Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 11:5

βʹ. Εδώ αποδεικνύει ότι εκείνοι είναι αλαζόνες και ότι ξεστομίζουν μεγάλα λόγια για τον εαυτό τους· και τους διακωμωδεί, επειδή συνιστούν οι ίδιοι τον εαυτό τους. Αλλά εμείς δεν κάνουμε τίποτε τέτοιο· απεναντίας, εάν έχουμε επιτελέσει κάποια σπουδαία έργα, τα αναφέρουμε όλα στον Θεό, και παραβάλλουμε τους εαυτούς μας αναμεταξύ μας. Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Αλλά αυτοί, μετρώντας τους εαυτούς τους με τον ίδιο τον εαυτό τους, και συγκρίνοντας τους εαυτούς τους με τον εαυτό τους, δεν έχουν σύνεση». Αυτό δε που λέει, σημαίνει το εξής: Δεν παραβάλλουμε τους εαυτούς μας προς εκείνους, αλλά αναμεταξύ μας. Διότι, προχωρώντας παρακάτω, έλεγε: «Σε τίποτε δεν υστέρησα από τους κορυφαίους αποστόλους»· και στην προηγούμενη Επιστολή: «Κοπίασα περισσότερο από όλους αυτούς»· και πάλι: «Τα σημεία του αποστόλου επιτελέστηκαν ανάμεσά σας με κάθε υπομονή».

Γι' αυτόν τον λόγο τους πολεμά και επιπλήττει τους μαθητές που τους θαυμάζουν άκριτα, λέγοντας ότι, εάν εμείς παραλείψαμε κάτι από όσα έπρεπε να ειπωθούν και εκείνοι τα συμπλήρωσαν, δεν σας εμποδίζουμε να τους προσέχετε. Εάν όμως τα πάντα έχουν ολοκληρωθεί από εμάς και δεν έχει παραλειφθεί τίποτα, πώς σας κατέκτησαν εκείνοι; Γι' αυτό και προσθέτει λέγοντας: «Διότι φρονώ ότι σε τίποτα δεν υστέρησα από τους υπερλίαν αποστόλους»· κάνοντας πλέον τη σύγκριση όχι προς εκείνους, αλλά προς τον κύκλο του Πέτρου. Ώστε, αν γνωρίζουν κάτι περισσότερο από εμένα, γνωρίζουν και από εκείνους. Και δες πώς και εδώ εκφράζεται με μετριοπάθεια. Διότι δεν είπε ότι οι απόστολοι δεν είπαν τίποτα περισσότερο από εμένα, αλλά πώς; «Λογίζομαι»· έτσι νομίζω, ότι σε τίποτα δεν υστέρησα από τους υπερλίαν αποστόλους.

Όταν, λοιπόν, έπρεπε να κάνει σύγκριση στα μεγάλα ζητήματα, συγκρίνει τον εαυτό του με τους αποστόλους. Όταν, όμως, έπρεπε να υποδείξει αυτό που φαινόταν να είναι ελάττωμα, δεν το κάνει πλέον, αλλά καταπιάνεται με το ίδιο το ζήτημα, και αποδεικνύει ότι αυτό έχει καταστεί πλεονέκτημα. Και όταν μεν δεν τον πίεζε καμία ανάγκη, λέει ότι είναι ο ελάχιστος των αποστόλων, και ότι ούτε καν της ονομασίας αυτής είναι άξιος· εδώ, όμως, πάλι, όταν το καλούσε η περίσταση, λέει ότι σε τίποτα δεν υστέρησε από τους εξόχους αποστόλους. Διότι γνώριζε ότι αυτό θα ωφελούσε πάρα πολύ τους μαθητές· γι' αυτό και προσθέτει λέγοντας: «Αλλά σε καθετί και με κάθε τρόπο γίναμε φανεροί σε εσάς». Επειδή και εδώ πάλι επικρίνει τους ψευδαποστόλους, ως ανθρώπους που πολιτεύονται με πανουργία. Αυτά άλλωστε έλεγε και πρωτύτερα για τον εαυτό του, ότι δηλαδή δεν ζούσε υποκριτικά, ούτε κήρυττε τον λόγο νοθεύοντας και καπηλευόμενός τον.

Και δεν είπε: «Διότι φοβήθηκα μήπως, αφού λάβουν τα πρωτεία ανάμεσά σας, σπείρουν τα δικά τους διδάγματα»· αλλά αυτό το έχει θέσει πιο πάνω λέγοντας: «Φοβάμαι μήπως, όπως το φίδι εξαπάτησε την Εύα, έτσι φθαρούν τα νοήματά σας». Εδώ όμως δεν εκφράζεται έτσι, αλλά με μεγαλύτερο κύρος και με περισσότερη εξουσία, αντλώντας παρρησία από όσα έχει ήδη πει: «Διότι εγώ όφειλα να συνιστώμαι από εσάς». Έπειτα παραθέτει και την αιτία· και δεν αναφέρει πάλι μόνο τις αποκαλύψεις, ούτε μόνο τα σημεία, αλλά και τους πειρασμούς: «Διότι σε τίποτα δεν υστέρησα από τους υπερλίαν αποστόλους». Πρόσεξε πώς πάλι και εδώ ομιλεί με περισσότερη εξουσία. Διότι προηγουμένως έλεγε: «Νομίζω ότι σε τίποτα δεν έχω υστερήσει»· εδώ όμως, όπως ακριβώς είπα, εκφράζεται κατηγορηματικά, έχοντας πλέον λάβει θάρρος μετά τις αποδείξεις· παρ' όλα αυτά, δεν απομακρύνεται από το μέτρο, ούτε από το οικείο του ήθος.

Εάν όμως τα κεφάλαια της πίστεως είναι τα ίδια, τι παραπάνω υπάρχει; Διότι, όσα και αν πουν, δεν πρόκειται να πουν τίποτα περισσότερο από όσα έχουμε πει εμείς. «Ή άλλο Πνεύμα λαμβάνετε, το οποίο δεν λάβατε». Δηλαδή, για να σας κάνουν πλουσιότερους ως προς τη χάρη. «Ή άλλο Ευαγγέλιο, το οποίο δεν δεχθήκατε, καλώς θα το ανεχόσασταν. Διότι φρονώ ότι σε τίποτα δεν υστέρησα από τους κατεξοχήν αποστόλους». Ούτε αυτό πάλι είχε ανάγκη από τη δική τους κομψότητα.

Εις τον Μελχισεδέκ Ο Κύριος, παρομοιάζοντας τον κόσμο με αγρό και το κήρυγμα της αλήθειας με σπόρο, λέει ότι πρώτα σπάρθηκε το σιτάρι και ύστερα τα ζιζάνια, ώστε από αυτό να μπορούμε να κατανοήσουμε ότι οι αντιλήψεις που επινοήθηκαν μετά την αποστολική παράδοση αποτελούν μια περιττή και δαιμονική επισπορά. Διότι, ενώ οι άγιοι μαθητές Του δεν παρέλειψαν τίποτα από την αλήθεια, και ο άγιος Παύλος δεν υστέρησε σε τίποτα από τους εξέχοντες αποστόλους αλλά έσπειρε τον κόσμο με τον λόγο όπως με σιτάρι, κάποιοι ετερόδοξοι, αφού ξεφύτρωσαν σαν ζιζάνια, προσπαθούν να επεκταθούν πέρα από το σιτάρι, επιχειρώντας να διδάξουν πράγματα πιο μυστικά από τους αποστόλους, όπως τουλάχιστον νομίζουν. Επειδή εκείνοι δεν κήρυξαν τον Μελχισεδέκ ως Θεό κατά φύση, όπως τον κηρύττουν αυτοί· και όχι μόνο αυτό, αλλά εισάγουν και τέτοιου είδους νοήματα, με αποτέλεσμα να ευτελίζεται η σωτηριώδης οικονομία του Κυρίου που έγινε για εμάς.

Ή και με αυτόν τον τρόπο: μέσω της εις άτοπον απαγωγής τούς αποτρέπει από το να προσέχουν τους ψευδαποστόλους, λέγοντας για παράδειγμα: αν λοιπόν ο ψευδαπόστολος —τον οποίο ονομάζει «ερχόμενο», δηλαδή αυτόν που εισέρχεται εκ των υστέρων και απ' έξω—, αν λοιπόν αυτός, λέει, κηρύττει άλλον Ιησού τον οποίο έπρεπε να σας είχαμε κηρύξει εμείς και δεν τον κηρύξαμε, ή αν έπρεπε να λάβετε από εμάς άλλο πνεύμα και δεν το λάβατε, ή αν έπρεπε να δεχθείτε άλλο ευαγγέλιο και δεν το δεχθήκατε από εμάς, δικαιολογημένα θα τους προσέχατε. Αν όμως αυτό είναι αδύνατο —διότι ούτε οι ίδιοι οι ψευδαπόστολοι θα τολμήσουν να πουν κάτι τέτοιο, ούτε και εσείς οι ίδιοι—, πώς δεν είναι εντελώς άτοπο να προτιμάτε εκείνους αντί για εμάς, που δεν υστερήσαμε σε τίποτα ούτε καν από τους «υπερλίαν αποστόλους»; «Καλώς θα τους ανεχόσασταν». Το «καλώς θα ανεχόσασταν» δεν προέρχεται από κάποιον που επαινεί μια τέτοια στάση —κάθε άλλο— αλλά από κάποιον που ελέγχει εντονότατα· διότι λίγο πριν χαρακτήρισε «φθορά» το να τους ανέχεστε και να τους προσέχετε. Τι σημαίνει λοιπόν αυτό που λέει; Είναι αδικαιολόγητη η πλάνη σας, λέει, όταν, ενώ και εμείς και οι ψευδαπόστολοι φαίνεται να λέμε τα ίδια, εσείς απομακρύνεστε από εμάς και προσκολλάσθε σε εκείνους· διότι δεν θα έχετε ως δικαιολογία για την πλάνη σας την καινοτομία και την αλλαγή προς την τελειότητα των δογμάτων. Διότι η καινοτομία συνηθίζει να γαργαλάει και να προσελκύει τους πιο απλοϊκούς· σε εσάς όμως δεν απέμεινε ούτε αυτή η δικαιολογία. «Αν όμως και είμαι ιδιώτης στον λόγο, δεν είμαι όμως στη γνώση».

Ο «λόγος» και η «γνώση» δεν σημαίνουν πάντα τα ίδια πράγματα στον θεσπέσιο Παύλο, αλλά μερικές φορές ονομάζει «λόγο» το να έχει κανείς το χάρισμα της διδασκαλίας, ενώ «γνώση» το να κατανοεί μεν τον λόγο του κηρύγματος, χωρίς όμως να μπορεί να ωφελήσει και να διδάξει άλλους. Άλλες φορές ονομάζει «λόγο» το να είναι κανείς εξασκημένος στην ελληνική σοφία, χωρίς να μετέχει καθόλου στη θεία, παρά μόνο να διακρίνεται για την ευφράδειά του, ενώ «γνώση» το να έχει φτάσει στην τελειότητα της θεοσοφίας, ώστε και ο ίδιος να γνωρίζει με ακρίβεια και να είναι ικανός να διδάσκει και να οδηγεί άλλους στον Χριστό. Σε άλλα σημεία πάλι ονομάζει «λόγο» απλώς, όπως συνηθίζουμε, τον προφορικό λόγο, ενώ «γνώση» την κατανόηση των δογμάτων. Παράδειγμα του πρώτου είναι: «διότι σε άλλον δίνεται λόγος σοφίας, και σε άλλον λόγος γνώσης», ενώ του δεύτερου είναι το παρόν χωρίο: «έστω κι αν είμαι ιδιώτης στον λόγο, δεν είμαι όμως στη γνώση», και του τρίτου: «εμπλουτιστήκατε εν αυτώ σε κάθε λόγο και σε κάθε γνώση». «Αλλά σε όλα φανερωθήκαμε» είμαστε -διότι λείπει το ρήμα είμαστε- δηλαδή: σε όλα έχουμε φανερωθεί. Και τι φανερώσαμε σε εσάς; Ότι «σε τίποτα δεν υστερήσαμε από τους υπεράγαν αποστόλους», ότι «δεν είμαστε ιδιώτες στη γνώση», αλλά ικανοί να διδάξουμε και να τελειοποιήσουμε στην πίστη. Και με απλά λόγια, σε όλα γίναμε γνωστοί σε εσάς, και δεν έχετε καμία κατηγορία εναντίον μας ούτε δικαιολογία άγνοιας, εκτός αν θέλετε να πάρετε ως αφορμή «αμαρτίας» το ότι δεν έλαβα τίποτα από εσάς.