Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 11:22

ΑΛΛΟ. «Δεν συνιστούμε και πάλι τους εαυτούς μας σε εσάς, αλλά σας δίνουμε αφορμή να καυχιέστε για εμάς, ώστε να έχετε να απαντήσετε σε αυτούς που καυχιούνται για το πρόσωπο και όχι για την καρδιά. Διότι, είτε βγήκαμε εκτός εαυτού, αυτό έγινε για τον Θεό, είτε σωφρονούμε, αυτό γίνεται για εσάς.» Ιδού πάλι ο Παύλος ονομάζει Θεό τον Χριστό, για τον οποίο και λέει ότι βγήκε εκτός εαυτού. Και το πώς βγήκε εκτός εαυτού, το διδάσκει ο ίδιος λέγοντας: «Σε εμένα όμως μακάρι να μη συμβεί ποτέ να καυχηθώ, παρά μόνο για τον σταυρό του Χριστού, μέσω του οποίου ο κόσμος έχει σταυρωθεί για εμένα και εγώ για τον κόσμο»· και πάλι σε άλλο σημείο: «Είναι Εβραίοι; Είμαι και εγώ. Είναι Ισραηλίτες; Είμαι και εγώ.» — «Εβραίος από Εβραίους, ως προς τον νόμο Φαρισαίος, ως προς τη δικαιοσύνη του νόμου υπήρξα άμεμπτος.»

Το ότι όλοι οι απόστολοι απορρίπτουν την πίστη του Εβίωνος και τη θεώρησαν ξένη προς τον χαρακτήρα του δικού τους κηρύγματος, είναι σε όλους φανερό. 25. Σχετικά δε με τον άγιο Παύλο, πόσα να πω για όσα λένε βλασφημώντας τον; Διότι, πρώτον, λένε ότι αυτός ήταν Έλληνας και από τα έθνη (εθνικός), και ότι έγινε προσήλυτος αργότερα. Πώς λοιπόν ο ίδιος λέει για τον εαυτό του ότι είναι «Εβραίος από Εβραίους, από το σπέρμα του Αβραάμ, από τη φυλή Βενιαμίν, Φαρισαίος σύμφωνα με τον νόμο, όντας υπερβολικά ζηλωτής των πατρικών μου παραδόσεων»· και σε άλλο σημείο λέει: «Είναι Ισραηλίτες; Είμαι και εγώ· είναι σπέρμα του Αβραάμ; Είμαι και εγώ», και αναφέρει: «περιτμημένος την όγδοη ημέρα και αναθρεμμένος στα πόδια του Γαμαλιήλ και Εβραίος από Εβραίους». Και, ω, τα φοβερά ουρλιαχτά των δεινών ερπετών και τα συρίγματα των δρακόντων και τα δηλητήρια της κενοφωνίας! Τίνος λοιπόν τη μαρτυρία θα δεχθώ; Του Εβίωνος και των οπαδών του ή του αγίου Πέτρου που λέει: «όπως σας έγραψε ο αδελφός μου Παύλος, πράγματα τα οποία είναι βαθιά και δυσερμήνευτα, τα οποία οι αμαθείς και αστήρικτοι διαστρεβλώνουν λόγω της δικής τους άγνοιας»; Και πάλι, ο άγιος Παύλος δίνει και αυτός μαρτυρία υπέρ εκείνων γύρω από τον Πέτρο, λέγοντας: «Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης και ο Κηφάς, οι οποίοι θεωρούνται ότι είναι στύλοι, έδωσαν σε εμένα και στον Βαρνάβα το δεξί χέρι της κοινωνίας».

Για τον λόγο αυτόν και ο Παύλος, παρότι διαπιστώνει τεράστια ανάγκη, εντούτοις διστάζει και συνεχώς υπενθυμίζει ότι κάτι τέτοιο αποτελεί γνώρισμα αφροσύνης. Και τότε λοιπόν το αποτολμά, προβάλλοντας ως απολογία την ανάγκη, και λέγει: «Είναι Εβραίοι; Κι εγώ».

Είναι Ισραηλίτες; Κι εγώ. Διότι δεν ήταν όλοι οι Εβραίοι Ισραηλίτες· επειδή και οι Αμμωνίτες και οι Μωαβίτες ήταν τέτοιοι. Γι' αυτό πρόσθεσε, διευκρινίζοντας την ευγενική καταγωγή, και λέει: Είναι σπέρμα του Αβραάμ; Κι εγώ. Είναι διάκονοι του Χριστού; Μιλώ σαν παράφρων, εγώ είμαι περισσότερο. Δεν αρκέστηκε στην προηγούμενη δικαιολογία, αλλά και στη συνέχεια τη χρησιμοποιεί πάλι: Μιλώ σαν παράφρων, εγώ είμαι περισσότερο. Εγώ είμαι ανώτερος και καλύτερός τους. Αν και είχε σαφείς τις αποδείξεις της υπεροχής του· αλλά παρ' όλα αυτά αποκαλεί την καύχηση αυτή παραφροσύνη. Και όμως, αν ήταν ψευδαπόστολοι, δεν έπρεπε να εισαγάγει την υπεροχή του μέσω σύγκρισης, αλλά να αναιρέσει εντελώς το γεγονός ότι εκείνοι ήταν διάκονοι. Βέβαια, το αναίρεσε αυτό λέγοντας: «Ψευδαπόστολοι, εργάτες δόλιοι, που μετασχηματίζονται σε αποστόλους του Χριστού»· τώρα όμως δεν ενεργεί με αυτόν τον τρόπο· διότι ο λόγος επρόκειτο να προχωρήσει σε εξέταση. Και κανείς δεν αποφαίνεται απλώς, όταν δεν προηγείται εξέταση, αλλά αφού πρώτα θέσει τη συγκριτική αναίρεση η οποία προκύπτει από τα ίδια τα πράγματα, αποδεικνύει ότι αυτή είναι πάρα πολύ ισχυρή. Εξάλλου, παραθέτει τη δική τους γνώμη και όχι δική του απόφανση, λέγοντας: «Είναι διάκονοι του Χριστού». Και λέγοντας, «εγώ περισσότερο», προχωρά τη σύγκριση και δείχνει πώς, όχι απλώς με το να εκφέρει άποψη, αλλά με το να προβάλλει την απόδειξη των ίδιων των έργων, διαφυλάσσει τον χαρακτήρα της αποστολικής του ιδιότητας. Και αφήνοντας κατά μέρος όλα τα σημεία, αρχίζει από τους πειρασμούς, λέγοντας τα εξής: «Με κόπους περισσότερους, με πληγές υπερβολικές».

Και όπως ακριβώς ένα άλογο που πρόκειται να υπερπηδήσει έναν απότομο γκρεμό, ορμά μεν σαν να ετοιμάζεται να τον περάσει, αλλά βλέποντας το βάθος μουδιάζει και οπισθοχωρεί, έπειτα αισθανόμενο τον αναβάτη να το πιέζει πιο σφοδρά, επιχειρεί και πάλι, και παθαίνει ακριβώς το ίδιο, και φανερώνοντας την πίεση και τη βία που υφίσταται, στέκεται για πολλή ώρα χρεμετίζοντας στο χείλος του φαραγγιού, για να πάρει θάρρος και να το αποτολμήσει· έτσι και ο μακάριος Παύλος, σαν να επρόκειτο να ριχτεί σε κάποιον γκρεμό, δηλαδή στη διήγηση των δικών του εγκωμίων, και μία και δύο και τρεις και πολλές φορές διστάζει λέγοντας τα εξής: «Μακάρι να ανεχόσασταν για λίγο την αφροσύνη μου». Και πάλι: «Ας μη με θεωρήσει κανείς άφρονα· ειδάλλως, δεχθείτε με έστω και ως άφρονα». Και: «Αυτό που λέω, δεν το λέω σύμφωνα με το θέλημα του Κυρίου, αλλά σαν σε κατάσταση αφροσύνης, σε τούτη την υπόθεση της καυχήσεως». Και πάλι: «Επειδή πολλοί καυχώνται κατά σάρκα, θα καυχηθώ κι εγώ· διότι με ευχαρίστηση ανέχεστε τους άφρονες, αφού είστε φρόνιμοι». Και πάλι: «Σε ό,τι κι αν τολμά κανείς, με αφροσύνη το λέω, τολμώ κι εγώ». Και αφού αποκάλεσε τον εαυτό του χιλιάδες φορές άφρονα και ανόητο, τότε με δυσκολία τόλμησε να προχωρήσει στους επαίνους για τον εαυτό του: «Εβραίοι είναι; Κι εγώ. Ισραηλίτες είναι; Κι εγώ. Σπέρμα του Αβραάμ είναι; Κι εγώ. Διάκονοι του Χριστού είναι; Κι εγώ».

Από αυτόν τον μεγάλο υπάρχει άλλος μεγαλύτερος, ο οποίος δεν έχει ακόμη πιστέψει, δεν έχει ακόμη αναδειχθεί για να κηρύξει. Δεν έχει ακόμη χειροτονηθεί στην αποστολική διακονία, δεν του έχω εμφανιστεί ακόμη ενώ διώκει, αλλά εξακολουθεί να βρίσκεται στην κατάσταση του διώκτη. Διότι σε σχέση με εκείνους που έχουν ήδη αναδειχθεί ο Ιωάννης είναι πράγματι μεγαλύτερος, σε σχέση όμως με εκείνον που πρόκειται να αναδειχθεί, είναι ελάχιστος· διότι ο μικρότερος εδώ είναι μεγαλύτερός του στη βασιλεία, και όποιος μέλλει να είναι μεγαλύτερος ανάμεσά σας, ας είναι διάκονος και έσχατος όλων σας. Ας δούμε, λοιπόν, ποιος είναι ο ελάχιστος και έσχατος όλων, για να γνωρίσουμε και τον μεγαλύτερο, επειδή η ιδιότητα του εσχάτου είναι, τρόπον τινά, δηλωτική του μεγαλύτερου. Τι λέει λοιπόν ο Απόστολος; «Και σε εμένα, τον ελαχιστότερο από όλους τους αγίους, δόθηκε η χάρη αυτή», και, «έσχατο από όλους, σαν σε έκτρωμα, εμφανίστηκε και σε εμένα». Εάν, λοιπόν, αυτός αποδείχθηκε έσχατος και ελάχιστος όλων, είναι φανερό ότι είναι μεγαλύτερος όλων, επειδή έτσι αποφάνθηκε ο Κύριος. Και δεν είναι μεγαλύτερος μόνο από τον Ιωάννη, αλλά και από όλους τους αγίους. «Εβραίοι είναι; Και εγώ. Σπέρμα του Αβραάμ είναι; Και εγώ. Διάκονοι του Χριστού είναι; Εγώ περισσότερο». Τι είναι πιο φανερό από αυτό; Και όσον αφορά τους Εβραίους και τους Ισραηλίτες, επειδή ήταν ιδιότητες ελάχιστες, αποσιώπησε το «περισσότερο», για να μην πει κανείς ότι είναι μεγαλύτερος από εκείνους, αλλά ίσος με τούτους· στο πιο τιμητικό, όμως, από όλα, πρόσθεσε το μεγαλύτερο, για να καταστήσει το ζήτημα αναμφίβολο.

«Και υιός της δούλης σου». Δηλαδή, από παλιά και εκ προγόνων έχουμε αφιερωθεί στη δουλεία σου. Αυτό ακριβώς, ως μέγιστο κόσμημα, χρησιμοποίησε και ο Παύλος για τον Τιμόθεο λέγοντας: «Αναπολώντας την ανυπόκριτη πίστη που υπάρχει σε σένα, η οποία κατοίκησε πρώτα στη γιαγιά σου Λωίδα, και στη μητέρα σου Ευνίκη. Είμαι δε πεπεισμένος ότι κατοικεί και σε σένα, και ότι από βρέφος γνωρίζεις τα ιερά γράμματα». Και πάλι, μιλώντας για τον εαυτό του λέει: «Εβραίος από Εβραίους». Και πάλι: «Είναι Εβραίοι; Είμαι κι εγώ. Είναι Ισραηλίτες; Είμαι κι εγώ». Διότι διέθεταν κάτι παραπάνω από τους προσήλυτους όσοι είχαν αυτήν την ιδιότητα εκ προγόνων και από παλιά. Γι' αυτό τον λόγο λέει και αυτός: «Και υιός της δούλης σου».

Παρατήρησε τη φιλόθεη ψυχή· δεν ονομάζει την πράξη αυτή μόνο τόλμη, αλλά και αφροσύνη· διδάσκοντάς μας να μην επιδεικνύουμε τα έργα μας χωρίς λόγο και χωρίς καμία ανάγκη να μας πιέζει, αν τυχόν κάποιοι από εμάς βρεθούν να έχουν επιτελέσει κάποιο αγαθό. «Εβραίοι είναι; Κι εγώ. Ισραηλίτες είναι; Κι εγώ. Σπέρμα του Αβραάμ είναι; Κι εγώ». Για αυτά, λέει, υπερηφανεύονται; Ας μην νομίζουν ότι υστερούμε· διότι κι εμείς συμμετέχουμε στα ίδια. Έπειτα πρόσθεσε: «Διάκονοι του Χριστού είναι; Μιλώ σαν παράφρων, εγώ είμαι περισσότερο». Παρατήρησε εδώ την αρετή της ψυχής τούτου του μακάριου· διότι, αφού πρώτα ονόμασε αυτό που έκανε τόλμη και αφροσύνη, μολονότι βρέθηκε σε τόσο μεγάλη ανάγκη, ούτε έτσι δεν αρκέστηκε στα όσα είπε, αλλά, όταν επρόκειτο να δείξει ότι τους ξεπερνά κατά πολύ, για να μη νομίσει κανείς ότι τα λέει αυτά από φιλαυτία, ονομάζει πάλι παραφροσύνη τα λόγια του, σαν να έλεγε σχεδόν: «Μήπως τάχα δεν γνωρίζω ότι κάνω κάτι που φαντάζει παράταιρο στους πολλούς και δεν αρμόζει σε μένα; Αλλά η πολλή ανάγκη, που με ώθησε σε αυτό, με εξαναγκάζει· γι' αυτό συγχωρέστε με, λέει, που ξεστομίζω λόγια παραφροσύνης».

Εβραίοι είναι; Και εγώ. Ισραηλίτες είναι; Και εγώ. Σπέρμα του Αβραάμ είναι; Και εγώ. Για αυτά, λέει, υπερηφανεύονται; Ας μην νομίζουν ότι εμείς υστερούμε· διότι και εμείς στα ίδια μετέχουμε. Έπειτα πρόσθεσε: Διάκονοι του Χριστού είναι; Παραφρονώντας μιλώ, εγώ είμαι περισσότερο. Παρατήρησε εδώ την αρετή της ψυχής αυτού του μακαρίου. Διότι, επειδή ονόμασε τόλμη και αφροσύνη αυτό που έπραξε, μολονότι βρέθηκε σε τόσο μεγάλη ανάγκη, ούτε έτσι αρκέστηκε σε όσα είπε· αλλά, όταν επρόκειτο να παρουσιάσει τον εαυτό του να τους ξεπερνά κατά πολύ, για να μην νομίσει κανείς ότι τα λέει αυτά από φιλαυτία, ονομάζει και πάλι παραφροσύνη αυτό που λέει, σαν να λέει: Μήπως δεν γνωρίζω ότι κάνω κάτι που εκτίθεται στους πολλούς και δεν μου ταιριάζει; Αλλά η μεγάλη ανάγκη με ώθησε σε αυτό και με εξαναγκάζει· γι' αυτό, συγχωρήστε με, λέει, που ξεστομίζω λόγια παραφροσύνης. Ας μιμηθούμε τουλάχιστον τη σκιά του εμείς, που έχουμε πάνω μας τόσα φορτία αμαρτημάτων, και που πολλές φορές, όταν κατορθώνουμε κάτι μικρό, δεν ανεχόμαστε να το φυλάξουμε ούτε αυτό στα ταμεία της διάνοιάς μας, αλλά, προκειμένου να θηρεύσουμε τη δόξα των ανθρώπων, το επιδεικνύουμε και το προβάλλουμε φανερά, και εξαιτίας αυτής της άκαιρης φλυαρίας στερούμε από τους εαυτούς μας την αμοιβή του Θεού.

«Διότι με ευχαρίστηση ανέχεστε τους άφρονες, αφού εσείς είστε συνετοί. Διότι ανέχεστε αν κάποιος σας υποδουλώνει, αν κάποιος σας καταβροχθίζει, αν κάποιος σας αποσπά, αν κάποιος υπεραίρεται, αν κάποιος σας χτυπά στο πρόσωπο.» Δηλαδή, από τα εξωτερικά γνωρίσματα, από την ευγενική καταγωγή, από τον πλούτο, από τη σοφία, από το γεγονός ότι έχουν περιτομή και Ιουδαίους προγόνους. «Προς ντροπή μου το λέω.» Όχι ότι χτυπιέστε, αλλά διότι στην όψη αυτών που χτυπιούνται δεν υποφέρετε λιγότερα. «Σαν να φανήκαμε εμείς αδύναμοι· σε ό,τι όμως κανείς τολμά, μιλώ με αφροσύνη, τολμώ και εγώ. Είναι Εβραίοι; Το ίδιο και εγώ. Είναι Ισραηλίτες; Το ίδιο και εγώ. Είναι σπέρμα του Αβραάμ; Το ίδιο και εγώ. Είναι διάκονοι του Χριστού; Μιλώ σαν παράφρων, εγώ είμαι ανώτερος. Σε κόπους περισσότερο, σε πληγές υπερβολικά, σε φυλακές περισσότερο, σε κινδύνους θανάτου πολλές φορές. Από τους Ιουδαίους πέντε φορές έλαβα σαράντα.» Μήπως δεν μπορούσαμε, λέει, και εμείς να σας κάνουμε τα ίδια; Αλλά δεν τα κάνουμε. Για ποιον λόγο, λοιπόν, τους ανέχεστε, σαν να μην μπορούμε εμείς να κάνουμε τα ίδια; Διότι αποτελεί σφάλμα για εσάς και μόνο το ότι ανέχεστε τους άφρονες. Αλλά το να ανέχεστε αυτούς που σας αρπάζουν, σας καταφρονούν και σας χτυπούν, δεν έχει καμία δικαιολογία. «Παρά ένα έλαβα.» Γιατί παρά ένα; Υπήρχε παλαιός νόμος ότι αυτός που δεχόταν περισσότερα από σαράντα χτυπήματα, θεωρούνταν ατιμασμένος μεταξύ τους.