Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 2:8

Ο Απόστολος επειδή παρέδωσε εκείνον στον Σατανά είπε αυτό, διότι υπήρχε περιθώριο για εκείνον να λυπηθεί, εφόσον αφορίστηκε από τον Απόστολο. Γι' αυτό, βλέποντάς τον να μετανοεί, είπε «να επικυρώσετε την αγάπη σας προς αυτόν». Εάν λοιπόν γνωρίζετε ότι εσείς τον διώξατε, πρέπει να πάτε να του ζητήσετε συγχώρεση για να έρθει. Εάν όμως έφυγε με το δικό του θέλημα, ακόμη και αν πάτε σε αυτόν εσείς για τον Θεό, η δικαιολογία του έρχεται μαζί του, διότι πρόκειται να θεωρεί ότι επιστρέφει πάλι στη θλίψη. Και αν του συμβεί οποιαδήποτε αφορμή, θα λέει πάντοτε: Έξω ήμουν και με ανάγκασαν να έρθω.

Άραγε οι Γραφές λέγουν ό,τι εμείς επιθυμούμε ή οφείλουμε να τις ακολουθούμε όπως ακριβώς έχουν γραφεί; Και αυτά στρέφονται εναντίον μας. Δεν είναι καλή η φιλονικία, καθώς αποκόπτει την ελπίδα. Αλλά, επειδή εξαγγέλλουμε συγχώρηση μετά το βάπτισμα (διότι αυτό αποτελεί το ισχυρότερο συγκρατητικό μέσο απέναντι στην κακουργία), γράφει ο Απόστολος στην πρώτη Επιστολή προς τους Κορινθίους ότι: «Ακούγεται γενικώς ότι υπάρχει μεταξύ σας πορνεία, και μάλιστα τέτοια πορνεία, η οποία ούτε καν στους εθνικούς δεν αναφέρεται». Ακούσατε το μέγεθος του κακού, ακούστε και το μέγεθος της αποφάσεως. «Αφού συναχθείτε», λέγει, «εσείς και το δικό μου πνεύμα με τη δύναμη του Χριστού, να παραδώσετε τον άνθρωπο αυτόν στον Σατανά προς όλεθρο της σάρκας, ώστε να σωθεί το πνεύμα». Τον παιδαγωγεί, διότι δεν τον απορρίπτει ως εχθρό. Στην μεν πρώτη επιστολή τον παρέδωσε στον Σατανά· στη δε δεύτερη δεν γράφει τίποτα που να αντιτίθεται στην πρώτη. «Να επικυρώσετε την αγάπη σας προς αυτόν, μήπως και χαθεί ένας τέτοιος άνθρωπος από την υπερβολική λύπη». Έλυσε και τα άλυτα ο Απόστολος. Τότε μεν λέγει να παραδώσουν αυτόν τον άνθρωπο στον Σατανά· μετέπειτα, γράφοντας για τον ίδιο και συγχωρώντας τον, λέγει: «Για να μην πλεονεκτήσει εις βάρος μας ο Σατανάς». Διότι, εάν πάρει κάποιον από εμάς, έχει πλεονεκτήσει εις βάρος μας. Όταν ένα πρόβατο εξέρχεται από το ποίμνιο, γίνεται βορά των λύκων. Οδήγησέ το πάλι μέσα, για να αποφύγει την επιβουλή· όπως ακριβώς οι καλοί ποιμένες, ακόμη και αν αρπαγεί το πρόβατο, σπεύδουν να πάρουν έστω το δέρμα του. Εάν είναι καλό να διασωθεί το δέρμα ενός νεκρού ζώου, δεν αξίζει τον κόπο να αποσπάσουμε μια ψυχή από το στόμα του λύκου;

Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει. Καλή είναι λοιπόν η προσευχή μαζί με τη νηστεία. Αυτά όμως τα επισφραγίζει η ελεημοσύνη· διότι «έλεος θέλω και όχι θυσία», λέει. Δες και τον Προφήτη, πώς έλεγξε τους ανελέητους: «Επειδή δεν θυμήθηκε να δείξει έλεος, και καταδίωξε άνθρωπο πένητα και φτωχό και συντετριμμένο στην καρδιά για να τον θανατώσει, ας εξολοθρευτεί από τη γη η μνήμη του». Και: «Διότι αυτόν που εσύ χτύπησες, εκείνοι τον καταδίωξαν, και πρόσθεσαν πόνο στα τραύματά μου». Γι' αυτό μακαρίζει ο Σωτήρας τους ελεήμονές του, λέγοντας: «Μακάριοι οι ελεήμονες, διότι αυτοί θα ελεηθούν». Τι λέει άλλωστε ο Άγγελος προς τον Κορνήλιο; Είπε: «Όχι μόνο οι προσευχές σου, αλλά και οι ελεημοσύνες σου ανέβηκαν ως μνημόσυνο ενώπιον του Θεού». Δέξου, λοιπόν, αυτόν που πλανήθηκε και μετανοεί, αυτόν που αναστήθηκε από τους νεκρούς, από το βάθος της έλλειψης του φόβου του Θεού και της αμέλειας. Άκουσε τον Απόστολο που λέει: «Επικυρώστε απέναντί του την αγάπη, ώστε να μην καταποθεί ένας τέτοιος άνθρωπος από την υπερβολική λύπη». Και πάλι λέει: «Σας παρακαλούμε, αδελφοί, νουθετείτε τους άτακτους, παρηγορείτε τους ολιγόψυχους, στηρίζετε τους ασθενείς, να δείχνετε μακροθυμία προς όλους. Προσέχετε να μην ανταποδώσει κάποιος σε κάποιον κακό αντί για κακό, αλλά πάντοτε να επιδιώκετε το αγαθό και μεταξύ σας και προς όλους».

Και εκείνος μεν που είχε μόνο μία γυναίκα απολαμβάνει μεγαλύτερο έπαινο και τιμή μεταξύ όλων των μελών της Εκκλησίας. Εκείνον όμως που δεν μπόρεσε να αρκεστεί στη μία, είτε επειδή αυτή πέθανε είτε εξαιτίας κάποιας αφορμής, όπως πορνείας ή μοιχείας ή άλλης αιτίας, και αφού επήλθε χωρισμός συνδέθηκε με δεύτερη γυναίκα, ή η γυναίκα με δεύτερο άνδρα, ο θείος λόγος δεν τον κατακρίνει, ούτε τον αποκηρύσσει από την Εκκλησία και τη ζωή, αλλά τον ανέχεται εξαιτίας της ανθρώπινης αδυναμίας· όχι για να έχει δύο γυναίκες ταυτόχρονα ενώ η πρώτη βρίσκεται ακόμη στη ζωή, αλλά για να μπορέσει, αφού χωρίστηκε από τη μία, να συνδεθεί νόμιμα με μια δεύτερη, αν έτσι συμβεί. Ο άγιος λόγος και η αγία Εκκλησία του Θεού ελεούν αυτόν τον άνθρωπο, μάλιστα εάν ο άνθρωπος αυτός είναι κατά τα άλλα ευλαβής και πολιτεύεται σύμφωνα με τον νόμο του Θεού. Διότι, διαφορετικά, δεν θα έλεγε ο Απόστολος για τις χήρες: «ας παντρεύονται, ας τεκνοποιούν, ας κυβερνούν το σπίτι», ούτε πάλι θα έλεγε για τον άνδρα που συζούσε με τη γυναίκα του πατέρα του και παραδόθηκε «στον σατανά για την καταστροφή της σάρκας, ώστε να σωθεί το πνεύμα του κατά την ημέρα του Κυρίου» —ούτε θα έλεγε πάλι: «επικυρώστε την αγάπη σας προς αυτόν, μήπως και καταποθεί ο άνθρωπος αυτός από την υπερβολική λύπη». Διότι είπε πάλι: «Σε όποιον συγχωρείτε κάτι, του το συγχωρώ κι εγώ. Διότι κι εγώ, αν έχω συγχωρήσει κάτι, το έχω συγχωρήσει για χάρη σας στο πρόσωπο του Κυρίου, για να μην εξαπατηθούμε από τον σατανά· επειδή δεν αγνοούμε τα τεχνάσματά του». Και δες πώς παρέχει τη δυνατότητα της μετάνοιας ακόμη και μετά από το παράπτωμα. 5.

Ούτε τον παρανομήσαντα στην Κόρινθο; Ο Παύλος όμως και την αγάπη του επικύρωσε απέναντί του, επειδή είδε τη διόρθωσή του· και η αιτία ήταν: Για να μην καταποθεί ένας τέτοιος άνθρωπος από την υπερβολική λύπη, βεβαρημένος από την υπέρμετρη επίπληξη. Ούτε τις νέες χήρες δίνεις σε γάμο, εξαιτίας του ευάλωτου της ηλικίας τους; Ο Παύλος όμως το τόλμησε αυτό, του οποίου εσύ, δηλαδή, παριστάνεις τον δάσκαλο, ωσάν να έφτασες σε τέταρτο ουρανό και σε άλλον παράδεισο, και ωσάν να άκουσες πιο απόρρητα ρήματα, και να συμπεριέλαβες μεγαλύτερο κύκλο με το Ευαγγέλιο.

Άκουσε πώς σπεύδει ο Παύλος και παρακινεί πολλούς άλλους, βλέποντας κάποιον άνθρωπο που πρόκειται να καταποντιστεί. «Επικυρώστε την αγάπη σας προς αυτόν», λέει, «μήπως τυχόν καταποθεί ένας τέτοιος άνθρωπος από την υπερβολική λύπη». Γι' αυτό παραγγέλλει να του τείνουν γρήγορα το χέρι, ώστε, όσο εμείς καθυστερούμε και αναβάλλουμε, να μην προφτάσει εκείνος να καταποθεί. Ας γίνουμε, λοιπόν, στοργικοί και προστατευτικοί απέναντι στους αδελφούς μας.

γ΄. Πλην όμως, πρόσεξε τούτο: ότι, αν αδιαφορήσεις και παραβλέψεις το κακό, κάποτε θα καταλάβει και εσένα. Επομένως, αν όχι για τον αδελφό σου, τουλάχιστον για τον εαυτό σου δραστηριοποιήσου, και αναχαίτισε τον λοιμό, σταμάτησε εγκαίρως τη σήψη και κατάκοψε την εξάπλωσή της. Αφού λοιπόν είπε αυτά και περισσότερα από αυτά, και αφού έδωσε εντολή να παραδοθεί αυτός στον Σατανά, λέει αργότερα, επειδή εκείνος μετανόησε και έγινε καλύτερος: «Αρκεί σε έναν τέτοιο άνθρωπο αυτό το επιτίμιο που του επιβλήθηκε από τους περισσότερους· επικυρώστε λοιπόν την αγάπη σας προς αυτόν». Διότι, εφόσον τον κατέστησε κοινό εχθρό και πολέμιο όλων και τον απέβαλε από το ποίμνιο και τον απέκοψε από το σώμα, πρόσεξε με πόση σπουδή ενεργεί για να τον ενώσει και να τον συνδέσει πάλι. Διότι δεν είπε απλώς, «Αγαπήστε τον», αλλά, «Επικυρώστε την αγάπη σας προς αυτόν», δηλαδή επιδείξτε φιλία σταθερή και ακλόνητη, θερμή, ζέουσα και πύρινη, και δείξτε μια εύνοια ικανή να αντισταθμίσει την προηγούμενη απέχθεια. Τι συνέβη; Πες μου· δεν τον παρέδωσες στον Σατανά; Ναι, λέει, αλλά όχι για να παραμείνει στα χέρια του Σατανά, αλλά για να απαλλαγεί γρήγορα από την τυραννία του. Όμως, όπως ακριβώς έλεγα, πρόσεξε πώς φοβάται την απελπισία ο Παύλος, θεωρώντας την ως μεγάλο όπλο του διαβόλου. Διότι, αφού είπε, «Επικυρώστε την αγάπη σας προς αυτόν», προσθέτει και την αιτία: «Μήπως τυχόν καταποθεί ένας τέτοιος άνθρωπος από την υπερβολική λύπη». Στον φάρυγγα του λύκου, λέει, βρίσκεται το πρόβατο· ας προφτάσουμε λοιπόν.

Επειδή λοιπόν κατόρθωσε αυτό που ήθελε, χρησιμοποιεί την ικεσία ακόρεστα από τη χαρά του. Και τι είναι, πες μου, αυτό που παρακαλείς; Να επιβεβαιώσετε την αγάπη σας προς αυτόν. Δηλαδή, να την καταστήσετε βέβαιη, να μην τον δεχθείτε απλώς ούτε όπως τύχει. Και αυτό πάλι μαρτυρεί τη μέγιστη αρετή τους· εφόσον αυτοί που τον αγαπούσαν τόσο πολύ και τον υποστήριζαν, σε σημείο μάλιστα να υπερηφανεύονται, στη συνέχεια τον αποστράφηκαν τόσο πολύ, ώστε να χρειαστεί να κοπιάσει τόσο ο Παύλος, προκειμένου να επιβεβαιώσουν την αγάπη τους προς αυτόν. Αυτό αποτελεί αρετή των μαθητών, αυτό αποτελεί αρετή των διδασκάλων: το να είναι δηλαδή εκείνοι τόσο ευπειθείς και το να τους κατευθύνει αυτός με τέτοιον τρόπο. Εάν αυτό γινόταν και σήμερα, όσοι αμαρτάνουν δεν θα διέπρατταν τα σφάλματά τους με τόση αναισθησία. Διότι ούτε πρέπει κανείς να αγαπά αδιακρίτως, ούτε να αποστρέφεται κάποιον χωρίς κανέναν λόγο. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε σας έγραψα, για να διαπιστώσω τη δοκιμή σας, εάν δηλαδή είστε υπάκουοι σε όλα· όχι μόνο στο να αποκόπτετε, αλλά και στο να επανενώνετε. Είδες πώς πάλι και εδώ στρέφει την αγωνία της προσπάθειας προς αυτούς; Διότι, όπως ακριβώς, όταν εκείνος αμάρτησε, τους προκάλεσε αγωνία σε περίπτωση που δεν τον απέκοπταν, λέγοντας: «Μικρή ποσότητα προζυμιού ζυμώνει όλο το φύραμα», και πολλά άλλα, έτσι και εδώ πάλι τους επισείει τον φόβο της παρακοής, σαν να τους έλεγε: Όπως τότε δεν έπρεπε να φροντίσετε μόνο για εκείνον, αλλά και για εσάς, έτσι και τώρα πρέπει να σκεφθείτε το δικό σας συμφέρον όχι λιγότερο από το δικό του, για να μη φανείτε ότι είστε φιλόνεικοι και απάνθρωποι και ότι δεν υπακούτε σε όλα.

Ε΄. Παρατήρησε όμως από την αρχή: «Εάν κάποιος προκάλεσε λύπη», λέει, «δεν λύπησε εμένα, αλλά εν μέρει, για να μην επιβαρύνω όλους σας»· έπειτα πάλι: «Αρκετό είναι για τον άνθρωπο αυτόν το επιτίμιο τούτο, το οποίο του επιβλήθηκε από τους περισσοτέρους». Αυτή είναι η απόφαση και η γνώμη του. Αλλά δεν σταμάτησε στην απόφαση, παρά τους καθιστά πάλι συμμέτοχους, λέγοντας: «Ώστε απεναντίας, είναι προτιμότερο εσείς να τον συγχωρήσετε και να τον παρηγορήσετε. Γι' αυτό σας παρακαλώ να επικυρώσετε την αγάπη σας προς αυτόν». Αφού πάλι κατέστησε το όλο ζήτημα δική τους υπόθεση, μεταβαίνει στη δική του εξουσία, λέγοντας: «Διότι γι' αυτό και σας έγραψα, για να γνωρίσω τη δοκιμή σας, εάν είστε σε όλα υπάκουοι».

Θέλει να απομακρυνόμαστε από κάθε αδελφό που ζει άτακτα. Μεγάλο κακό ήταν τότε αυτό, το να αποσπαστεί κανείς από το πλήρωμα των αδελφών. Με αυτήν την ποινή, λοιπόν, τιμωρεί τους πάντες, όπως ακριβώς έλεγε γράφοντας αλλού προς τους Κορινθίους: «Με έναν τέτοιο άνθρωπο ούτε να συντρώγετε», λέει. Αλλά τώρα οι περισσότεροι δεν το θεωρούν αυτό μεγάλο κακό, αντιθέτως τα πάντα έχουν περιέλθει σε σύγχυση και έχουν διαφθαρεί· με μοιχούς, με πόρνους, με πλεονέκτες αναμιγνυόμαστε έτσι απλά και στην τύχη. Εάν έπρεπε να απομακρυνόμαστε μόνο από εκείνον που τρέφεται χωρίς να εργάζεται, πόσο μάλλον από τους άλλους; Και για να μάθεις πόσο φοβερό ήταν το να χωρίζεται κανείς από τη σύναξη των αδελφών, και πόσο κέρδος φέρνει σε όσους δέχονται την επιτίμηση με σωστή διάθεση, άκουσε πώς εκείνος που είχε κυριευθεί από οίηση εξαιτίας του αμαρτήματός του, αυτός που έφτασε στο έσχατο σημείο της κακίας, που διέπραξε τέτοια πορνεία, η οποία ούτε μεταξύ των εθνικών δεν αναφέρεται, αυτός που δεν είχε καμία συναίσθηση του τραύματός του (διότι αυτό είναι το αποκορύφωμα της διαστροφής)· αυτός ακριβώς ο άνθρωπος τόσο πολύ λύγισε και ταπεινώθηκε, ώστε ο Παύλος να πει: «Αρκεί σε έναν τέτοιο άνθρωπο αυτή η επιτίμηση από τους περισσοτέρους· ώστε να επικυρώσετε την αγάπη σας προς αυτόν».

Αναλογίσου την εξουσία του Παύλου· αυτόν που είχε πορνεύσει τον παρέδωσε στον Σατανά, για να τον πλήξει ο Σατανάς, ώστε η τιμωρία αυτή να του γίνει μέσο κάθαρσης του αμαρτήματος. Ότι πράγματι αυτό συνέβη, το λέει στη δεύτερη επιστολή: «Επικυρώστε την αγάπη σας προς αυτόν, για να μην πλεονεκτηθούμε από τον Σατανά». Εσύ τον παρέδωσες στον Σατανά, και εσύ λες: «Για να μην πλεονεκτηθούμε από τον Σατανά»; Διότι, λέει, ο Σατανάς δεν γνωρίζει μέτρο. Τον παρέδωσα όταν έπρεπε, τον λαμβάνω πίσω όταν χρειάζεται· τον παρέδωσα στον Σατανά ως σε δήμιο, μόνο και μόνο για να καθαριστεί ο δικός μας άνθρωπος· ας τον πάρουμε πίσω.

Διότι, εάν τον αφήσουμε για περισσότερο, θα πλεονεκτήσει εις βάρος μας ο Σατανάς· διότι ο Σατανάς δεν γνωρίζει μέτρο. Τον παρέδωσα, για να διορθώσει τον εαυτό του· εάν όμως τον αφήσουμε, θα τον σκοτώσει όπως τον Ιούδα. Γι' αυτό λέει: Επιβεβαιώστε την αγάπη σας προς αυτόν, για να μην υπερφαλαγγιστούμε από τον Σατανά. Τι το εξαιρετικό είπε; Δεν ανήκει πλέον στον Σατανά· διότι δεν βρίσκεται σε πορνεία, αλλά σε μετάνοια· ας μην πάρει, λοιπόν, εκείνος αυτό που είναι δικό μου. Όταν ανήκε σε εκείνον, του τον παρέδωσα, για να γίνει δικό μου εκείνο που ήταν δικό του. Ω, σοφία του Παύλου! Μέσω του λύκου έσωσε το πρόβατο· μέσω του πειρατή ανέσυρε τον ναυαγό ναύτη· μέσω του εχθρού επανέφερε τον στρατιώτη στην παράταξη. Χρησιμοποίησα το πλήγμα του διαβόλου αντί για πικρό φάρμακο. Εάν πρόκειται μόνο να τον παιδαγωγήσει, απομακρύνομαι από αυτόν. Ας τον τιμωρήσει εκείνος, για να συνειδητοποιήσει τι έπραξε αυτός που πόρνευσε. Όταν αποπλύνει το αμάρτημα, όταν αποπλύνει τη σήψη και καθαρίσει το τραύμα, τότε η ψυχή αναδεικνύεται ισχυρή. Δεν αφήνω το χρυσάφι μέσα στη φωτιά· για να μην κατακαεί, το ανασύρω.

Και σχετικά με εκείνον που πόρνευσε, άκουσέ τον, πώς οδυνάται όχι λιγότερο από εκείνον και παρακαλεί λέγοντας: Επικυρώστε την αγάπη σας προς αυτόν. Αλλά και όταν τον απέκοπτε, το έπραττε με πολλά δάκρυα. Διότι από πολλή θλίψη, λέει, και συνοχή καρδιάς σας έγραψα, όχι για να λυπηθείτε, αλλά για να γνωρίσετε την αγάπη που έχω περισσώς για εσάς· και πάλι: Έγινα στους Ιουδαίους ως Ιουδαίος, σε όσους υπόκεινται στον νόμο ως υποκείμενος στον νόμο, στους ασθενείς ως ασθενής, στους πάντες έχω γίνει τα πάντα, για να σώσω με κάθε τρόπο μερικούς· και αλλού πάλι: Για να παρουσιάσω κάθε άνθρωπο τέλειο εν Χριστώ Ιησού.

Βʹ. Γι' αυτόν μάλιστα τον λόγο αγαπώ τον άγιο τούτο που μας συγκέντρωσε σήμερα, τον μακάριο Ρωμανό, διότι μαζί με το μαρτύριο επέδειξε και πολλή αγάπη, γι' αυτό και του έκοψαν την αγία γλώσσα. Διότι αξίζει να εξετάσουμε και τούτο: για ποιο λόγο ο διάβολος δεν τον οδήγησε σε βασανιστήρια, μαρτύρια και τιμωρίες, αλλά του έκοψε τη γλώσσα· διότι δεν το έπραξε αυτό τυχαία, αλλά με πολλή πονηριά· επειδή κακούργο είναι το θηρίο, και τα πάντα μηχανεύεται και υποκινεί εναντίον της δικής μας σωτηρίας. Εμπρός λοιπόν ας εξετάσουμε για ποιο λόγο προχώρησε στην αποκοπή της γλώσσας, ανατρέχοντας με τον λόγο λίγο πιο πίσω· διότι έτσι θα γνωρίσουμε και τη φιλανθρωπία του Θεού, και την υπομονή του μάρτυρα, και την κακουργία του διαβόλου. Και μαθαίνοντας τη φιλανθρωπία του Θεού θα ευχαριστήσουμε τον Δεσπότη, γνωρίζοντας την υπομονή του μάρτυρα θα μιμηθούμε τον σύνδουλό μας, και κατανοώντας πλήρως την κακουργία του διαβόλου θα αποστραφούμε τον εχθρό. Διότι γι' αυτό μας έδωσε ο Θεός τη δυνατότητα να γνωρίζουμε τις μηχανορραφίες του, ώστε, μισώντας τον περισσότερο, να τον νικήσουμε ευκολότερα. Για το ότι είναι δυνατόν να γνωρίζουμε τις προθέσεις του, άκουσε τι λέει ο Παύλος για εκείνον που είχε πορνεύσει· γράφοντας επιστολή προς τους Κορινθίους, λέει περίπου τα εξής: «Επικυρώστε την αγάπη σας προς αυτόν, για να μην εξαπατηθούμε από τον Σατανά· διότι δεν αγνοούμε τα σχέδιά του».

Αλλά, όπως ακριβώς έλεγα, πρόσεξε πώς φοβάται την απόγνωση ο Παύλος, ως μεγάλο όπλο του διαβόλου. Διότι, αφού είπε, «Επικυρώστε την αγάπη σας προς αυτόν», προσθέτει και την αιτία: «Μήπως τυχόν καταποθεί ένας τέτοιος άνθρωπος από την υπερβολική λύπη». Μέσα στον φάρυγγα του λύκου, λέει, βρίσκεται το πρόβατο· ας προφθάσουμε, λοιπόν, ας το αρπάξουμε έγκαιρα, προτού το καταπιεί και καταστρέψει το μέλος μας. Σε τρικυμία βρίσκεται τώρα το πλοίο· ας φροντίσουμε να το διασώσουμε πριν από το ναυάγιο. Διότι, όπως ακριβώς όταν η θάλασσα φουσκώνει και τα κύματα υψώνονται από παντού, το σκάφος καταποντίζεται, έτσι και η ψυχή, όταν η αθυμία την περικυκλώνει από παντού, πνίγεται γρήγορα, αν δεν έχει κάποιον να της απλώσει το χέρι· και η σωτήρια λύπη για τα αμαρτήματα, γίνεται ολέθρια εξαιτίας της αμετρίας. Γνωρίζοντας, λοιπόν, ο Παύλος αυτό που έκανε ο διάβολος στην περίπτωση του Ιούδα, φοβήθηκε μήπως συμβεί αυτό και εδώ. Και τι έκανε στην περίπτωση του Ιούδα; Μετανόησε ο Ιούδας· διότι λέει: «Αμάρτησα, παραδίδοντας αθώο αίμα».

Αλλ' όμως ο Παύλος, που τον απέκοψε από την Εκκλησία, που δεν επέτρεψε σε κανέναν να έχει κοινωνία μαζί του ούτε σε κοινό τραπέζι, που πρόσταξε να πενθούν όλοι εξαιτίας του —«Και εσείς», λέει, «έχετε κυριευθεί από οίηση και δεν πενθήσατε μάλλον, ώστε να απομακρυνθεί από ανάμεσά σας αυτός που διέπραξε αυτό το έργο»—, αυτός που τον έδιωχνε από παντού σαν να ήταν κάποιος λοιμός, που τον απέκλεισε από κάθε οικία, που τον παρέδωσε στον Σατανά, που απαίτησε από αυτόν τόσο μεγάλη τιμωρία, όταν τον είδε να οδυνάται, να μετανοεί για όσα αμάρτησε και να ανακαλεί με τα έργα του την προηγούμενη διαγωγή του, έτσι και ο ίδιος άλλαξε πάλι στάση, ώστε σε αυτούς που είχε διατάξει τα προηγούμενα, να τους παραγγείλει τώρα τα αντίθετα. Διότι αυτός που είχε πει: «Αποκόψτε τον, αποστραφείτε τον, πενθήστε, και ας τον παραλάβει ο διάβολος», τι λέει τώρα; «Επικυρώστε την αγάπη σας απέναντί του, μήπως ο άνθρωπος αυτός καταποθεί από την υπερβολική λύπη και υπερφαλαγγιστούμε από τον Σατανά· διότι δεν αγνοούμε τα σχέδιά του». Βλέπεις πώς η υπερβολική θλίψη είναι κάτι το σατανικό και αποτελεί έργο της δικής του παγίδας, καθώς αυτός μετατρέπει, μέσω της υπερβολής, το σωτήριο φάρμακο σε δηλητήριο;

Αν όμως, για όσα ο ίδιος έσφαλε, και μάλιστα σε τέτοιο σφάλμα, ο Παύλος δεν επιτρέπει να παραδίδεται σε πολλή λύπη, αλλά σπεύδει και επείγεται και κάνει τα πάντα και μετέρχεται κάθε μέσο για να αποκόψει τον όγκο της αθυμίας, λέγοντας ότι η αμετρία είναι σατανική και αποτελεί πλεονεξία του διαβόλου και έργο της δικής του κακουργίας και των πονηρών του λογισμών· τότε, για τα όσα έχουν σφάλει άλλοι, και για τα οποία άλλοι πρόκειται να λογοδοτήσουν, πώς δεν είναι έσχατη ανοησία και μανία να καταρρακώνεσαι με αυτόν τον τρόπο και να θλίβεσαι, ώστε να επιφέρεις άφατο σκοτάδι στη διάνοιά σου, καθώς και πολύν αναβρασμό και σύγχυση και ταραχή και απερίγραπτη ζάλη; Αν όμως πάλι μου πεις τα ίδια, ότι δηλαδή «το θέλω μεν, αλλά δεν μπορώ», πάλι και εγώ θα σου πω τα ίδια, ότι «αυτά είναι δικαιολογίες και προφάσεις». Διότι γνωρίζω καλά το σθένος της φιλόσοφης ψυχής σου.

Δείχνει πολλή στοργή, εφόσον ο ίδιος πονάει πολύ περισσότερο από εκείνους που έχουν αμαρτήσει. «Αν όμως κάποιος έχει προκαλέσει λύπη, δεν έχει λυπήσει εμένα, αλλά εν μέρει, για να μην επιβαρύνω όλους εσάς.» Γνωρίζω, λέει, ότι λυπηθήκατε μαζί μου και αγανακτήσατε μαζί μου για εκείνον που πόρνευσε, και εν μέρει όλους σας λύπησε αυτό που συνέβη. Γι' αυτόν τον λόγο είπα «εν μέρει», όχι επειδή εσείς πονέσατε λιγότερο από εμένα, αλλά για να μην επιβαρύνω εκείνον που πόρνευσε. «Αρκετό είναι σε έναν τέτοιον άνθρωπο αυτό το επιτίμιο από τους περισσότερους.» Δεν λέει, «σε εκείνον που πόρνευσε», αλλά, «σε έναν τέτοιον», ελαφρύνοντας το βάρος. «Ώστε, αντίθετα, πρέπει μάλλον να τον συγχωρήσετε και να τον παρηγορήσετε, μήπως τυχόν καταποθεί από την υπερβολική λύπη ο άνθρωπος αυτός. Γι' αυτό σας παρακαλώ να επιβεβαιώσετε την αγάπη σας προς αυτόν· διότι γι' αυτόν τον σκοπό σας έγραψα, για να δοκιμάσω και να γνωρίσω αν είστε σε όλα υπάκουοι.» Όχι μόνο διατάσσει να λυθεί το επιτίμιο, αλλά και να του προσφέρουν παρηγοριά σε όλα. Και τους επαινεί, υπενθυμίζοντάς τους την προηγούμενη υπακοή τους και προβάλλοντάς την. «Σε όποιον δε συγχωρείτε κάτι, το συγχωρώ κι εγώ.» Δες πώς δίνει τη δεύτερη θέση στον εαυτό του, παρουσιάζοντας εκείνους να προηγούνται και τον εαυτό του να ακολουθεί· πράγμα που μπορεί κατεξοχήν να μαλακώσει ένα υπεροπτικό φρόνημα. «Διότι και εγώ ό,τι έχω συγχωρήσει, αν έχω συγχωρήσει κάτι, το έκανα για εσάς.» Για να μην τους κάνει όμως νωθρούς νομίζοντας ότι είναι οι ίδιοι κύριοι, τους πιέζει πάλι προς την υπακοή, λέγοντας: Διότι και αυτό ακριβώς το έκανα για χάρη σας. «Εν προσώπω Χριστού.»