Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 3:1

Ομιλία ΣΤ΄. «Αρχίζουμε πάλι να συνιστούμε τους εαυτούς μας; Μήπως έχουμε ανάγκη, όπως μερικοί, από συστατικές επιστολές προς εσάς ή από εσάς;» Α΄. Αυτό που επρόκειτο να του προβληθεί ως αντίρρηση από άλλους, ότι δηλαδή «Εξυψώνεις τον εαυτό σου», ο ίδιος το πρόλαβε και το έθεσε· αν και είχε χρησιμοποιήσει προηγουμένως τόση διορθωτική προφύλαξη, λέγοντας: «Και για αυτά ποιος είναι ικανός;» και ότι: «Μιλούμε με ειλικρίνεια»· αλλά παρ' όλα αυτά δεν αρκείται σε εκείνα. Διότι τέτοιο είναι το ήθος του· απέχει πάρα πολύ από το να δίνει την εντύπωση ότι λέει κάτι σπουδαίο για τον εαυτό του, και το αποφεύγει αυτό με πολλή σπουδή και υπερβολή.

Εσύ, όμως, παρατήρησέ μου και από αυτό το σημείο τον πλούτο της σοφίας του. Διότι ένα πράγμα που φαίνεται να είναι σκυθρωπό, εννοώ τις θλίψεις, το εξύψωσε τόσο πολύ και το παρουσίασε ως λαμπρό και περίδοξο, ώστε από όσα είπε να προκύψει για τον ίδιο αυτή η αντίρρηση. Το ίδιο δε κάνει και προς το τέλος. Διότι, αφού απαρίθμησε μύριους κινδύνους, ύβρεις, στενοχώριες, ανάγκες και όλα τα παρόμοια, πρόσθεσε λέγοντας: «Δεν συνιστούμε και πάλι τους εαυτούς μας, αλλά σας δίνουμε αφορμή για καύχηση». Και το τοποθετεί αυτό πάλι εκεί με σφοδρότητα, και με περισσότερη παρηγοριά. Διότι εδώ μεν τα λόγια του είναι γεμάτα αγάπη: «Μήπως έχουμε ανάγκη, όπως μερικοί, από συστατικές επιστολές;» Εκεί, όμως, τα όσα λέγονται είναι γεμάτα, αναγκαίως και ωφελίμως, από κάποιο υψηλό φρόνημα και από θυμό. Διότι λέει: «Δεν συνιστούμε πάλι τον εαυτό μας, αλλά σας δίνουμε αφορμή για καύχηση»· και: «Μήπως νομίζετε πάλι ότι απολογούμαστε σε εσάς;». «Ενώπιον του Θεού εν Χριστώ μιλούμε. Διότι φοβάμαι μήπως, όταν έλθω, δεν σας βρω όπως θέλω, και εγώ βρεθώ για εσάς τέτοιος που δεν θέλετε». Διότι, για να μη δώσει την εντύπωση της κολακείας, σαν να επιθυμεί την τιμή από αυτούς, λέει τα εξής: «Φοβάμαι μήπως, όταν έλθω, δεν σας βρω όπως θέλω, και εγώ βρεθώ για εσάς τέτοιος που δεν θέλετε». Αλλά αυτά μεν τα λέει με πολλή κατηγορία· στην αρχή όμως δεν μιλά έτσι, αλλά πιο ήπια. Τι είναι, λοιπόν, αυτό που λέει;

Μίλησε για τους πειρασμούς και τους κινδύνους, και για το ότι παντού περιφέρεται θριαμβευτικά από τον Θεό εν Χριστώ, και ότι ολόκληρη η οικουμένη γνωρίζει αυτούς τους θριάμβους. Επειδή, λοιπόν, εξέφρασε μεγάλα λόγια για τον εαυτό του, προβάλλει ο ίδιος αντίρρηση στον εαυτό του λέγοντας: «Αρχίζουμε πάλι να συνιστούμε τους εαυτούς μας;». Και αυτό που εννοεί είναι το εξής: Ίσως κάποιος μας φέρει αντίρρηση: «Τι είναι αυτό, Παύλε; Αυτά τα λες για τον εαυτό σου και τον εξυψώνεις;».

Αλλά εδώ δεν ομιλεί κατ' αυτόν τον τρόπο, παρά με ειρωνεία, ώστε να καταστήσει τον λόγο του πιο αιχμηρό: «Μήπως έχουμε ανάγκη από συστατικές επιστολές;» Και αφήνοντας υπονοούμενα για τους ψευδαποστόλους, πρόσθεσε: «Όπως μερικοί, προς εσάς, ή συστατικές επιστολές από εσάς προς άλλους».

α΄. Αφού ολοκλήρωσε τον λόγο περί ελεημοσύνης, όπως έπρεπε, και αφού απέδειξε ότι τους αγαπά περισσότερο από όσο αγαπιέται, και αφού διηγήθηκε τα σχετικά με την υπομονή του και τις δοκιμασίες του, σε κατάλληλη πλέον στιγμή καταπιάνεται με πιο επιτιμητικούς λόγους, αφήνοντας υπαινιγμούς για τους ψευδαποστόλους, κατακλείοντας τον λόγο με τα πιο φορτικά ζητήματα και συνιστώντας τον εαυτό του. Διότι αυτό ακριβώς πράττει σε ολόκληρη την επιστολή. Γι' αυτό και, επειδή το αντιλαμβάνεται, πολλές φορές διορθώνει τον εαυτό του λέγοντας το εξής: «Αρχίζουμε πάλι να συνιστούμε τους εαυτούς μας;» και προχωρώντας λέει: «Δεν συνιστούμε πάλι τους εαυτούς μας, αλλά σας δίνουμε αφορμή για καύχηση»· και έπειτα από αυτά: «Έγινα άφρων με το να καυχώμαι· εσείς με εξαναγκάσατε». Και χρησιμοποιεί πολλές τέτοιες διορθώσεις.

Διότι αποτελούσε μέγιστη χάρη το να μη λαμβάνουν τίποτε, μολονότι στερούνταν και πεινούσαν, χάριν της οικοδομής των μαθητών. «Δεν βαδίσαμε στα ίδια ίχνη;». Δηλαδή, ούτε στο ελάχιστο δεν παρέκκλιναν εκείνοι από αυτή την ακρίβεια, αλλά τήρησαν τον ίδιο κανόνα. «Μήπως νομίζετε πάλι ότι απολογούμαστε σε εσάς;». Είδες πώς παντού φοβάται μήπως δώσει την εντύπωση ότι κολακεύει; Είδες την αποστολική φρόνηση, πώς συνεχώς το επισημαίνει αυτό; Διότι και πρωτύτερα έλεγε: «Δεν συνιστούμε πάλι τους εαυτούς μας, αλλά σας δίνουμε αφορμή για καύχηση»· και στα προοίμια της Επιστολής: «Μήπως έχουμε ανάγκη από συστατικές επιστολές;». «Όλα δε γίνονται για τη δική σας οικοδομή». Πάλι τους θεραπεύει. Και ούτε εδώ λέει ξεκάθαρα ότι «Γι' αυτό δεν λαμβάνουμε, εξαιτίας της αδυναμίας σας, αλλά για να σας οικοδομήσουμε»· μολονότι μίλησε πιο σαφώς από ό,τι προηγουμένως και αποκάλυψε αυτό που κυοφορούσε μέσα του, εντούτοις δεν το έπραξε με τρόπο επικριτικό. Διότι δεν είπε: «Εξαιτίας της αδυναμίας σας», αλλά «Για να οικοδομηθείτε».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄. «Αρχίζουμε πάλι να συνιστούμε τους εαυτούς μας; Μήπως έχουμε ανάγκη, όπως μερικοί, από συστατικές επιστολές προς εσάς, ή συστατικές από εσάς; Η δική μας επιστολή είστε εσείς, η οποία είναι γραμμένη στις καρδιές μας, και την οποία γνωρίζουν και αναγινώσκουν όλοι οι άνθρωποι.» Αυτό το οποίο επρόκειτο να του αντιτεθεί από εκείνους, ότι δηλαδή «υπερηφανεύεσαι για τον εαυτό σου», αυτό το προλαβαίνει και το επιλύει ο ίδιος. Και αυτό που λέει είναι το εξής: Τόσο πολύ απέχουμε από το να έχουμε ανάγκη συστατικών επιστολών προς εσάς, ώστε έχουμε εσάς αντί για επιστολή. Λέει δηλαδή ότι, εάν χρειαζόταν να συστηθούμε σε άλλους, θα παρουσιάζαμε εσάς αντί για επιστολή. «Καθώς φανερώνεται ότι είστε επιστολή του Χριστού, η οποία διακονήθηκε από εσάς.» Εδώ δεν μαρτυρεί μόνο την αγάπη τους, αλλά και τα κατορθώματά τους. «Γραμμένη, όχι με μελάνι, αλλά με το Πνεύμα του ζώντος Θεού· όχι σε πλάκες λίθινες, αλλά σε σάρκινες πλάκες της καρδιάς.» Δηλαδή, την οποία όλοι γνωρίζουν· έτσι σας περιφέρουμε παντού και σας έχουμε στον νου μας. «Τέτοια δε πεποίθηση έχουμε μέσω του Χριστού προς τον Θεό.» Πάλι αναθέτει τα πάντα στον Θεό. Διότι για όλα αυτά, λέει, ο Χριστός είναι η αιτία σε εμάς. «Όχι ότι είμαστε ικανοί από τους εαυτούς μας να σκεφτούμε κάτι ως προερχόμενο από εμάς.» Δες πάλι άλλη μία διόρθωση. Και λέει: δεν είπα, «έχουμε πεποίθηση», με την έννοια ότι το ένα μέρος είναι δικό μας και το άλλο του Θεού· αλλά τα πάντα τα αναθέτει και τα αποδίδει σε Αυτόν. «