλήφθηκε ότι ο ίδιος είχε μιλήσει με αρκετή σφοδρότητα, και μάλιστα προς το τέλος της Επιστολής. Διότι και προηγουμένως έλεγε: «Εγώ ο ίδιος, ο Παύλος, σας παρακαλώ με την πραότητα και την επιείκεια του Χριστού, εγώ που, όταν είμαι προσωπικά ανάμεσά σας, είμαι ταπεινός, ενώ όταν απουσιάζω, είμαι θαρραλέος απέναντί σας. Σας παρακαλώ, λοιπόν, να μη χρειαστεί, όταν θα είμαι παρών, να δείξω θάρρος με την πεποίθηση με την οποία σκοπεύω να τολμήσω να στραφώ εναντίον μερικών, οι οποίοι θεωρούν ότι εμείς συμπεριφερόμαστε σύμφωνα με τη σάρκα»· και, «Είμαστε έτοιμοι να τιμωρήσουμε κάθε παρακοή, όταν η δική σας υπακοή γίνει πλήρης»· και, «Φοβάμαι μήπως τυχόν, όταν έρθω, σας βρω όχι όπως σας θέλω, και εγώ βρεθώ για εσάς τέτοιος που δεν θέλετε»· και πάλι, «Μήπως τυχόν, όταν έρθω, με ταπεινώσει ο Θεός μου απέναντί σας και πενθήσω για πολλούς από εκείνους που έχουν αμαρτήσει στο παρελθόν και δεν μετανόησαν για την ασέλγεια και την ακαθαρσία που έπραξαν»· και μετά από αυτά, «Σας το έχω ήδη πει και σας το προλέγω, όπως όταν ήμουν παρών για δεύτερη φορά, έτσι και τώρα που απουσιάζω σας γράφω, ότι, εάν έρθω πάλι, δεν θα σας λυπηθώ· επειδή ζητάτε απόδειξη ότι ο Χριστός μιλάει μέσω εμού».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ιʹ. Και εγώ ο ίδιος ο Παύλος σας παρακαλώ διά της πραότητος και της επιεικείας του Χριστού. Αφού ολοκλήρωσε τον λόγο περί της ελεημοσύνης, όπως ακριβώς έπρεπε, καταπιάνεται με λόγους πιο επιτιμητικούς, αφήνοντας υπαινιγμούς για τους ψευδαποστόλους με την αναφορά του στην πραότητα και την επιείκεια, καθώς επιθυμεί να τους κάνει να εντραπούν σφόδρα.

Προβάλλει, λοιπόν, την πραότητα και την επιείκεια, καθιστώντας με αυτόν τον τρόπο μεγαλύτερη την κατηγορία. «Εγώ ο οποίος κατά πρόσωπο μεν είμαι ταπεινός ανάμεσά σας, ενώ όταν απουσιάζω δείχνω θάρρος απέναντί σας». Αυτό το λέει, αφήνοντας υπονοούμενα για εκείνους τους ψευδαποστόλους που λένε ότι «Οι επιστολές του είναι βαριές, αλλά η σωματική του παρουσία είναι αδύναμη». Ή το εννοεί ως εξής: Ή ότι, ακόμη και αν λέω μεγάλα λόγια, δεν τα λέω από αλαζονεία, αλλά τα λέω επειδή έχω θάρρος απέναντί σας. «Σας παρακαλώ, λοιπόν, να μη χρειαστεί, όταν θα είμαι παρών, να δείξω θάρρος με την πεποίθηση με την οποία υπολογίζω να φανώ τολμηρός απέναντι σε μερικούς». Σας παρακαλώ, λέει, μη με αναγκάσετε να αποδείξω ότι και όταν είμαι παρών είμαι ισχυρός, και έχω δύναμη.