Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 10:3

Πρέπει, λοιπόν, να γίνουν ανώτεροι από την καχυποψία εκείνων όσοι θέλουν να ακολουθούν την επιείκεια του Σωτήρα, και να μην πολιτεύονται σαρκικά. Διότι αν κάποιοι απειθούν, δεν πρέπει να τους εξαναγκάζουμε χτυπώντας τους με ξύλα, αλλά μάλλον να περιμένουμε την εκούσια επιστροφή τους στον Θεό. <Διότι, αν και ζούμε μέσα στη σάρκα, δεν διεξάγουμε σαρκικό πόλεμο· γιατί τα όπλα της στρατείας μας δεν είναι σαρκικά, αλλά ισχυρά με τη δύναμη του Θεού.> Επειδή όσοι γνωρίζουν να διακρίνονται στις μάχες και αντιτάσσονται σαρκικά σε αυτούς που τους πολεμούν, πολύ φυσιολογικά θα είχαν και σαρκική πανοπλία· διότι διαθέτουν κράνη και θώρακες, όπλα και ξίφη, και όλα όσα θα μπορούσαν να τους βοηθήσουν να νικήσουν· για εμάς όμως, η πάλη και ο τρόπος του πολέμου χρειάζονται όπλα πνευματικά. Γι' αυτό άλλωστε ο θεσπέσιος Παύλος λέει πολύ σωστά ότι ο εν Χριστώ στρατιώτης πρέπει να σεμνύνεται με τόσο λαμπρά όπλα· διότι του φοράει ως θώρακα τη δικαιοσύνη, ως περικεφαλαία το σωτήριο κράνος, «και τη μάχαιρα του Πνεύματος, η οποία είναι ο λόγος του Θεού», και επιπλέον «τον θυρεό της πίστεως», μέσω του οποίου κατασβήνονται όλα τα πυρωμένα βέλη του πονηρού.

Αυτά μνημονεύει και ο θεσπέσιος Παύλος λέγοντας: «Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζωσμένη την οσφύ σας με την αλήθεια». Και τα εξής: «Διότι τα όπλα μας δεν είναι σαρκικά, αλλά ισχυρά χάρη στον Θεό· και ενώ περπατούμε μέσα στη σάρκα, δεν διεξάγουμε σαρκικό πόλεμο». Αντίθετα, στους Ιουδαίους δεν υπάρχει πουθενά κανένας τέτοιος· αλλά κατά κάποιον τρόπο παραχωρούν αμαχητί πάντοτε τη νίκη σε κάθε επιτιθέμενο και στις δικές τους ατίθασες ηδονές.

Τα όπλα μας δεν είναι σαρκικά· και αν και πορευόμαστε με σάρκα, δεν πολεμούμε κατά σάρκα. Αλλά ούτε και την ανοσιότητα των αμαρτωλών πρόκειται να μιμηθούμε· διότι δεν θα τεντώσουμε και εμείς τόξα όπως εκείνοι, ούτε θα ξεγυμνώσουμε ξίφος· θα αποδειχθούμε όμως ανώτεροι από όσους μάχονται και θα κερδίσουμε την καλύτερη απόφαση, καταφεύγοντας στον Θεό, υψώνοντας όσια χέρια, προστρέχοντας κάτω από το χέρι που πάντοτε σώζει, και επικαλούμενοι για βοήθεια τον παντοδύναμο και αναλλοίωτο, λέγοντας να εισέλθει στις καρδιές τους.» «Καλύτερο είναι το λίγο για τον δίκαιο, παρά ο πολύς πλούτος των αμαρτωλών.» (A f. 196, B f. 128) Με μεγάλη τέχνη και τώρα εξυφαίνει τη διδαχή. Διότι αντιπαραθέτει και θέτει παράλληλα τις πτώσεις των αμαρτωλών και τα πλεονεκτήματα των δικαίων, αποδεικνύοντας παντού την αρετή ως καρποφόρα, ενώ ανώφελο τον μάταιο περισπασμό του βίου και την καταραμένη ζωή. Διότι, λέει, ο αμαρτωλός μερικές φορές πλουτίζει, και απολαμβάνει πλουσιοπάροχα τις υλικές τρυφές, και υπερηφανεύεται έχοντας μια δόξα που εύκολα μαραίνεται, και παχαίνοντας τη σάρκα του, χωρίς να έχει τίποτα περισσότερο από το να ευχαριστιέται με τα γήινα. Αντίθετα, ο φτωχός στην καρδιά και εραστής της δικαιοσύνης, απομακρύνεται από όλα αυτά, και αγαπά την επιεική και σώφρονα φτώχεια.

Άκουσε τον Απόστολο που λέει: διότι, αν και ζούμε μέσα στη σάρκα, δεν στρατευόμαστε κατά σάρκα· επειδή τα όπλα της στρατείας μας δεν είναι σαρκικά, αλλά ισχυρά ενώπιον του Θεού προς καθαίρεση οχυρωμάτων. Είναι φανερό, λοιπόν, ότι και εκείνοι δέχονταν πόλεμο, επειδή έφεραν σάρκα· αλλά αντιστέκονταν. Γι' αυτό πάλι ο Απόστολος λέει: καταπονώ το σώμα μου και το δουλαγωγώ, μήπως, ενώ κήρυξα στους άλλους, αποδειχθώ ο ίδιος αδόκιμος. Και καθοδηγώντας μας προς την αρετή, λέει: γίνετε μιμητές μου, καθώς και εγώ είμαι του Χριστού.

Όπως λοιπόν εδώ γεννήθηκαν από σάρκα και από αίμα, * και η γέννηση δεν λογίζεται πλέον ως προερχόμενη από σάρκα και αίμα εξαιτίας της μεταβολής της δικαιοσύνης, καίτοι βρίσκονται μέσα σε σάρκα και αίμα * όπως λέει: «διότι, αν και περπατούμε μέσα στη σάρκα, δεν αγωνιζόμαστε σύμφωνα με τη σάρκα»· άρα, λοιπόν, υπάρχει σάρκα που δεν αγωνίζεται σύμφωνα με τη σάρκα· και για τον λόγο αυτόν λέει ότι σάρκα και αίμα δεν πρόκειται να κληρονομήσουν τη βασιλεία των ουρανών, μη μιλώντας για αυτήν εδώ τη σάρκα που κόπιασε, που αγιάστηκε, που ευαρέστησε τον Θεό, αλλά για εκείνη που αναλώθηκε μέσα στις αμαρτίες· επειδή πώς θα εκπληρωνόταν το ρητό: «διότι πρέπει αυτό το φθαρτό να ντυθεί την αφθαρσία και αυτό το θνητό να ντυθεί την αθανασία»; Δηλώνοντας δε αυτό ακόμη πιο ξεκάθαρα ο ίδιος ο Απόστολος, για να μην πλανηθούν κάποιοι και, αντί για τα φαύλα έργα, απελπιστούν για την ανάσταση της πλάσης του σώματος, λέει: «νεκρώστε τα μέλη σας που βρίσκονται στη γη, τα οποία είναι η πορνεία, η μοιχεία, η ασέλγεια» και τα εξής * αλλά άκουσε και εκείνους που εμφανίστηκαν στους Γαλιλαίους και έλεγαν ότι: «αυτός ο Ιησούς, που αναλήφθηκε από εσάς, έτσι θα έρθει, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να αναλαμβάνεται». 88.

Διότι ο μεν φαύλος άνθρωπος, που περιτρέχει τις αγορές και τους δήμους, τα βουλευτήρια και τα δικαστήρια, και είναι εντελώς καταχωσμένος στις ηδυπάθειες του σώματος, δικαιολογημένα θα μπορούσε να λεχθεί ότι κατοικεί στον βυθό της γης. Εκείνοι όμως που «περιπλανήθηκαν με προβιές και με δέρματα κατσικιών, υστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι», και οι οποίοι αποφεύγουν τα κέντρα των πόλεων και διαμένουν στις ερήμους, στα όρη, στα σπήλαια και στις οπές της γης, ευλόγως θα μπορούσε να λεχθεί ότι βρίσκονται έξω από τη γη. Και αν δεν ήταν παντελώς απαλλαγμένοι από το σώμα, θα βρίσκονταν σχεδόν εκτός αυτού. Τώρα όμως, επειδή, παρότι ζούσαν μέσα σε αυτό και το χρησιμοποιούσαν ως όργανο, δεν καταβυθίζονταν στα κακά του βίου, αλλά μετείχαν μόνο ακροθιγώς στην αναγκαία τροφή και στις λοιπές ανάγκες, δικαιολογημένα έδιναν την εντύπωση ότι βρίσκονται στα άκρα και στα πέρατα του σώματος. Τέτοιος ήταν ο Παύλος όταν έλεγε: «Διότι, ενώ ζούμε στη σάρκα, δεν στρατευόμαστε κατά σάρκα» και, «Έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό· δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός». Εκείνος, λοιπόν, που βρίσκεται σε αυτή την πνευματική κατάσταση, ευλόγως θα μπορούσε να πει στον Θεό: «Πρόσεξε την προσευχή μου», έχοντας πολλή παρρησία εξαιτίας αυτού του τρόπου ζωής. Και δεν θα έλεγε ψέματα αναφωνώντας: «Από τα πέρατα της γης έκραξα προς εσένα». Προσθέτει δε και την αιτία, λέγοντας: «Όταν ακηδίασε η καρδιά μου» ή «Όταν αδημονεί η καρδιά μου», σύμφωνα με τον Σύμμαχο.

Ποιοι όμως μπορεί να είναι αυτοί, το διδάσκει το παρόν λόγιο λέγοντας: «Και θα φοβηθούν όσοι κατοικούν στα πέρατα από τα σημεία σου». Λέγεται όμως ότι κατοικούν τα πέρατα όχι βεβαίως εκείνοι που διαμένουν στις εσχατιές της γης, αλλά όσοι μπορούν, όμοια με τον Παύλο, να πουν: «Διότι, αν και ζούμε στη σάρκα, δεν αγωνιζόμαστε κατά σάρκα»· και: «Δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός». Διότι αυτοί, ούτε έχοντας βυθιστεί στα ανθρώπινα πράγματα, ούτε όντας εντελώς εκτός αυτών, έχουν σταθεί σαν σε μια μεθόριο, διαμορφώνοντας την πολιτεία του βίου τους στα άκρα της ανθρώπινης ζωής. Αυτοί, λοιπόν, αποκτώντας βαθιά πνευματική αίσθηση και έχοντας δει τα σημεία του Σωτήρα μας, βρέθηκαν στην αρχή της σοφίας, έχοντας αποκτήσει τον φόβο του Θεού. Και ποιος, έχοντας δει τα υψώματα των κατά καιρούς αρχόντων και τις επιθέσεις εναντίον της Εκκλησίας του Θεού, καθώς και τους διωγμούς και τις απειλές των ασεβών ανθρώπων, δεν θα έλεγε ότι είναι σαν όρη που υψώνονται και σαν θάλασσα που αληθινά φουρτουνιάζει, και ότι ο ήχος των κυμάτων είναι οι βλασφημίες των ασεβών και των άθεων; Όλα αυτά βεβαίως, με τη δύναμή Του ο Σωτήρας όλων των περάτων της γης συνηθίζει να τα ταπεινώνει με μια και μόνο κίνηση· έτσι ώστε εκείνοι που βλέπουν την πτώση και την καταστροφή τους να ταράζονται, ενώ άλλοι να ωφελούνται και να αναλαμβάνουν τον φόβο του Θεού, ομολογώντας ότι η καθαίρεση των ασεβών αποτελεί ολοφάνερο σημείο της ένθεης δύναμης του Σωτήρα. «Τις εξόδους του πρωινού και της εσπέρας θα ευφράνεις· επισκέφθηκες τη γη και τη μέθυσας».

2. Αυτήν τη χάρη λοιπόν κάντε μου, λέει, ώστε να μη με αναγκάσετε να δείξω ότι, ακόμη και όταν είμαι παρών, μπορώ να επιδείξω θάρρος απέναντι σε όσους πρέπει· δηλαδή, να τους τιμωρήσω παραδειγματικά. Είδες πώς δεν ήταν κενόδοξος, ούτε έκανε κάτι για επίδειξη, αφού, ακόμη και όταν υπάρχει ανάγκη, ονομάζει την πράξη αυτή τόλμη; Διότι «σας παρακαλώ», λέει, «όταν θα είμαι παρών, να μη χρειαστεί να δείξω θάρρος με την πεποίθηση με την οποία υπολογίζω να τολμήσω εναντίον μερικών». Διότι αυτό κυρίως είναι το γνώρισμα του δασκάλου: το να μην τιμωρεί βιαστικά, αλλά να διορθώνει, και πάντοτε να αναβάλλει και να καθυστερεί την επιβολή των τιμωριών. Και ποιοι είναι αυτοί, λέει, τους οποίους απειλεί; Είναι «εκείνοι που θεωρούν ότι συμπεριφερόμαστε κατά σάρκα». Διότι εκείνοι τον διέβαλλαν ως υποκριτή, ως πονηρό, ως αλαζόνα. «Αν και ζούμε μέσα στη σάρκα, δεν πολεμούμε κατά σάρκα». Εδώ λοιπόν προκαλεί και φόβο με αυτό το σχήμα λόγου· διότι, ομολογώ, λέει, ότι φέρουμε σάρκα, αλλά δεν ζούμε σαρκικά. Ή μάλλον δεν είπε ούτε αυτό, αλλά προς το παρόν το φυλάσσει για αργότερα· διότι αυτό αποτελεί εγκώμιο για τον τρόπο ζωής του· εδώ όμως κάνει λόγο για το κήρυγμα, δείχνοντας ότι δεν είναι ανθρώπινο ούτε έχει ανάγκη από επίγεια βοήθεια. Γι' αυτό δεν είπε: «Δεν ζούμε κατά σάρκα», αλλά: «Δεν πολεμούμε κατά σάρκα»· δηλαδή: Αναλάβαμε πόλεμο και μάχη, αλλά δεν πολεμούμε με σαρκικά όπλα, ούτε στηριζόμενοι σε κάποια ανθρώπινη συμμαχία. Διότι «τα όπλα μας δεν είναι σαρκικά». Ποια είναι άραγε τα σαρκικά όπλα;

Επειδή λοιπόν έλεγε ότι «όταν απουσιάζω έχω μεγάλο θάρρος απέναντί σας», χρησιμοποιεί αυτά τα λόγια: «Εκείνους που μας θεωρούν ότι πορευόμαστε κατά σάρκα». Διότι εκείνοι τον διέβαλλαν ως υποκριτή, ως πονηρό, ως απατεώνα. «Διότι, αν και ζούμε μέσα στη σάρκα, δεν στρατευόμαστε κατά σάρκα». Εδώ λοιπόν και τους εκφοβίζει. Διότι περιβαλλόμαστε από σάρκα, το ομολογώ· αλλά δεν ζούμε κατά σάρκα. Ονόμασε μάλιστα αυτόν τον αγώνα στρατεία, προκαλώντας ιδιαίτερο φόβο. «Διότι τα όπλα της στρατείας μας δεν είναι σαρκικά, αλλά δυνατά χάρη στον Θεό». Σαρκικά όπλα είναι ο πλούτος, η δόξα, η εξουσία, η ευγλωττία, η δεινότητα, οι ραδιουργίες, οι κολακείες, οι υποκρισίες, και τα άλλα παρόμοια με αυτά. Τα δικά μας όμως, λέει, δεν είναι τέτοια, αλλά είναι δυνατά χάρη στον Θεό.

Για παράδειγμα, εάν ασκούμε με ανδρεία την πρακτική φιλοσοφία, επιτελούμε καλώς το Πάσχα στην Αίγυπτο, υπάρχοντας μεν μαζί με τους Αιγυπτίους, αλλά χωρίς να είμαστε Αιγύπτιοι, όπως ακριβώς, ενώ βρισκόμαστε στη σάρκα, δεν αγωνιζόμαστε κατά σάρκα.

ΙΗ΄. Και ο αδελφός είπε: «Έτσι είναι, Πάτερ· διότι από την αμέλειά μου πάντοτε παίρνουν αφορμές εναντίον μου οι δαίμονες. Αλλά σε παρακαλώ, Πάτερ, να μου πεις, πώς οφείλω να αποκτήσω τη νήψη». Και αποκρίθηκε ο Γέροντας: «Η παντελής αμεριμνία για τα γήινα και η συνεχής μελέτη της θείας Γραφής φέρνουν την ψυχή στον φόβο του Θεού· και ο φόβος του Θεού φέρνει τη νήψη. Και τότε η ψυχή αρχίζει να βλέπει τους δαίμονες που την πολεμούν μέσω των λογισμών και να αμύνεται. Για αυτούς έλεγε ο Δαβίδ: “Και το μάτι μου αντίκρισε τους εχθρούς μου”. Προς αυτήν την πάλη και ο κορυφαίος των Αποστόλων Πέτρος, παρακινώντας τους μαθητές, έλεγε: “Να έχετε νήψη, να γρηγορείτε, διότι ο αντίδικός σας διάβολος περιφέρεται σαν λιοντάρι που ωρύεται, ζητώντας ποιον να καταπιεί· σε αυτόν να αντισταθείτε, στερεοί στην πίστη”. Αλλά και ο Κύριος είπε: “Να γρηγορείτε και να προσεύχεστε, για να μην εισέλθετε σε πειρασμό”. Ο δε Εκκλησιαστής λέει: “Εάν το πνεύμα του εξουσιάζοντος εγερθεί εναντίον σου, μην εγκαταλείψεις τον τόπο σου”. Τόπος δε του νου είναι η αρετή, η γνώση και ο φόβος του Θεού. Ο δε θαυμαστός Απόστολος, αγωνιζόμενος με μεγάλη νήψη και γενναιότητα, έλεγε: “Διότι, αν και πορευόμαστε εν σαρκί, δεν στρατευόμαστε κατά σάρκα”».

Ώστε, ας προσευχηθούμε να γίνουν «πεφωτισμένοι οι οφθαλμοί» της διανοίας μας, για να γνωρίσουμε τι σημαίνει το: «αποκάλυψε τους οφθαλμούς μου, και θα κατανοήσω τα θαυμάσιά σου από τον νόμο σου». Ας φωνάξουμε από τα βάθη της καρδιάς «Ραββουνί», για να αναβλέψουμε. Εκείνος που αναβλέπει, αν και βρίσκεται «εν σαρκί», δεν στρατεύεται «κατά σάρκα»· διότι «τα όπλα της στρατείας» του «δεν είναι σαρκικά αλλά δυνατά ενώπιον του Θεού προς καθαίρεσιν οχυρωμάτων, γκρεμίζοντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που επαίρεται κατά της γνώσεως του Θεού». Ας υψώσουμε «όσια χέρια» σε προσευχές αδιαλείπτως, «χωρίς οργή και διαλογισμούς». Ας γίνουμε ομοεθνείς του Κυρίου, ο οποίος ανέτειλε από τη φυλή «Ιούδα». Ας γίνουμε Ιουδαίοι εν κρυπτώ· «διότι Ιουδαίος δεν είναι αυτός που φαίνεται», «αλλά αυτός που είναι στο κρυπτό», ο οποίος, μέσω της αποχής από τους μάταιους λογισμούς και τις ρυπαρές έννοιες, σαββατίζει πάντοτε και δέχεται την περιτομή στον έσω του άνθρωπο. Επομένως, ας περιτμήσουμε την ακάθαρτη ακροβυστία της «καρδιάς», αποκόπτοντας το περιττό του νου, το οποίο είναι «το κεντρί του θανάτου, η αμαρτία», η οποία παρασπάρθηκε από τον εχθρό μέσω της παρακοής. Ας δεχθούμε στις καρδιές μας τον νόμο εν Πνεύματι Θεού, τον οποίο υποσχέθηκε λέγοντας: «Θα δώσω τους νόμους μου στις καρδιές τους, και θα τους επιγράψω στις διάνοιές τους» και κατά τον Δαβίδ: «Ο νόμος του Θεού είναι στις καρδιές τους, και τα διαβήματά τους δεν θα υποσκελισθούν».

Διότι ο Σωτήρας θέλει, αν και βρισκόμαστε στη σάρκα, να αξιωθούμε και τη δική Του απάθεια και να πληρωθούμε από τον αγιασμό, ώστε με θάρρος να λέμε: «Αν και περιπατούμε με σάρκα, δεν πολεμούμε κατά σάρκα, διότι τα όπλα της στρατείας μας δεν είναι σαρκικά, αλλά δυνατά ενώπιον του Θεού για την καθαίρεση οχυρωμάτων, καταρρίπτοντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που επαίρεται εναντίον της γνώσεως του Θεού». Πρέπει, λοιπόν, από τώρα κιόλας να προσηλώσουμε στον σταυρό τα πάθη της αμαρτίας, σύμφωνα με την προσευχή του προφήτη: «Καθήλωσε από τον φόβο σου τις σάρκες μου». Διότι η σάρκα και το αίμα, για τα οποία ο απόστολος λέει ότι δεν μπορούν να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού, δεν είναι αυτό το ορατό σώμα, επειδή αυτό πλάστηκε από τον Θεό, αλλά το φρόνημα της σάρκας που κινείται από τα πνεύματα της πονηρίας τα οποία ενεργούν «στους υιούς της απειθείας». Επειδή για τους τέλειους αγωνιστές εν Χριστώ «η πάλη» δεν είναι «προς αίμα και σάρκα», «αλλά προς τους κοσμοκράτορες του σκότους τούτου, προς τα πνευματικά της πονηρίας».