Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 2:6

ΛΟΥΚΑΣ. Τον πλησίαζαν δε όλοι οι τελώνες και οι αμαρτωλοί για να τον ακούν. Και οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι γόγγυζαν, λέγοντας ότι αυτός δέχεται αμαρτωλούς και συντρώγει με αυτούς. Τους είπε τότε αυτήν την παραβολή, λέγοντας: Ποιος από εσάς, έχοντας εκατό πρόβατα και χάνοντας ένα από αυτά, δεν αφήνει τα ενενήντα εννέα στην έρημο και δεν πηγαίνει προς το χαμένο, μέχρι να το βρει; και τα εξής. ΠΡΟΣ ΘΕΣΣ. Β΄. Εάν δε κάποιος δεν υπακούει στον λόγο μας μέσω της επιστολής, αυτόν να τον επισημαίνετε και να μη συναναστρέφεστε μαζί του, για να ντραπεί. Και να μην τον θεωρείτε ως εχθρό, αλλά να τον νουθετείτε ως αδελφό. ΠΡΟΣ ΚΟΡ. Β΄. Εάν δε κάποιος έχει προκαλέσει λύπη, δεν έχει λυπήσει εμένα, αλλά εν μέρει, για να μην επιβαρύνω όλους εσάς. Αρκετή είναι για έναν τέτοιο άνθρωπο αυτή η επιτίμηση που έγινε από τους περισσότερους· ώστε, αντίθετα, πρέπει εσείς μάλλον να τον συγχωρήσετε και να τον παρηγορήσετε, μήπως τυχόν καταποθεί ο άνθρωπος αυτός από την υπερβολική λύπη.

Έχει δε η από κοινού ζωή και περισσότερα αγαθά, τα οποία δεν είναι εύκολο να απαριθμηθούν όλα. Διότι και για την τήρηση των αγαθών που μας έχουν δοθεί από τον Θεό είναι πιο χρήσιμη από την απομόνωση, και για την προστασία από την εξωτερική επιβουλή του εχθρού είναι πιο ασφαλής η αφύπνιση που προέρχεται από όσους αγρυπνούν, εάν τυχόν συμβεί στον έναν να αποκοιμηθεί πέφτοντας σε εκείνον τον ύπνο που οδηγεί στον θάνατο, για τον οποίο διδαχθήκαμε από τον Δαβίδ να απευχόμαστε να μας συμβεί, όταν λέει: «Φώτισε τους οφθαλμούς μου, μήπως ποτέ υπνώσω εις θάνατον». Και σε εκείνον μεν που αμαρτάνει, η απομάκρυνση από την αμαρτία είναι ευκολότερη, καθώς ντρέπεται από την ομόφωνη αποδοκιμασία των περισσοτέρων, ώστε να του αρμόζει το ρητό: «Αρκετή είναι για τον άνθρωπο αυτόν η επιτίμηση τούτη, η οποία γίνεται από τους περισσοτέρους». Σε εκείνον δε που κατορθώνει το καλό, η πνευματική βεβαιότητα είναι μεγάλη, τόσο μέσω της δοκιμασίας όσο και της επιδοκιμασίας του έργου του από τους πολλούς. Διότι, εάν επί στόματος δύο και τριών μαρτύρων θα στηριχθεί κάθε λόγος, προφανώς πολύ πιο σταθερά θα επιβεβαιωθεί με τη μαρτυρία των περισσοτέρων εκείνος που επιτελεί το αγαθό έργο. Στη μοναχική ζωή, εξάλλου, ακολουθεί και ένας κίνδυνος, πέραν όσων έχουν ειπωθεί. Πρώτος και μέγιστος, ο κίνδυνος της αυταρέσκειας.

γ΄. Πλην όμως, πρόσεξε τούτο: ότι, αν αδιαφορήσεις και παραβλέψεις το κακό, κάποτε θα καταλάβει και εσένα. Επομένως, αν όχι για τον αδελφό σου, τουλάχιστον για τον εαυτό σου δραστηριοποιήσου, και αναχαίτισε τον λοιμό, σταμάτησε εγκαίρως τη σήψη και κατάκοψε την εξάπλωσή της. Αφού λοιπόν είπε αυτά και περισσότερα από αυτά, και αφού έδωσε εντολή να παραδοθεί αυτός στον Σατανά, λέει αργότερα, επειδή εκείνος μετανόησε και έγινε καλύτερος: «Αρκεί σε έναν τέτοιο άνθρωπο αυτό το επιτίμιο που του επιβλήθηκε από τους περισσότερους· επικυρώστε λοιπόν την αγάπη σας προς αυτόν». Διότι, εφόσον τον κατέστησε κοινό εχθρό και πολέμιο όλων και τον απέβαλε από το ποίμνιο και τον απέκοψε από το σώμα, πρόσεξε με πόση σπουδή ενεργεί για να τον ενώσει και να τον συνδέσει πάλι. Διότι δεν είπε απλώς, «Αγαπήστε τον», αλλά, «Επικυρώστε την αγάπη σας προς αυτόν», δηλαδή επιδείξτε φιλία σταθερή και ακλόνητη, θερμή, ζέουσα και πύρινη, και δείξτε μια εύνοια ικανή να αντισταθμίσει την προηγούμενη απέχθεια. Τι συνέβη; Πες μου· δεν τον παρέδωσες στον Σατανά; Ναι, λέει, αλλά όχι για να παραμείνει στα χέρια του Σατανά, αλλά για να απαλλαγεί γρήγορα από την τυραννία του. Όμως, όπως ακριβώς έλεγα, πρόσεξε πώς φοβάται την απελπισία ο Παύλος, θεωρώντας την ως μεγάλο όπλο του διαβόλου. Διότι, αφού είπε, «Επικυρώστε την αγάπη σας προς αυτόν», προσθέτει και την αιτία: «Μήπως τυχόν καταποθεί ένας τέτοιος άνθρωπος από την υπερβολική λύπη». Στον φάρυγγα του λύκου, λέει, βρίσκεται το πρόβατο· ας προφτάσουμε λοιπόν.

Διότι και αυτόν που είχε πορνεύσει, τον οποίο προηγουμένως επικροτούσαν και για τον οποίο υπερηφανεύονταν, τον απέκοψαν και τον αφόρισαν εντελώς. Και αυτό το δήλωσε λέγοντας: «Εάν δε κάποιος προκάλεσε λύπη, δεν λύπησε εμένα, αλλά εν μέρει, για να μην επιβαρύνω, όλους εσάς». Αρκετό είναι για έναν τέτοιο άνθρωπο το επιτίμιο αυτό, το οποίο επιβλήθηκε από τους περισσότερους.

Επομένως, δεν λύπησε μόνο εμένα, αλλά εξίσου και εσάς, και από επιείκεια προς αυτόν είπα: «Εν μέρει». Είδες πώς κατεύνασε αμέσως τον θυμό τους, δείχνοντας ότι έγιναν και οι ίδιοι κοινωνοί της αγανακτήσεως; Είναι αρκετό για έναν τέτοιον άνθρωπο αυτό το επιτίμιο, το οποίο του επιβλήθηκε από τους περισσότερους.

Ε΄. Παρατήρησε όμως από την αρχή: «Εάν κάποιος προκάλεσε λύπη», λέει, «δεν λύπησε εμένα, αλλά εν μέρει, για να μην επιβαρύνω όλους σας»· έπειτα πάλι: «Αρκετό είναι για τον άνθρωπο αυτόν το επιτίμιο τούτο, το οποίο του επιβλήθηκε από τους περισσοτέρους». Αυτή είναι η απόφαση και η γνώμη του. Αλλά δεν σταμάτησε στην απόφαση, παρά τους καθιστά πάλι συμμέτοχους, λέγοντας: «Ώστε απεναντίας, είναι προτιμότερο εσείς να τον συγχωρήσετε και να τον παρηγορήσετε. Γι' αυτό σας παρακαλώ να επικυρώσετε την αγάπη σας προς αυτόν». Αφού πάλι κατέστησε το όλο ζήτημα δική τους υπόθεση, μεταβαίνει στη δική του εξουσία, λέγοντας: «Διότι γι' αυτό και σας έγραψα, για να γνωρίσω τη δοκιμή σας, εάν είστε σε όλα υπάκουοι».

Θέλει να απομακρυνόμαστε από κάθε αδελφό που ζει άτακτα. Μεγάλο κακό ήταν τότε αυτό, το να αποσπαστεί κανείς από το πλήρωμα των αδελφών. Με αυτήν την ποινή, λοιπόν, τιμωρεί τους πάντες, όπως ακριβώς έλεγε γράφοντας αλλού προς τους Κορινθίους: «Με έναν τέτοιο άνθρωπο ούτε να συντρώγετε», λέει. Αλλά τώρα οι περισσότεροι δεν το θεωρούν αυτό μεγάλο κακό, αντιθέτως τα πάντα έχουν περιέλθει σε σύγχυση και έχουν διαφθαρεί· με μοιχούς, με πόρνους, με πλεονέκτες αναμιγνυόμαστε έτσι απλά και στην τύχη. Εάν έπρεπε να απομακρυνόμαστε μόνο από εκείνον που τρέφεται χωρίς να εργάζεται, πόσο μάλλον από τους άλλους; Και για να μάθεις πόσο φοβερό ήταν το να χωρίζεται κανείς από τη σύναξη των αδελφών, και πόσο κέρδος φέρνει σε όσους δέχονται την επιτίμηση με σωστή διάθεση, άκουσε πώς εκείνος που είχε κυριευθεί από οίηση εξαιτίας του αμαρτήματός του, αυτός που έφτασε στο έσχατο σημείο της κακίας, που διέπραξε τέτοια πορνεία, η οποία ούτε μεταξύ των εθνικών δεν αναφέρεται, αυτός που δεν είχε καμία συναίσθηση του τραύματός του (διότι αυτό είναι το αποκορύφωμα της διαστροφής)· αυτός ακριβώς ο άνθρωπος τόσο πολύ λύγισε και ταπεινώθηκε, ώστε ο Παύλος να πει: «Αρκεί σε έναν τέτοιο άνθρωπο αυτή η επιτίμηση από τους περισσοτέρους· ώστε να επικυρώσετε την αγάπη σας προς αυτόν».

Μεταξύ των Κορινθίων, κάποιος επιφανής άνδρας διέπραξε τέτοιου είδους αμαρτία, η οποία ούτε καν ανάμεσα στους ειδωλολάτρες δεν συνηθιζόταν. Αυτός, μάλιστα, ήταν πιστός και από τους οικείους του Χριστού· μερικοί, δε, ισχυρίζονται ότι ανήκε και στους ιερωμένους. Τι συνέβη λοιπόν; Μήπως ο Παύλος τον απέκοψε από τη μερίδα εκείνων που ελπίζουν στη σωτηρία; Σε καμία περίπτωση· διότι αυτός είναι που άπειρες φορές επιπλήττει εντόνως τους Κορινθίους επειδή δεν τον οδήγησαν σε μετάνοια. Και θέλοντας να μας αποδείξει ότι δεν υπάρχει αμάρτημα το οποίο να μην μπορεί να θεραπευτεί, έλεγε πάλι για αυτόν που αμάρτησε βαρύτερα από τους ειδωλολάτρες: «Να παραδώσετε τον άνθρωπο αυτόν στον σατανά για τον όλεθρο της σάρκας, ώστε να σωθεί το πνεύμα του κατά την ημέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Αλλά αυτά τα είπε πριν από τη μετάνοιά του· όταν, όμως, εκείνος μετανόησε, είπε: «Είναι αρκετή για τον άνθρωπο αυτόν η τιμωρία τούτη που του επιβλήθηκε από τους περισσότερους». Και τους έστειλε επιστολή προτρέποντάς τους να τον παρηγορήσουν πάλι και να αποδεχθούν τη μετάνοιά του, ώστε να μην εξαπατηθούν και νικηθούν από τον σατανά. Αλλά και ολόκληρο το έθνος των Γαλατών, οι οποίοι, μολονότι είχαν πιστέψει, είχαν επιτελέσει θαύματα και είχαν υπομείνει πολλούς πειρασμούς για την πίστη στον Χριστό, στη συνέχεια εξέπεσαν, τους ανορθώνει και πάλι. Διότι το ότι θαυματουργούσαν, το φανέρωσε λέγοντας: «Εκείνος, λοιπόν, που σας χορηγεί το Πνεύμα και ενεργεί θαύματα ανάμεσά σας»· και το ότι αγωνίστηκαν σκληρά για την πίστη, το απέδειξε επίσης λέγοντας: «Τόσα πολλά πάθατε μάταια; Αν βέβαια πήγαν μάταια».

Δείχνει πολλή στοργή, εφόσον ο ίδιος πονάει πολύ περισσότερο από εκείνους που έχουν αμαρτήσει. «Αν όμως κάποιος έχει προκαλέσει λύπη, δεν έχει λυπήσει εμένα, αλλά εν μέρει, για να μην επιβαρύνω όλους εσάς.» Γνωρίζω, λέει, ότι λυπηθήκατε μαζί μου και αγανακτήσατε μαζί μου για εκείνον που πόρνευσε, και εν μέρει όλους σας λύπησε αυτό που συνέβη. Γι' αυτόν τον λόγο είπα «εν μέρει», όχι επειδή εσείς πονέσατε λιγότερο από εμένα, αλλά για να μην επιβαρύνω εκείνον που πόρνευσε. «Αρκετό είναι σε έναν τέτοιον άνθρωπο αυτό το επιτίμιο από τους περισσότερους.» Δεν λέει, «σε εκείνον που πόρνευσε», αλλά, «σε έναν τέτοιον», ελαφρύνοντας το βάρος. «Ώστε, αντίθετα, πρέπει μάλλον να τον συγχωρήσετε και να τον παρηγορήσετε, μήπως τυχόν καταποθεί από την υπερβολική λύπη ο άνθρωπος αυτός. Γι' αυτό σας παρακαλώ να επιβεβαιώσετε την αγάπη σας προς αυτόν· διότι γι' αυτόν τον σκοπό σας έγραψα, για να δοκιμάσω και να γνωρίσω αν είστε σε όλα υπάκουοι.» Όχι μόνο διατάσσει να λυθεί το επιτίμιο, αλλά και να του προσφέρουν παρηγοριά σε όλα. Και τους επαινεί, υπενθυμίζοντάς τους την προηγούμενη υπακοή τους και προβάλλοντάς την. «Σε όποιον δε συγχωρείτε κάτι, το συγχωρώ κι εγώ.» Δες πώς δίνει τη δεύτερη θέση στον εαυτό του, παρουσιάζοντας εκείνους να προηγούνται και τον εαυτό του να ακολουθεί· πράγμα που μπορεί κατεξοχήν να μαλακώσει ένα υπεροπτικό φρόνημα. «Διότι και εγώ ό,τι έχω συγχωρήσει, αν έχω συγχωρήσει κάτι, το έκανα για εσάς.» Για να μην τους κάνει όμως νωθρούς νομίζοντας ότι είναι οι ίδιοι κύριοι, τους πιέζει πάλι προς την υπακοή, λέγοντας: Διότι και αυτό ακριβώς το έκανα για χάρη σας. «Εν προσώπω Χριστού.»

Διότι πού θα φαινόταν η διαφορά μεταξύ εκείνων που πρόδωσαν την αλήθεια και εκείνων που δεν την πρόδωσαν, μεταξύ εκείνων που αγωνίστηκαν γενναία και εκείνων που καθόλου δεν επέλεξαν να υποφέρουν υπέρ του καλού; Και πού είναι ο Χριστός και ο Βελίαρ, το φως και το σκότος, εάν όλα αναμειγνύονται, και υπάρχει κρίση πριν από τη συνοδική κρίση, και ειρήνη πριν από την ειρήνη; Αυτό είναι απαράδεκτο, ω κράτιστε των πατέρων, όπως τουλάχιστον φαίνεται σε εμάς, και θα λέγαμε, και σύμφωνα με την αλήθεια. Αρκεί για έναν τέτοιο άνθρωπο αυτό το επιτίμιο από τους περισσότερους, όπως λέει ο απόστολος, ώστε να μην καταποθεί ο τέτοιος από την υπερβολική λύπη. Δεν πρέπει όμως να αποκατασταθεί στον βαθμό από τον οποίο αποκλείστηκε εξαιτίας της παράβασης μέχρι τον κατάλληλο καιρό, ώστε και το είδος του σφάλματος να τιμωρείται πιο αποτρεπτικά και να υποδεικνύεται ο τρόπος της θεραπείας, λαμβάνοντας ικανοποίηση μέσω της προλήψεως, αν και κατ' εξαίρεση και από ανάγκη, όταν δεν παρίσταται κάποιος άμεμπτος, έχει επιτραπεί σε εκείνον που έχει ήδη τεθεί υπό περιορισμό να τελεί κάποια ιερατικά καθήκοντα, τα οποία γνωρίζει καλά και η τελειότητά σου. Όμως, όπως αυτός ο πρεσβύτερος, αναλογιζόμενος όσα είχε πράξει και πριν από την επιδρομή των βαρβάρων και το ότι φώτισε (βάπτισε) πολλούς εδώ, και ότι πρέπει, όπως λένε, για όλους αυτούς τους λόγους να είναι απαλλαγμένος, δεν ανέχθηκε να υποβληθεί στην ίδια μεταχείριση με εκείνους που έχουν τεθεί υπό επιτίμιο εδώ. Γι' αυτό τον αφήσαμε ελεύθερο να διαχειριστεί ο ίδιος την κατάστασή του, ώστε να πράξει όπως θα έκρινε, χωρίς ούτε να τον απαλλάξουμε ούτε να τον αποκλείσουμε.