Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 11:18

βʹ. Και πρόσεξε, αφού είπε τόσα προηγουμένως, πάλι προβάλλει και άλλες απολογίες, προσθέτοντας τα εξής και λέγοντας: «Επειδή πολλοί καυχώνται κατά σάρκα, θα καυχηθώ και εγώ». Τι σημαίνει το «Κατά σάρκα»; Από τα εξωτερικά γνωρίσματα, από την ευγενική καταγωγή, από τον πλούτο, από τη σοφία, από το να έχει κανείς περιτομή και Εβραίους προγόνους, από τη δόξα των πολλών ανθρώπων. Και δες τη σύνεσή του· παραθέτει εκείνα τα οποία δεν προσδίδουν καμία πραγματική αξία, και επομένως αποτελούν αφροσύνη. Διότι, εάν το να καυχάται κανείς για τα πραγματικά αγαθά είναι αφροσύνη, πολύ περισσότερο ισχύει αυτό για εκείνα που δεν είναι τίποτα. Και αυτό είναι εκείνο το οποίο αποκαλεί «όχι κατά Κύριον». Διότι δεν υπάρχει κανένα όφελος στο να είναι κανείς Εβραίος, και σε όλα τα παρόμοια. Μην νομίσετε, λοιπόν, ότι τα παραθέτω αυτά ως αρετή· αλλά, επειδή εκείνοι καυχώνται, αναγκάζομαι και εγώ να προβώ στη σύγκριση με βάση αυτά· πράγμα που κάνει και αλλού, λέγοντας: «Εάν κάποιος νομίζει ότι μπορεί να έχει εμπιστοσύνη στη σάρκα, εγώ περισσότερο».

ΟΜΙΛΙΑ ΚΕ΄. Σε ό,τι δε τολμά κανείς, εν αφροσύνη το λέω, τολμώ κι εγώ. Α΄. Δες τον πάλι να διστάζει, να απολογείται και να προλαμβάνει με διορθώσεις· αν και έχει ήδη πει πολλά τέτοια: «Μακάρι να με ανεχόσασταν λίγο στην αφροσύνη μου»· και πάλι: «Ας μη με θεωρήσει κανείς άφρονα· ειδάλλως, δεχθείτε με έστω και ως άφρονα»· «Αυτό που λαλώ, δεν το λαλώ κατά Κύριον, αλλ' ως εν αφροσύνη»· «Επειδή πολλοί καυχώνται κατά σάρκα, θα καυχηθώ κι εγώ»· και εδώ πάλι: «Σε ό,τι δε τολμά κανείς, εν αφροσύνη το λέω, τολμώ κι εγώ». Αποκαλεί τόλμη και αφροσύνη το να λέει κάποιος κάτι σπουδαίο για τον εαυτό του, και μάλιστα ενώ υπάρχει ανάγκη, παιδαγωγώντας μας με το παραπάνω να αποφεύγουμε κάτι τέτοιο. Διότι, αν, αφού πράξουμε τα πάντα, πρέπει να αποκαλούμε τους εαυτούς μας αχρείους, όταν δεν υπάρχει καμία κατεπείγουσα αιτία, ποιας συγγνώμης θα ήταν άξιος κάποιος που υπερηφανεύεται και κομπάζει; Γι' αυτό και ο Φαρισαίος έπαθε όσα έπαθε, και υπέστη ναυάγιο μέσα στο λιμάνι, επειδή προσέκρουσε σε αυτόν τον σκόπελο.

δʹ. Και πρόσεξε τη σύνεση του Παύλου· αφού είπε: «Μακάρι να με ανεχόσασταν λίγο στην αφροσύνη μου· αλλά και με ανέχεστε· διότι τρέφω για εσάς ζήλο Θεού», δεν προχώρησε αμέσως στη διήγηση των εγκωμίων, αλλά, παρεμβάλλοντας πάλι ενδιάμεσα κάποια λόγια, λέγει κάπως έτσι: «Πάλι λέγω, ας μη με θεωρήσει κανείς ότι είμαι άφρων· ειδάλλως, δεχθείτε με έστω και ως άφρονα». Και ούτε έτσι άρχισε τη διήγηση, αλλά πάλι συνεχίζει και λέγει: «Αυτό που λέγω, δεν το λέγω κατά Κύριον, αλλά σαν σε κατάσταση αφροσύνης, με αυτήν την πεποίθηση της καυχήσεως». Και ούτε μετά από αυτά τα λόγια τόλμησε να προχωρήσει, αλλά πάλι, ενώ ξεκίνησε, συγκρατείται και λέγει: «Επειδή πολλοί καυχώνται κατά σάρκα, θα καυχηθώ και εγώ· διότι με ευχαρίστηση ανέχεστε τους άφρονες, εφόσον εσείς είστε φρόνιμοι». Έπειτα πάλι οπισθοχωρεί και διστάζει, και αφού είπε κάποια άλλα, πάλι προσθέτει: «Σε ό,τι τυχόν τολμά κανείς, με αφροσύνη το λέγω, τολμώ και εγώ». Και τότε μόλις, μετά από τόσες προκαταρκτικές διευκρινίσεις, αποτόλμησε τη διήγηση των εγκωμίων.

Και όπως ακριβώς ένα άλογο που πρόκειται να υπερπηδήσει έναν απότομο γκρεμό, ορμά μεν σαν να ετοιμάζεται να τον περάσει, αλλά βλέποντας το βάθος μουδιάζει και οπισθοχωρεί, έπειτα αισθανόμενο τον αναβάτη να το πιέζει πιο σφοδρά, επιχειρεί και πάλι, και παθαίνει ακριβώς το ίδιο, και φανερώνοντας την πίεση και τη βία που υφίσταται, στέκεται για πολλή ώρα χρεμετίζοντας στο χείλος του φαραγγιού, για να πάρει θάρρος και να το αποτολμήσει· έτσι και ο μακάριος Παύλος, σαν να επρόκειτο να ριχτεί σε κάποιον γκρεμό, δηλαδή στη διήγηση των δικών του εγκωμίων, και μία και δύο και τρεις και πολλές φορές διστάζει λέγοντας τα εξής: «Μακάρι να ανεχόσασταν για λίγο την αφροσύνη μου». Και πάλι: «Ας μη με θεωρήσει κανείς άφρονα· ειδάλλως, δεχθείτε με έστω και ως άφρονα». Και: «Αυτό που λέω, δεν το λέω σύμφωνα με το θέλημα του Κυρίου, αλλά σαν σε κατάσταση αφροσύνης, σε τούτη την υπόθεση της καυχήσεως». Και πάλι: «Επειδή πολλοί καυχώνται κατά σάρκα, θα καυχηθώ κι εγώ· διότι με ευχαρίστηση ανέχεστε τους άφρονες, αφού είστε φρόνιμοι». Και πάλι: «Σε ό,τι κι αν τολμά κανείς, με αφροσύνη το λέω, τολμώ κι εγώ». Και αφού αποκάλεσε τον εαυτό του χιλιάδες φορές άφρονα και ανόητο, τότε με δυσκολία τόλμησε να προχωρήσει στους επαίνους για τον εαυτό του: «Εβραίοι είναι; Κι εγώ. Ισραηλίτες είναι; Κι εγώ. Σπέρμα του Αβραάμ είναι; Κι εγώ. Διάκονοι του Χριστού είναι; Κι εγώ».

Διότι αυτό ήταν δικό τους γνώρισμα, το να καυχώνται χωρίς να υπάρχει αιτία. «Για να καυχηθώ κι εγώ λίγο. Αυτό που λέω, δεν το λέω κατά Κύριον, αλλά σαν σε αφροσύνη». Πάλι, με την προσθήκη του «λίγο», ελαφρύνει το βάρος. «Σε αυτή την υπόσταση της καυχήσεως». Δες πώς το να καυχάται κανείς δεν είναι κατά Κύριον. Διότι, «όταν τα κάνετε όλα», λέει, «να λέτε ότι είμαστε δούλοι αχρείοι». «Επειδή πολλοί καυχώνται κατά σάρκα, θα καυχηθώ κι εγώ».