Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 10:6

Τέτοιες και πάρα πολλές κρίσεις βρίσκουμε λοιπόν στην Παλαιά Διαθήκη εναντίον κάθε παρακοής· ερχόμενος δε στην Καινή, διαπιστώνω ότι η σφοδρότητα της κρίσεως δεν υπολείπεται, αλλά είναι και πολύ μεγαλύτερη, όπως για παράδειγμα: «Ο δούλος που γνώρισε το θέλημα του κυρίου του και δεν το έπραξε, θα τιμωρηθεί με πολλά χτυπήματα· εκείνος όμως που δεν το γνώρισε, αλλά έπραξε έργα άξια τιμωρίας, θα τιμωρηθεί με λίγα»· διότι γενικά ο Χριστός δεν απάλλαξε από την τιμωρία ούτε εκείνον που αμάρτησε από άγνοια, αλλά κατέστησε την απειλή σφοδρότερη εναντίον εκείνων που αμαρτάνουν εν γνώσει τους. Και πάλι λέει: «Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν, οι δε λόγοι μου δεν θα παρέλθουν». Και ο μακάριος απόστολος Παύλος λέει: «Ανατρέποντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που υψώνεται εναντίον της γνώσεως του Θεού, και αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού». Αναφέρει «κάθε ύψωμα» και «κάθε νόημα», και όχι απλώς τούτο ή εκείνο. Και συνεχίζει: «Έχοντας την ετοιμότητα να τιμωρήσουμε κάθε παρακοή». Και αλλού πάλι: «Εκείνοι που πράττουν τέτοια έργα είναι άξιοι θανάτου»· και πάλι: «Εσύ που καυχάσαι για τον νόμο, ατιμάζεις τον Θεό μέσω της παραβάσεως του νόμου». Επομένως, τίποτα δεν αφήνεται ατιμώρητο από τον Θεό.

Ιδού, λοιπόν, και ο μακάριος Παύλος, υποδεικνύοντας ταυτόχρονα το αξίωμα της κλήσεως και την αγανάκτηση εναντίον κάθε αμαρτήματος, λέει τα εξής: «Διότι τα όπλα της στρατείας μας δεν είναι σαρκικά, αλλά δυνατά κατά Θεόν για την καθαίρεση οχυρωμάτων· γκρεμίζοντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που επαιρέται κατά της γνώσεως του Θεού, και αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού»· και όχι μόνο αυτό, αλλά «και έχοντας ετοιμότητα να εκδικήσουμε κάθε παρακοή». Εδώ, εάν εξετάσει κανείς το καθένα από αυτά που ελέχθησαν με μεγαλύτερη επιμέλεια, είναι δυνατόν να γνωρίσει το θέλημα της θείας Γραφής με μεγαλύτερη ακρίβεια, ότι δηλαδή δεν μας άφησε να περιπλανιέται η ψυχή του καθενός σε απατηλές αντιλήψεις και να ολισθαίνει στην αμαρτία, νομίζοντας ότι κάποια από τα αμαρτήματα τιμωρούνται, ενώ κάποια άλλα αφήνονται ατιμώρητα. Αλλά τι λέει; «Γκρεμίζοντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που επαιρέται κατά της γνώσεως του Θεού», με την έννοια ότι κάθε αμάρτημα, εξαιτίας της καταφρονήσεως του θείου προστάγματος, ονομάζεται ύψωμα που επαιρέται κατά της γνώσεως του Θεού, πράγμα το οποίο δηλώνεται σαφέστερα και στο βιβλίο των Αριθμών.

Έπειτα λέει: «Και αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού». Κάθε νόημα, όχι αυτό ή εκείνο. «Και όντας έτοιμοι να τιμωρήσουμε»· και εδώ πάλι, όχι τη μία ή την άλλη, αλλά «Κάθε παρακοή». Άραγε μας εξαπάτησε η χείριστη συνήθεια; Άραγε έχει γίνει για εμάς αιτία μεγάλων κακών η διεστραμμένη παράδοση των ανθρώπων, η οποία από τη μία δήθεν αποφεύγει κάποια αμαρτήματα, ενώ από την άλλη αδιάφορα επιλέγει κάποια άλλα; Και για ορισμένα μεν προσποιείται ότι αγανακτεί σφοδρά, όπως για τον φόνο, τη μοιχεία και τα παρόμοια· ενώ κάποια άλλα δεν τα κρίνει άξια ούτε καν για μια απλή επίπληξη, όπως την οργή, ή τη λοιδορία, ή τη μέθη, ή την πλεονεξία, και όσα είναι τέτοιου είδους, εναντίον όλων των οποίων και αλλού εξέδωσε την ίδια καταδικαστική απόφαση ο Παύλος, που μιλούσε εν Χριστώ, λέγοντας ότι: «Εκείνοι που πράττουν τέτοια είναι άξιοι θανάτου». Εκεί όμως όπου κάθε ύψωμα που υψώνεται εναντίον της γνώσης του Θεού καθαιρείται, και κάθε νόημα αιχμαλωτίζεται στην υπακοή του Χριστού, και κάθε παρακοή επίσης τιμωρείται, εκεί τίποτα δεν αφήνεται ακαθαίρετο, τίποτα ατιμώρητο, και τίποτα δεν παραμένει έξω από την υπακοή του Χριστού.

Και είμαστε έτοιμοι να τιμωρήσουμε κάθε παρακοή, όταν γίνει πλήρης η δική σας υπακοή. Εδώ φόβισε και τούτους, όχι μόνο εκείνους. Διότι εσάς, λέει, περιμένουμε, ώστε, όταν με την προτροπή και την απειλή σας διορθώσουμε και σας καθαρίσουμε και σας απομακρύνουμε από τη συναναστροφή με εκείνους, τότε, αφού απομείνουν μόνο εκείνοι που νοσούν ανίατα, να επιβάλουμε την τιμωρία, όταν δούμε ότι έχετε αποστασιοποιηθεί γνήσια. Διότι και τώρα μεν υπακούτε, αλλά όχι τέλεια. Και αν το έπραττες τώρα, θα πετύχαινες μεγαλύτερο κέρδος, θα πει κάποιος. Σε καμία περίπτωση· διότι αν το έπραττα τώρα, θα περιέβαλλα και εσάς με την τιμωρία. Αλλά έπρεπε να τιμωρήσεις μεν εκείνους, να λυπηθείς όμως εμάς. Όμως, αν σας λυπόμουν, θα φαινόταν ότι το κάνω αυτό χαριστικά· τώρα όμως δεν θέλω αυτό, αλλά πρώτα να διορθωθείτε εσείς, και τότε να έλθω εναντίον εκείνων. Τι θα μπορούσε να είναι πιο ήμερο από εκείνη την ευσπλαχνία; Αυτός, επειδή έβλεπε τους δικούς του να έχουν αναμειχθεί με τους ξένους, θέλει μεν να επιφέρει το χτύπημα, αλλά τους λυπάται, και συγκρατεί την αγανάκτησή του, έως ότου αποχωρήσουν οι δικοί του, για να πατάξει μόνο εκείνους· ή μάλλον, για να μην πατάξει ούτε αυτούς. Διότι γι' αυτόν τον λόγο τους απειλεί, και λέει ότι θέλει να απομονώσει μόνο εκείνους, ώστε να διορθωθούν και εκείνοι από τον φόβο και να μεταστραφούν, και να μην αφήσει την οργή του να ξεσπάσει σε κανέναν.

Είδες και τον προφήτη να συνάπτει μνηστεία; Είδες και τον Απόστολο με πολλή παρρησία να φθέγγεται αυτόν τον λόγο και να λέει: «Σας μνήστευσα με έναν άνδρα, για να σας παρουσιάσω ως αγνή παρθένο στον Χριστό»; Είδες πάλι σύνεση; Διότι, λέγοντας, «Οφείλετε να με ανέχεστε», δεν είπε, «Επειδή είμαι δάσκαλός σας», ούτε, «Για τον εαυτό μου τα λέω»· αλλά αυτό που κυρίως τους προσέδιδε αξίωμα, αυτό προβάλλει, τοποθετώντας τον εαυτό του στη θέση της προξενήτρας και εκείνους στη θέση της νύμφης· και προσθέτει λέγοντας: «Φοβάμαι όμως μήπως, όπως το φίδι εξαπάτησε την Εύα με την πανουργία του, έτσι διαφθαρούν τα νοήματά σας, απομακρυνόμενα από την απλότητα προς τον Χριστό». Διότι, κι αν ακόμη η απώλεια είναι δική σας, η λύπη όμως είναι κοινή. Και πρόσεξε τη σύνεση· διότι δεν το διαπιστώνει κατηγορηματικά, παρόλο που είχαν διαφθαρεί· και δηλώνοντάς το αυτό, έλεγε: «Όταν ολοκληρωθεί η υπακοή σας», και, «Θα πενθήσω πολλούς από αυτούς που έχουν αμαρτήσει στο παρελθόν»· ωστόσο, δεν τους αφήνει να αποθρασυνθούν· γι' αυτό λέει, «Μήπως». Διότι ούτε τους καταδικάζει, ούτε σιωπά· αφού κανένα από τα δύο δεν είναι ασφαλές, ούτε το να το πει φανερά, ούτε το να το κρύβει συνεχώς. Γι' αυτό ακολουθεί τη μέση οδό λέγοντας, «Μήπως». Διότι αυτό δεν χαρακτηρίζει ούτε εκείνον που καταδικάζει απόλυτα, ούτε εκείνον που έχει απόλυτη εμπιστοσύνη, αλλά εκείνον που στέκεται στη μέση και των δύο. Με αυτόν τον τρόπο, λοιπόν, τους παρηγόρησε· με την υπενθύμιση όμως της ιστορίας τους ενέβαλε σε άφατο φόβο, και τους στερεί από κάθε συγγνώμη.

ΟΜΙΛΙΑ Λ΄. «Γι' αυτό σας τα γράφω αυτά ενώ απουσιάζω, ώστε, όταν θα είμαι παρών, να μη χρησιμοποιήσω απότομα την εξουσία που μου έδωσε ο Κύριος για την οικοδομή σας και όχι για την καθαίρεσή σας». Α΄. Αντιλήφθηκε ότι ο ίδιος είχε μιλήσει με αρκετή σφοδρότητα, και μάλιστα προς το τέλος της Επιστολής. Διότι και προηγουμένως έλεγε: «Εγώ ο ίδιος, ο Παύλος, σας παρακαλώ με την πραότητα και την επιείκεια του Χριστού, εγώ που, όταν είμαι προσωπικά ανάμεσά σας, είμαι ταπεινός, ενώ όταν απουσιάζω, είμαι θαρραλέος απέναντί σας. Σας παρακαλώ, λοιπόν, να μη χρειαστεί, όταν θα είμαι παρών, να δείξω θάρρος με την πεποίθηση με την οποία σκοπεύω να τολμήσω να στραφώ εναντίον μερικών, οι οποίοι θεωρούν ότι εμείς συμπεριφερόμαστε σύμφωνα με τη σάρκα»· και, «Είμαστε έτοιμοι να τιμωρήσουμε κάθε παρακοή, όταν η δική σας υπακοή γίνει πλήρης»· και, «Φοβάμαι μήπως τυχόν, όταν έρθω, σας βρω όχι όπως σας θέλω, και εγώ βρεθώ για εσάς τέτοιος που δεν θέλετε»· και πάλι, «Μήπως τυχόν, όταν έρθω, με ταπεινώσει ο Θεός μου απέναντί σας και πενθήσω για πολλούς από εκείνους που έχουν αμαρτήσει στο παρελθόν και δεν μετανόησαν για την ασέλγεια και την ακαθαρσία που έπραξαν»· και μετά από αυτά, «Σας το έχω ήδη πει και σας το προλέγω, όπως όταν ήμουν παρών για δεύτερη φορά, έτσι και τώρα που απουσιάζω σας γράφω, ότι, εάν έρθω πάλι, δεν θα σας λυπηθώ· επειδή ζητάτε απόδειξη ότι ο Χριστός μιλάει μέσω εμού».

Έπειτα, διακηρύσσοντας την πραότητά του, λέει: «Δεν θα φιλονικήσει ούτε θα κραυγάσει». Διότι αυτός μεν ήθελε να θεραπεύει ενώπιόν τους· επειδή όμως τον απέκρουαν, δεν αντιστάθηκε ούτε σε αυτό. Και δεικνύοντας και τη δική του δύναμη και τη δική τους αδυναμία, λέει: «Δεν θα τσακίσει συντριμμένο καλάμι». Διότι θα ήταν εύκολο να τους συντρίψει όλους σαν καλάμι· και όχι απλώς σαν καλάμι, αλλά σαν ήδη συντριμμένο. «Και λινάρι που καπνίζει δεν θα το σβήσει». Εδώ παρουσιάζει και τον δικό τους θυμό που αναπτόταν, και τη δική του δύναμη, η οποία ήταν ικανή να καταλύσει τον θυμό τους και να τον κατασβήσει με κάθε ευκολία· από όπου αποδεικνύεται η πολλή του επιείκεια. Τι λοιπόν; Πάντοτε έτσι θα γίνονται αυτά; Και θα τους ανέχεται μέχρι τέλους να μηχανεύονται τέτοια πράγματα και να μαίνονται; Κάθε άλλο· αλλά, όταν θα έχει επιδείξει τα δικά του, τότε θα πράξει και εκείνα. Διότι αυτό το φανέρωσε λέγοντας: «Έως ότου οδηγήσει την κρίση σε νίκη· και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη»· όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος: «Είμαστε έτοιμοι να τιμωρήσουμε κάθε παρακοή, όταν ολοκληρωθεί η δική σας υπακοή». Και τι σημαίνει: «Όταν οδηγήσει την κρίση σε νίκη»; Όταν εκπληρώσει όλα όσα εξαρτώνται από τον ίδιο, λέει, τότε θα επιφέρει και την εκδίκηση, και μάλιστα εκδίκηση τέλεια. Τότε θα υποστούν τα δεινά, όταν στηθεί λαμπρό το τρόπαιο, και νικήσουν τα δικά του δικαιώματα, και δεν τους αφήσει καμία, ούτε καν αναιδή, πρόφαση για αντιλογία. Διότι συνηθίζει να ονομάζει «κρίση» τη δικαιοσύνη.

Θα έλθει και της δικής σου νίκης ο καιρός, όταν νικήσεις δείχνοντας ανεξικακία μαζί με τον Χριστό. Διότι και ο Κύριος δεν φιλονίκησε ούτε κραύγασε, ούτε άκουσε κανείς στις πλατείες τη φωνή του. Και ο Απόστολος λέει ότι είναι έτοιμος να τιμωρήσει κάθε παρακοή, όταν θα έχει ολοκληρωθεί η υπακοή εκείνων που υπάκουσαν. Εφόσον δε ο Θεός μακροθυμεί, να μακροθυμείς και εσύ· διότι, αφού σήμερα πάσχει ο Χριστός, όταν πάσχεις εσύ, πρέπει για χάρη του Χριστού να υπομένει και ο διάκονος του Χριστού. Βόησε προς αυτόν, και θα αποδώσει δικαιοσύνη γρήγορα· θα θέσει τέρμα στην πονηρία των αμαρτωλών, και θα κατευθύνει τον δίκαιο ο Θεός, που είναι κριτής δίκαιος, ισχυρός και μακρόθυμος· διότι δείχνει μακροθυμία με σκοπό να επιστρέψουμε σε αυτόν. Σε αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες.

Οχύρωμα ονομάζει την ελληνική αλαζονεία και τη δύναμη των σοφισμάτων και των συλλογισμών. «Και αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού». Καθιστά τη νίκη λαμπρή και περιφανή. Διότι δεν πολεμούμε, λέει, με λόγια, αλλά αντιπαραθέτουμε έργα απέναντι σε λόγια. «Και είμαστε έτοιμοι να τιμωρήσουμε κάθε παρακοή, όταν πρώτα ολοκληρωθεί η δική σας υπακοή». Διότι εσάς, λέει, περιμένουμε, ώστε, όταν με την προτροπή και την απειλή σας διορθώσουμε, σας βγάλουμε από εκεί και σας απομακρύνουμε από την επικοινωνία μαζί τους, τότε, αφού απομείνουν μόνοι τους εκείνοι που πάσχουν από ανίατη νόσο, να επιβάλουμε την τιμωρία, όταν δηλαδή σας δούμε να έχετε απομακρυνθεί πλήρως από αυτούς.

Διότι βέβαια και τώρα υπακούτε, αλλά όχι τέλεια. Γι' αυτό δεν είπε «όταν υπακούσετε», αλλά «όταν γίνει πλήρης η υπακοή σας». «Κρίνετε τα πράγματα σύμφωνα με την εξωτερική εμφάνιση. Εάν κάποιος έχει την πεποίθηση στον εαυτό του ότι ανήκει στον Χριστό, ας αναλογιστεί τούτο πάλι από μόνος του.» Δεν είναι μικρό το παράπτωμα, αλλά πάρα πολύ μεγάλο.

«Διότι τα όπλα της στρατείας μας δεν είναι σαρκικά, αλλά ισχυρά με τη δύναμη του Θεού για την καθαίρεση οχυρωμάτων· με αυτά καθαιρούμε λογισμούς και κάθε ύψωμα που εγείρεται εναντίον της γνώσεως του Θεού, και αιχμαλωτίζουμε κάθε νόημα φέρνοντάς το στην υπακοή του Χριστού, και είμαστε έτοιμοι να τιμωρήσουμε κάθε παρακοή». Εάν, λοιπόν, μιμηθείς και εσύ τους αγίους και με κόπο αφιερωθείς στον Θεό, θα αποκτήσεις πνευματική νήψη». ιθ΄. Και ο αδελφός είπε: «Και τι οφείλει να κάνει κάποιος, πάτερ, για να μπορέσει αδιαλείπτως να είναι αφιερωμένος στον Θεό;» Και αποκρίθηκε ο γέροντας: «Είναι αδύνατο ο νους να αφιερωθεί τελείως στον Θεό, εάν δεν αποκτήσει αυτές τις τρεις αρετές: την αγάπη εννοώ, και την εγκράτεια, και την προσευχή. Διότι η μεν αγάπη ημερώνει τον θυμό, η δε εγκράτεια μαραίνει την επιθυμία, και η προσευχή χωρίζει τον νου από όλα τα νοήματα, και τον παριστάνει γυμνό ενώπιον του Θεού. Αυτές, λοιπόν, οι τρεις αρετές συμπεριλαμβάνουν όλες τις αρετές· και χωρίς αυτές ο νους δεν μπορεί να αφιερωθεί στον Θεό». κ΄. Και ο αδελφός είπε: «Σε παρακαλώ, πάτερ, να μάθω πώς η αγάπη ημερώνει τον θυμό». Και αποκρίθηκε ο γέροντας: «Επειδή εμπεριέχει την ελεημοσύνη και την ευεργεσία προς τον πλησίον, καθώς και τη μακροθυμία απέναντί του και την υπομονή σε όσα προκαλούνται από εκείνον, όπως πολλάκις έχουμε πει. Έχοντας, λοιπόν, αυτά η αγάπη, ημερώνει τον θυμό εκείνου που την κατέχει».

Αυτά λέει ο Απόστολος. Και αυτό είναι το έργο που ολοκλήρωσε ο Κύριος, όπως λέει προς τον δικό Του Πατέρα: «Το έργο ολοκλήρωσα που μου έδωσες για να κάνω». Δηλαδή, έχοντας ειρηνεύσει τα επίγεια και τα επουράνια, και έχοντας κάνει εμάς τους ίδιους υιούς ειρήνης και αγάπης. Αν όμως κάποιος έλεγε: «Πώς ενδέχεται να μην είμαστε πάντοτε σε πόλεμο, εφόσον ο Απόστολος λέει: "Η πάλη μας δεν είναι προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τις αρχές, προς τις εξουσίες, προς τους κοσμοκράτορες του σκότους του αιώνος τούτου, προς τα πνεύματα της πονηρίας στα επουράνια";» Σε αυτό έχουμε να πούμε τούτο: ότι μας υποδεικνύει τι είδους και πόσο μεγάλος είναι ο πόλεμος, όχι το ότι εμείς πολεμούμαστε ακατάπαυστα. Διότι λέει αλλού: «Καθαιρούμε λογισμούς και κάθε ύψωμα που υψώνεται κατά της γνώσεως του Θεού, και αιχμαλωτίζουμε κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού, και είμαστε έτοιμοι να τιμωρήσουμε κάθε παρακοή». Εκείνος λοιπόν που έχει τέτοια διάθεση, προφανώς έχει καταστείλει τον πόλεμο και ζει εν ειρήνη. Και ας μην σας φαίνομαι φορτικός, αδελφοί μου, λέγοντας τέτοια πράγματα και καταπιανόμενος με αυτά και εξετάζοντας και διερευνώντας το ένα και το άλλο. Διότι τούτο δεν είναι ανώφελο, αλλά και πάρα πολύ ωφέλιμο, καθώς ο λόγος προετοιμάζει τον δρόμο για την πράξη.

Ας φοβηθούμε λοιπόν, αδελφοί, και ας τρέμουμε «ενδυναμούμενοι με κάθε δύναμη, σύμφωνα με το κράτος» της ισχύος του Πνεύματος που κατοικεί μέσα μας, «καθαιρώντας λογισμούς, κατά το γεγραμμένο, και κάθε ύψωμα που ορθώνεται κατά της γνώσης του Θεού, και αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού, και όντας έτοιμοι να τιμωρήσουμε κάθε παρακοή»· και αυτό αδιάκοπα· και αυτός είναι ο πόλεμος ο ακαταμάχητος· και αυτό είναι το μαρτύριο το πολυβάσανο και πολυήμερο. Διότι όποιος δεν ενδίδει στους λογισμούς, αν και διαρκώς δέχεται τα χτυπήματά τους, ούτε κάμπτει το γόνυ στον Βάαλ, αλλά αγωνίζεται και υπερπηδά τα πάθη της επιθυμίας, του θυμού, της οργής, του φθόνου, αυτός προφανώς μαρτυρεί καθημερινά, και μπορεί να λέει μαζί με τον Παύλο: «Καθημερινά πεθαίνω, μα την καύχηση για εσάς, την οποία έχω εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών»· και στο τέλος των αγώνων θα αποκτήσει την παρρησία να πει: «Τον αγώνα τον καλό αγωνίστηκα, τον δρόμο τελείωσα, την πίστη τήρησα· στο εξής με περιμένει ο στέφανος της δικαιοσύνης, τον οποίο θα μου αποδώσει ο Κύριος εκείνη την ημέρα, ο δίκαιος κριτής». Και είθε όλοι μας να πούμε το ίδιο, και να στολιστούμε με τον στέφανο της δικαιοσύνης, και να εισέλθουμε στη βασιλεία των ουρανών, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.