Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 12:1

Όταν, λοιπόν, ενώ δεν μπορούμε να αποφανθούμε για τη δική μας γένεση, περιεργαζόμαστε και επιχειρούμε να φιλονικούμε για τη γέννηση του Θεού, πώς να μην υπάρχει φόβος μήπως Εκείνος που δίνει όχι μόνο «γλώσσα παιδείας», αλλά και το «να γνωρίζει κανείς πότε πρέπει να πει λόγο», μας επιβάλει ως καταδίκη τη σιωπή εξαιτίας της προπετείας μας στο να μιλάμε; Αυτό ακριβώς έπραξε στην περίπτωση του μακάριου Ζαχαρία, ο οποίος, επειδή δεν πίστεψε σε εκείνον που του ευαγγελίστηκε τη γέννηση του παιδιού, κρίνοντας με ανθρώπινους λογισμούς τη χάρη και τη δύναμη του Θεού και απορώντας μέσα του αν είναι δυνατόν σύμφωνα με τη φύση ο γέροντας να αποκτήσει παιδί από γυναίκα προχωρημένης ηλικίας, τι λέει; «Πώς θα το γνωρίσω αυτό; Διότι εγώ είμαι γέροντας και η γυναίκα μου προχωρημένη στις ημέρες της». Γι' αυτό, όταν άκουσε ότι «Ιδού, θα είσαι σιωπηλός και δεν θα μπορείς να μιλήσεις», βγαίνοντας έξω δεν μίλησε. 33. Γι' αυτόν τον λόγο, εγκαταλείποντας τις φιλονικίες για τα αμφισβητούμενα και για τα όσα υπερβαίνουν τα μέτρα μας, ας κρατήσουμε αυτά που έχουμε παραλάβει. Διότι ποιος είναι αυτός που τολμά να υπερηφανεύεται για τη γνώση του, όταν ο ίδιος που αξιώθηκε «των αποκαλύψεων», που αναλήφθηκε «στον τρίτο ουρανό», που «άκουσε άρρητα ρήματα», συνετίστηκε μέσω «του σκόλοπα στη σάρκα» ώστε «να μην υπεραίρεται»; Και ο ίδιος ο προφήτης που είπε «πίστεψα, γι' αυτό και μίλησα», λέει «ταπεινώθηκα», όχι απλώς, αλλά «σφόδρα».

Ομιλία ΚΣΤ΄. «Το να καυχώμαι βεβαίως δεν με συμφέρει. Θα προχωρήσω όμως σε οπτασίες και αποκαλύψεις του Κυρίου.» Α΄. Τι σημαίνει αυτό; Αυτός που είπε τόσα πολλά, λέει: «Το να καυχώμαι βεβαίως δεν με συμφέρει», σαν να μην έχει πει τίποτα; Όχι σαν να μην έχει πει τίποτα, αλλά επειδή πρόκειται να μεταβεί σε άλλο είδος καυχήσεως, το οποίο βέβαια δεν έχει τόσο μεγάλο μισθό, φαίνεται όμως ότι τον παρουσιάζει πιο λαμπρό στους πολλούς, όχι όμως σε εκείνους που εξετάζουν τα πράγματα με ακρίβεια· γι' αυτό λέει: «Το να καυχώμαι βεβαίως δεν με συμφέρει». Διότι τα μεγάλα καυχήματα είναι αυτά που απαρίθμησε, δηλαδή των πειρασμών· έχει όμως και άλλα να αναφέρει, αυτά των αποκαλύψεων, αυτά των απόρρητων μυστηρίων. Και για ποιο λόγο λέει: «Δεν με συμφέρει»; Για να μην με παρασύρει στην αλαζονεία, λέει.

Γι' αυτόν τον λόγο, στην πράξη και με τα ίδια τα γεγονότα, αποκαλυπτόταν η αδυναμία τους. Και αυτό θα μπορούσε να το διαπιστώσει κανείς στους ανθρώπους που έζησαν την εποχή της Παλαιάς Διαθήκης. Διότι και ο Ηλίας ήταν θαυμαστός, αλλά κάποτε ελέγχθηκε από δειλία· και ο Μωυσής ήταν μεγάλος, αλλά και αυτός εξαιτίας αυτού ακριβώς του πάθους δραπέτευσε. Αυτά δε τα πάθαιναν επειδή ο Θεός απομακρυνόταν και παραχωρούσε να ελεγχθεί η ανθρώπινη φύση. Διότι εάν, επειδή απλώς τους εξήγαγε, λένε: «Πού είναι ο Μωυσής;», εάν τους είχε εισαγάγει κιόλας, τι δεν θα έλεγαν; Γι' αυτό και ο ίδιος λέει: «Το αποφεύγω, μήπως και κάποιος σχηματίσει για εμένα γνώμη». Δεν είπε: «Μήπως πει», αλλά: «Για να μη λογαριάσει για εμένα κάτι μεγαλύτερο από την πραγματική μου αξία». Ώστε και από αυτό είναι φανερό ότι ολόκληρος ο λόγος αφορά τον ίδιο. Γι' αυτό και αρχίζοντας έλεγε: «Δεν με συμφέρει βεβαίως να καυχώμαι». Δεν θα το έλεγε αυτό, εάν επρόκειτο να αναφέρει για κάποιον άλλον όσα είπε· διότι για ποιον λόγο δεν θα τον συνέφερε να καυχηθεί για άλλον; Αλλά ο ίδιος ήταν αυτός που αξιώθηκε αυτά· γι' αυτό και προσθέτει λέγοντας: «Και με την υπερβολή των αποκαλύψεων, για να μην υπερηφανεύομαι, μου δόθηκε σκόλοπας στη σάρκα, άγγελος του σατανά, για να με κολαφίζει».

Θέλεις να σου δείξω και άλλο ένα τέτοιο παράδειγμά του; Διότι το αξιοθαύμαστο είναι ακριβώς αυτό: ότι δεν αρκούνταν στη μαρτυρία της συνειδήσεώς του, αλλά δίδασκε και εμάς πώς πρέπει να μεταχειριζόμαστε το καθένα από αυτά, μη προετοιμάζοντας απολογία μόνο για τον εαυτό του εξαιτίας της ανάγκης των περιστάσεων, αλλά εκπαιδεύοντας και τους άλλους, ώστε, όταν παρουσιαστεί η ευκαιρία, να μην αποφεύγουν κάτι τέτοιο, ούτε πάλι να το επιδιώκουν άκαιρα. Διότι με αυτά που είπε, σχεδόν έλεγε τα εξής: Είναι μεγάλο κακό το να λέει κανείς για τον εαυτό του κάτι μεγάλο και θαυμαστό· και αποτελεί δείγμα έσχατης ανοησίας, αγαπητέ, όταν δεν επιβάλλεται από καμία ανάγκη, και μάλιστα επιτακτική ανάγκη, να καλλωπίζεται κανείς με εγκώμια. Το να ενεργεί έτσι δεν σημαίνει ότι μιλάει σύμφωνα με το θέλημα του Κυρίου, αλλά μάλλον αποτελεί δείγμα παραφροσύνης κάτι τέτοιο, και μας εκμηδενίζει κάθε μισθό έπειτα από τους πολλούς ιδρώτες και τους κόπους. Διότι όλα αυτά και ακόμη περισσότερα, με τα οποία απολογήθηκε παρότι είχε προκύψει ανάγκη, τα είπε προς όλους. Το δε σπουδαιότερο από αυτό είναι ότι, ούτε όταν προέκυψε ανάγκη, δεν τα εξέθεσε όλα δημόσια, αλλά απέκρυψε τα περισσότερα και τα μεγαλύτερα. Διότι λέγει: «Θα προχωρήσω σε οπτασίες και αποκαλύψεις Κυρίου· όμως συγκρατούμαι, μήπως με θεωρήσει κανείς ανώτερο από αυτό που βλέπει σε εμένα ή από αυτό που ακούει από εμένα». Και τα έλεγε αυτά για να εκπαιδεύσει τους πάντες, ώστε, ακόμη και όταν υπάρχει ανάγκη, να μη φέρνουμε στο φως και να καταθέτουμε δημόσια όλα όσα γνωρίζουμε για τον εαυτό μας, παρά μόνο όσα είναι χρήσιμα στους ακροατές.

«Ποιος ασθενεί, και δεν ασθενώ; Ποιος σκανδαλίζεται, και εγώ δεν φλέγομαι; Εάν πρέπει να καυχώμαι, θα καυχηθώ για τις αδυναμίες μου. Ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου Ιησού Χριστού, ο οποίος είναι ευλογητός στους αιώνες, γνωρίζει ότι δεν ψεύδομαι. Στη Δαμασκό, ο εθνάρχης του βασιλιά Αρέτα φρουρούσε την πόλη των Δαμασκηνών, θέλοντας να με συλλάβει, και μέσα από ένα παράθυρο με κατέβασαν με κοφίνι από το τείχος, και ξέφυγα από τα χέρια του.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΒʹ. «Το να καυχώμαι βέβαια δεν με συμφέρει· θα προχωρήσω όμως σε οπτασίες και αποκαλύψεις του Κυρίου.» Αυτό το λέει, όχι σαν να μην έχει πει τίποτα, αλλά επειδή πρόκειται να μεταβεί σε ένα άλλο είδος καύχησης, το οποίο τον αναδεικνύει λαμπρότερο και πιο επιφανή.

Ακούγοντας λοιπόν αυτό σαν από το στόμα του Θεού, άρχισε να επιμελείται τη συνείδησή του. Αυτή δε, ούσα κάτι το θείο που υπάρχει στους ανθρώπους, του υποδείκνυε καθημερινά, με τη θέρμη του Πνεύματος, τα ανώτερα και αύξανε την προκοπή του στο καλό, με αποτέλεσμα να παρατείνεται από αυτό η προσευχή και η μελέτη του μέχρι τα λαλήματα των πετεινών. Διότι τον βοηθούσε και η διατροφή του, που αποτελούνταν μόνο από τα αναγκαία ώστε να παρατείνεται η προσευχή και η ανάγνωση, και πριν ακόμη από την αποταγή είχε ενστερνιστεί τον βίο των ασωμάτων δυνάμεων ενώ βρισκόταν μέσα σε σώμα, και μάλιστα τρυφερό και νεανικό. Γι' αυτό δεν χρειάστηκε να περάσουν πολλά χρόνια για να αναχωρήσει παντελώς από τα ορώμενα και να εισέλθει στα αόρατα θεάματα του Θεού· διότι μετά την παρέλευση λίγου χρόνου, η χάρη του Πνεύματος, βρίσκοντας την ψυχή του ελεύθερη από την ύλη και φλεγόμενη από τον πόθο για τον Κτίστη, την άρπαξε από τη γη, πτερώνοντάς την με την επιθυμία των νοητών, και την ανύψωσε προς την οπτασία και τις αποκαλύψεις του Κυρίου.

Αφού λοιπόν ο εν αγίοις πατέρας μας Συμεών συμβούλευσε αυτά και ακόμη περισσότερα τόσο στον ίδιο τον θαυμαστό ηγούμενο Αρσένιο όσο και στην υπόλοιπη αδελφότητα, εισέρχεται στο εργαστήριο της ησυχίας και καταπιάνεται πάλι με την αγαπημένη του φιλοσοφία με μεγαλύτερη προθυμία. Και καθώς διένυε τον μακρύ δίαυλο της άσκησης και πρόκοβαν μέσα του οι επιδόσεις προς το καλύτερο, με την ψυχή του να ανάγεται στο υψηλότερο και θεοειδέστερο, οι μεν κόποι των ιερών αγώνων μεταβάλλονταν στην απουσία πόνου ή, για να εκφραστούμε πιο παράδοξα, στις θεοπρεπείς ανέσεις των ασώματων δυνάμεων, η δε φύση του σώματος αλλοιωνόταν προς την αφθαρσία υπερβαίνοντας την ταπείνωσή της με μια ανώτερη δύναμη, και αρπαζόταν πάλι σε οπτασίες και αποκαλύψεις του Κυρίου και προέβλεπε την έκβαση των μελλοντικών γεγονότων.

Ήρθε, λοιπόν, ο καιρός να τεθεί το φως πάνω στη λυχνία, ο δόκιμος μαθητής να γίνει εκλεκτός διδάσκαλος, ο πρώην υποτακτικός να γίνει προεστώς πολλών μοναχών, και αυτός που κρυβόταν στα σπήλαια να κατασταθεί ηγούμενος σε μεγάλο κοινόβιο, για να λάμπει ως λαμπρός αστέρας και να φωτίζει πολλούς σκοτισμένους με τα λαμπρά του έργα και τις αρετές και να οδηγεί προς τη σωτηρία ψυχές κοσμικών και μοναχών. Και αρχίζει ο ιερότατος αυτός Σίμων να αναβαίνει σε θαυμαστές αποκαλύψεις και οπτασίες, επειδή σε μία νύχτα εκεί που προσευχόταν, ακούει μία φωνή που έλεγε τα εξής: «Σίμων, Σίμων, πιστέ φίλε και λάτρη του Υιού μου, σε έχω θέσει σε μέγα φως». Και πάλι, σε άλλη νύχτα βλέπει ένα φοβερό θέαμα, δηλαδή του φαινόταν σαν να αποκόπηκε ένας ουράνιος αστέρας, και στεκόταν πάνω σε αυτήν την πέτρα, όπου είναι το μοναστήρι. Και για τρίτη φορά πάλι, σε άλλη νύχτα, ακούει την ίδια φωνή. Ω της αγνείας! Ω της αγιότητας! Ω της καθαρότητας του αγίου, μέσω της οποίας αξιώθηκε να του ομιλεί η Παναγία Παρθένος και να τον ονομάζει τρεις φορές πιστό δούλο και λάτρη του Υιού της, του Ιησού Χριστού. Ω της ελλάμψεως του νου του, μέσω της οποίας έφτασε σε οπτασίες και αποκαλύψεις Κυρίου, κατά τον μέγα Παύλο.

Η φράση «και τη υπερβολή των αποκαλύψεων» πρέπει να εννοηθεί σε συνάρτηση με το «διότι θα έλθω εις οπτασίας και αποκαλύψεις Κυρίου». Ως «άγγελος σατάν» νοείται ο άνθρωπος που υπηρετεί τον αντίπαλο δαίμονα, ενώ ως «σκόλοψ» εννοούνται οι πειρασμοί και οι θλίψεις που τέτοιου είδους άνθρωποι του επέφεραν.