Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 11:16

Θα με αποκαλέσουν φυγόπατρι; Πόσο ταπεινά σκέφτονται για εμάς αυτοί οι πραγματικά υβριστές και μισόξενοι! Διότι, υπάρχει άραγε για μένα, ω άνθρωποι, κάποια πατρίδα περιορισμένη, για εμένα στον οποίο κάθε τόπος είναι πατρίδα, και ταυτόχρονα καμία; Εσύ όμως δεν είσαι ξένος και παρεπίδημος; Δεν επαινώ την προσήλωσή σου στην επίγεια κατοικία, εάν έχεις τέτοιο φρόνημα, μήπως και εκπέσεις από την αληθινή πατρίδα, στην οποία πρέπει να εναποθέτουμε το πολίτευμά μας. Δεν θα μας ονειδίσεις όμως για τα γηρατειά και την ασθενική μας κατάσταση; Δεν οφείλονται όλα αυτά αποκλειστικά στην ύλη και στη φύση, για να μάθεις και κάτι από τα απόρρητά μου· αλλά υπάρχει και ένα μέρος που το κατανάλωσε ο λογισμός, για να καυχηθώ και λίγο.

Από τα έργα τους, όπως ακριβώς είπε ο Χριστός. Γι' αυτό αναγκάζεται να παραθέσει παράλληλα τα δικά του κατορθώματα και τη δική τους κακία, ώστε από τη σύγκριση να αποκαλυφθούν οι νόθοι. Και καθώς πρόκειται πάλι να υπεισέλθει σε εγκώμια για τον εαυτό του, κατηγορεί πρώτα εκείνους, για να δείξει ότι η ενέργειά του είναι αναγκαία, ώστε να μην τον κατηγορήσει κανείς ότι μιλάει για τον εαυτό του, και λέει: «Πάλι λέω». Διότι ήδη χρησιμοποίησε εκτενή προδιόρθωση: Όμως δεν αρκούμαι στα όσα ειπώθηκαν, αλλά και πάλι λέω, ας μην με θεωρήσει κανείς άφρονα. Διότι αυτό ακριβώς ήταν δικό τους έργο, το να καυχώνται χωρίς να υπάρχει αιτία. Εσύ, όμως, πρόσεξε ότι, όσες φορές πρόκειται να προχωρήσει στους δικούς του επαίνους, κάνει πάντοτε προανάκρουσμα.

ΟΜΙΛΙΑ ΚΕ΄. Σε ό,τι δε τολμά κανείς, εν αφροσύνη το λέω, τολμώ κι εγώ. Α΄. Δες τον πάλι να διστάζει, να απολογείται και να προλαμβάνει με διορθώσεις· αν και έχει ήδη πει πολλά τέτοια: «Μακάρι να με ανεχόσασταν λίγο στην αφροσύνη μου»· και πάλι: «Ας μη με θεωρήσει κανείς άφρονα· ειδάλλως, δεχθείτε με έστω και ως άφρονα»· «Αυτό που λαλώ, δεν το λαλώ κατά Κύριον, αλλ' ως εν αφροσύνη»· «Επειδή πολλοί καυχώνται κατά σάρκα, θα καυχηθώ κι εγώ»· και εδώ πάλι: «Σε ό,τι δε τολμά κανείς, εν αφροσύνη το λέω, τολμώ κι εγώ». Αποκαλεί τόλμη και αφροσύνη το να λέει κάποιος κάτι σπουδαίο για τον εαυτό του, και μάλιστα ενώ υπάρχει ανάγκη, παιδαγωγώντας μας με το παραπάνω να αποφεύγουμε κάτι τέτοιο. Διότι, αν, αφού πράξουμε τα πάντα, πρέπει να αποκαλούμε τους εαυτούς μας αχρείους, όταν δεν υπάρχει καμία κατεπείγουσα αιτία, ποιας συγγνώμης θα ήταν άξιος κάποιος που υπερηφανεύεται και κομπάζει; Γι' αυτό και ο Φαρισαίος έπαθε όσα έπαθε, και υπέστη ναυάγιο μέσα στο λιμάνι, επειδή προσέκρουσε σε αυτόν τον σκόπελο.

Ομιλία 27η. «Έγινα άφρων καυχώμενος· εσείς με εξαναγκάσατε. Διότι εγώ όφειλα να συνιστώμαι από εσάς». Αφού ολοκλήρωσε τον λόγο σχετικά με τα δικά του εγκώμια, δεν σταμάτησε σε αυτό το σημείο, αλλά απολογείται και πάλι, και ζητά συγγνώμη για όσα ειπώθηκαν, λέγοντας ότι το πράγμα ήταν προϊόν ανάγκης και όχι δικής του προαιρέσεως. Και όμως, παρόλο που υπήρχε ανάγκη, αποκαλεί τον εαυτό του άφρονα. Όταν, λοιπόν, ξεκινούσε, έλεγε: «Να με δεχθείτε ως άφρονα» και «Ως εν αφροσύνη»· τώρα όμως, αφαιρώντας το «ως», ονομάζει τον εαυτό του άφρονα. Διότι, αφού μέσα από τα λόγια του προετοίμασε αυτό που ήθελε, με θάρρος πλέον και χωρίς δισταγμό αναλαμβάνει ένα τέτοιο ελάττωμα, διδάσκοντας τους πάντες να μην εγκωμιάζουν ποτέ τον εαυτό τους όταν δεν υπάρχει ανάγκη, αφού, ακόμη και όταν υπήρχε πραγματική αιτία, ο Παύλος ονόμασε τον εαυτό του άφρονα. Έπειτα, αποδίδει εξ ολοκλήρου την αιτία για όσα είπε, όχι στους ψευδαποστόλους, αλλά στους μαθητές του. «Διότι εσείς», λέει, «με εξαναγκάσατε». Επειδή, εάν εκείνοι καυχώνταν χωρίς να το κάνουν αυτό για να σας παραπλανήσουν και να σας οδηγήσουν στην απώλεια, δεν θα είχα παρακινηθεί να καταβιβάσω τον εαυτό μου σε τέτοιου είδους λόγους· επειδή, όμως, διέφθειραν ολόκληρη την Εκκλησία, αποβλέποντας στο δικό σας συμφέρον, αναγκάστηκα να γίνω άφρων.

δʹ. Και πρόσεξε τη σύνεση του Παύλου· αφού είπε: «Μακάρι να με ανεχόσασταν λίγο στην αφροσύνη μου· αλλά και με ανέχεστε· διότι τρέφω για εσάς ζήλο Θεού», δεν προχώρησε αμέσως στη διήγηση των εγκωμίων, αλλά, παρεμβάλλοντας πάλι ενδιάμεσα κάποια λόγια, λέγει κάπως έτσι: «Πάλι λέγω, ας μη με θεωρήσει κανείς ότι είμαι άφρων· ειδάλλως, δεχθείτε με έστω και ως άφρονα». Και ούτε έτσι άρχισε τη διήγηση, αλλά πάλι συνεχίζει και λέγει: «Αυτό που λέγω, δεν το λέγω κατά Κύριον, αλλά σαν σε κατάσταση αφροσύνης, με αυτήν την πεποίθηση της καυχήσεως». Και ούτε μετά από αυτά τα λόγια τόλμησε να προχωρήσει, αλλά πάλι, ενώ ξεκίνησε, συγκρατείται και λέγει: «Επειδή πολλοί καυχώνται κατά σάρκα, θα καυχηθώ και εγώ· διότι με ευχαρίστηση ανέχεστε τους άφρονες, εφόσον εσείς είστε φρόνιμοι». Έπειτα πάλι οπισθοχωρεί και διστάζει, και αφού είπε κάποια άλλα, πάλι προσθέτει: «Σε ό,τι τυχόν τολμά κανείς, με αφροσύνη το λέγω, τολμώ και εγώ». Και τότε μόλις, μετά από τόσες προκαταρκτικές διευκρινίσεις, αποτόλμησε τη διήγηση των εγκωμίων.

Και όπως ακριβώς ένα άλογο που πρόκειται να υπερπηδήσει έναν απότομο γκρεμό, ορμά μεν σαν να ετοιμάζεται να τον περάσει, αλλά βλέποντας το βάθος μουδιάζει και οπισθοχωρεί, έπειτα αισθανόμενο τον αναβάτη να το πιέζει πιο σφοδρά, επιχειρεί και πάλι, και παθαίνει ακριβώς το ίδιο, και φανερώνοντας την πίεση και τη βία που υφίσταται, στέκεται για πολλή ώρα χρεμετίζοντας στο χείλος του φαραγγιού, για να πάρει θάρρος και να το αποτολμήσει· έτσι και ο μακάριος Παύλος, σαν να επρόκειτο να ριχτεί σε κάποιον γκρεμό, δηλαδή στη διήγηση των δικών του εγκωμίων, και μία και δύο και τρεις και πολλές φορές διστάζει λέγοντας τα εξής: «Μακάρι να ανεχόσασταν για λίγο την αφροσύνη μου». Και πάλι: «Ας μη με θεωρήσει κανείς άφρονα· ειδάλλως, δεχθείτε με έστω και ως άφρονα». Και: «Αυτό που λέω, δεν το λέω σύμφωνα με το θέλημα του Κυρίου, αλλά σαν σε κατάσταση αφροσύνης, σε τούτη την υπόθεση της καυχήσεως». Και πάλι: «Επειδή πολλοί καυχώνται κατά σάρκα, θα καυχηθώ κι εγώ· διότι με ευχαρίστηση ανέχεστε τους άφρονες, αφού είστε φρόνιμοι». Και πάλι: «Σε ό,τι κι αν τολμά κανείς, με αφροσύνη το λέω, τολμώ κι εγώ». Και αφού αποκάλεσε τον εαυτό του χιλιάδες φορές άφρονα και ανόητο, τότε με δυσκολία τόλμησε να προχωρήσει στους επαίνους για τον εαυτό του: «Εβραίοι είναι; Κι εγώ. Ισραηλίτες είναι; Κι εγώ. Σπέρμα του Αβραάμ είναι; Κι εγώ. Διάκονοι του Χριστού είναι; Κι εγώ».

Διότι υπάρχει, λέει, αλήθεια μέσα μου. «Ότι η καύχηση αυτή δεν θα μου εμποδιστεί στις περιοχές της Αχαΐας. Γιατί; Επειδή δεν σας αγαπώ; Ο Θεός το γνωρίζει. Και εκείνο που κάνω, θα συνεχίσω να το κάνω.» Και ονομάζει αυτό το πράγμα καύχηση. «Για να αποκόψω την αφορμή από εκείνους που ζητούν αφορμή· ώστε σε εκείνο για το οποίο καυχώνται, να βρεθούν όπως ακριβώς και εμείς.» Διότι, επειδή εκείνοι αυτό ακριβώς επιδίωκαν, να βρουν δηλαδή κάποια λαβή εναντίον του ως δήθεν φιλοχρήματου, φρόντιζε και αυτός να την αναιρέσει. «Διότι οι τέτοιοι είναι ψευδαπόστολοι, εργάτες δόλιοι, που μετασχηματίζονται σε αποστόλους του Χριστού. Και δεν είναι παράδοξο· διότι και ο ίδιος ο σατανάς μετασχηματίζεται σε άγγελο φωτός.» Γι' αυτό, λέει, τους ονομάζω ψευδαποστόλους, επειδή υποκρίνονται όλα αυτά τα πράγματα, προκειμένου να εξαπατήσουν. Διότι, επειδή γνωρίζουν ότι διαφορετικά δεν θα γίνονταν ευπρόσδεκτοι, λαμβάνουν το προσωπείο της αλήθειας, για να υποδυθούν τον ρόλο της πλάνης, και ισχυρίζονται ότι δεν λαμβάνουν χρήματα, για να λάβουν περισσότερα. «Δεν είναι λοιπόν σπουδαίο, εάν και οι διάκονοί του μετασχηματίζονται.» Άγγελο φωτός εννοεί τον άγγελο που έχει παρρησία. Διότι υπάρχουν και οι άγγελοι του σκότους, αυτοί του διαβόλου. «Ως διάκονοι δικαιοσύνης, των οποίων το τέλος θα είναι σύμφωνα με τα έργα τους.» Όπως είμαστε εμείς, λέει, που κηρύττουμε το Ευαγγέλιο. «Πάλι λέω (ας μη με θεωρήσει κανείς ότι είμαι άφρων).» Διότι ήδη έχει προλάβει να το διορθώσει. «Ειδάλλως, δεχθείτε με έστω και ως άφρονα.»

Διότι αυτό ήταν δικό τους γνώρισμα, το να καυχώνται χωρίς να υπάρχει αιτία. «Για να καυχηθώ κι εγώ λίγο. Αυτό που λέω, δεν το λέω κατά Κύριον, αλλά σαν σε αφροσύνη». Πάλι, με την προσθήκη του «λίγο», ελαφρύνει το βάρος. «Σε αυτή την υπόσταση της καυχήσεως». Δες πώς το να καυχάται κανείς δεν είναι κατά Κύριον. Διότι, «όταν τα κάνετε όλα», λέει, «να λέτε ότι είμαστε δούλοι αχρείοι». «Επειδή πολλοί καυχώνται κατά σάρκα, θα καυχηθώ κι εγώ».