Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 12:5

Όταν, λοιπόν, ενώ δεν μπορούμε να αποφανθούμε για τη δική μας γένεση, περιεργαζόμαστε και επιχειρούμε να φιλονικούμε για τη γέννηση του Θεού, πώς να μην υπάρχει φόβος μήπως Εκείνος που δίνει όχι μόνο «γλώσσα παιδείας», αλλά και το «να γνωρίζει κανείς πότε πρέπει να πει λόγο», μας επιβάλει ως καταδίκη τη σιωπή εξαιτίας της προπετείας μας στο να μιλάμε; Αυτό ακριβώς έπραξε στην περίπτωση του μακάριου Ζαχαρία, ο οποίος, επειδή δεν πίστεψε σε εκείνον που του ευαγγελίστηκε τη γέννηση του παιδιού, κρίνοντας με ανθρώπινους λογισμούς τη χάρη και τη δύναμη του Θεού και απορώντας μέσα του αν είναι δυνατόν σύμφωνα με τη φύση ο γέροντας να αποκτήσει παιδί από γυναίκα προχωρημένης ηλικίας, τι λέει; «Πώς θα το γνωρίσω αυτό; Διότι εγώ είμαι γέροντας και η γυναίκα μου προχωρημένη στις ημέρες της». Γι' αυτό, όταν άκουσε ότι «Ιδού, θα είσαι σιωπηλός και δεν θα μπορείς να μιλήσεις», βγαίνοντας έξω δεν μίλησε. 33. Γι' αυτόν τον λόγο, εγκαταλείποντας τις φιλονικίες για τα αμφισβητούμενα και για τα όσα υπερβαίνουν τα μέτρα μας, ας κρατήσουμε αυτά που έχουμε παραλάβει. Διότι ποιος είναι αυτός που τολμά να υπερηφανεύεται για τη γνώση του, όταν ο ίδιος που αξιώθηκε «των αποκαλύψεων», που αναλήφθηκε «στον τρίτο ουρανό», που «άκουσε άρρητα ρήματα», συνετίστηκε μέσω «του σκόλοπα στη σάρκα» ώστε «να μην υπεραίρεται»; Και ο ίδιος ο προφήτης που είπε «πίστεψα, γι' αυτό και μίλησα», λέει «ταπεινώθηκα», όχι απλώς, αλλά «σφόδρα».

Τι λέγεις; Εάν δηλαδή δεν τα πεις, δεν τα γνωρίζεις; Αλλά δεν υπερηφανευόμαστε το ίδιο όταν τα γνωρίζουμε εμείς οι ίδιοι και όταν τα φανερώνουμε στους άλλους. Διότι δεν συνηθίζει να προκαλεί υπερηφάνεια η φύση των κατορθωμάτων, αλλά η μαρτυρία και η γνώση των πολλών. Γι' αυτό λοιπόν λέει, «Δεν με συμφέρει», ώστε να μην δημιουργήσω στους ακροατές μεγαλύτερη ιδέα για εμένα. Διότι εκείνοι μεν οι ψευδαπόστολοι έλεγαν για τον εαυτό τους και πράγματα ανύπαρκτα· αυτός όμως αποκρύπτει και τα υπαρκτά, και μάλιστα παρότι τον πίεζε τόσο μεγάλη ανάγκη, και λέει, «Δεν με συμφέρει», διδάσκοντας τους πάντες να αποφεύγουν εκ περισσού μια τέτοια συμπεριφορά. Διότι η πράξη αυτή δεν προσφέρει κανένα κέρδος, αλλά μάλλον βλάβη, εκτός εάν υπάρχει κάποια αναγκαία και ωφέλιμη αφορμή που να παρακινεί σε αυτό. Αφού, λοιπόν, ανέφερε τους κινδύνους, τους πειρασμούς, τις επιβουλές, τις αθυμίες, τα ναυάγια, μεταβαίνει σε ένα άλλο είδος καυχήσεως, λέγοντας: «Γνωρίζω έναν άνθρωπο, πριν από δεκατέσσερα έτη (είτε ευρισκόμενος στο σώμα, δεν γνωρίζω, είτε εκτός του σώματος, δεν γνωρίζω· ο Θεός γνωρίζει), ότι ο άνθρωπος αυτός αρπάχθηκε έως τον τρίτο ουρανό. Και γνωρίζω ότι αρπάχθηκε στον παράδεισο (είτε με το σώμα, δεν γνωρίζω· είτε εκτός του σώματος, δεν γνωρίζω) και άκουσε άρρητα ρήματα, τα οποία δεν επιτρέπεται σε άνθρωπο να τα προφέρει. Για έναν τέτοιον άνθρωπο θα καυχηθώ· για τον εαυτό μου όμως δεν θα καυχηθώ». Μεγάλη μεν είναι αυτή η αποκάλυψη. Δεν συνέβη όμως μόνο αυτή, αλλά και άλλες περισσότερες· αυτός, ωστόσο, παραθέτει μία από τις πολλές.

Αν και θα αρκούσε, αφού ανέφερε την αρπαγή, να σιωπήσει· τώρα όμως, δείχνοντας μετριοφροσύνη, προσθέτει και τούτο. Τι λοιπόν; Ο νους αρπάχθηκε και η ψυχή, ενώ το σώμα έμεινε νεκρό; Ή μήπως αρπάχθηκε το σώμα; Αλλά δεν μπορούμε να το πούμε. Διότι, εάν ο Παύλος, ο οποίος αρπάχθηκε και αξιώθηκε τέτοια και τόσα άρρητα μυστήρια, το αγνοούσε, πολύ περισσότερο το αγνοούμε εμείς. Διότι γνώριζε μεν ότι βρέθηκε στον παράδεισο, και δεν αγνοούσε ότι βρέθηκε στον τρίτο ουρανό, τον τρόπο όμως δεν τον γνώριζε με σαφήνεια. Παρατήρησε δε και από άλλο σημείο την ταπεινοφροσύνη του. Διότι στην περίπτωση της πόλεως των Δαμασκηνών επιβεβαιώνει τα λεγόμενά του, εδώ όμως όχι πλέον· διότι δεν ήθελε να το τεκμηριώσει εκτενώς, παρά μόνο να το αναφέρει και να το υπαινιχθεί. Γι' αυτό και προσθέτει λέγοντας: «Για έναν τέτοιον άνθρωπο θα καυχηθώ»· χωρίς να δηλώνει με αυτό ότι κάποιος άλλος ήταν εκείνος που αρπάχθηκε· αλλά, στον βαθμό που επιτρεπόταν και ήταν δυνατόν και να το πει και συγχρόνως να αποφύγει να μιλήσει φανερά για τον εαυτό του, με αυτόν τον τρόπο διαμορφώνει τον λόγο του.

Διότι ποια λογική ακολουθία θα υπήρχε, ενώ μιλάει για τον εαυτό του, να φέρει στο μέσον κάποιον άλλον; Για ποιο λόγο, λοιπόν, το διατύπωσε έτσι; Δεν ήταν το ίδιο να πει, «Αρπάχθηκα», με το «Γνωρίζω κάποιον που αρπάχθηκε»· και το, «Καυχώμαι για τον εαυτό μου», με το «Για έναν τέτοιον άνθρωπο θα καυχηθώ». Εάν όμως πει κάποιος, «Και πώς είναι δυνατόν να αρπαγεί κανείς χωρίς σώμα;», θα τον ρωτήσω, «Πώς είναι δυνατόν να αρπαγεί με σώμα;». Διότι και τούτο είναι πιο δυσεξήγητο από εκείνο, εάν το εξετάζεις με ανθρώπινους λογισμούς και δεν αφήνεις χώρο στην πίστη. Για ποιο λόγο όμως και αρπάχθηκε; Για να μη θεωρηθεί, όπως εγώ τουλάχιστον νομίζω, ότι υστερεί έναντι των λοιπών αποστόλων. Επειδή δηλαδή εκείνοι συναναστράφηκαν τον Χριστό, ενώ αυτός καθόλου, για τον λόγο αυτόν τον άρπαξε και αυτόν μέσα σε δόξα στον παράδεισο.

Διότι μεγάλο ήταν το όνομα αυτού του τόπου, και παντού εξυμνείτο. β΄. Γι' αυτό και ο Χριστός έλεγε: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». «Για έναν τέτοιο άνθρωπο θα καυχηθώ». Για ποιον λόγο; Διότι, εάν κάποιος άλλος αρπάχθηκε, εσύ γιατί καυχάσαι; Επομένως είναι φανερό, ότι για τον εαυτό του τα έλεγε αυτά. Εάν δε πρόσθεσε: «Για τον εαυτό μου όμως δεν θα καυχηθώ»· δεν λέει τίποτε άλλο παρά ότι: «Εφόσον δεν υπάρχει ανάγκη, δεν θα πω τίποτε τέτοιο επιπόλαια και άσκοπα»· ή συγκαλύπτοντας πάλι αυτό που ειπώθηκε, στο μέτρο που ήταν δυνατό.

Για να μη συμβεί λοιπόν και εδώ αυτό, πρόσεξε πόση προδιόρθωση χρησιμοποιεί όταν πρόκειται να καυχηθεί, διστάζοντας όχι μία, ούτε δύο, αλλά πολλές φορές. «Μακάρι να με ανεχόσασταν», λέει, «λιγάκι στην αφροσύνη μου»· και πάλι: «Αυτό που λέω, δεν το λέω κατά Κύριον, αλλά σαν σε αφροσύνη. Σε ό,τι όμως κάποιος τολμά, μιλώντας με αφροσύνη, τολμώ κι εγώ». Και αφού είπε τόσα, δεν αρκέστηκε ούτε σε αυτά, αλλά πάλι, ενώ επρόκειτο να προχωρήσει στα εγκώμια, κρύβει τον εαυτό του λέγοντας: «Γνωρίζω έναν άνθρωπο»· και πάλι: «Για τέτοιον άνθρωπο θα καυχηθώ, για τον εαυτό μου όμως δεν θα καυχηθώ»· και μετά από όλα αυτά: «Έγινα άφρων», λέει, «εσείς με αναγκάσατε». Ποιος λοιπόν είναι τόσο ανόητος και εντελώς αναίσθητος, ώστε βλέποντας εκείνον τον άγιο, παρότι υπήρχε τόσο μεγάλη ανάγκη, να διστάζει και να συστέλλεται να πει κάτι μεγάλο για τον εαυτό του, και σαν άλογο που κατευθύνεται προς τον γκρεμό να αναχαιτίζεται συνεχώς, αν και επρόκειτο να επιτελέσει τόσο μεγάλη πνευματική οικονομία, να μην αποφεύγει με κάθε τρόπο αυτήν την πράξη και να τη χρησιμοποιεί μόνο όταν τον αναγκάζει η περίσταση;

Διότι εκείνος μεν λέει: «Καλό είναι για μένα, Κύριε, ότι με ταπείνωσες, για να μάθω τα δικαιώματά σου»· τούτος δε, αφού είπε ότι «Αρπάχθηκα έως τον τρίτο ουρανό και μεταφέρθηκα στον παράδεισο», πρόσθεσε λέγοντας: «Και για να μην υπερηφανεύομαι από την υπερβολή των αποκαλύψεων, μου δόθηκε σκόλοπας στη σάρκα, άγγελος του σατανά για να με ραπίζει». Τι πιο σαφές από αυτό;

Αυτά δε τα λέει για τον εαυτό του, διδάσκοντάς τους να ταπεινοφρονούν. Διότι, εάν αυτός που έχει τόσα πολλά χαρίσματα είναι τέτοιος, τι δεν όφειλαν να κάνουν εκείνοι; «Γνωρίζω έναν άνθρωπο εν Χριστώ, πριν από δεκατέσσερα χρόνια· είτε με το σώμα δεν γνωρίζω, είτε εκτός του σώματος δεν γνωρίζω, ο Θεός γνωρίζει· ότι ένας τέτοιος άνθρωπος αρπάχθηκε έως τον τρίτο ουρανό. Και γνωρίζω αυτόν τον άνθρωπο· είτε με το σώμα είτε εκτός του σώματος δεν γνωρίζω, ο Θεός γνωρίζει· ότι αρπάχθηκε στον παράδεισο και άκουσε άρρητα λόγια, τα οποία δεν επιτρέπεται σε άνθρωπο να προφέρει. Για έναν τέτοιο άνθρωπο θα καυχηθώ· για τον εαυτό μου όμως δεν θα καυχηθώ, παρά μόνο για τις ασθένειές μου. Διότι, εάν θελήσω να καυχηθώ, δεν θα είμαι άφρων. Επειδή θα πω την αλήθεια. Αποφεύγω όμως να το κάνω, μήπως με θεωρήσει κανείς ανώτερο από αυτό που βλέπει σε εμένα ή ακούει από εμένα. Και για να μην υπερηφανεύομαι από την υπερβολή των αποκαλύψεων, μου δόθηκε σκόλοπας στη σάρκα». Ενώ υπάρχουν πολλές αποκαλύψεις, παραθέτει μόνο αυτήν τη μία· το ότι όμως ήταν πολλές, το είπε ο ίδιος στη συνέχεια: «για να μην υπερηφανεύομαι από την υπερβολή των αποκαλύψεων». Γι' αυτόν τον λόγο αναφέρει και τον χρόνο των δεκατεσσάρων ετών, για να δείξει ότι αυτός που σιώπησε και υπέμεινε τόσον πολύ χρόνο, δεν θα τα αποκάλυπτε τώρα, εάν δεν γνώριζε ότι υπήρχε μεγάλη ανάγκη. «Ένας άγγελος του Σατανά, για να με ραπίζει, ώστε να μην υπερηφανεύομαι». Σατάν ονομάζεται ο αντίπαλος στη γλώσσα των Εβραίων. Διότι αυτό ακριβώς λέει η Γραφή εξιστορώντας τα γεγονότα επί Σολομώντος: «Δεν υπήρχε Σατάν στις ημέρες του»· δηλαδή εχθρός, αντίπαλος.