Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 13:1

Έχει δε η από κοινού ζωή και περισσότερα αγαθά, τα οποία δεν είναι εύκολο να απαριθμηθούν όλα. Διότι και για την τήρηση των αγαθών που μας έχουν δοθεί από τον Θεό είναι πιο χρήσιμη από την απομόνωση, και για την προστασία από την εξωτερική επιβουλή του εχθρού είναι πιο ασφαλής η αφύπνιση που προέρχεται από όσους αγρυπνούν, εάν τυχόν συμβεί στον έναν να αποκοιμηθεί πέφτοντας σε εκείνον τον ύπνο που οδηγεί στον θάνατο, για τον οποίο διδαχθήκαμε από τον Δαβίδ να απευχόμαστε να μας συμβεί, όταν λέει: «Φώτισε τους οφθαλμούς μου, μήπως ποτέ υπνώσω εις θάνατον». Και σε εκείνον μεν που αμαρτάνει, η απομάκρυνση από την αμαρτία είναι ευκολότερη, καθώς ντρέπεται από την ομόφωνη αποδοκιμασία των περισσοτέρων, ώστε να του αρμόζει το ρητό: «Αρκετή είναι για τον άνθρωπο αυτόν η επιτίμηση τούτη, η οποία γίνεται από τους περισσοτέρους». Σε εκείνον δε που κατορθώνει το καλό, η πνευματική βεβαιότητα είναι μεγάλη, τόσο μέσω της δοκιμασίας όσο και της επιδοκιμασίας του έργου του από τους πολλούς. Διότι, εάν επί στόματος δύο και τριών μαρτύρων θα στηριχθεί κάθε λόγος, προφανώς πολύ πιο σταθερά θα επιβεβαιωθεί με τη μαρτυρία των περισσοτέρων εκείνος που επιτελεί το αγαθό έργο. Στη μοναχική ζωή, εξάλλου, ακολουθεί και ένας κίνδυνος, πέραν όσων έχουν ειπωθεί. Πρώτος και μέγιστος, ο κίνδυνος της αυταρέσκειας.

Ομιλία ΚΘʹ. Αυτή είναι η τρίτη φορά που έρχομαι προς εσάς· επί στόματος δύο και τριών μαρτύρων θα σταθεί κάθε λόγος. 1. Από πολλά μεν και άλλα σημεία, αλλά κυρίως και από τούτο, μπορεί να διαπιστώσει κανείς τη φιλοσοφία του Παύλου και τη μεγάλη του στοργή· το πώς, δηλαδή, είναι πληθωρικός και σφοδρός στις παραγγελίες, αλλά διστακτικός και αναβλητικός στις τιμωρίες. Διότι δεν τιμώρησε αμέσως όσους αμάρταναν, αλλά τους προειδοποίησε μία και δεύτερη φορά· και ούτε και τότε, παρόλο που τον παράκουσαν, τους τιμωρεί, αλλά πάλι τους παραγγέλλει λέγοντας: «Αυτή είναι η τρίτη φορά που έρχομαι προς εσάς, και πριν καν φτάσω, σας γράφω και πάλι». Έπειτα, για να μην προκαλέσει η αναβολή αυτή ραθυμία, πρόσεξε πώς διορθώνει και το ενδεχόμενο αυτό, με το να απειλεί συνεχώς, να κραδαίνει το χτύπημα της τιμωρίας και να λέει: «Εάν έλθω ξανά, δεν θα σας λυπηθώ»· και, «Μήπως, όταν έλθω, θρηνήσω για πολλούς». Και αυτά τα κάνει και τα λέει, μιμούμενος ως προς αυτό τον Δεσπότη των πάντων· επειδή και ο Θεός απειλεί μεν συνεχώς και παραγγέλλει πολλές φορές, αλλά δεν κολάζει ούτε τιμωρεί συχνά.

Αυτό ακριβώς κάνει και ο ίδιος· και για τον λόγο αυτόν και προηγουμένως έλεγε, ότι «από επιείκεια προς εσάς, δεν ήλθα πλέον στην Κόρινθο». Τι σημαίνει, «από επιείκεια προς εσάς»; Για να μην επιβάλω ποινή και τιμωρία, βρίσκοντάς σας να έχετε αμαρτήσει και να έχετε παραμείνει αδιόρθωτοι. Και εδώ λέγει: «Αυτή είναι η τρίτη φορά που έρχομαι σε εσάς· διά στόματος δύο και τριών μαρτύρων θα στηριχθεί κάθε λόγος». Συνδέει το άγραφο με το έγγραφο· το οποίο έκανε και αλλού λέγοντας, ότι «αυτός που προσκολλάται στην πόρνη, είναι ένα σώμα· διότι θα γίνουν, λέγει, οι δύο μία σάρκα». Αν και βεβαίως αυτό έχει λεχθεί για τον νόμιμο γάμο, εντούτοις το χρησιμοποίησε επωφελώς για τον σκοπό αυτό, ώστε να προκαλέσει μεγαλύτερο φόβο. Έτσι ακριβώς πράττει και εδώ, τοποθετώντας αντί για μαρτυρίες τις παρουσίες και τις παραγγελίες του.

Αυτό δε που λέει, είναι το εξής: Μία και δεύτερη φορά το είπα, όταν παρευρέθηκα· το λέω και τώρα εγγράφως. Και βέβαια, εάν με εισακούσετε, έχει γίνει αυτό που επιθυμούσα· εάν όμως παρακούσετε, είναι πλέον ανάγκη να επιβεβαιώσω τα όσα ειπώθηκαν και να επιβάλω την τιμωρία. Γι' αυτό λέει: Το έχω προείπει και το προλέγω, όπως όταν ήμουν παρών για δεύτερη φορά, έτσι και τώρα που απουσιάζω γράφω σε αυτούς που έχουν προαμαρτήσει και σε όλους τους υπολοίπους, ότι εάν έλθω πάλι, δεν θα φεισθώ. Διότι, εάν διά στόματος δύο και τριών μαρτύρων πρόκειται να στηριχθεί κάθε λόγος, εγώ παρευρέθηκα για δεύτερη φορά και μίλησα, τα ίδια λέω δε και τώρα μέσω της Επιστολής· είναι λοιπόν ανάγκη να επαληθεύσω τον λόγο μου. Διότι, μη νομίσετε ότι τα γραφόμενα έχουν μικρότερη βαρύτητα από τη φυσική παρουσία μου· επειδή, όπως ακριβώς έλεγα όταν ήμουν παρών, έτσι γράφω και τώρα που απουσιάζω.

Τι όμως προείπες όταν ήσουν παρών, και τώρα που είσαι απών γράφεις; «Ότι, εάν έλθω και πάλι, δεν θα δείξω επιείκεια». Αφού έδειξε προηγουμένως ότι δεν μπορεί, αν δεν αναγκαστεί, να το πράξει αυτό, και αφού ονόμασε το γεγονός πένθος και ταπείνωση· διότι, λέει, «μήπως, όταν έλθω, με ταπεινώσει ο Θεός μου απέναντί σας, και πενθήσω για πολλούς από εκείνους που έχουν αμαρτήσει στο παρελθόν και δεν έχουν μετανοήσει»· και αφού απολογήθηκε σε αυτούς, επισημαίνοντας ότι και μία και δύο και τρεις φορές τους προειδοποίησε, και ότι κάνει τα πάντα και μηχανεύεται κάθε τρόπο ώστε να αποτρέψει την τιμωρία και με τον φόβο των λόγων του να τους κάνει καλύτερους, τότε πρόσθεσε αυτό το βαρύ και φοβερό, λέγοντας: «Ότι, εάν έλθω και πάλι, δεν θα δείξω επιείκεια». Δεν είπε: «Θα τιμωρήσω και θα κολάσω και θα απαιτήσω δίκη», αλλά πάλι με πατρικά λόγια εκφράζει και αυτήν την ίδια την τιμωρία, δείχνοντας τη σπλαχνικότητά του και την ψυχή του που συμπάσχει μαζί τους, διότι πάντοτε, δείχνοντας επιείκεια, ανέβαλλε. Έπειτα, για να μη νομίσουν και τώρα ότι πρόκειται πάλι για αναβολή και απλώς για λεκτική απειλή, για τον λόγο αυτόν ανέφερε και πιο πριν: «Από το στόμα δύο και τριών μαρτύρων θα βεβαιωθεί κάθε λόγος»· και το: «Ότι, εάν έλθω και πάλι, δεν θα δείξω επιείκεια». Αυτό δε που εννοεί είναι το εξής: Δεν πρόκειται πλέον να αναβάλω, εάν σας βρω αδιόρθωτους –ο μη γένοιτο– αλλά οπωσδήποτε θα επιβάλω την τιμωρία, και θα κάνω πράξη αυτό ακριβώς που έχω πει.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΓʹ. «Ιδού, για τρίτη φορά έρχομαι προς εσάς». Δείχνει ότι είναι μεν επίμονος και σφοδρότερος στις παραγγελίες, αλλά διστακτικός και αναβλητικός στις τιμωρίες. «Από το στόμα δύο και τριών μαρτύρων θα βεβαιωθεί κάθε λόγος. Το έχω προειπεί, και το προλέγω, όπως όταν ήμουν παρών για δεύτερη φορά, και τώρα που απουσιάζω γράφω σε όσους έχουν αμαρτήσει στο παρελθόν και σε όλους τους υπόλοιπους». Αντί για μάρτυρες τοποθετεί τις δικές του παρουσίες και τις παραγγελίες. Μία φορά, λέγει, το είπα, και δεύτερη όταν παρευρέθηκα, και το λέω και τώρα μέσω των γραμμάτων.

Εάν λοιπόν έτσι έχουν γίνει τα πράγματα, εμείς, συγχώρεσέ με πανσεβάσμιε, δεν τολμούμε να πούμε ή να επιβάλουμε επιτίμιο αντίθετα προς όσα έχουν θεοπνεύστως φανερωθεί από τους πατέρες. Υποστηρίζει δε τον αδελφό που έπραξε έτσι, και μάλιστα με πολλή αγωνία, πρώτα ο ίδιος που τον εξανάγκασε (και πρόκειται για άνδρα από τους λίαν ευσεβείς, συνετούς και επιφανείς, τον Θωμά, τον ύπατο και χαρτουλάριο), έπειτα ο Ιάκωβος, ο ευλαβέστατος μοναχός που δεν έχει καμία σχέση με την αίρεση, και ύστερα ο Ευθύμιος, έτερος σεβαστός μοναχός που έχει υποστεί διώξεις. Με τη μαρτυρία δύο και τριών μαρτύρων, λέει η Γραφή, θα σταθεί κάθε λόγος. Εσύ, δέσποτά μου, λες ότι τα πράγματα δεν έχουν έτσι, και είσαι προφανώς ανώτερος από όλους. Τι να κάνω λοιπόν εγώ, εγκλωβισμένος ανάμεσα σε τόσους μάρτυρες; Εάν η αλήθεια είναι όπως την λες, ότι δηλαδή έπραξε αυτό παρουσία ιερέων και από φιλαρχία, επιδιώκοντας να εξασφαλίσει για τον εαυτό του την ιεροσύνη, ας αποφασιστεί από εμάς να μην προαχθεί ποτέ στο αξίωμα της ιεροσύνης και να του επιβληθούν και άλλα επιτίμια· διότι αυτό είναι το δίκαιο. Εάν όμως, όπως διηγούνται οι μάρτυρες και ο ίδιος, εξαναγκάστηκε βρισκόμενος μπροστά σε δύο ενδεχόμενα, είτε να πεθάνει το βρέφος αβάπτιστο, πράγμα που είχε πάθει προηγουμένως επειδή δεν είχε πειστεί σε άλλα δύο παιδιά, είτε να παραδώσει στους αιρετικούς όσους διαφυλάσσουν την ευσέβεια, εγώ ο ταπεινός δεν τολμώ να επιβάλω τίποτα, έως ότου ο μακαριότατος ιεροτελεστής μας το εξετάσει και εκφέρει κρίση.