Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 11:4

βʹ. Προσέξτε, λοιπόν, μήπως πάθετε αυτά, λέει, και τίποτα δεν θα μπορέσει να σας προστατεύσει. Διότι και εκείνος, αφού υποσχέθηκε ανώτερα πράγματα, κατ' αυτόν τον τρόπο εξαπάτησε. Από το οποίο είναι φανερό ότι και τούτοι, κομπάζοντας και φουσκώνοντάς τους με υπερηφάνεια, τους εξαπατούσαν. Και αυτό δεν μπορεί κανείς να το συμπεράνει μόνο από τούτο, αλλά και από εκείνα που λέει στη συνέχεια, ότι: «Αν, βέβαια, εκείνος που έρχεται, σας κηρύττει άλλον Ιησού, τον οποίο εμείς δεν κηρύξαμε, ή αν λαμβάνετε άλλο πνεύμα, το οποίο δεν λάβατε, ή άλλο ευαγγέλιο, το οποίο δεν αποδεχθήκατε, καλώς θα τον ανεχόσασταν». Και δεν λέει: «Μήπως όπως ο Αδάμ εξαπατήθηκε», αλλά δείχνει ότι σαν γυναίκες είναι όσοι τα παθαίνουν αυτά· διότι το να εξαπατάται κανείς είναι ίδιον των γυναικών. Και δεν είπε: «Έτσι να εξαπατηθείτε και εσείς»· αλλά, παραμένοντας ακόμη στη μεταφορά, λέει: «Μήπως φθαρούν τα νοήματά σας από την απλότητα που οφείλεται στον Χριστό». Από την αφέλεια, εννοώ, όχι από κακεντρέχεια· ούτε από κακουργία, ούτε επειδή δεν πιστεύετε, αλλά από αφέλεια. Αλλά όμως, ούτε και έτσι είναι άξιοι συγγνώμης όσοι εξαπατώνται· και αυτό το κατέστησε σαφές η Εύα. Αν λοιπόν αυτό δεν είναι άξιο συγγνώμης, πολύ περισσότερο δεν είναι όταν κάποιος το πάθει αυτό εξαιτίας της κενοδοξίας του. «Αν, βέβαια, εκείνος που έρχεται, σας κηρύττει άλλον Ιησού, τον οποίο εμείς δεν κηρύξαμε». Δείχνει με αυτό ότι οι Κορίνθιοι δεν διαφθείρονται από μόνοι τους, αλλά ότι εκείνοι που τους εξαπατούν προέρχονται από αλλού· γι' αυτό και λέει: «Εκείνος που έρχεται». «Αν λαμβάνετε άλλο πνεύμα, αν άλλο ευαγγέλιο το οποίο δεν αποδεχθήκατε, καλώς θα τον ανεχόσασταν». Τι λέγεις;

Εσύ, που είπες στους Γαλάτες: «Εάν κάποιος σας κηρύττει άλλο ευαγγέλιο από αυτό που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα», τώρα λες: «Καλά κάνατε και τους ανέχεστε;» Και όμως, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν έπρεπε να τους ανέχεστε, αλλά να απομακρύνεστε· αν πάλι λένε τα ίδια, πρέπει να τους ανέχεστε. Πώς λοιπόν λες: «Επειδή λένε τα ίδια, δεν πρέπει να τους ανέχεστε; Διότι, αν έλεγαν άλλα, λέει, θα έπρεπε να τους ανέχεστε;» Ας προσέξουμε λοιπόν· διότι και ο κίνδυνος είναι μεγάλος και ο γκρεμός βαθύς, εάν απλώς το προσπεράσουμε αυτό, και τα λόγια αυτά δίνουν δίοδο σε όλες τις αιρέσεις. Ποιο είναι λοιπόν το νόημα αυτών των λέξεων; Εκείνοι καυχιούνταν με τον εξής τρόπο, ότι δηλαδή οι απόστολοι δίδασκαν ατελώς, ενώ οι ίδιοι εισέφεραν κάτι περισσότερο. Διότι ήταν φυσικό αυτοί, φλυαρώντας πολύ, να εισάγουν στα δόγματα αυτά έναν ανόητο συρφετό προσθηκών. Γι' αυτόν τον λόγο μνημόνευσε το φίδι και την Εύα, η οποία εξαπατήθηκε ακριβώς έτσι, από την προσδοκία του περισσότερου. Αυτό υπονοούσε και στην προηγούμενη επιστολή όταν έλεγε: «Ήδη πλουτίσατε, χωρίς εμάς γίνατε βασιλιάδες»· και πάλι: «Εμείς είμαστε μωροί για τον Χριστό, ενώ εσείς φρόνιμοι εν Χριστώ». Επειδή λοιπόν ήταν αναμενόμενο αυτοί να φλυαρούν πολύ, χρησιμοποιώντας την κοσμική σοφία, αυτό εννοεί, ότι: «Εάν αυτοί έλεγαν κάτι το παραπάνω, και κήρυτταν κάποιον άλλον Χριστό, ο οποίος έπρεπε μεν να κηρυχθεί, αλλά εμείς τον παραλείψαμε, τότε καλά θα κάνατε να τους ανέχεστε»· γι' αυτόν άλλωστε τον λόγο πρόσθεσε τη φράση: «τον οποίο εμείς δεν κηρύξαμε».

Εσύ όμως πρόσεξέ μου πώς παντού χρησιμοποιεί τον ακριβή προσδιορισμό, ο οποίος δηλώνει ότι τίποτα το περιττό, τίποτα παραπάνω δεν έχει εισαχθεί από αυτούς. Διότι, αφού είπε, ότι «εάν αυτός που έρχεται κηρύττει άλλον Ιησού», πρόσθεσε, «τον οποίο εμείς δεν κηρύξαμε, και λαμβάνετε διαφορετικό πνεύμα», συμπλήρωσε, «το οποίο δεν λάβατε»· «ή διαφορετικό ευαγγέλιο», πρόσθεσε, «το οποίο δεν δεχθήκατε»· φανερώνοντας μέσα από όλα αυτά, ότι δεν πρέπει απλώς να δίνετε προσοχή εάν λένε κάτι παραπάνω, αλλά εάν λένε κάτι παραπάνω το οποίο έπρεπε να λεχθεί, και παραλείφθηκε από εμάς. Εάν όμως ούτε έπρεπε να λεχθεί, γι' αυτό και δεν ειπώθηκε από εμάς, γιατί τους ακούτε εκθαμβωμένοι;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΑ΄. «Μακάρι να με ανεχόσασταν λίγο στην ανοησία μου, αλλά βέβαια και με ανέχεστε.» Επειδή πρόκειται να προχωρήσει στους επαίνους για τον εαυτό του, χρησιμοποιεί εκτενή προθεραπεία. «Διότι σας ζηλεύω με ζήλο Θεού. Επειδή σας αρραβώνιασα με έναν άνδρα, για να σας παρουσιάσω ως αγνή παρθένο στον Χριστό.» Δεν είπε, «σας αγαπώ», αλλά χρησιμοποιεί αυτό που είναι πολύ πιο σφοδρό από εκείνο. Διότι ζηλότυπες γίνονται οι ψυχές που φλέγονται σφοδρά για εκείνους που αγαπούν. Και δεν θα μπορούσε αλλιώς να γεννηθεί η ζηλοτυπία, παρά μόνο από σφοδρή αγάπη. «Φοβάμαι όμως μήπως, όπως το φίδι εξαπάτησε την Εύα με την πανουργία του, έτσι φθαρούν οι σκέψεις σας.» Διότι, αν και η απώλεια είναι δική σας, η θλίψη είναι κοινή· η λέξη δε «μήπως», ούτε ανθρώπου που καταδικάζει είναι, ούτε ανθρώπου που σιωπά. Διότι κανένα από τα δύο δεν είναι ασφαλές, ούτε το να το πει φανερά, ούτε το να το αποκρύπτει διαρκώς· και με την υπενθύμιση της ιστορίας, τους προκαλεί μεγάλο φόβο. «Από την απλότητα και την αγνότητα απέναντι στον Χριστό.» Αποδεικνύει ότι η πίστη έχει ανάγκη από μια άδολη και απλή ψυχή. «Διότι, αν αυτός που έρχεται κηρύττει άλλον Ιησού, τον οποίο εμείς δεν κηρύξαμε.» Εδώ δείχνει ότι αυτοί που τους εξαπατούν δεν είναι Κορίνθιοι, αλλά έρχονται σε αυτούς από έξω.

Αυτό δε, λέγει, συνέβαινε επειδή εκείνοι καυχιούνταν ότι οι απόστολοι δίδασκαν ατελώς, ενώ οι ίδιοι εισέφεραν κάτι περισσότερο σε όσα έλεγαν. Επειδή, λοιπόν, αφού προηγουμένως μίλησε εκτενώς για το ότι αυτοί κομπάζουν κάνοντας κατάχρηση της έξωθεν σοφίας, λέγει τούτο: ότι, αν μεν αυτοί έλεγαν κάτι τελειότερο και κήρυτταν κάποιον άλλον Ιησού, τον οποίο έπρεπε να κηρύξουμε αλλά εμείς τον παραλείψαμε, δικαιολογημένα θα τους ανέχεστε. Διότι για τον λόγο αυτόν πρόσθεσε το: «τον οποίο εμείς δεν κηρύξαμε».

Εάν όμως τα κεφάλαια της πίστεως είναι τα ίδια, τι παραπάνω υπάρχει; Διότι, όσα και αν πουν, δεν πρόκειται να πουν τίποτα περισσότερο από όσα έχουμε πει εμείς. «Ή άλλο Πνεύμα λαμβάνετε, το οποίο δεν λάβατε». Δηλαδή, για να σας κάνουν πλουσιότερους ως προς τη χάρη. «Ή άλλο Ευαγγέλιο, το οποίο δεν δεχθήκατε, καλώς θα το ανεχόσασταν. Διότι φρονώ ότι σε τίποτα δεν υστέρησα από τους κατεξοχήν αποστόλους». Ούτε αυτό πάλι είχε ανάγκη από τη δική τους κομψότητα.

Επειδή, λοιπόν, σαν φίδια τυλίγονται και σφίγγουν αυτούς που θέλουν να τους ξεφύγουν, είναι ανάγκη και εμείς, έχοντας την εντολή: «Γίνεσθε φρόνιμοι ως οι όφεις», να μιμηθούμε την πανουργία τους και με ευέλικτους συλλογισμούς να λύνουμε τα τέτοιου είδους περιπλέγματά τους, λέγοντας παρόμοια ότι, ακόμη κι αν ο Μελχισεδέκ είναι Θεός, δεν θα αμαρτήσουμε καθόλου σε αυτό το ζήτημα θεωρώντας και ονομάζοντάς τον άνθρωπο. Διότι έχει γραφτεί ότι: «δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό με το οποίο πρέπει να σωθούμε, παρά ο Κύριος Ιησούς Χριστός», «το πλήρωμα εκείνου που τα γεμίζει όλα μέσα σε όλα». Ας ακούσουν τον Απόστολο που παραγγέλλει να μη δεχόμαστε όσους κηρύττουν κάτι διαφορετικό από το Ευαγγέλιο. «Διότι, εάν αυτός που έρχεται κηρύττει άλλον Ιησού τον οποίο δεν κηρύξαμε, ή λαμβάνετε άλλο Πνεύμα το οποίο δεν λάβατε, ή άλλο Ευαγγέλιο το οποίο δεν δεχθήκατε, καλώς θα τον ανεχόσασταν.» Εάν, λοιπόν, αυτός επισφραγίζει τα του Ευαγγελίου, τι πρόκειται να πάθουν στο εξής όσοι εισάγουν κρυφά τις αιρέσεις ή όσοι τους πιστεύουν;

Ή και με αυτόν τον τρόπο: μέσω της εις άτοπον απαγωγής τούς αποτρέπει από το να προσέχουν τους ψευδαποστόλους, λέγοντας για παράδειγμα: αν λοιπόν ο ψευδαπόστολος —τον οποίο ονομάζει «ερχόμενο», δηλαδή αυτόν που εισέρχεται εκ των υστέρων και απ' έξω—, αν λοιπόν αυτός, λέει, κηρύττει άλλον Ιησού τον οποίο έπρεπε να σας είχαμε κηρύξει εμείς και δεν τον κηρύξαμε, ή αν έπρεπε να λάβετε από εμάς άλλο πνεύμα και δεν το λάβατε, ή αν έπρεπε να δεχθείτε άλλο ευαγγέλιο και δεν το δεχθήκατε από εμάς, δικαιολογημένα θα τους προσέχατε. Αν όμως αυτό είναι αδύνατο —διότι ούτε οι ίδιοι οι ψευδαπόστολοι θα τολμήσουν να πουν κάτι τέτοιο, ούτε και εσείς οι ίδιοι—, πώς δεν είναι εντελώς άτοπο να προτιμάτε εκείνους αντί για εμάς, που δεν υστερήσαμε σε τίποτα ούτε καν από τους «υπερλίαν αποστόλους»; «Καλώς θα τους ανεχόσασταν». Το «καλώς θα ανεχόσασταν» δεν προέρχεται από κάποιον που επαινεί μια τέτοια στάση —κάθε άλλο— αλλά από κάποιον που ελέγχει εντονότατα· διότι λίγο πριν χαρακτήρισε «φθορά» το να τους ανέχεστε και να τους προσέχετε. Τι σημαίνει λοιπόν αυτό που λέει; Είναι αδικαιολόγητη η πλάνη σας, λέει, όταν, ενώ και εμείς και οι ψευδαπόστολοι φαίνεται να λέμε τα ίδια, εσείς απομακρύνεστε από εμάς και προσκολλάσθε σε εκείνους· διότι δεν θα έχετε ως δικαιολογία για την πλάνη σας την καινοτομία και την αλλαγή προς την τελειότητα των δογμάτων. Διότι η καινοτομία συνηθίζει να γαργαλάει και να προσελκύει τους πιο απλοϊκούς· σε εσάς όμως δεν απέμεινε ούτε αυτή η δικαιολογία. «Αν όμως και είμαι ιδιώτης στον λόγο, δεν είμαι όμως στη γνώση».