Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 12:20

Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι, ούτε ειδωλολάτρες, ούτε μοιχοί, ούτε μαλακοί, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε πλεονέκτες, ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β΄. Μήπως υπάρξει έριδα, ζήλιες, θυμοί, εριθείες, καταλαλιές, ψιθυρισμοί, φυσιώσεις, ακαταστασίες.

Εσύ, όμως, παρατήρησέ μου και από αυτό το σημείο τον πλούτο της σοφίας του. Διότι ένα πράγμα που φαίνεται να είναι σκυθρωπό, εννοώ τις θλίψεις, το εξύψωσε τόσο πολύ και το παρουσίασε ως λαμπρό και περίδοξο, ώστε από όσα είπε να προκύψει για τον ίδιο αυτή η αντίρρηση. Το ίδιο δε κάνει και προς το τέλος. Διότι, αφού απαρίθμησε μύριους κινδύνους, ύβρεις, στενοχώριες, ανάγκες και όλα τα παρόμοια, πρόσθεσε λέγοντας: «Δεν συνιστούμε και πάλι τους εαυτούς μας, αλλά σας δίνουμε αφορμή για καύχηση». Και το τοποθετεί αυτό πάλι εκεί με σφοδρότητα, και με περισσότερη παρηγοριά. Διότι εδώ μεν τα λόγια του είναι γεμάτα αγάπη: «Μήπως έχουμε ανάγκη, όπως μερικοί, από συστατικές επιστολές;» Εκεί, όμως, τα όσα λέγονται είναι γεμάτα, αναγκαίως και ωφελίμως, από κάποιο υψηλό φρόνημα και από θυμό. Διότι λέει: «Δεν συνιστούμε πάλι τον εαυτό μας, αλλά σας δίνουμε αφορμή για καύχηση»· και: «Μήπως νομίζετε πάλι ότι απολογούμαστε σε εσάς;». «Ενώπιον του Θεού εν Χριστώ μιλούμε. Διότι φοβάμαι μήπως, όταν έλθω, δεν σας βρω όπως θέλω, και εγώ βρεθώ για εσάς τέτοιος που δεν θέλετε». Διότι, για να μη δώσει την εντύπωση της κολακείας, σαν να επιθυμεί την τιμή από αυτούς, λέει τα εξής: «Φοβάμαι μήπως, όταν έλθω, δεν σας βρω όπως θέλω, και εγώ βρεθώ για εσάς τέτοιος που δεν θέλετε». Αλλά αυτά μεν τα λέει με πολλή κατηγορία· στην αρχή όμως δεν μιλά έτσι, αλλά πιο ήπια. Τι είναι, λοιπόν, αυτό που λέει;

«Διότι φοβάμαι μήπως, όταν έλθω, σας βρω όχι όπως σας θέλω, και εγώ βρεθώ για εσάς τέτοιος που δεν θέλετε.» Πρόκειται να πει κάτι μεγάλο και βαρύ. Γι' αυτό και παραθέτει την απολογία, με το να πει ότι «Όλα γίνονται για την δική σας οικοδομή», και με το να προσθέσει ότι «Φοβάμαι», μετριάζοντας την τραχύτητα όσων πρόκειται να λεχθούν. Διότι αυτό δεν ήταν πλέον γνώρισμα αυθάδειας ούτε διδασκαλικής εξουσίας, αλλά πατρικής μέριμνας, το να φοβάται δηλαδή περισσότερο από εκείνους που έχουν αμαρτήσει, και να τρέμει για εκείνο που πρόκειται να τους διορθώσει. Αλλά ούτε και έτσι τους επιτίθεται, ούτε βγάζει απόφαση, αλλά εκφράζοντας δισταγμό λέει: «Μήπως, όταν έλθω, δεν σας βρω όπως σας θέλω». Δεν είπε «εναρέτους», αλλά «Όχι όπως σας θέλω», χρησιμοποιώντας σε όλα εκφράσεις φιλίας. Και η λέξη «βρω» δηλώνει το απροσδόκητο, όπως ακριβώς και το «βρεθώ για εσάς». Διότι το ζήτημα δεν είναι θέμα προαίρεσης, αλλά ανάγκης που λαμβάνει την αιτία της από εσάς. Γι’ αυτό λέει: «Βρεθώ τέτοιος που δεν θέλετε». Εδώ δεν είπε: «Τέτοιος που δεν θέλω», αλλά πιο επιτιμητικά, «Τέτοιος που δεν επιθυμείτε». Διότι, τελικά, αυτό αποτελούσε δικό του θέλημα· όχι βέβαια πρωταρχικό, αλλά πάντως θέλημα. Θα μπορούσε βέβαια να πει πάλι, «Τέτοιος που δεν θέλω», και έτσι να δείξει την αγάπη του· αλλά δεν επιθυμεί να χαλαρώσει τον ακροατή.

Προηγουμένως, λοιπόν, το θέτει αυτό λέγοντας: «Να βρεθώ τέτοιος που δεν θέλετε»· εδώ όμως γίνεται πιο διαλλακτικός, και μιλά πιο ήμερα και πιο πράα λέγοντας: «Θα πενθήσω πολλούς από εκείνους που έχουν αμαρτήσει». Όχι απλώς εκείνους που αμάρτησαν, αλλά αυτούς που δεν μετανόησαν. Και δεν είπε «όλους», αλλά «πολλούς»· και ούτε αυτούς τους κάνει φανερούς, δίνοντάς τους και με αυτόν τον τρόπο την ευχέρεια να επιστρέψουν εύκολα στη μετάνοια. Και κάνοντας φανερό ότι η μετάνοια μπορεί να διορθώσει τα σφάλματα, πενθεί εκείνους που δεν μετανοούν, εκείνους που πάσχουν από ανίατη νόσο, εκείνους που παραμένουν στην κατάσταση του τραύματος. Αναλογίσου, λοιπόν, την αποστολική αρετή, όταν, χωρίς ο ίδιος να έχει συνείδηση κανενός πονηρού στον εαυτό του, θρηνεί για τα κακά των άλλων και ταπεινώνεται για τα σφάλματα που διέπραξαν άλλοι. Διότι αυτό είναι κατεξοχήν γνώρισμα του διδασκάλου, το να συμπάσχει με αυτόν τον τρόπο στις συμφορές των μαθητών του, το να οδύρεται και να πενθεί για τα τραύματα των ποιμαινομένων. Έπειτα αναφέρει και το είδος της αμαρτίας: «Για την ασέλγεια και την ακαθαρσία που έπραξαν». Και ο ίδιος βέβαια εδώ υπαινίσσεται την πορνεία· αν όμως κάποιος το εξετάσει με ακρίβεια, κάθε είδος αμαρτίας μπορεί να αποκληθεί με αυτό το όνομα. Διότι, αν και κατεξοχήν ο πόρνος και ο μοιχός ονομάζεται ακάθαρτος, ωστόσο και τα άλλα αμαρτήματα προξενούν ακαθαρσία στην ψυχή. Γι' αυτό ακριβώς και ο Χριστός αποκαλεί ακάθαρτους τους Ιουδαίους, όχι κατηγορώντας τους μόνο για πορνεία, αλλά και για άλλη πονηρία.

ΟΜΙΛΙΑ Λ΄. «Γι' αυτό σας τα γράφω αυτά ενώ απουσιάζω, ώστε, όταν θα είμαι παρών, να μη χρησιμοποιήσω απότομα την εξουσία που μου έδωσε ο Κύριος για την οικοδομή σας και όχι για την καθαίρεσή σας». Α΄. Αντιλήφθηκε ότι ο ίδιος είχε μιλήσει με αρκετή σφοδρότητα, και μάλιστα προς το τέλος της Επιστολής. Διότι και προηγουμένως έλεγε: «Εγώ ο ίδιος, ο Παύλος, σας παρακαλώ με την πραότητα και την επιείκεια του Χριστού, εγώ που, όταν είμαι προσωπικά ανάμεσά σας, είμαι ταπεινός, ενώ όταν απουσιάζω, είμαι θαρραλέος απέναντί σας. Σας παρακαλώ, λοιπόν, να μη χρειαστεί, όταν θα είμαι παρών, να δείξω θάρρος με την πεποίθηση με την οποία σκοπεύω να τολμήσω να στραφώ εναντίον μερικών, οι οποίοι θεωρούν ότι εμείς συμπεριφερόμαστε σύμφωνα με τη σάρκα»· και, «Είμαστε έτοιμοι να τιμωρήσουμε κάθε παρακοή, όταν η δική σας υπακοή γίνει πλήρης»· και, «Φοβάμαι μήπως τυχόν, όταν έρθω, σας βρω όχι όπως σας θέλω, και εγώ βρεθώ για εσάς τέτοιος που δεν θέλετε»· και πάλι, «Μήπως τυχόν, όταν έρθω, με ταπεινώσει ο Θεός μου απέναντί σας και πενθήσω για πολλούς από εκείνους που έχουν αμαρτήσει στο παρελθόν και δεν μετανόησαν για την ασέλγεια και την ακαθαρσία που έπραξαν»· και μετά από αυτά, «Σας το έχω ήδη πει και σας το προλέγω, όπως όταν ήμουν παρών για δεύτερη φορά, έτσι και τώρα που απουσιάζω σας γράφω, ότι, εάν έρθω πάλι, δεν θα σας λυπηθώ· επειδή ζητάτε απόδειξη ότι ο Χριστός μιλάει μέσω εμού».

Άρα, η καρδιά του Παύλου ήταν η καρδιά Εκείνου, και πλάκα του Αγίου Πνεύματος, και βιβλίο της χάριτος· αυτή που έτρεμε μεν για τα αμαρτήματα των άλλων («Διότι φοβάμαι», λέει, «μήπως τυχόν κοπίασα μάταια για εσάς», «Μήπως, όπως το φίδι απάτησε την Εύα», «Μήπως τυχόν, όταν έλθω, δεν σας βρω όπως σας θέλω»)· ενώ για τον εαυτό της και φοβόταν και θαρρούσε («Διότι φοβάμαι», λέει, «μήπως, αφού κήρυξα σε άλλους, γίνω ο ίδιος αδόκιμος»· και, «Επειδή είμαι πεπεισμένος ότι ούτε άγγελοι ούτε αρχές θα μπορέσουν να μας χωρίσουν»), αυτή που αξιώθηκε να αγαπήσει τον Χριστό όπως κανείς άλλος δεν τον αγάπησε, αυτή που περιφρόνησε τον θάνατο και την γέεννα, και που συντριβόταν από τα αδελφικά δάκρυα («Τι κάνετε», λέει, «που κλαίτε και μου συντρίβετε την καρδιά;»), την πλέον καρτερική, που όμως δεν άντεξε ούτε για λίγη ώρα να αποχωριστεί τους Θεσσαλονικείς.

Άραγε λοιπόν, ήταν τέτοιος μόνο προς τους Ιουδαίους, και όχι προς τους εκτός; Υπήρξε ο ηπιότερος όλων και προς τους οικείους και προς τους ξένους. Άκουσε, λοιπόν, τι λέει στον Τιμόθεο: «Ο δούλος του Κυρίου δεν πρέπει να φιλονικεί, αλλά να είναι ήπιος προς όλους, διδακτικός, ανεξίκακος, να παιδαγωγεί με πραότητα αυτούς που αντιτίθενται, μήπως τυχόν τους δώσει ο Θεός μετάνοια για επίγνωση της αλήθειας, και συνέλθουν από την παγίδα του διαβόλου, από τον οποίο έχουν αιχμαλωτιστεί, ώστε να κάνουν το θέλημά του». Θέλεις να δεις πώς συνομιλεί και με αυτούς που έχουν αμαρτήσει; Άκουσε τι λέει γράφοντας προς τους Κορινθίους: «Φοβάμαι δε μήπως, όταν έλθω, δεν σας βρω όπως θέλω»· και λίγο πιο κάτω: «Μήπως, όταν έλθω πάλι, με ταπεινώσει ο Θεός μου απέναντί σας, και πενθήσω για πολλούς από εκείνους που έχουν αμαρτήσει στο παρελθόν και δεν μετανόησαν για την ασέλγεια και την ακαθαρσία που έπραξαν». Και γράφοντας στους Γαλάτες έλεγε: «Παιδιά μου, για τα οποία νιώθω πάλι ωδίνες τοκετού, μέχρις ότου μορφωθεί μέσα σας ο Χριστός».

«Φοβάμαι μήπως, όταν έλθω, δεν σας βρω όπως σας θέλω, και εγώ βρεθώ σε εσάς όπως δεν με θέλετε»· και λίγο πιο κάτω: «Μήπως, όταν έλθω πάλι προς εσάς, με ταπεινώσει ο Θεός και πενθήσω πολλούς από εκείνους που έχουν αμαρτήσει στο παρελθόν, και δεν μετανόησαν για την ακαθαρσία, την ασέλγεια και την πορνεία που διέπραξαν». Και τον βλέπεις διαρκώς να βρίσκεται μέσα σε δάκρυα και θρήνους για τους δικούς του, και να φοβάται και να τρέμει πάντοτε για εκείνους που έχουν πιστέψει. Όπως λοιπόν θαυμάζουμε έναν κυβερνήτη πλοίου, όχι όταν κατορθώνει να διασώσει τους επιβάτες ενώ η θάλασσα είναι γαλήνια και το πλοίο ταξιδεύει με ούριο άνεμο, αλλά όταν, ενώ το πέλαγος μαίνεται, τα κύματα ορθώνονται, οι ίδιοι οι επιβάτες στο εσωτερικό στασιάζουν και μεγάλη τρικυμία πολιορκεί όσους ταξιδεύουν από μέσα και από έξω, εκείνος κατορθώσει να κατευθύνει το σκάφος με απόλυτη ασφάλεια· έτσι πρέπει να εκπλησσόμαστε και να θαυμάζουμε εκείνους που είχαν αναλάβει τότε την Εκκλησία, πολύ περισσότερο από αυτούς που την διοικούν σήμερα. Διότι τότε ήταν μεγάλος ο πόλεμος από έξω και από μέσα, τότε το φυτό της πίστεως ήταν ακόμη τρυφερό και είχε ανάγκη από πολλή φροντίδα, τότε, σαν νεογέννητο βρέφος, το πλήθος της Εκκλησίας χρειαζόταν πολλή πρόνοια και μια πάνσοφη ψυχή που επρόκειτο να το γαλουχήσει.

«Διότι δεν ζητώ τα δικά σας, αλλά εσάς· επειδή δεν οφείλουν τα τέκνα να θησαυρίζουν για τους γονείς, αλλά οι γονείς για τα τέκνα. Εγώ δε με μεγάλη χαρά θα δαπανήσω και θα δαπανηθώ πλήρως για τις ψυχές σας, έστω κι αν, αγαπώντας σας περισσότερο, αγαπιέμαι λιγότερο.» Διατυπώνει έπαινο για αυτούς, εφόσον βέβαια θεωρούν ως δική τους αδικία το ότι δεν καταδέχθηκε ο Απόστολος να λάβει κάτι από αυτούς, ούτε ανέχθηκε να τραφεί από εκείνους. «Ως προς αυτό, εγώ δεν σας επιβάρυνα, αλλά, επειδή είμαι πανούργος, σας έπιασα με δόλο. Μήπως σας εκμεταλλεύτηκα μέσω κάποιου από αυτούς που σας απέστειλα; Παρακάλεσα τον Τίτο, και απέστειλα μαζί του τον αδελφό. Μήπως σας εκμεταλλεύτηκε ο Τίτος; Δεν συμπεριφερθήκαμε με το ίδιο πνεύμα; Όχι στα ίδια ίχνη; Πάλι νομίζετε ότι απολογούμαστε σε εσάς; Ενώπιον του Θεού εν Χριστώ ομιλούμε. Και τα πάντα, αγαπητοί, γίνονται για τη δική σας οικοδομή. Διότι φοβούμαι μήπως, όταν έλθω, δεν σας βρω όπως σας θέλω, και εγώ βρεθώ για εσάς όπως δεν με θέλετε.» Άραγε, μπορεί κάποιος να πει ότι: «Εγώ μεν δεν ζήτησα κάτι, ούτε έλαβα· αλλά, όντας πανούργος, οργάνωσα αυτούς που απεστάλησαν από εμένα να ζητήσουν κάτι από εσάς για ίδιον όφελος. Και μέσω εκείνων τα δέχθηκα εγώ ο ίδιος, θέτοντας τον εαυτό μου εκτός, ώστε να μη φανεί ότι έλαβα»; Αλλά ούτε και αυτό θα μπορούσε να το πει κάποιος, και για τούτο μάρτυρες είστε εσείς. Και με το «στο ίδιο πνεύμα» εννοεί είτε την ίδια προαίρεση, είτε την ίδια διακονία της χάριτος, ότι δηλαδή το Πνεύμα μάς χάρισε παρόμοια πολιτεία. «

«Μήπως τυχόν υπάρξουν έριδες, ζήλιες, θυμοί, ραδιουργίες, καταλαλιές, ψιθυρισμοί, υπεροψίες, ακαταστασίες· μήπως, όταν έρθω πάλι, με ταπεινώσει ο Θεός μου ανάμεσά σας.» Εκείνο που επρόκειτο να θέσει πρώτο, δηλαδή το ζήτημα της υπεροψίας, το τοποθετεί ύστερα. Διότι εναντίον του φέρονταν με αλαζονεία· για να μη φανεί λοιπόν ότι επιδιώκει πρωτίστως το δικό του συμφέρον, αναφέρει πρώτα το κοινό ζήτημα. Επειδή όλα αυτά γεννιούνταν από τον φθόνο: οι διαβολές, οι κατηγορίες, οι διχοστασίες. «Και πενθήσω πολλούς από εκείνους που έχουν αμαρτήσει στο παρελθόν, και δεν μετανόησαν για την ακαθαρσία, την πορνεία και την ασέλγεια που διέπραξαν.» Δεν είπε όλους, αλλά πολλούς· και ούτε αυτούς τους φανερώνει, κάνοντάς τους εύκολη την επάνοδο στη μετάνοια.