Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 3:9

Αλλά αν το Πνεύμα υπολείπεται σε σχέση με τον Θεό και έπεται της ουσίας του, έχοντας υποστεί την αλλότρια ετερότητα και όντας αληθινά ετεροφυές, τότε μήπως η διακονία των αρχαιότερων αγίων δεν βρίσκεται σε καλύτερη μοίρα από την ευαγγελική και αποστολική λειτουργία, εφόσον οι μεν εξήγγειλαν τους λόγους που προέρχονταν από τον Κύριο και Θεό, ενώ οι δε τους λόγους του Πνεύματος; Β. Αυτός ο κίνδυνος υπάρχει. Α. Και όμως, γιατί ο Παύλος έγραφε κάπου αποκαλώντας εκείνη μεν διακονία κατάκρισης και θανάτου, ενώ αυτήν διακονία ζωής και δικαιοσύνης; «Διότι αν η διακονία της κατάκρισης είχε δόξα, πόσο μάλλον θα περισσεύσει σε δόξα η διακονία της δικαιοσύνης;» Και σχετικά με τον εαυτό του βέβαια και τους άλλους αποστόλους προσθέτει: «Ο οποίος και μας κατέστησε ικανούς να γίνουμε διάκονοι της Καινής Διαθήκης, όχι του γράμματος, αλλά του Πνεύματος· διότι το γράμμα αποκτείνει, ενώ το Πνεύμα ζωοποιεί.» Άραγε δεν θα γινόταν σε όλους φανερό και από αυτό, και μάλιστα εντελώς αβίαστα, ότι οι μεν άνωθεν και από τον Θεό λόγοι κατέκριναν τους αρχαιότερους και τους οδηγούσαν στο έσχατο σημείο των κακών, ενώ τώρα οι λόγοι του Πνεύματος δικαιώνουν και ζωοποιούν;

Και τώρα εμείς μακαρίζουμε τους αλλοτρίους, και «ανοικοδομούνται αυτοί που πράττουν την ανομία· αντιστάθηκαν στον Θεό και σώθηκαν. Αυτά καταλάλησαν όσοι φοβούνται τον Κύριο, ο καθένας προς τον πλησίον του· και πρόσεξε ο Κύριος και εισάκουσε». Εξαιτίας αυτής της αιτίας, λέει, νόμιζαν μερικοί ότι οι Ιουδαίοι έλεγαν: «Ας κάνουμε τα κακά για να έρθουν τα αγαθά»· λέγοντας ότι είναι δίκαιη η καταδίκη, είτε αυτών που διέδιδαν αυτά τα πράγματα για τους Ιουδαίους, είτε αυτών που τολμούν να λένε «Ας κάνουμε τα κακά για να έρθουν τα αγαθά». <Τώρα όμως, χωρίς τον νόμο, έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού.> Γνωρίζω ότι είναι γραμμένο για κάποιους, ότι «ήταν και οι δύο δίκαιοι, πορευόμενοι σε όλες τις εντολές και τα δικαιώματα του Κυρίου άμεμπτοι», και ο μακάριος Παύλος είπε, ότι και ο ίδιος «ως προς τη δικαιοσύνη του νόμου υπήρξε άμεμπτος». Αλλά εκείνος που είναι άμεμπτος σε αυτά, δεν έχει πράξει ακόμη εκείνα με τα οποία θα γίνει λαμπρός και ονομαστός· γι' αυτό και ο ίδιος ο μακάριος Παύλος είπε πάλι, ότι θεωρούσε όλα τα του νόμου ζημία και τα λογάριαζε ίσα με σκύβαλα· και αναζητούσε πάλι «το υπερέχον της γνώσεως του Χριστού». Από την άλλη, ο νόμος κατακρίνει αυτούς που τον παραβαίνουν· γι' αυτό αλλού λέει: «Διότι αν η διακονία της κατακρίσεως είχε δόξα, πολύ περισσότερο περισσεύει σε δόξα η διακονία της δικαιοσύνης»· και επειδή υπάρχουν πάρα πολλές εντολές σε αυτόν, είναι απολύτως αναγκαίο ακόμη και ο πιο ακριβής τηρητής του νόμου να σφάλλει σε ορισμένα, και να καθίσταται παραβάτης του νόμου.

Πλην όμως, εκείνο θα πούμε με τρόπο χρήσιμο και αναγκαίο: ότι ο μακάριος Παύλος με λίγα λόγια έλυσε το ζητούμενο, λέγοντας σχετικά με τον νόμο και τη χάρη του Σωτήρα: «Διότι, αν η διακονία της κατάκρισης είχε δόξα, πολύ περισσότερο περισσεύει σε δόξα η διακονία της δικαιοσύνης». Επειδή διακονία της κατάκρισης εννοεί την εντολή που δόθηκε μέσω του Μωυσή, ενώ διακονία της δικαιοσύνης ονομάζει τη χάρη που προέρχεται από τον Σωτήρα, στην οποία και αναγνωρίζει ότι κατέχει μεγαλύτερη δόξα, κρίνοντας άριστα τη φύση των πραγμάτων, ως πνευματοφόρος.

Θέλει δε, νομίζω, ο Θεός και Πατέρας να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί καλά πολλούς, και αυτός θα άρει τις αμαρτίες τους. Ο δίκαιος λοιπόν που υπηρετεί καλά πολλούς, νομίζω πως δεν μπορεί να νοηθεί ως κάποιος άλλος, παρά μόνο ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός. Διότι δεν ήλθε για να διακονηθεί, όπως λέει ο ίδιος, αλλά μάλλον για να διακονήσει, σύμφωνα με την οικονομία της ενανθρωπήσεως. Γι' αυτόν τον λόγο θεώρησε σωστό ο μακάριος Παύλος να τον ονομάσει διάκονο. Είπε δηλαδή σχετικά με τον νόμο και την Καινή Διαθήκη: «Διότι, εάν η διακονία της κατακρίσεως είναι δόξα (επειδή είχε δοξαστεί το πρόσωπο του Μωυσή), πολύ περισσότερο υπερτερεί σε δόξα η διακονία της δικαιοσύνης». Δίκαιος, λοιπόν, και άμωμος είναι ο Χριστός, ο οποίος υπηρετεί καλά πολλούς. Διότι πήρε μορφή δούλου ο Θεός Λόγος, όχι για να ωφελήσει ο ίδιος τη δική του φύση, αλλά για να το χαρίσει και αυτό σε εμάς, εκπληρώνοντας τρόπον τινά μια διακονία προς εμάς, μέσω της οποίας και σωθήκαμε. Δικαιώνεται βέβαια, αποκρούοντας την υποψία ότι φαινόταν να είναι κακούργος ή ότι δίκαια υπέστη τον σταυρικό θάνατο, μέσω του ότι οι Ισραηλίτες πλήρωσαν το τίμημα για την ασέβειά τους προς αυτόν, και μέσω του ότι βασίλευσε σε όσους βρίσκονται κάτω από τον ουρανό, καθώς όλα τα έθνη προσέδραμαν σε αυτόν. Ότι, πράγματι, το μυστήριο της ενανθρωπήσεως έχει δύναμη διακονίας, το απέδειξε λέγοντας: «Και αυτός θα άρει τις αμαρτίες τους».

Έπειτα, αφού ο Μωυσής έριξε το ξύλο μέσα, το νερό απαλλάχθηκε από την έμφυτη πικρία του. Τι είναι λοιπόν η Μερρά; Θα έλεγα ότι είναι το νομικό Γράμμα. Διότι ο νόμος είναι πικρός, εφόσον είναι τιμωρός. Και βέβαια ο θεσπέσιος Παύλος είπε: «Όποιος αθετήσει τον νόμο του Μωυσή πεθαίνει χωρίς έλεος, με την κατάθεση δύο ή τριών μαρτύρων». Βλέπεις ότι ήταν πικρός και δυσβάσταχτος, ίσως και για τους ίδιους που ήθελαν να τον τηρήσουν; Και βέβαια, οι θεσπέσιοι μαθητές έλεγαν ρητά σε εκείνους που, μετά την αποδοχή της πίστεως, υποκινούσαν κάποιους να επιστρέψουν πάλι στη νομική λατρεία: «Και τώρα γιατί πειράζετε τον Θεό, προσπαθώντας να επιβάλετε στον τράχηλο των μαθητών έναν ζυγό, τον οποίο ούτε εμείς ούτε οι πατέρες μας μπορέσαμε να βαστάσουμε;» Και μάλιστα, ο μακάριος Παύλος αποκαλεί διακονία της κατακρίσεως την εντολή που δόθηκε μέσω του πανσόφου Μωυσή. Διότι είπε τα εξής: «Εάν λοιπόν η διακονία της κατακρίσεως είναι δόξα, πολύ περισσότερο περισσεύει σε δόξα η διακονία της δικαιοσύνης». Είπε δε και αλλού: «Το γράμμα θανατώνει, ενώ το πνεύμα ζωοποιεί». Ονομάζοντας σαφώς, νομίζω, γράμμα τον νόμο, και πνεύμα πάλι την εν πνεύματι λατρεία, δηλαδή την ευαγγελική· διότι ο νόμος είναι πικρός. Και η Μερρά ερμηνεύεται ως πικρία. Ότι δε η δια του νόμου παιδαγωγία από μόνη της, και όσον αφορά τους τύπους, δεν είναι ικανή να ζωοποιήσει, είναι περιττό να το τονίζουμε. Διότι κανείς δεν δικαιώνεται ενώπιον του Θεού μέσω του νόμου, σύμφωνα με τα γεγραμμένα.

Αυτό ακριβώς θα βρούμε ότι αληθεύει και για εμάς τους ίδιους. Διότι, αφού έχουμε οδηγηθεί τρόπον τινά ενώπιον του Θεού και Πατρός, με τον Χριστό να μας προσάγει, θα δούμε τη δόξα του Μωυσή χωρίς τις σκιές, κατανοώντας τον νόμο πνευματικά. «Διότι μεταμορφωνόμαστε από δόξα σε δόξα», σύμφωνα με τα γεγραμμένα. Γιατί πώς είναι δυνατόν να αμφιβάλλει κανείς ότι το μυστήριο του Χριστού περιβάλλεται με δόξα, όταν ο μακάριος Παύλος το διακηρύσσει τόσο καθαρά σχετικά με την Πρώτη και τη Δεύτερη Διαθήκη: «Διότι εάν η διακονία της καταδίκης είχε δόξα, πόσο μάλλον περισσεύει σε δόξα η διακονία της δικαιοσύνης;» Επειδή η σκιά του νόμου έχει καταργηθεί, αν και είχε τιμηθεί με τη δόξα μέσω του Μωυσή, δηλαδή τη δόξα στο πρόσωπο του Μωυσή. Τα έργα όμως του Χριστού μένουν ασάλευτα και πλουτίζουν οπωσδήποτε σε ανώτερη δόξα και χάρη από την παλαιότερη. Αφού λοιπόν αφαιρέθηκαν οι σκιές του νόμου, «κατοπτριζόμαστε τη δόξα του Θεού», σύμφωνα με ό,τι είναι γεγραμμένο. Εάν ακούσουμε για τον αμνό που σφαζόταν τυπικά, αμέσως ας κατανοήσουμε το μυστήριο, αναγνωρίζοντας τον Αμνό, ο οποίος για εμάς και υπέρ ημών προσέφερε τον εαυτό του ως οσμή ευωδίας στον Θεό και Πατέρα.

Διότι η Καινή Διαθήκη δεν έδινε μόνο ζωή, αλλά χορηγούσε και το Πνεύμα που παρέχει τη ζωή· το οποίο ήταν πολύ ανώτερο από τη ζωή. Γι' αυτό είπε: «Η διακονία του Πνεύματος». Έπειτα πάλι επανέρχεται στο ίδιο, λέγοντας: «Διότι αν η διακονία της κατακρίσεως είναι δόξα».

βʹ. Και ερμηνεύει σαφέστερα τι σημαίνει το «το γράμμα αποκτείνει», λέγοντας αυτό ακριβώς που είπαμε προηγουμένως, ότι ο νόμος υπεδείκνυε την αμαρτία, δεν την προκαλούσε. Πολύ περισσότερο η διακονία της δικαιοσύνης περισσεύει σε δόξα. Διότι εκείνες μεν οι πλάκες φανέρωναν τους αμαρτωλούς και τους τιμωρούσαν· τούτη δε όχι μόνο δεν τιμωρούσε τους αμαρτωλούς, αλλά και τους καθιστούσε δίκαιους· διότι αυτό ακριβώς χάριζε το βάπτισμα.

«Διότι, εάν η διακονία της κατακρίσεως είχε δόξα, πολύ περισσότερο περισσεύει σε δόξα η διακονία της δικαιοσύνης». Καταρρίπτει και πάλι το ιουδαϊκό φρόνημα. «Διότι, πράγματι, δεν θεωρείται πλέον δοξασμένο εκείνο που κάποτε δοξάστηκε ως προς το σημείο αυτό, εξαιτίας της δόξας που το υπερβαίνει».

«Σχοινιά αμαρτωλών με περιτύλιξαν», λέει ο θείος Προφήτης, «και τον νόμο σου δεν τον λησμόνησα». 21. Ο θείος απόστολος Παύλος με μεγαλύτερη ακρίβεια και φωτεινότητα φανέρωσε το τέλειο μυστήριο του Χριστιανισμού σε κάθε πιστεύουσα ψυχή, το οποίο βιώνεται εμπειρικά μέσω της θείας ενέργειας· και αυτό είναι η έλλαμψη του επουράνιου φωτός με την αποκάλυψη και τη δύναμη του Πνεύματος. Αυτό το έκανε για να μη νομίσει κανείς ότι ο φωτισμός του Πνεύματος προέρχεται μόνο μέσα από τη γνώση των νοημάτων, και κινδυνεύσει από άγνοια και ραθυμία να χάσει το τέλειο μυστήριο της χάριτος. Γι' αυτόν τον λόγο, έφερε ως αναντίρρητη απόδειξη της γνώσης το παράδειγμα της δόξας του Πνεύματος που περιέβαλλε το πρόσωπο του Μωυσή. Λέει λοιπόν: «Αν η διακονία του θανάτου, η οποία ήταν χαραγμένη με γράμματα πάνω σε πέτρες, περιβλήθηκε με τόση δόξα, ώστε οι υιοί του Ισραήλ να μην μπορούν να ατενίσουν το πρόσωπο του Μωυσή εξαιτίας της δόξας του προσώπου του, η οποία μάλιστα επρόκειτο να καταργηθεί, πόσο μάλλον η διακονία του Πνεύματος θα είναι γεμάτη δόξα! Διότι, αν η διακονία της καταδίκης είχε δόξα, πολύ περισσότερο θα περισσεύει σε δόξα η διακονία της δικαιοσύνης. Και πράγματι, εκείνο που δοξάστηκε παλαιότερα, δεν θεωρείται ότι έχει πια δόξα ως προς αυτό το σημείο, εξαιτίας της νέας υπερβάλλουσας δόξας».

ΛΟΓΟΣ ΝΗ'. Ο μακάριος απόστολος Παύλος, ο αρχιτέκτων της Εκκλησίας, πάντοτε φροντίζοντας για την αλήθεια και μη θέλοντας, εξαιτίας της άγνοιας, να εμποδίζονται οι υπήκοοι του λόγου, υπέδειξε με μεγαλύτερη ακρίβεια και σαφήνεια τον σκοπό της αλήθειας και έκανε γνωστό το τέλειο μυστήριο του Χριστιανισμού σε κάθε ψυχή που πιστεύει, ώστε μέσω της θείας ενέργειας να αποκτά την εμπειρία, η οποία είναι η έλλαμψη του Πνεύματος στις άγιες ψυχές με την αποκάλυψη και τη δύναμη του επουράνιου φωτός, για να μην νομίσει κάποιος ότι ο φωτισμός του Πνεύματος έρχεται μόνο μέσω της γνώσης και, από άγνοια και αμέλεια, αποτύχει να φτάσει στο τελειότερο μυστήριο της χάριτος, αλλά πολύ περισσότερο και πιο βέβαια να γνωρίσει τον φωτισμό της ψυχής, που γίνεται στους άξιους μέσω της αποκάλυψης του νοερού και επουράνιου φωτός, λαμβάνοντας τη δόξα του Πνεύματος, την οποία έφερε για τη βέβαιη ασφάλεια της γνώσης και την ακριβή διάκριση της σύνεσης σε όσους υπακούουν με ευγνωμοσύνη και φιλαλήθεια. Λέει λοιπόν: «Αν η διακονία του θανάτου, που ήταν τυπωμένη με γράμματα πάνω σε λίθους, έγινε με τόση δόξα, ώστε οι γιοι του Ισραήλ να μην μπορούν να ατενίσουν το πρόσωπο του Μωυσή εξαιτίας της δόξας του προσώπου του, η οποία επρόκειτο να καταργηθεί, πόσο μάλλον η διακονία του ευαγγελίου δεν θα είναι γεμάτη δόξα; Διότι, αν η διακονία της κατάκρισης ήταν δόξα, πολύ περισσότερο περισσεύει η διακονία της δικαιοσύνης σε δόξα».