Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 11:21

Διότι ποιος είναι ανώτερος, εκείνος που παρακάθεται στο δείπνο ή εκείνος που διακονεί; Δεν είναι εκείνος που παρακάθεται; Εγώ όμως βρίσκομαι ανάμεσά σας ως εκείνος που διακονεί. ΠΡΑΞΕΙΣ. Στέλνοντας δε ανθρώπους από τη Μίλητο στην Έφεσο, κάλεσε τους πρεσβυτέρους της Εκκλησίας. Και όταν προσήλθαν σε αυτόν, τους είπε: Εσείς γνωρίζετε καλά, από την πρώτη ημέρα που έφτασα στην Ασία, πώς πέρασα όλο τον χρόνο μαζί σας, δουλεύοντας στον Κύριο με κάθε ταπεινοφροσύνη, και με πολλά δάκρυα και δοκιμασίες, που μου συνέβησαν από τις επιβουλές των Ιουδαίων. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β΄. Διότι με ευχαρίστηση ανέχεστε τους άφρονες, αφού εσείς είστε φρόνιμοι. Ανέχεστε δηλαδή, αν κάποιος σας υποδουλώνει, αν κάποιος σας καταβροχθίζει, αν κάποιος σας εκμεταλλεύεται, αν κάποιος υπερηφανεύεται, αν κάποιος σας χτυπά στο πρόσωπο. Προς ντροπή μου το λέω, σαν να φανήκαμε εμείς αδύναμοι στο ζήτημα αυτό.

Διότι ούτε η δουλεία σας έχει μέτρο, ούτε οι αφέντες σας είναι ήμεροι, αλλά είναι φορτικοί και επαχθείς. «Εάν κάποιος σας χτυπά στο πρόσωπο». Είδες πάλι την κλιμάκωση της τυραννίας; Και τα έλεγε αυτά, όχι επειδή πράγματι δέχονταν χτυπήματα στο πρόσωπο, αλλά επειδή τους περιφρονούσαν και τους ατίμαζαν· γι' αυτό πρόσθεσε: «Προς ατιμίαν το λέω». Διότι δεν υποφέρετε λιγότερο από αυτούς που χτυπιούνται στο πρόσωπο. Τι λοιπόν θα μπορούσε να είναι σκληρότερο από αυτό; Και ποια δεσποτεία είναι πιο πικρή από αυτήν, όταν, αφού σας αφαίρεσαν και τα χρήματα και την ελευθερία και την τιμή, ούτε έτσι δεν γίνονται ήμεροι, ούτε σας αφήνουν να παραμείνετε έστω στην τάξη των δούλων, αλλά σας μεταχειρίζονται με τρόπο πιο υβριστικό και από τον κάθε αργυρώνητο δούλο; «Σαν να φανήκαμε εμείς αδύναμοι».

ΟΜΙΛΙΑ ΚΕ΄. Σε ό,τι δε τολμά κανείς, εν αφροσύνη το λέω, τολμώ κι εγώ. Α΄. Δες τον πάλι να διστάζει, να απολογείται και να προλαμβάνει με διορθώσεις· αν και έχει ήδη πει πολλά τέτοια: «Μακάρι να με ανεχόσασταν λίγο στην αφροσύνη μου»· και πάλι: «Ας μη με θεωρήσει κανείς άφρονα· ειδάλλως, δεχθείτε με έστω και ως άφρονα»· «Αυτό που λαλώ, δεν το λαλώ κατά Κύριον, αλλ' ως εν αφροσύνη»· «Επειδή πολλοί καυχώνται κατά σάρκα, θα καυχηθώ κι εγώ»· και εδώ πάλι: «Σε ό,τι δε τολμά κανείς, εν αφροσύνη το λέω, τολμώ κι εγώ». Αποκαλεί τόλμη και αφροσύνη το να λέει κάποιος κάτι σπουδαίο για τον εαυτό του, και μάλιστα ενώ υπάρχει ανάγκη, παιδαγωγώντας μας με το παραπάνω να αποφεύγουμε κάτι τέτοιο. Διότι, αν, αφού πράξουμε τα πάντα, πρέπει να αποκαλούμε τους εαυτούς μας αχρείους, όταν δεν υπάρχει καμία κατεπείγουσα αιτία, ποιας συγγνώμης θα ήταν άξιος κάποιος που υπερηφανεύεται και κομπάζει; Γι' αυτό και ο Φαρισαίος έπαθε όσα έπαθε, και υπέστη ναυάγιο μέσα στο λιμάνι, επειδή προσέκρουσε σε αυτόν τον σκόπελο.

δʹ. Και πρόσεξε τη σύνεση του Παύλου· αφού είπε: «Μακάρι να με ανεχόσασταν λίγο στην αφροσύνη μου· αλλά και με ανέχεστε· διότι τρέφω για εσάς ζήλο Θεού», δεν προχώρησε αμέσως στη διήγηση των εγκωμίων, αλλά, παρεμβάλλοντας πάλι ενδιάμεσα κάποια λόγια, λέγει κάπως έτσι: «Πάλι λέγω, ας μη με θεωρήσει κανείς ότι είμαι άφρων· ειδάλλως, δεχθείτε με έστω και ως άφρονα». Και ούτε έτσι άρχισε τη διήγηση, αλλά πάλι συνεχίζει και λέγει: «Αυτό που λέγω, δεν το λέγω κατά Κύριον, αλλά σαν σε κατάσταση αφροσύνης, με αυτήν την πεποίθηση της καυχήσεως». Και ούτε μετά από αυτά τα λόγια τόλμησε να προχωρήσει, αλλά πάλι, ενώ ξεκίνησε, συγκρατείται και λέγει: «Επειδή πολλοί καυχώνται κατά σάρκα, θα καυχηθώ και εγώ· διότι με ευχαρίστηση ανέχεστε τους άφρονες, εφόσον εσείς είστε φρόνιμοι». Έπειτα πάλι οπισθοχωρεί και διστάζει, και αφού είπε κάποια άλλα, πάλι προσθέτει: «Σε ό,τι τυχόν τολμά κανείς, με αφροσύνη το λέγω, τολμώ και εγώ». Και τότε μόλις, μετά από τόσες προκαταρκτικές διευκρινίσεις, αποτόλμησε τη διήγηση των εγκωμίων.

Και όπως ακριβώς ένα άλογο που πρόκειται να υπερπηδήσει έναν απότομο γκρεμό, ορμά μεν σαν να ετοιμάζεται να τον περάσει, αλλά βλέποντας το βάθος μουδιάζει και οπισθοχωρεί, έπειτα αισθανόμενο τον αναβάτη να το πιέζει πιο σφοδρά, επιχειρεί και πάλι, και παθαίνει ακριβώς το ίδιο, και φανερώνοντας την πίεση και τη βία που υφίσταται, στέκεται για πολλή ώρα χρεμετίζοντας στο χείλος του φαραγγιού, για να πάρει θάρρος και να το αποτολμήσει· έτσι και ο μακάριος Παύλος, σαν να επρόκειτο να ριχτεί σε κάποιον γκρεμό, δηλαδή στη διήγηση των δικών του εγκωμίων, και μία και δύο και τρεις και πολλές φορές διστάζει λέγοντας τα εξής: «Μακάρι να ανεχόσασταν για λίγο την αφροσύνη μου». Και πάλι: «Ας μη με θεωρήσει κανείς άφρονα· ειδάλλως, δεχθείτε με έστω και ως άφρονα». Και: «Αυτό που λέω, δεν το λέω σύμφωνα με το θέλημα του Κυρίου, αλλά σαν σε κατάσταση αφροσύνης, σε τούτη την υπόθεση της καυχήσεως». Και πάλι: «Επειδή πολλοί καυχώνται κατά σάρκα, θα καυχηθώ κι εγώ· διότι με ευχαρίστηση ανέχεστε τους άφρονες, αφού είστε φρόνιμοι». Και πάλι: «Σε ό,τι κι αν τολμά κανείς, με αφροσύνη το λέω, τολμώ κι εγώ». Και αφού αποκάλεσε τον εαυτό του χιλιάδες φορές άφρονα και ανόητο, τότε με δυσκολία τόλμησε να προχωρήσει στους επαίνους για τον εαυτό του: «Εβραίοι είναι; Κι εγώ. Ισραηλίτες είναι; Κι εγώ. Σπέρμα του Αβραάμ είναι; Κι εγώ. Διάκονοι του Χριστού είναι; Κι εγώ».

Για να μη συμβεί λοιπόν και εδώ αυτό, πρόσεξε πόση προδιόρθωση χρησιμοποιεί όταν πρόκειται να καυχηθεί, διστάζοντας όχι μία, ούτε δύο, αλλά πολλές φορές. «Μακάρι να με ανεχόσασταν», λέει, «λιγάκι στην αφροσύνη μου»· και πάλι: «Αυτό που λέω, δεν το λέω κατά Κύριον, αλλά σαν σε αφροσύνη. Σε ό,τι όμως κάποιος τολμά, μιλώντας με αφροσύνη, τολμώ κι εγώ». Και αφού είπε τόσα, δεν αρκέστηκε ούτε σε αυτά, αλλά πάλι, ενώ επρόκειτο να προχωρήσει στα εγκώμια, κρύβει τον εαυτό του λέγοντας: «Γνωρίζω έναν άνθρωπο»· και πάλι: «Για τέτοιον άνθρωπο θα καυχηθώ, για τον εαυτό μου όμως δεν θα καυχηθώ»· και μετά από όλα αυτά: «Έγινα άφρων», λέει, «εσείς με αναγκάσατε». Ποιος λοιπόν είναι τόσο ανόητος και εντελώς αναίσθητος, ώστε βλέποντας εκείνον τον άγιο, παρότι υπήρχε τόσο μεγάλη ανάγκη, να διστάζει και να συστέλλεται να πει κάτι μεγάλο για τον εαυτό του, και σαν άλογο που κατευθύνεται προς τον γκρεμό να αναχαιτίζεται συνεχώς, αν και επρόκειτο να επιτελέσει τόσο μεγάλη πνευματική οικονομία, να μην αποφεύγει με κάθε τρόπο αυτήν την πράξη και να τη χρησιμοποιεί μόνο όταν τον αναγκάζει η περίσταση;

Ποιος λοιπόν θα μας απαλλάξει από την αδυσώπητη κόλαση, όταν ο Παύλος επέδειξε τόσο μεγάλο μέγεθος αρετής, αυτός που μοιραζόταν την ίδια με εμάς φύση, που υπόκειτο στα ίδια πάθη, που έζησε σε τόση δυσκολία των καιρών και ο οποίος σχεδόν κάθε μέρα συρόταν βιαίως, κατασπαραζόταν και διαπομπευόταν δημοσίως από εκείνους που πολεμούσαν το κήρυγμα; Και για να μην ακούτε από τα δικά μας χείλη τα κατορθώματα αυτού του μακάριου ανδρός και την ανδρεία που καθημερινά επιδείκνυε υπέρ του κηρύγματος της ευσέβειας, είναι αναγκαίο να ακούσετε τον ίδιο να λέει: «Σε ό,τι κι αν τολμά κάποιος, το λέω με αφροσύνη, τολμώ και εγώ».

«Διότι με ευχαρίστηση ανέχεστε τους άφρονες, αφού εσείς είστε συνετοί. Διότι ανέχεστε αν κάποιος σας υποδουλώνει, αν κάποιος σας καταβροχθίζει, αν κάποιος σας αποσπά, αν κάποιος υπεραίρεται, αν κάποιος σας χτυπά στο πρόσωπο.» Δηλαδή, από τα εξωτερικά γνωρίσματα, από την ευγενική καταγωγή, από τον πλούτο, από τη σοφία, από το γεγονός ότι έχουν περιτομή και Ιουδαίους προγόνους. «Προς ντροπή μου το λέω.» Όχι ότι χτυπιέστε, αλλά διότι στην όψη αυτών που χτυπιούνται δεν υποφέρετε λιγότερα. «Σαν να φανήκαμε εμείς αδύναμοι· σε ό,τι όμως κανείς τολμά, μιλώ με αφροσύνη, τολμώ και εγώ. Είναι Εβραίοι; Το ίδιο και εγώ. Είναι Ισραηλίτες; Το ίδιο και εγώ. Είναι σπέρμα του Αβραάμ; Το ίδιο και εγώ. Είναι διάκονοι του Χριστού; Μιλώ σαν παράφρων, εγώ είμαι ανώτερος. Σε κόπους περισσότερο, σε πληγές υπερβολικά, σε φυλακές περισσότερο, σε κινδύνους θανάτου πολλές φορές. Από τους Ιουδαίους πέντε φορές έλαβα σαράντα.» Μήπως δεν μπορούσαμε, λέει, και εμείς να σας κάνουμε τα ίδια; Αλλά δεν τα κάνουμε. Για ποιον λόγο, λοιπόν, τους ανέχεστε, σαν να μην μπορούμε εμείς να κάνουμε τα ίδια; Διότι αποτελεί σφάλμα για εσάς και μόνο το ότι ανέχεστε τους άφρονες. Αλλά το να ανέχεστε αυτούς που σας αρπάζουν, σας καταφρονούν και σας χτυπούν, δεν έχει καμία δικαιολογία. «Παρά ένα έλαβα.» Γιατί παρά ένα; Υπήρχε παλαιός νόμος ότι αυτός που δεχόταν περισσότερα από σαράντα χτυπήματα, θεωρούνταν ατιμασμένος μεταξύ τους.