Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 10:2

Ομιλία ΚΑ΄. Εγώ ο ίδιος ο Παύλος σας παρακαλώ με την πραότητα και την επιείκεια του Χριστού, εγώ που, όταν βρίσκομαι πρόσωπο με πρόσωπο ανάμεσά σας είμαι ταπεινός, ενώ όταν απουσιάζω δείχνω θάρρος απέναντί σας. Σας παρακαλώ, λοιπόν, να μη χρειαστεί, όταν θα είμαι παρών, να δείξω την τόλμη και την πεποίθηση με την οποία υπολογίζω να ενεργήσω θαρραλέα απέναντι σε κάποιους που θεωρούν ότι εμείς συμπεριφερόμαστε κατά σάρκα.

Διότι αυτό που θέλει να πει είναι το εξής: Σας παρακαλώ, μην με αναγκάσετε ούτε να αφήσετε να χρησιμοποιήσω τη δύναμή μου εναντίον εκείνων που μας εξευτελίζουν και νομίζουν ότι είμαστε άνθρωποι σαρκικοί. Αυτό είναι βαρύτερο από εκείνα που τους έλεγε απειλώντας τους στην προηγούμενη επιστολή: «Με ράβδο να έρθω σε σας ή με αγάπη και πνεύμα πραότητας;», και τώρα: «Επειδή νόμισαν πως δεν θα έρθω σε σας, μερικοί υπερηφανεύτηκαν. Θα έρθω όμως και θα γνωρίσω, όχι τα λόγια αυτών που υπερηφανεύτηκαν, αλλά τη δύναμή τους». Διότι και εδώ φανερώνει και τα δύο, και τη δύναμή του και το φιλοσοφημένο και ανεξίκακο φρόνημά του· εφόσον παρακαλεί κατ' αυτόν τον τρόπο και με τόση επιμονή, ώστε να μην αναγκαστεί να φτάσει στην επίδειξη της δικής του τιμωρητικής δύναμης, και να τους πλήξει και να τους τιμωρήσει, απαιτώντας την εσχάτη δίκη. Αυτό άλλωστε άφησε να εννοηθεί λέγοντας: «Σας παρακαλώ, λοιπόν, όταν θα είμαι παρών, να μη χρειαστεί να δείξω θάρρος με την πεποίθηση με την οποία λογαριάζω να τολμήσω εναντίον μερικών, οι οποίοι θεωρούν ότι συμπεριφερόμαστε κατά σάρκα». Προς το παρόν όμως ας επαναφέρουμε τον λόγο στην αρχή. «Εγώ ο ίδιος ο Παύλος». Είναι πολλή η έμφαση, πολλή η βαρύτητα· όπως ακριβώς λέει και αλλού: «Ιδού, εγώ ο Παύλος σας λέω»· και πάλι: «Ως Παύλος ο ηλικιωμένος»· και αλλού πάλι: «Η οποία προστάτεψε πολλούς, αλλά και εμένα τον ίδιο». Έτσι και εδώ: «Εγώ ο ίδιος ο Παύλος». Μεγάλο βέβαια είναι και τούτο, το ότι δηλαδή τους παρακαλεί ο ίδιος· το άλλο όμως είναι μεγαλύτερο, το οποίο και πρόσθεσε λέγοντας: «Διά της πραότητος και της επιεικείας του Χριστού».

Διότι, θέλοντας να τους κάνει να ντραπούν βαθιά, προβάλλει την πραότητα και την επιείκεια, καθιστώντας με αυτόν τον τρόπο ισχυρότερη την ικεσία· σαν να έλεγε: «Σεβαστείτε την ίδια την επιείκεια του Χριστού, μέσω της οποίας σας παρακαλώ». Και τα έλεγε αυτά, δείχνοντας συγχρόνως ότι, ακόμη κι αν του ασκήσουν αφόρητη πίεση, ο ίδιος ρέπει περισσότερο προς αυτό, επειδή είναι πράος· και δεν αποφεύγει την τιμωρία από αδυναμία, αφού και ο Χριστός έτσι έπραττε. «Εγώ, ο οποίος όταν βρίσκομαι μπροστά σας είμαι ταπεινός ανάμεσά σας, ενώ όταν απουσιάζω δείχνω θάρρος απέναντί σας». Τι σημαίνει άραγε αυτό; Είτε τα λέει ειρωνικά, επαναλαμβάνοντας τα δικά τους λόγια. Διότι εκείνοι έλεγαν το εξής, ότι όταν είναι παρών, δεν αξίζει καμία προσοχή, αλλά είναι ευτελής και αξιοκαταφρόνητος· όταν όμως απουσιάζει, υπερηφανεύεται και κομπάζει, ξεσηκώνεται εναντίον μας και απειλεί. Αυτό, άλλωστε, υπονοεί και στη συνέχεια λέγοντας: «Επειδή οι μεν επιστολές του», λένε, «είναι βαρυσήμαντες· αλλά η σωματική του παρουσία είναι αδύναμη και ο λόγος του περιφρονημένος». Είτε, λοιπόν, τα λέει ειρωνικά, επιδεικνύοντας μεγάλη αυστηρότητα, και λέγοντας: «Εγώ ο ταπεινός, εγώ ο ευτελής όταν είμαι παρών, όπως λένε εκείνοι, ενώ όταν απουσιάζω είμαι υπερόπτης»· είτε σημαίνει ότι, ακόμη κι αν λέει μεγάλα λόγια, δεν το κάνει από αλαζονεία, αλλά από το θάρρος που έχει απέναντί τους. «Σας παρακαλώ δε, να μη χρειαστεί, όταν θα είμαι παρών, να δείξω θάρρος με την πεποίθηση με την οποία υπολογίζω να τολμήσω εναντίον ορισμένων, οι οποίοι θεωρούν ότι εμείς συμπεριφερόμαστε κατά σάρκα». Είδες πόση είναι η αγανάκτηση, και πόσο σαφής ο έλεγχος των όσων έχουν ειπωθεί;

Διότι σας παρακαλώ, λέει, να μη με αναγκάσετε να δείξω ότι, και όταν είμαι παρών, είμαι ισχυρός και έχω δύναμη. Επειδή, δηλαδή, έλεγαν ότι, όταν απουσιάζω, δείχνω μεγάλο θάρρος απέναντί σας και υπερηφανεύομαι, χρησιμοποίησα τα δικά τους λόγια· παρακαλώ, λοιπόν, να μη με αναγκάσουν να χρησιμοποιήσω τη δύναμή μου. Διότι αυτό σημαίνει το «με την πεποίθηση». Και δεν είπε: «με την οποία έχω προετοιμαστεί», αλλά, «με την οποία υπολογίζω». Διότι δεν το έχω αποφασίσει ακόμη αυτό, αυτοί όμως μου δίνουν την αφορμή· αλλά ούτε και έτσι το επιθυμώ. Αν και δεν το έκανε αυτό για να υπερασπιστεί τον εαυτό του, αλλά το Ευαγγέλιο. Εάν, όμως, εκεί όπου έπρεπε να υπερασπιστεί το κήρυγμα δεν είναι αυστηρός, αλλά διστάζει και αναβάλλει και παρακαλεί να μη δημιουργηθεί τέτοια ανάγκη, πολύ περισσότερο δεν θα έκανε ποτέ κάτι τέτοιο για τον εαυτό του.

2. Αυτήν τη χάρη λοιπόν κάντε μου, λέει, ώστε να μη με αναγκάσετε να δείξω ότι, ακόμη και όταν είμαι παρών, μπορώ να επιδείξω θάρρος απέναντι σε όσους πρέπει· δηλαδή, να τους τιμωρήσω παραδειγματικά. Είδες πώς δεν ήταν κενόδοξος, ούτε έκανε κάτι για επίδειξη, αφού, ακόμη και όταν υπάρχει ανάγκη, ονομάζει την πράξη αυτή τόλμη; Διότι «σας παρακαλώ», λέει, «όταν θα είμαι παρών, να μη χρειαστεί να δείξω θάρρος με την πεποίθηση με την οποία υπολογίζω να τολμήσω εναντίον μερικών». Διότι αυτό κυρίως είναι το γνώρισμα του δασκάλου: το να μην τιμωρεί βιαστικά, αλλά να διορθώνει, και πάντοτε να αναβάλλει και να καθυστερεί την επιβολή των τιμωριών. Και ποιοι είναι αυτοί, λέει, τους οποίους απειλεί; Είναι «εκείνοι που θεωρούν ότι συμπεριφερόμαστε κατά σάρκα». Διότι εκείνοι τον διέβαλλαν ως υποκριτή, ως πονηρό, ως αλαζόνα. «Αν και ζούμε μέσα στη σάρκα, δεν πολεμούμε κατά σάρκα». Εδώ λοιπόν προκαλεί και φόβο με αυτό το σχήμα λόγου· διότι, ομολογώ, λέει, ότι φέρουμε σάρκα, αλλά δεν ζούμε σαρκικά. Ή μάλλον δεν είπε ούτε αυτό, αλλά προς το παρόν το φυλάσσει για αργότερα· διότι αυτό αποτελεί εγκώμιο για τον τρόπο ζωής του· εδώ όμως κάνει λόγο για το κήρυγμα, δείχνοντας ότι δεν είναι ανθρώπινο ούτε έχει ανάγκη από επίγεια βοήθεια. Γι' αυτό δεν είπε: «Δεν ζούμε κατά σάρκα», αλλά: «Δεν πολεμούμε κατά σάρκα»· δηλαδή: Αναλάβαμε πόλεμο και μάχη, αλλά δεν πολεμούμε με σαρκικά όπλα, ούτε στηριζόμενοι σε κάποια ανθρώπινη συμμαχία. Διότι «τα όπλα μας δεν είναι σαρκικά». Ποια είναι άραγε τα σαρκικά όπλα;

Διότι δεν είπε ότι, όπως σπουδαία είναι αυτά που γράφουμε στις επιστολές, σπουδαία πράττουμε και όταν είμαστε παρόντες· αλλά εκφράστηκε μάλλον πιο μετριοπαθώς. Διότι, όταν μεν απευθυνόταν προς εκείνους, το διατύπωσε με σφοδρότητα λέγοντας: «Σας παρακαλώ δε να μη χρειαστεί, όταν θα είμαι παρών, να δείξω θάρρος με την πεποίθηση με την οποία υπολογίζω να φανώ τολμηρός απέναντι σε μερικούς»· όταν όμως απευθυνόταν προς τούτους, μετρίασε τον λόγο του.

ΟΜΙΛΙΑ Λ΄. «Γι' αυτό σας τα γράφω αυτά ενώ απουσιάζω, ώστε, όταν θα είμαι παρών, να μη χρησιμοποιήσω απότομα την εξουσία που μου έδωσε ο Κύριος για την οικοδομή σας και όχι για την καθαίρεσή σας». Α΄. Αντιλήφθηκε ότι ο ίδιος είχε μιλήσει με αρκετή σφοδρότητα, και μάλιστα προς το τέλος της Επιστολής. Διότι και προηγουμένως έλεγε: «Εγώ ο ίδιος, ο Παύλος, σας παρακαλώ με την πραότητα και την επιείκεια του Χριστού, εγώ που, όταν είμαι προσωπικά ανάμεσά σας, είμαι ταπεινός, ενώ όταν απουσιάζω, είμαι θαρραλέος απέναντί σας. Σας παρακαλώ, λοιπόν, να μη χρειαστεί, όταν θα είμαι παρών, να δείξω θάρρος με την πεποίθηση με την οποία σκοπεύω να τολμήσω να στραφώ εναντίον μερικών, οι οποίοι θεωρούν ότι εμείς συμπεριφερόμαστε σύμφωνα με τη σάρκα»· και, «Είμαστε έτοιμοι να τιμωρήσουμε κάθε παρακοή, όταν η δική σας υπακοή γίνει πλήρης»· και, «Φοβάμαι μήπως τυχόν, όταν έρθω, σας βρω όχι όπως σας θέλω, και εγώ βρεθώ για εσάς τέτοιος που δεν θέλετε»· και πάλι, «Μήπως τυχόν, όταν έρθω, με ταπεινώσει ο Θεός μου απέναντί σας και πενθήσω για πολλούς από εκείνους που έχουν αμαρτήσει στο παρελθόν και δεν μετανόησαν για την ασέλγεια και την ακαθαρσία που έπραξαν»· και μετά από αυτά, «Σας το έχω ήδη πει και σας το προλέγω, όπως όταν ήμουν παρών για δεύτερη φορά, έτσι και τώρα που απουσιάζω σας γράφω, ότι, εάν έρθω πάλι, δεν θα σας λυπηθώ· επειδή ζητάτε απόδειξη ότι ο Χριστός μιλάει μέσω εμού».

Αλλά αυτό που κάνω, θα συνεχίσω να το κάνω, για να αποκόψω την αφορμή από εκείνους που ζητούν αφορμή· και πιο πάνω από αυτά παρακαλεί τους μαθητές να μην τον φέρουν στην ανάγκη να τους επιδείξει τη δική του δύναμη, λέγοντας τα εξής: Σας παρακαλώ να μη χρειαστεί, όταν θα είμαι παρών, να δείξω τόλμη με την πεποίθηση, με την οποία υπολογίζω να τολμήσω εναντίον κάποιων που μας θεωρούν ότι συμπεριφερόμαστε κατά σάρκα.

Προβάλλει, λοιπόν, την πραότητα και την επιείκεια, καθιστώντας με αυτόν τον τρόπο μεγαλύτερη την κατηγορία. «Εγώ ο οποίος κατά πρόσωπο μεν είμαι ταπεινός ανάμεσά σας, ενώ όταν απουσιάζω δείχνω θάρρος απέναντί σας». Αυτό το λέει, αφήνοντας υπονοούμενα για εκείνους τους ψευδαποστόλους που λένε ότι «Οι επιστολές του είναι βαριές, αλλά η σωματική του παρουσία είναι αδύναμη». Ή το εννοεί ως εξής: Ή ότι, ακόμη και αν λέω μεγάλα λόγια, δεν τα λέω από αλαζονεία, αλλά τα λέω επειδή έχω θάρρος απέναντί σας. «Σας παρακαλώ, λοιπόν, να μη χρειαστεί, όταν θα είμαι παρών, να δείξω θάρρος με την πεποίθηση με την οποία υπολογίζω να φανώ τολμηρός απέναντι σε μερικούς». Σας παρακαλώ, λέει, μη με αναγκάσετε να αποδείξω ότι και όταν είμαι παρών είμαι ισχυρός, και έχω δύναμη.

Επειδή λοιπόν έλεγε ότι «όταν απουσιάζω έχω μεγάλο θάρρος απέναντί σας», χρησιμοποιεί αυτά τα λόγια: «Εκείνους που μας θεωρούν ότι πορευόμαστε κατά σάρκα». Διότι εκείνοι τον διέβαλλαν ως υποκριτή, ως πονηρό, ως απατεώνα. «Διότι, αν και ζούμε μέσα στη σάρκα, δεν στρατευόμαστε κατά σάρκα». Εδώ λοιπόν και τους εκφοβίζει. Διότι περιβαλλόμαστε από σάρκα, το ομολογώ· αλλά δεν ζούμε κατά σάρκα. Ονόμασε μάλιστα αυτόν τον αγώνα στρατεία, προκαλώντας ιδιαίτερο φόβο. «Διότι τα όπλα της στρατείας μας δεν είναι σαρκικά, αλλά δυνατά χάρη στον Θεό». Σαρκικά όπλα είναι ο πλούτος, η δόξα, η εξουσία, η ευγλωττία, η δεινότητα, οι ραδιουργίες, οι κολακείες, οι υποκρισίες, και τα άλλα παρόμοια με αυτά. Τα δικά μας όμως, λέει, δεν είναι τέτοια, αλλά είναι δυνατά χάρη στον Θεό.