Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 11:32

Διότι τότε, όταν καταδιώκονταν, και οι υιοί των προφητών κρύβονταν μυστικά στα σπήλαια από τον Αβδιού. Ή ίσως σε αυτά μεν, επειδή είναι παλαιά, δεν έτυχε να εγκύψουν, όμως δεν διατηρούν καμία απολύτως ανάμνηση ούτε των όσων αναφέρονται στο Ευαγγέλιο; Διότι και οι μαθητές «εξαιτίας του φόβου των Ιουδαίων» αποσύρονταν κρυπτόμενοι, και ο Παύλος στη Δαμασκό, όταν αναζητούνταν από τον εθνάρχη, «καταβιβάστηκε από το τείχος μέσα σε κοφίνι και διέφυγε από τα χέρια εκείνου που τον αναζητούσε».

Και ταράχθηκε η ψυχή του, και η ψυχή του λαού του, όπως ακριβώς όταν στο δάσος ένα δέντρο σαλεύεται από τον άνεμο. Επομένως, ο Εφραΐμ, έχοντας εγκαταλείψει τον Σωτήρα Θεό των όλων, και θεωρώντας ως εντελώς ανάξια λόγου τη βοήθεια και την επικουρία Του, έκανε υπερασπιστή του τον ηγεμόνα της Δαμασκού και των Σύρων. Εξαιτίας αυτής της αιτίας, και πολύ δικαιολογημένα, προσέκρουσε στον Θεό. Η Δαμασκός λοιπόν, λέει, αφού λεηλατηθεί και ερημωθεί, και υποστεί τις συμφορές του πολέμου, δεν θα είναι πλέον οχυρό για να καταφύγει ο Εφραΐμ. Αλλά ούτε θα υπάρχει σε αυτήν βασιλεία. μολονότι θα μπορούσε να πει κάποιος ότι και μετά την άλωση βρέθηκαν κάποιοι να βασιλεύουν στη Δαμασκό. Το αναφέρει εξάλλου και ο Παύλος λέγοντας ότι «Στη Δαμασκό ο εθνάρχης του βασιλιά Αρέτα ζητούσε να τον πιάσει». Επομένως, ο προφητικός λόγος έχει μεγάλη έμφαση. Διότι λέει ότι δεν θα υπάρξει πλέον ισχυρή και επίσημη βασιλεία στη Δαμασκό, έστω και αν μετά από αυτά υπήρξαν κάποιοι τοπάρχες και περισσότερο φύλαρχοι, οι οποίοι δεν περιβάλλονταν τη λαμπρότητα της αληθινής βασιλείας.

Και την ανατροφή των παιδιών εισηγείται ο Παύλος· αλλά και στους γονείς πρέπει να υπακούουν, λέει, εν Κυρίω· και με τη νουθεσία του Κυρίου εισηγήθηκε και οι άνδρες να αγαπούν τις γυναίκες τους, αλλά κατά μίμηση του Χριστού που αγάπησε την Εκκλησία. Και στις γυναίκες να σέβονται τους άνδρες, αλλά σύμφωνα με τον τύπο της Εκκλησίας που σέβεται τον Χριστό· διότι δεν πρέπει να μισεί κανείς τους οικείους του, εφόσον μάλιστα είναι οικείοι στην πίστη. «Διότι, εάν κάποιος δεν προνοεί για τους δικούς του», λέει, «και μάλιστα για τους οικείους του, έχει αρνηθεί την πίστη». Με ένα λόγο, εφόσον ο προκείμενος σκοπός είναι να ακολουθούμε τον Χριστό, ό,τι είναι σύμφωνο με αυτόν πρέπει να το επιλέγουμε· ενώ ό,τι δεν είναι σύμφωνο πρέπει να το αποφεύγουμε. Διότι, εάν, ενώ ζούμε την εν σαρκί ζωή, είναι δυνατόν να διαφυλάττουμε τον σεβασμό προς τον Χριστό, δεν πρέπει να αποφεύγουμε την εν σώματι ζωή, αλλά να τη συντηρούμε, όπως έπραξε ο Παύλος, όταν κατέβηκε μέσα σε κοφίνι από ένα παράθυρο και διέφυγε από τα χέρια του Αρέτα, προκειμένου, ζώντας ακόμη, να κηρύττει τον Χριστό και να μην εμποδίσει το κήρυγμα με το να θανατωθεί πρόωρα· όπου όμως χρειαζόταν να περιφρονήσει και την ίδια του τη ζωή προκειμένου να ολοκληρώσει τον δρόμο του, έλεγε ότι δεν θεωρεί την ψυχή του πολύτιμη για τον εαυτό του· και έθετε τον Χριστό ως σκοπό και στα δύο, και στο να ζει και στο να πεθαίνει. «Διότι για εμένα», λέει, «το να ζω είναι ο Χριστός και το να πεθάνω είναι κέρδος». <Διότι ποιος από εσάς, θέλοντας να οικοδομήσει πύργο, κ.τ.λ.> (A f. 205, B f. 143) Ποια είναι η αφορμή που οδήγησε σε αυτά τα λόγια, είναι αναγκαίο να το αναφέρουμε.

Αλλά όπως ακριβώς οι Ιουδαίοι, επιστρέφοντας πάλι, ανοικοδόμησαν την Ιερουσαλήμ και γέμισαν τη χώρα με κατοίκους, με τον ίδιο τρόπο και η Δαμασκός, αφού υπέστη τότε όσα είχαν προρρηθεί από την προφητεία, ανοικοδομήθηκε και πάλι στα μεταγενέστερα χρόνια, ώστε να συσταθεί ξανά σε αυτήν βασίλειο. Αυτό μάλιστα διατηρήθηκε μέχρι τους αποστολικούς χρόνους· για παράδειγμα, ο Παύλος μνημονεύει βασιλιά της Δαμασκού γράφοντας τα εξής: «Στη Δαμασκό, ο εθνάρχης του βασιλιά Αρέτα φρουρούσε την πόλη των Δαμασκηνών για να με πιάσει, και μέσα από ένα παράθυρο με κατέβασαν με κοφίνι από το τείχος και ξέφυγα από τα χέρια του». Επομένως, το πρώτο μέρος των προφητειών θα το αναγάγουμε στους χρόνους των Ασσυρίων, κατά τους οποίους η Δαμασκός πολιορκήθηκε και για πρώτη και για δεύτερη φορά. Είναι δε πιθανό να έχει υποστεί τα ίδια και κατά τους περσικούς, καθώς και κατά τους μακεδονικούς χρόνους, από εκείνους που κατά καιρούς εξεγείρονταν και την πολιορκούσαν, εποχές κατά τις οποίες εκπληρωνόταν το λόγιο που έλεγε: «Ιδού, η Δαμασκός θα εξαλειφθεί από τις πόλεις και θα εγκαταλειφθεί σε ερείπια, για να γίνει τόπος καταλύσεως και αναπαύσεως ποιμνίων, και δεν θα υπάρχει εκείνος που θα τα διώχνει».

Και γράφοντας πάλι στους Γαλάτες, έλεγε: «Τόσα πολλά πάθατε μάταια; Αν βέβαια ήταν μάταια». Και διηγούμενος τα δικά του πάθη, έλεγε: «Με πολλή υπομονή, σε στενοχώρια, σε φυλακίσεις, σε κόπους, σε αγρυπνίες, σε πείνα, σε δίψα και γυμνότητα»· και πάλι: «Έλαβα σαράντα παρά μία μαστιγώσεις, τρεις φορές ραβδίστηκα, μία φορά λιθοβολήθηκα, ένα μερόνυχτο πέρασα στον βυθό, σε κινδύνους από ποταμούς, κινδύνους από ληστές, κινδύνους από το γένος μου, κινδύνους στις ερημιές»· και πάλι: «Η καθημερινή μου επιβάρυνση, η μέριμνα για όλες τις Εκκλησίες»· και πάλι: «Ο εθνάρχης του βασιλιά Αρέτα φρουρούσε την πόλη των Δαμασκηνών, θέλοντας να με συλλάβει, και μέσα από ένα παράθυρο του τείχους με κατέβασαν με κοφίνι και ξέφυγα από τα χέρια του»· και πάλι αλλού: «Λογιστήκαμε ως πρόβατα προορισμένα για σφαγή»· και σε άλλο σημείο πάλι: «Είθε να δώσει έλεος ο Κύριος στον οίκο του Ονησιφόρου, διότι δεν ντράπηκε για τα δεσμά μου, αλλά όταν βρέθηκε στη Ρώμη, με αναζήτησε με μεγάλη σπουδή και με βρήκε».

Επειδή, λοιπόν, νικιούνταν από τη διδασκαλία, στρέφονταν πλέον στον φόνο, πράγμα που αποτελούσε καθαρό σημάδι της νίκης του Παύλου. Όμως ο Χριστός δεν τον άφησε να πεθάνει, διαφυλάσσοντάς τον για το κήρυγμα· εντούτοις, ο ίδιος δεν αναφέρει τίποτα από αυτά τα κατορθώματα. Επομένως, όλα όσα λέει, δεν τα λέει από φιλοδοξία, ούτε για να θεωρηθεί ανώτερος από τους αποστόλους, ούτε επειδή πληγώνεται όταν τον εξευτελίζουν, αλλά επειδή φοβάται μήπως προκύψει από αυτό κάποια βλάβη στο κήρυγμα. Διότι αποκαλεί τον εαυτό του έκτρωμα, και πρώτο των αμαρτωλών, και έσχατο των αποστόλων, και ανάξιο μιας τέτοιας ονομασίας· και αυτά τα έλεγε αυτός που κοπίασε περισσότερο από όλους, πράγμα που αποτελεί το κατεξοχήν γνώρισμα της ταπεινοφροσύνης. Διότι εκείνος που δεν αναγνωρίζει κανένα καλό στον εαυτό του και μιλάει ταπεινά για τον εαυτό του, είναι απλώς ειλικρινής με ορθή κρίση, δεν είναι ταπεινόφρων· εκείνος όμως που, έχοντας λάβει τόσα στεφάνια, εκστομίζει τέτοια λόγια, αυτός είναι που γνωρίζει την αληθινή μετριοφροσύνη. Και συνεχίζει: «Και πάλι επέστρεψα στη Δαμασκό». Καίτοι πόσα πολλά είναι φυσικό να είχε κατορθώσει εκεί; Διότι για την πόλη αυτή αναφέρει ότι ο εθνάρχης του βασιλιά Αρέτα τη φρουρούσε ολόκληρη, επειδή ήθελε να συλλάβει και να παγιδεύσει αυτόν τον μακάριο άνδρα· γεγονός που αποτελούσε τη μεγαλύτερη απόδειξη ότι αυτός κατατρόπωνε σφοδρώς και κατά κράτος τους Ιουδαίους.

Διότι όχι μόνο αυτοί που πίστευαν ήταν απλοϊκοί, ούτε μόνο αυτός που μιλούσε ήταν απλοϊκός, ούτε μόνο ο τρόπος της διδασκαλίας ήταν γεμάτος απλοϊκότητα, ούτε μόνο το ίδιο το κήρυγμα ήταν ικανό να προκαλέσει ταραχή· διότι αυτό που κηρυσσόταν ήταν σταυρός και θάνατος· αλλά μαζί με αυτά υπήρχαν και άλλα εμπόδια, οι κίνδυνοι και οι επιβουλές και ο καθημερινός φόβος και οι καταδιώξεις. Διότι σε πολλά σημεία τους διωγμούς τους ονομάζει ασθένεια, όπως ακριβώς και αλλού λέει: «Την ασθένεια που υπήρχε στη σάρκα μου δεν την περιφρονήσατε»· και πάλι: «Αν πρέπει να καυχιέμαι, θα καυχηθώ για όσα αφορούν την ασθένειά μου». Ποια ασθένεια; «Ο εθνάρχης του βασιλιά Αρέτα φρουρούσε την πόλη των Δαμασκηνών, θέλοντας να με συλλάβει». Και πάλι: «Γι' αυτό ευαρεστούμαι στις ασθένειες». Έπειτα, εξηγώντας σε ποιες, πρόσθεσε: «Στις ύβρεις, στις ανάγκες και στις στενοχώριες».

Αυτός είναι ο αποστολικός χαρακτήρας· μέσα από αυτά υφαίνεται το Ευαγγέλιο. Ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου Ιησού γνωρίζει ότι δεν ψεύδομαι. Ο εθνάρχης του βασιλιά Αρέτα φρουρούσε την πόλη των Δαμασκηνών, θέλοντας να με συλλάβει. Γιατί άραγε εδώ παρέχει διαβεβαιώσεις και πιστοποιεί τα λόγια του, ενώ δεν έπραξε κάτι τέτοιο σε κανένα από τα προηγούμενα;

«Ποιος ασθενεί, και δεν ασθενώ; Ποιος σκανδαλίζεται, και εγώ δεν φλέγομαι; Εάν πρέπει να καυχώμαι, θα καυχηθώ για τις αδυναμίες μου. Ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου Ιησού Χριστού, ο οποίος είναι ευλογητός στους αιώνες, γνωρίζει ότι δεν ψεύδομαι. Στη Δαμασκό, ο εθνάρχης του βασιλιά Αρέτα φρουρούσε την πόλη των Δαμασκηνών, θέλοντας να με συλλάβει, και μέσα από ένα παράθυρο με κατέβασαν με κοφίνι από το τείχος, και ξέφυγα από τα χέρια του.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΒʹ. «Το να καυχώμαι βέβαια δεν με συμφέρει· θα προχωρήσω όμως σε οπτασίες και αποκαλύψεις του Κυρίου.» Αυτό το λέει, όχι σαν να μην έχει πει τίποτα, αλλά επειδή πρόκειται να μεταβεί σε ένα άλλο είδος καύχησης, το οποίο τον αναδεικνύει λαμπρότερο και πιο επιφανή.

Και πάλι τους έλεγε, όταν τους διώκουν οι τύραννοι από τη μία πόλη, να φεύγουν και να πηγαίνουν στην άλλη, και να μην πηγαίνουν σε αυτούς αυτοβούλως, για να μην τους σκληρύνουν περισσότερο και γίνουν αιτία να θανατώσουν περισσότερους Χριστιανούς. Και όχι μόνο με τα λόγια δίδασκε αυτά ο Κύριος, αλλά και με τα έργα επιβεβαίωνε τον λόγο του. Διότι και πριν από το πάθος πολλές φορές απομακρυνόταν από τον θυμό των Ιουδαίων και κρυβόταν από αυτούς. Κατά δε τον καιρό του πάθους δεν παρέδωσε ο ίδιος τον εαυτό του στους Ιουδαίους, αλλά τους περίμενε μέχρι που ήλθαν στον κήπο και τον έπιασαν, και τον παρέδωσαν στον Πιλάτο, όπως διηγούνται τα θεία Ευαγγέλια. Γι' αυτό και οι Απόστολοι, ως μιμητές του Κυρίου, ακολουθώντας τόσο τα παραπάνω λόγια του Κυρίου όσο και το έμπρακτο παράδειγμά του, έπραξαν παρομοίως. Έτσι ο πρωτομάρτυρας Στέφανος δεν παρουσιάστηκε αυτοβούλως, αλλά σύρθηκε στο συνέδριο από τους Ιουδαίους και, αφού λιθοβολήθηκε, μαρτύρησε. Έτσι ο Ιάκωβος, ο αδελφός του Ιωάννη, συνελήφθη από τον Ηρώδη και αποκεφαλίστηκε. Έτσι ο Πέτρος, αφού συνελήφθη, σταυρώθηκε. Έτσι και ο Παύλος, αρχικά μεν κατέβηκε από το τείχος της Δαμασκού μέσα σε καλάθι και διέφυγε από τον Εθνάρχη του βασιλιά Αρέτα που ζητούσε να τον συλλάβει, αργότερα δε, αφού συνελήφθη στη Ρώμη, αποκεφαλίστηκε.

Αν όμως δεν εμμένει στα καλά έργα, ο Θεός δεν ευαρεστείται, επειδή ολόκληρη η φύση του Αδάμ είναι τρεπτή προς το καλό και προς το κακό, δεκτική του κακού, αλλά αν το θέλει, δεν το επιτελεί. Όπως ακριβώς σε μια πινακίδα γραφής γράφει κανείς με διάφορους τρόπους: θέλησας και έγραψας, και πάλι το έσβησας, διότι η πινακίδα δέχεται κάθε γραφή, έτσι και ο σκληρός άνθρωπος έδωσε το θέλημά του προς τον Θεό, στράφηκε προς το αγαθό και έγινε δεκτός από τον Θεό. Διότι ο Θεός, για να δείξει την ευσπλαχνία του, δέχεται τους πάντες, κάθε προαίρεση. Οι απόστολοι, σε όποια πόλη και αν εισέρχονταν, παρέμεναν για κάποιο χρονικό διάστημα και από αυτούς που έπασχαν, μερικούς τους θεράπευαν, ενώ άλλους όχι. Οι ίδιοι οι απόστολοι ήθελαν βέβαια να αναστήσουν όλους τους νεκρούς τους και να επαναφέρουν στην υγεία όσους υπέφεραν, όμως το θέλημά τους δεν γινόταν εξολοκλήρου. Διότι δεν τους επιτρεπόταν να κάνουν όσα ήθελαν. Ομοίως και ο Παύλος, όταν συνελήφθη από τον εθνάρχη, εάν το ήθελε η χάρη που ήταν μαζί του, θα έκανε τον εθνάρχη να απολιθωθεί και το τείχος να γκρεμιστεί, αφού ήταν άνθρωπος που είχε μέσα του τον Παράκλητο. Αλλά ο απόστολος κατεβάζεται με ένα κοφίνι. Και πού βρισκόταν η θεία δύναμη που τον συνόδευε; Αυτά γίνονταν κατά θεία οικονομία, ώστε σε ορισμένες περιπτώσεις να επιτελούν σημεία και θαύματα, και σε άλλες να φαίνονται αδύναμοι, για να διακριθεί μέσα από αυτά η στάση των απίστων και των πιστών, και να δοκιμαστεί και να φανερωθεί το αυτεξούσιο, εάν δηλαδή κάποιοι δεν σκανδαλίζονται μπροστά στις πιο αδύναμες στιγμές.

Οι μύστες των θείων Γραφών, αφού αντιλήφθηκαν το σχέδιο του Αρέτα, ότι δηλαδή ήθελε να σκοτώσει τον θεόπτη, κάνοντας χάρη στους Εβραίους, κατέβασαν μέσα σε κοφίνι από τα πανύψηλα τείχη, τα μεσάνυχτα, κρυφά, τον Παύλο που ήταν νεόπιστος. Γεννώντας στα έθνη τη φωτεινή ευσέβεια, φάνηκες, Παύλε, ως ολόφωτη αστραπή.