Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 4:10

Αλλά και αν ακόμη διακόπτεται η σάρκα, η λύση της συνέχειας παραμένει στο πάσχον μέρος του σώματος, επειδή η μετάδοση του πόνου δεν μπορεί να εισχωρήσει στο νοερό της ψυχής. Διότι, εάν νεκρώσαμε τα επί της γης μέλη μας, σύμφωνα με τις υποθήκες του Αποστόλου, και περιφέρουμε στο σώμα μας τη νέκρωση του Ιησού, αναγκαστικά η πληγή από το νεκρωμένο σώμα δεν θα προχωρήσει προς την ψυχή, η οποία είναι πλέον απαλλαγμένη από τη συνάφειά της με αυτό.

Όταν, λοιπόν, αξιωθούμε την πρόσωπο με πρόσωπο γνώση, θα δούμε και τις αβύσσους που κρύβονται στους θησαυρούς του Θεού. Συγκεντρώνοντας δε τα όσα έχουν αναφερθεί στην Αγία Γραφή περί ασκών, θα μπορέσεις να κατανοήσεις βαθύτερα το προφητικό θέλημα. Εκείνοι, λοιπόν, που ανακαινίζονται ημέρα με την ημέρα, και χωρούν μέσα τους τον νέο οίνο από την αληθινή άμπελο, ονομάζονται στο Ευαγγέλιο νέοι ασκοί. Αντιθέτως, εκείνοι που δεν έχουν ακόμη αποβάλει τον παλαιό άνθρωπο είναι παλαιοί ασκοί, και δεν είναι δυνατόν να τους εμπιστευθεί κανείς την υποδοχή του νέου οίνου. Διότι κανείς δεν βάζει νέο οίνο σε παλαιούς ασκούς, για να μη χυθεί ο οίνος και καταστραφούν ολοσχερώς εκείνοι οι ασκοί, μην αξιούμενοι πλέον καμίας συγγνώμης, εάν χύσουν τον καλό και νέο οίνο. Διότι ο νέος οίνος πρέπει να τοποθετείται σε νέους ασκούς. Τον νέο και πνευματικό οίνο, που ζέει από το Άγιο Πνεύμα, δηλαδή τον νου της αλήθειας που ουδέποτε παλαιώνει, πρέπει να τον θέτουμε στον νέο άνθρωπο, ο οποίος, επειδή περιφέρει πάντοτε στο σώμα του τη νέκρωση του Ιησού, δικαίως θα μπορούσε να ονομαστεί νέος ασκός.

Αφού θαύμασα εκείνα και μακάρισα τη ζωή των ανδρών αυτών, διότι αποδεικνύουν έμπρακτα ότι περιφέρουν στο σώμα τους τη νέκρωση του Ιησού, ευχόμουν και εγώ, στο μέτρο του δυνατού, να γίνω ζηλωτής εκείνων των ανδρών. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, όταν είδα μερικούς στην πατρίδα μου να επιχειρούν να μιμηθούν τον τρόπο ζωής τους, νόμισα ότι βρήκα κάποια βοήθεια για τη δική μου σωτηρία, και εκλάμβανα τα ορατά ως απόδειξη των αφανών. Επειδή λοιπόν είναι άδηλα όσα κρύβονται στα βάθη της ψυχής καθενός από εμάς, θεωρούσα ότι το ταπεινό ένδυμα αποτελεί επαρκές τεκμήριο ταπεινοφροσύνης, και μου αρκούσαν για να πειστώ το χοντρό ιμάτιο, η ζώνη και τα υποδήματα από ακατέργαστο δέρμα. Και παρόλο που πολλοί με απέτρεπαν από τη συναναστροφή μαζί τους, εγώ δεν το ανεχόμουν, καθώς τους έβλεπα να προτιμούν τον καρτερικό βίο από τον απολαυστικό, και εξαιτίας του ξεχωριστού τρόπου ζωής τους έτρεφα μεγάλο ζήλο γι' αυτούς. Επομένως, ούτε τις διαβολές σχετικά με τα δόγματά τους αποδεχόμουν, μολονότι πολλοί με διαβεβαίωναν ότι δεν έχουν ορθές αντιλήψεις περί του Θεού, αλλά ότι, ως μαθητές του προστάτη της τωρινής αίρεσης, διασπείρουν κρυφά τα δικά του διδάγματα. Όμως, επειδή ποτέ δεν υπήρξα αυτήκοος μάρτυρας αυτών των διδασκαλιών, θεωρούσα συκοφάντες εκείνους που τα διέδιδαν.

Τι λοιπόν; Επειδή βαπτίσθηκαν τυπικά στον Μωυσή, για τον λόγο αυτό είναι μικρή η χάρη του βαπτίσματος; Με αυτόν τον τρόπο, βέβαια, ούτε κάποιο άλλο από τα δικά μας θα ήταν μεγάλο, εάν απαξιώναμε εκ των προτέρων το ιερό μεγαλείο του καθενός εξαιτίας των τύπων. Διότι ούτε η προς τους ανθρώπους αγάπη του Θεού, ο Οποίος έδωσε τον μονογενή Υιό Του για τις αμαρτίες μας, θα ήταν κάτι το μεγάλο και υπερφυές, επειδή και ο Αβραάμ δεν λυπήθηκε τον δικό του υιό. Ούτε το πάθος του Κυρίου θα ήταν ένδοξο, επειδή ένα πρόβατο αντί του Ισαάκ εκπλήρωσε τον τύπο της προσφοράς. Ούτε η φοβερή κάθοδος στον άδη, επειδή ο Ιωνάς επί τρεις ημέρες και ισάριθμες νύχτες προεκπλήρωσε τον τύπο του θανάτου. Το ίδιο ακριβώς, λοιπόν, κάνει και στο θέμα του βαπτίσματος αυτός που συγκρίνει την αλήθεια με τη σκιά, και αντιπαραβάλλει με τους τύπους αυτά που σημαίνονται από αυτούς, και επιχειρεί, μέσω του Μωυσή και της θάλασσας, να διασύρει συλλήβδην όλη την ευαγγελική οικονομία. Διότι ποια άφεση παραπτωμάτων υπήρξε; Ποια ανανέωση ζωής μέσα στη θάλασσα; Ποιο πνευματικό χάρισμα μέσω του Μωυσή; Ποια νέκρωση των αμαρτημάτων έγινε εκεί; Εκείνοι δεν συναπέθαναν με τον Χριστό· γι' αυτό και δεν συναναστήθηκαν. Δεν φόρεσαν την εικόνα του επουρανίου, δεν περιέφεραν στο σώμα τους τη νέκρωση του Ιησού, δεν απεκδύθηκαν τον παλαιό άνθρωπο, δεν ενδύθηκαν τον νέο, ο οποίος ανακαινίζεται προς επίγνωση σύμφωνα με την εικόνα Εκείνου που τον έκτισε.

Πήλινα σκεύη ονομάζουμε τα σώματα που περιβαλλόμαστε, όντας στον αισθητό κόσμο, με την εξής έννοια: επειδή, ενώ περιβαλλόμαστε ακόμη τη σάρκα που εμποδίζει τη θεωρία της αλήθειας, έχουμε τη γνώση περί της Τριάδος, και το υπερβολικό μέγεθος αυτής της γνώσης μάς γίνεται φανερό ότι δεν προέρχεται από εμάς, αλλά υπάρχει σε εμάς από τη δύναμη του Θεού. <Σε όλα θλιβόμενοι, αλλά όχι στενοχωρούμενοι κ.λπ.> Διότι φαίνεται μεν ότι, για την ευσέβεια προς Αυτόν, υπέμειναν ακόμη και τον ίδιο τον θάνατο· όμως, ακόμη κι αν συνέβη να το πάθουν αυτό, παρ' όλα αυτά ζουν, επειδή πρόκειται να ζήσουν για τον Θεό· και καθώς λέει ο λόγος της Σοφίας: «Φάνηκαν στα μάτια των ανθρώπων ότι πέθαναν, και θεωρήθηκε συμφορά η έξοδός τους, και η αναχώρησή τους από εμάς συντριβή· αυτοί όμως βρίσκονται σε ειρήνη, και η ελπίδα τους είναι γεμάτη αθανασία». Ποιο είναι λοιπόν το νόημα αυτών των μόχθων; Το ερμηνεύει πάλι ο Παύλος λέγοντας τα εξής: Πάντοτε περιφέροντας τη νέκρωση του Ιησού στο σώμα μας, ώστε και η ζωή του Ιησού να φανερωθεί στο σώμα μας. Λέμε λοιπόν ότι είναι διπλός ο τρόπος της νέκρωσης που νοείται εδώ, εκ των οποίων ο ένας είναι νοητός και πνευματικός, ενώ ο άλλος λαμβάνεται ως αισθητός, κατά το σώμα· διότι ο Μονογενής Του Λόγος, που είναι Θεός και φανερώθηκε από τον Θεό κατά φύση, έκανε δική Του τη σάρκα από τη γη και φόρεσε αυτό το θνητό και ανθρώπινο σώμα, έχοντας λογική ψυχή· και ποια είναι η αιτία γι' αυτό;

ώστε να νεκρώσει την αμαρτία μέσα στη σάρκα, και να αμβλύνει το κεντρί των έμφυτων και μέσα σε αυτήν κινημάτων, τα οποία παρασύρουν σε άτοπες ηδονές. Ο Λόγος όμως, όντας Θεός, δεν κατόρθωσε για τον εαυτό Του το να βρίσκεται υπεράνω των παθών που παρατηρούνται σε εμάς· διότι δεν γνώρισε αμαρτία· αντιθέτως, κατά κάποιον τρόπο μεταστοιχειώνοντας μέσα στον εαυτό Του ολόκληρη την ανθρώπινη φύση σε ζωή άγια και άμωμη, όταν έγινε άνθρωπος και έλαβε τη δική μας μορφή. Διότι έγινε «σε όλα Αυτός πρώτος», ώστε και εμείς, ακολουθώντας τα ίχνη Του, να έχουμε μέσα μας τη δική Του νέκρωση, δηλαδή την αδρανοποίηση της δύναμης της αμαρτίας μέσα στη σάρκα μας· και έτσι να μπορέσουμε να επιτύχουμε και το άμωμο στη ζωή. Αλλά και με άλλον τρόπο μπορείς να κατανοήσεις την εδώ αναφερόμενη νέκρωση και ζωή του Ιησού. Διότι έγινε υπήκοος στον Θεό και Πατέρα, καθώς είναι γραμμένο, μέχρι και αυτού του θανάτου, και έδωσε τη ζωή Του υπέρ των προβάτων· όμως «πέθανε μία για πάντα για την αμαρτία»· δηλαδή για την αμαρτία του κόσμου, διότι έχει τεθεί ως ιλασμός μέσω της πίστεως· «αυτό δε που ζει, το ζει για τον Θεό». Αυτήν, λοιπόν, τη νέκρωση, η οποία εκτείνεται μέσα από τα παθήματα μέχρι και τον ίδιο τον θάνατο, περιφέρουν στα σώματά τους οι μυσταγωγοί, ώστε και η ζωή του Ιησού, καθώς λέει ο ίδιος, να φανερωθεί στα σώματά μας· διότι θα ζήσουν και αυτοί για τον Θεό την άγια, άμωμη και μακάρια ζωή.

Όταν λοιπόν φανερώθηκε πια η όγδοη ημέρα, δηλαδή εκείνη κατά την οποία έγινε πιο φανερή η δόξα του Χριστού, με την κατάργηση του θανάτου και την καταπάτηση της φθοράς, πλέον ιερείς και λαός προσφέρουν καρπούς στον Θεό, όχι τιμώντας Τον με κάποια ξένα πράγματα, ούτε ευφραίνοντας τον Δεσπότη των όλων με εξωτερικές προσφορές, όπως ακριβώς έκανε ο κατά σάρκα Ισραήλ, αλλά αναδεικνύοντας τους ίδιους τους εαυτούς τους σε θυσία ευωδίας. Διότι, τρόπον τινά, ως εικόνα μέσα από τα θυσιαζόμενα ιερουργούμε τις ίδιες μας τις ψυχές και τις προσφέρουμε στον Θεό, πεθαίνοντας μεν ως προς τον κόσμο και το σαρκικό φρόνημα και υπομένοντας τη νέκρωση των παθών, σχεδόν συσταυρωνόμενοι με τον Χριστό, ώστε μεταβαίνοντας σε άγια και άμωμη ζωή, να πολιτευόμαστε σύμφωνα με το θέλημά Του. Κάτι τέτοιο γράφει και ο θεσπέσιος Παύλος: «Πάντοτε περιφέροντας στο σώμα τη νέκρωση του Ιησού, ώστε και η ζωή του Ιησού να φανερωθεί στο σώμα μας». Και πάλι: «Εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε μαζί Του»· εάν συμμορφωνόμαστε με τον θάνατο και τα παθήματά Του, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, θα γίνουμε κοινωνοί και της αναστάσεως και της δόξας Του.

Μυστικός λοιπόν, ω Παλλάδιε, και πάλι βέβαια εν Χριστώ. Διότι αυτός είναι η αποκάθαρσή μας, και το πλύσιμο από κάθε ρύπο, και ο χορηγός του αγιασμού. Διότι θα τους ραντίσεις με νερό εξαγνισμού, λέει. Αυτό ακριβώς δήλωνε και ο σοφός Παύλος, γράφοντας τα εξής: «Διότι, εάν το αίμα τράγων και ταύρων, και η στάχτη δαμαλίδας που ραντίζει τους μεμολυσμένους, τους αγιάζει προς τον καθαρισμό της σάρκας, πόσο μάλλον το αίμα του Χριστού;» και ο λόγος είναι αληθινός. Διότι εάν υπάρχει στους τύπους κάτι το ωφέλιμο, και η σκιά είναι σωτήρια, πώς δεν θα είναι πολύ περισσότερο η αλήθεια, δηλαδή το αίμα του Χριστού; Επομένως, το νερό του εξαγνισμού, αναμεμειγμένο με τη στάχτη της δαμαλίδας, ήταν σαφές σύμβολο της λεγόμενης νέκρωσης του Χριστού, όπως ακριβώς και εμείς οι ίδιοι ευχόμαστε να εκπληρώσουμε μέσω της πίστεως στο άγιο βάπτισμα. Διότι, όπως και πάλι ο θεσπέσιος Παύλος είπε κάπου: «Συνταφήκαμε, λοιπόν, μαζί του διά του βαπτίσματος στον θάνατο, ώστε, όπως ακριβώς αναστήθηκε ο Χριστός διά της δόξας του Πατρός, έτσι κι εμείς να περπατήσουμε σε μια νέα ζωή.» Και πάλι είπε: «Πάντοτε περιφέρουμε στο σώμα μας τη νέκρωση του Ιησού, ώστε και η ζωή του Ιησού να φανερωθεί στη θνητή μας σάρκα.» ΠΑΛΛ. Και ποια είναι λοιπόν η λεγόμενη εδώ νέκρωση του Χριστού; ΚΥΡ.

Διότι, σύμφωνα με τα γραφόμενα, «φροντίζουμε για τα καλά όχι μόνο ενώπιον του Κυρίου, αλλά και ενώπιον των ανθρώπων.» Και ο ίδιος κάπου λέει: «Ας λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, για να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς.» Είναι λοιπόν αναγκαίο οι αληθινά άγιοι και ιεροί να είναι εσωτερικά και εξωτερικά καθαροί, περιφέροντας τη νέκρωση του Ιησού στο ίδιο τους το σώμα, και έχοντας ενωθεί μαζί Του κατά κάποιον τρόπο μέσω του αγίου βαπτίσματος. ΠΑΛΛ. Σωστά μίλησες. ΚΥΡ. Είπε δε ότι πρέπει να προσφέρεται για αυτούς θυσία με δύο μοσχάρια, ένα τέλειο και ένα ενός έτους, δηλαδή τρυφερό και νέο. Και το μεν τέλειο προσφέρεται για ολοκαύτωμα, και μαζί του θυμιατίζεται σιμιγδάλι ζυμωμένο με λάδι. Το άλλο όμως προσφέρεται για την αμαρτία και καίγεται έξω από το στρατόπεδο, διότι έτσι τελειώνονται οι θυσίες για την αμαρτία. Και βρίσκεται βέβαια πάλι και στα δύο ο Χριστός, στο μοσχάρι για το ολοκαύτωμα, ολόκληρος άγιος, και ως οσμή ευωδίας υπέρ ημών προς τον Θεό και Πατέρα, φέρνοντας στους αγίους τη χάρη και τη χαρά της εν ελπίδι ζωής. Διότι μαζί με το μοσχάρι προσφερόταν σιμιγδάλι ζυμωμένο με λάδι, πράγμα που οπωσδήποτε ακολουθεί αυτούς που έχουν τιμήσει την εν Χριστώ ζωή.

Κεφάλαιο 8 Εάν, ενώ εργάζεσαι το έργο του Κυρίου με ταπεινοφροσύνη και ευλάβεια, ο αντίπαλος εξοπλίσει κάποιους από τους πιο αμελείς εναντίον σου, θέλοντας να σε αποκόψει από την ορθή πολιτεία, να μη φοβηθείς, ούτε να δειλιάσεις, ούτε να παρεκκλίνεις από την ευθεία οδό, καθώς ο Απόστολος λέει: σε όλα θλιβόμαστε αλλά δεν φτάνουμε σε αδιέξοδο, βρισκόμαστε σε απορία αλλά δεν απελπιζόμαστε, καταδιωκόμαστε αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε, καταβαλλόμαστε αλλά δεν χανόμαστε· πάντοτε περιφέρουμε στο σώμα τη νέκρωση του Κυρίου, για να φανερωθεί στο σώμα μας και η ζωή του Ιησού. Πάντοτε εμείς που ζούμε παραδιδόμαστε στον θάνατο για τον Ιησού, για να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στη θνητή μας σάρκα.

Επειδή δε δεν υπάκουσαν στην κλήση, εύλογα στέρησαν από τον εαυτό τους τη χάρη της ευφροσύνης· τα έθνη, αντίθετα, αφού αναγνώρισαν τον βασιλιά που είχε πρώτα αναγγελθεί σε εκείνους, τον αποδέχτηκαν. Γι' αυτό η κατά Θεόν ευφροσύνη και αγαλλίαση μετέβη σε αυτά· επομένως, τα έθνη σε όλη την οικουμένη μέσα στις δικές τους Εκκλησίες αινούν το όνομα αυτού του βασιλιά τους, δοξάζοντας εν χορώ και με χορείες το όνομα του Θεού Λόγου, τον Ιησού Χριστό. Αλλά και ο καθένας ξεχωριστά... αγαθών έργων, και δια των πράξεων του σώματος, εκτελεί όσα συντελούν στον ύμνο και τη δοξολογία του Θεού. Εύλογα, προκαταλαμβάνοντας αυτό ακριβώς, ο θείος λόγος προστάζει λέγοντας: «Εν τυμπάνω και ψαλτηρίω ας ψάλουν σε Αυτόν»· ονομάζοντας βέβαια τύμπανο το σώμα, και ψαλτήρι το πνεύμα... αφού νέκρωσαν τα επίγεια μέλη τους και περιφέρουν τη νέκρωση του Ιησού στο σώμα τους· όσοι αγάλλονται για τον βασιλιά τους μαζί με εκείνον που ευφραίνεται... για τον Πλάστη του, ψάλλουν με τύμπανο και ψαλτήρι.

Έτσι στο Ευαγγέλιο επαινείται μεν ο πιστός και φρόνιμος οικονόμος (διότι αυτός είναι, κατά τη δική μου τουλάχιστον άποψη, η προαίρεση που επιστατεί ορθά σε όσα βρίσκονται μέσα μας· διότι επαινείται επειδή τρέφει τους οικέτες του κυρίου του μέσω της νεκρώσεως των αντιθέτων· επειδή η φθορά εκείνων αποτελεί τροφή και ευεξία των ανώτερων), κατηγορείται δε εκείνος ο κακός δούλος, ο οποίος, επειδή συναναστρέφεται με τους μεθυσμένους, κακοποιεί με χτυπήματα τους οικέτες του Θεού· διότι η ευημερία της κακίας αποτελεί πραγματικά πληγή ενάντια στις αρετές. Επομένως, είναι καλό, μιμούμενοι τον προφητικό λόγο, να φέρνουμε το πρωί στον εαυτό μας θανατώνοντας όλους τους αμαρτωλούς της γης, για να εξολοθρεύσουμε από την πόλη του Κυρίου (και πόλη είναι η ψυχή) όλους τους λογισμούς που εργάζονται την ανομία, των οποίων ο όλεθρος γίνεται ζωή για τους ανώτερους. Έτσι, λοιπόν, μέσα από τον θάνατο ζούμε, όταν από όσα βρίσκονται μέσα μας, όπως λέει ο προφήτης, το ένα θανατώνεται και το άλλο ζωοποιείται από τον Λόγο που είπε: «Εγώ θα θανατώσω και εγώ θα δώσω ζωή», όπως ακριβώς και ο Παύλος, ενώ πέθαινε, ζούσε, και ενώ ασθενούσε, ήταν δυνατός, και ενώ ήταν δεμένος, εκπλήρωνε τον δρόμο του, και ενώ ήταν φτωχός, πλούτιζε, και ενώ δεν είχε τίποτα, κατείχε τα πάντα, περιφέροντας πάντοτε τη νέκρωση του Ιησού στο ίδιο του το σώμα και φανερώνοντας πάντοτε τη ζωή Του μέσα στον εαυτό του.

Ας καθαρίσουμε, λοιπόν, το όμμα της διανοίας, υψώνοντας προς τον Θεό τα έργα, τα λόγια και τους λογισμούς μας. Διότι δεν έχουμε τίποτα που να μας παρασύρει προς τα κάτω, αρκεί μόνο να θέλουμε να αποβλέπουμε, κατά το εφικτό, στον βίο του Ιωάννη. Εκείνος περιφερόταν άστεγος, εμείς ας αρκεστούμε στη μικρή στέγη, ας μείνουμε ικανοποιημένοι ο καθένας με το μικρό οίκημα που του έχει δοθεί από τον προεστώτα, αναλογιζόμενοι εκείνον που έζησε όλη του τη ζωή χωρίς εστία. Εκείνος αρκούνταν στα ακρόδρυα και στο μελέαγρο, το οποίο είναι ένα φυτό που φυτρώνει από μόνο του στην έρημο, του οποίου τις ρίζες χρησιμοποίησαν για τροφή και οι πατέρες που έζησαν στην έρημο μετά από αυτόν· και ακρόδρυα ονομάζουν τους καρπούς. Με καρπούς, λοιπόν, και με ρίζες φυτών ζούσε εκείνος, ή με άγριο ορεινό μέλι, και ήταν μονοχίτωνας και είχε μια δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση του, αφενός δείχνοντας συμβολικά ότι περιέφερε στο σώμα του τη νέκρωση των παθών, και αφετέρου έχοντας ο ίδιος το αγαθό της ακτημοσύνης και διδάσκοντάς το σε εμάς με τα έργα του. Εμείς σε πόσα αναγκαία για την τροφή και την ένδυση βρισκόμαστε σε αφθονία, έχοντας δοχεία και αποθήκες γεμάτες με σιτάρι και κρασί, αρτοποιεία και χώρους κοπής άρτου, και γενικά όλα τα απαραίτητα;

Διότι αυτός προπαντός πιστεύει ότι αναστήθηκε ο Χριστός, εκείνος που παραδίδει τον εαυτό του ριψοκίνδυνα στους κινδύνους, εκείνος που συμμετέχει στα πάθη του· διότι συμμετέχει με τον αναστάντα, με τον ζώντα. Γι' αυτό έλεγε: «Και να βρεθώ ενωμένος με αυτόν, μη έχοντας δική μου δικαιοσύνη, αυτήν που προέρχεται από τον νόμο, αλλά εκείνη που αποκτάται διά της πίστεως στον Χριστό, τη δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Θεό και στηρίζεται στην πίστη, για να γνωρίσω αυτόν και τη δύναμη της αναστάσεώς του και τη συμμετοχή στα πάθη του, γινόμενος σύμμορφος με τον θάνατό του, μήπως και φθάσω στην εξανάσταση των νεκρών». —«Γινόμενος σύμμορφος», λέει, «με τον θάνατό του»· δηλαδή συμμετέχοντας. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος έπαθε από τους ανθρώπους, έτσι κι εγώ· γι' αυτό είπε, «Γινόμενος σύμμορφος»· και αλλού πάλι λέει: «Αναπληρώνω τα υστερήματα των θλίψεων του Χριστού στη σάρκα μου». Δηλαδή, οι διωγμοί και τα παθήματα αυτά δημιουργούν εκείνη την εικόνα του θανάτου. Διότι δεν αναζητούσε το δικό του συμφέρον, αλλά το συμφέρον των πολλών. Επομένως, και οι διωγμοί και οι θλίψεις και οι στενοχώριες όχι μόνο δεν πρέπει να σας θορυβούν, αλλά και να σας ευφραίνουν, διότι μέσω αυτών γινόμαστε σύμμορφοι με τον θάνατό του· σαν να έλεγε, γινόμαστε εικόνα του· το οποίο αναφέρει και αλλού γράφοντας: «Περιφέροντας στο σώμα μας τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού».

Βλέπεις πόσο μεγάλο είναι το όφελος των πειρασμών; Διότι και τη δύναμη του Θεού φανέρωνε, και τη χάρη του απεκάλυπτε σε μεγαλύτερο βαθμό· «σου αρκεί η χάρις μου», λέει· και τους προήλειφε στην ταπεινοφροσύνη, και τους άλλους έκανε να συγκρατούνται, και τους ίδιους τους καθιστούσε πιο υπομονετικούς· «διότι η υπομονή», λέει, «κατεργάζεται τη δοκιμή, και η δοκιμή την ελπίδα». Επειδή εκείνοι που περιέπεσαν σε αμέτρητους κινδύνους και ανέλαβαν δυνάμεις χάρη στην ελπίδα τους προς τον Θεό, διδάσκονταν να προσκολλώνται σε αυτήν ακόμη περισσότερο σε όλα. «Πάντοτε περιφέροντας στο σώμα τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού, για να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στο σώμα μας». Και τι είναι η νέκρωση του Κυρίου Ιησού την οποία περιέφεραν; Οι καθημερινοί θάνατοι, μέσω των οποίων αποδεικνυόταν και η ανάσταση. Διότι, αν κάποιος απιστεί, λέει, στο ότι ο Ιησούς πέθανε και αναστήθηκε, βλέποντας εμάς να πεθαίνουμε και να ανασταινόμαστε κάθε μέρα, ας πιστέψει πλέον στην ανάσταση. Είδες πώς βρήκε και άλλη αιτία για τους πειρασμούς; Ποια είναι λοιπόν αυτή; «Για να φανερωθεί και η ζωή του στο σώμα μας», λέει, με το να μας διασώζει από τους κινδύνους.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΓʹ. Το στόμα μας έχει ανοίξει προς εσάς, Κορίνθιοι, η καρδιά μας έχει πλατυνθεί. Δεν αισθάνεστε στενοχώρια από εμάς, αλλά αισθάνεστε στενοχώρια στα ίδια σας τα σπλάγχνα. αʹ. Αφού διηγήθηκε τους δικούς του πειρασμούς και τις θλίψεις: «Διότι», λέει, «με υπομονή, με θλίψεις, με ανάγκες, με στενοχώριες, με πληγές, με φυλακίσεις, με ακαταστασίες, με κόπους, με αγρυπνίες»· και αφού έδειξε ότι τούτο είναι μεγάλο αγαθό: «Διότι, ως λυπημένοι», λέει, «αλλά πάντοτε χαίροντες· ως φτωχοί, που όμως πλουτίζουν πολλούς· ως μη έχοντες τίποτα, και όμως κατέχοντας τα πάντα»· και αφού τα ονόμασε όπλα: «Ως παιδευόμενοι», λέει, «και μη θανατούμενοι»· και αφού φανέρωσε μέσα από αυτά την πολλή κηδεμονία και τη δύναμη του Θεού: «Για να φαίνεται», λέει, «ότι η υπερβολή της δυνάμεως είναι από τον Θεό και όχι από εμάς»· και αφού απαρίθμησε τους άθλους του: «Διότι πάντοτε», λέει, «περιφέρουμε τη νέκρωση αυτού»· και αφού έδειξε ότι αυτό αποτελεί σαφή απόδειξη της αναστάσεως: «Για να φανερωθεί», λέει, «και η ζωή του Ιησού στη θνητή μας σάρκα»· και σε ποια πράγματα έγινε κοινωνός, και το τι του εμπιστεύθηκαν: «Είμαστε λοιπόν πρεσβευτές υπέρ του Χριστού», λέει, «σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών»· και τίνος πράγματος είναι διάκονος, ότι δηλαδή δεν είναι του γράμματος, αλλά του πνεύματος· και ότι δεν είναι αξιοσέβαστος μόνο γι' αυτό, αλλά και για τους πειρασμούς του: «Ας είναι η χάρις στον Θεό», λέει, «ο οποίος πάντοτε μας οδηγεί σε θρίαμβο»· πρόκειται πλέον να τους επιτιμήσει, επειδή δεν διάκεινται με πολλή θέρμη απέναντί του.

Διότι, «εάν πεθάναμε μαζί του», λέει, «και θα ζήσουμε μαζί του». Πες μου, λοιπόν, συμμετέχουμε μαζί του στα λυπηρά και στα κοπιαστικά, αλλά στα αγαθά όχι πια; Αλλά ούτε καν ένας άνθρωπος δεν θα το έκανε αυτό, ώστε σε εκείνον που προτίμησε να πεθάνει και να θλιβεί μαζί του, αν κάποτε βρεθεί σε άνεση, να αρνηθεί να τον κάνει κοινωνό του. Και πού πεθάναμε μαζί του; Εννοεί αυτόν τον θάνατο, τόσο εκείνον διά του λουτρού (του βαπτίσματος), όσο και εκείνον διά των παθημάτων· διότι λέει: «Περιφέροντας στο σώμα τη νέκρωση του Κυρίου»· και, «Συνταφήκαμε μαζί του διά του βαπτίσματος»· και, «Ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε»· και, «Έχουμε γίνει σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του». Εδώ όμως εννοεί και τον θάνατο των πειρασμών· μάλλον δε κυρίως αυτόν· διότι βρισκόταν μέσα σε πειρασμούς όταν τα έγραφε αυτά. Και αυτό που λέει είναι το εξής: Εάν πεθάναμε για χάρη του, δεν θα ζήσουμε και για χάρη του; Αυτό είναι αναμφισβήτητο. «Εάν υπομένουμε», λέει, «και θα συμβασιλεύσουμε». Δεν είπε απλώς, «Θα συμβασιλεύσουμε», αλλά, «Εάν υπομένουμε», δείχνοντας ότι δεν αρκεί να πεθάνει κανείς μόνο μία φορά (καθημερινά πέθαινε αυτός ο μακάριος)· αλλά απαιτείται πολλή υπομονή, την οποία μάλιστα είχε ανάγκη ο Τιμόθεος. Διότι, λέει, μη μου επικαλείσαι την αρχή, αλλά το εάν υπομένεις διαπαντός. Έπειτα τον προτρέπει και από την άλλη πλευρά, όχι μόνο με βάση τα αγαθά, αλλά και με βάση τα δεινά.

Διότι μαζί σου πέθανε, για να ζήσεις εσύ μέσα σε Αυτόν. Το αίμα του αμνού είναι για σένα σωτήριο, εάν προσέλθεις στο αίμα με πίστη, εάν τις αισθήσεις σου και τις σκέψεις, μέσω των οποίων εισέρχεται ο θάνατος φέρνοντας την αμαρτία, τις χρίσεις τρόπον τινά με την πίστη του αίματος, όπως ακριβώς ο Ισραήλ έχριε τις εισόδους με το αίμα. Διότι, εάν δεν εισέλθει μέσα σου η επιθυμία μέσω των οφθαλμών, μέσω της ακοής, μέσω της όσφρησης, μέσω της γεύσης, μέσω της αφής και, έπειτα από αυτά, μέσω των λογισμών, ο θάνατος δεν σε κυριεύει, αλλά, φέροντας στο σώμα τη νέκρωση του Ιησού, έχεις και τη ζωή να φανερώνεται στο σώμα σου. Και έτσι θα σε προσπεράσει ο θάνατος που προέρχεται από τον πρωτόπλαστο Αδάμ, όπως ακριβώς ο όλεθρος των πρωτοτόκων προσπερνούσε τις οικίες των Εβραίων. Γι' αυτό και το όνομα της εορτής για αυτά είναι Πάσχα, που σημαίνει υπέρβαση. Άμωμο είναι για σένα το πρόβατο· διότι άμωμος είναι για σένα ο Ιησούς· ο Οποίος, όπως λέει, αμαρτία δεν έπραξε, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα Του.

Πρόσεξε όμως: ο Άβελ προσέφερε θυσία, και εξαιτίας αυτού εγκωμιάζεται. Αλλά, εάν φέρεις στο μέσο τη θυσία του Παύλου, αποδεικνύεται τόσο πολύ ανώτερη από εκείνη, όσο ο ουρανός από τη γη. Ποια λοιπόν θέλετε να αναφέρω; Διότι δεν είναι μόνο μία. Επειδή θυσίαζε τον εαυτό του κάθε μέρα, και με αυτόν τον τρόπο έκανε πάλι την προσφορά του διπλή: αφενός μεν πεθαίνοντας κάθε μέρα, αφετέρου δε περιφέροντας τη νέκρωση στο σώμα του. Διότι συνεχώς παρατασσόταν απέναντι σε κινδύνους, και σφαγιαζόταν με την προαίρεσή του, και νέκρωσε τη φύση της σάρκας τόσο πολύ, ώστε να μη βρίσκεται σε καθόλου υποδεέστερη κατάσταση από τα ιερεία που σφαγιάζονταν, αλλά σε πολύ ανώτερη. Διότι δεν προσέφερε βόδια και πρόβατα, αλλά σφαγίαζε διπλά τον ίδιο του τον εαυτό κάθε μέρα. Γι' αυτό και βρήκε το θάρρος να πει: «Διότι εγώ ήδη προσφέρομαι ως σπονδή», ονομάζοντας το αίμα του σπονδή του εαυτού του.

Από πού, λοιπόν, είναι κατάλληλο να ξεκινήσουμε τα εγκώμια; Από πού αλλού, παρά από το να αποδείξουμε πρώτα ότι αυτός συγκεντρώνει τα χαρίσματα όλων; Διότι, είτε οι προφήτες επέδειξαν κάτι το γενναίο, είτε οι πατριάρχες, είτε οι δίκαιοι, είτε οι απόστολοι, είτε οι μάρτυρες, όλα αυτά τα συγκέντρωσε μαζί και τα κατέχει σε τόσο υπερβολικό βαθμό, σε όσο κανένας από εκείνους δεν κατείχε αυτό το μεμονωμένο χάρισμα που είχε ο καθένας τους. Σκέψου, λοιπόν: Ο Άβελ προσέφερε θυσία, και εξαιτίας αυτής δοξάζεται· αν όμως φέρεις στο μέσον τη θυσία του Παύλου, αυτή αποδεικνύεται τόσο ανώτερη από εκείνη, όσο απέχει ο ουρανός από τη γη. Ποια λοιπόν θέλετε να αναφέρω; Διότι δεν είναι μόνο μία. Επειδή καθημερινά θυσίαζε τον ίδιο του τον εαυτό· και μάλιστα έκανε αυτή την προσφορά διπλή, αφενός πεθαίνοντας κάθε μέρα, αφετέρου περιφέροντας τη νέκρωση στο σώμα του. Διότι συνεχώς παρατασσόταν απέναντι σε κινδύνους, και σφαγιαζόταν ως προς την προαίρεση, και νέκρωσε σε τέτοιο βαθμό τη φύση της σάρκας, ώστε να μη βρίσκεται σε καθόλου κατώτερη μοίρα από τα σφαγιαζόμενα ιερεία, αλλά σε πολύ ανώτερη. Διότι δεν προσέφερε βόδια και πρόβατα, αλλά σφαγίαζε τον ίδιο του τον εαυτό με διπλό τρόπο κάθε μέρα. Γι' αυτό και βρήκε το θάρρος να πει: «Διότι εγώ ήδη προσφέρομαι ως σπονδή», ονομάζοντας το δικό του αίμα σπονδή.

Τι σημαίνει όμως το «σε όλα»; Στους εχθρούς, στους φίλους, στα αναγκαία, στις ανάγκες των άλλων. «Καταβαλλόμαστε, αλλά δεν χανόμαστε. Πάντοτε.» Οι μεν δοκιμασίες συμβαίνουν, λέει, αλλά τα ολέθρια αποτελέσματα των δοκιμασιών δεν επέρχονται πλέον· και αυτό οφείλεται στη δύναμη και τη χάρη του Θεού. «Περιφέροντας στο σώμα μας τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού, για να φανερωθεί στο σώμα μας και η ζωή του Ιησού.» Εννοεί τους καθημερινούς θανάτους, μέσω των οποίων αποδεικνυόταν και η ανάσταση. Διότι, εάν κάποιος δεν πιστεύει, λέει, ότι ο Ιησούς, αφού πέθανε, αναστήθηκε, βλέποντας εμάς να πεθαίνουμε και να ανασταινόμαστε κάθε μέρα, ας πιστέψει πλέον στην ανάσταση. «Διότι εμείς που ζούμε παραδινόμαστε διαρκώς σε θάνατο για χάρη του Ιησού Χριστού, για να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στη θνητή μας σάρκα.» Γι' αυτό παραδινόμαστε, λέει, για να φανερωθεί η δύναμη της ζωής Του, επειδή Εκείνος δεν επιτρέπει να νικηθεί η ανθρώπινη σάρκα, παρότι υποφέρει τόσα πολλά από την καταιγίδα των δεινών. «Ώστε ο μεν θάνατος ενεργείται σε εμάς, η δε ζωή σε εσάς.» Δεν μιλάει πλέον για τον θάνατο του Ιησού, αλλά για δοκιμασίες και για άνεση. Διότι εμείς μεν βρισκόμαστε μέσα σε κινδύνους και δοκιμασίες, λέει· εσείς όμως βρίσκεστε σε ασφάλεια, καρπωνόμενοι τη ζωή που προκύπτει από αυτούς τους κινδύνους, και τα μεν επικίνδυνα τα υπομένουμε εμείς, ενώ τα αγαθά τα απολαμβάνετε εσείς. «

Και λίγο πιο κάτω: «Διότι είμαι πεπεισμένος ότι ούτε θάνατος, ούτε ζωή, ούτε άγγελοι». Και πάλι: «Σε κάθε περίσταση θλιβόμαστε, αλλά δεν καταστενοχωρούμαστε· βρισκόμαστε σε αδιέξοδο, αλλά δεν απελπιζόμαστε· διωκόμαστε, αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε· ριχνόμαστε κάτω, αλλά δεν καταστρεφόμαστε. Πάντοτε περιφέρουμε στο σώμα τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού, ώστε και η ζωή του Ιησού να φανερωθεί στη θνητή μας σάρκα». 26. Έχοντας, λοιπόν, τέτοια διάθεση ο Απόστολος, προσευχόταν αδιάλειπτα· διότι σε όλα τα έργα, όπως ειπώθηκε, και σε όσα του συνέβαιναν, εξαρτιόταν από την ελπίδα του Θεού. Γι' αυτόν τον λόγο χαίρονταν πάντοτε στις θλίψεις όλοι οι άγιοι, ώστε να φτάσουν στη μόνιμη κατάσταση της θείας αγάπης. Και γι' αυτό έλεγε ο Απόστολος: «Με μεγάλη μου χαρά, λοιπόν, θα καυχηθώ για τις ασθένειές μου, ώστε να κατοικήσει μέσα μου η δύναμη του Χριστού». Και λίγο πιο κάτω: «Όταν ασθενώ, τότε είμαι δυνατός». Αλλά αλίμονο σε εμάς τους άθλιους, διότι εγκαταλείψαμε την οδό των αγίων Πατέρων, και γι' αυτό είμαστε στερημένοι από κάθε πνευματικό έργο. 27. Και ο αδελφός ρώτησε: «Γιατί, Πάτερ, δεν έχω κατάνυξη;» Και αποκρίθηκε ο Γέροντας: «Επειδή δεν υπάρχει φόβος Θεού μπροστά στα μάτια μας. Επειδή έχουμε γίνει κατοικητήριο όλων των κακών, και γι' αυτό περιφρονήσαμε τη φοβερή κόλαση του Θεού σαν να πρόκειται για μια απλή σκέψη».

Έδειξες στον λαό σου σκληρά πράγματα· μας πότισες οίνο κατανύξεως· έδωσες σε αυτούς που σε φοβούνται σημείο για να ξεφύγουν από το πρόσωπο του τόξου, ώστε να λυτρωθούν οι αγαπημένοι σου. Ο Θεός «δείχνει σκληρά πράγματα σε αυτούς που τον φοβούνται» μέσω των εντολών, υποδεικνύοντας, σύμφωνα με την πρακτική φιλοσοφία, τους τρόπους της νεκρώσεως του σώματος ή, αντίθετα, παιδεύοντάς μας φιλάνθρωπα προς το συμφέρον μας μέσω της ποικίλης πρόνοιας και κρίσεως, εμάς δηλαδή που δεν ανεχόμαστε οικειοθελώς να υπεισέλθουμε στον θείο ζυγό του νόμου των εντολών. Μας «ποτίζει» δε με «οίνο κατανύξεως», χαρίζοντάς μας δηλαδή τη γνώση σύμφωνα με την πνευματική θεωρία, η οποία έπεται της καθάρσεως που επιτυγχάνεται μέσω της πρακτικής. Διότι κάθε πνευματική γνώση κατανύσσει την καρδιά, οδηγώντας την στη συναίσθηση του μεγέθους των θείων ευεργεσιών προς εμάς. «Δίνει» δε «σε αυτούς που τον φοβούνται σημείο για να ξεφύγουν από το πρόσωπο του τόξου», διδάσκοντας εκείνους που τον φοβούνται να περιφέρουν στο σώμα τους τη νέκρωση του Ιησού, με την οποία υφίσταται η παντελής απραξία της αμαρτίας. Διότι αληθινό σημείο είναι η δύναμη που διά του σταυρού νεκρώνει το σαρκικό φρόνημα, προκειμένου «να ξεφύγουμε από το πρόσωπο του τόξου», δηλαδή από την απατηλή όψη που παρουσιάζουν τα υλικά όντα. Διότι «πρόσωπο του τόξου» (δηλαδή του κάθε δαιμονικού πάθους) είναι η επιφάνεια των σωμάτων που ερεθίζει τις αισθήσεις, η οποία, σαν αιχμή βέλους, πληγώνει την αίσθηση και ερεθίζει απρεπώς την ψυχή προς τα πάθη.

Ως θυρεό της πίστεως πρέπει να νοήσουμε τη νέκρωση του Ιησού που περιφέρουμε στο σώμα μας· διότι ο θυρεός, κατασκευασμένος από ξύλο και δέρμα, μας υπαινίσσεται το μυστήριο του σταυρού και τη νέκρωση στο σώμα· διότι σε όσους τα κατέχουν, αυτά γίνονται θυρεός πίστεως.

Ή πάλι, ίσως αποκαλεί με κεκαλυμμένο τρόπο νεκρούς εκείνους που περιφέρουν στο σώμα τους τη νέκρωση του Ιησού, στους οποίους εύλογα και αληθινά, μέσα από τα ίδια τους τα έργα, έχει παραδοθεί το θείο ευαγγέλιο, εφόσον το ευαγγέλιο εισηγείται από τη μία την άρνηση της σαρκικής ζωής και από την άλλη την ομολογία της πνευματικής· δηλαδή, εκείνους που διαρκώς πεθαίνουν ως προς τα ανθρώπινα –εννοώ την ανθρώπινη εν σαρκί ζωή σε αυτόν τον αιώνα– και ζουν κατά Θεόν μόνο με το πνεύμα, σύμφωνα με τον θείο απόστολο και τους ομοίους του, οι οποίοι δεν ζουν καθόλου τη δική τους ζωή, αλλά έχουν τον Χριστό να ζει μέσα τους μόνο κατά την ψυχή. Έτσι, εκείνοι που για τον Θεό σε τούτον τον αιώνα είναι νεκροί ως προς τη σάρκα κρίνονται, αντιμετωπίζοντας θλίψεις, πολλά βάσανα και στενοχώριες, και υπομένοντας με χαρά διωγμούς και μύρια είδη πειρασμών.

Αυτό ακριβώς μαθαίνοντας από την εμπειρία των παθημάτων ο Παύλος, ο οποίος έγινε διάκονος της προφητικής χάριτος του Χριστού προς τα έθνη εν καινότητι πνεύματος και όχι εν παλαιότητι γράμματος, η μεγάλη σάλπιγγα της αλήθειας, λέει: «Έχουμε τον θησαυρό αυτόν σε πήλινα σκεύη», ονομάζοντας θησαυρό τον λόγο της χάριτος, και πήλινο σκεύος το παθητό τούτο σώμα, ή τη νομιζόμενη απλοϊκότητα του προφορικού λόγου, η οποία νίκησε όλη τη σοφία του κόσμου ή η οποία χώρεσε, κατά το μέτρο του εφικτού, την εντελώς αχώρητη στον κόσμο σοφία του Θεού, και η οποία γέμισε όλη την οικουμένη με το φως της αληθινής επίγνωσης που προέρχεται από αυτήν, «ώστε», όπως λέει, «η υπερβολή της δυνάμεως να είναι του Θεού και να μην προέρχεται από εμάς· σε καθετί θλιβόμαστε αλλά δεν φτάνουμε σε αδιέξοδο, βρισκόμαστε σε απορία αλλά δεν απελπιζόμαστε, διωκόμαστε αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε, καταβαλλόμαστε αλλά δεν χανόμαστε, πάντοτε περιφέροντας στο σώμα τη νέκρωση του Ιησού, ώστε να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στο σώμα μας· διότι εμείς που ζούμε παραδιδόμαστε συνεχώς στον θάνατο για χάρη του Ιησού, ώστε να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στη θνητή μας σάρκα· ώστε ο θάνατος να ενεργεί σε εμάς, η δε ζωή σε εσάς».

Ας φροντίσουμε, λοιπόν, να χρησιμοποιούμε με μέτρο την τροφή, το ποτό, τον ύπνο και οτιδήποτε άλλο, ώστε να μην καταδυναστεύεται η ψυχή, αλλά να έχει τα νικητήρια έναντι του σώματος. Εκείνος που τρέχει στο στάδιο δεν ανακηρύσσεται νικητής εάν τρέξει ένα ή δύο στάδια, αλλά όταν διανύσει όλους τους διαύλους· έτσι και εμείς, λοιπόν, όχι μόνο κατά την Τεσσαρακοστή ή την Πεντηκοστή, αλλά εάν δεν καταστήσουμε ολόκληρο τον βίο μας αγωνιστικό, δεν θα διαφύγουμε τις παγίδες του διαβόλου, ούτε θα λάβουμε το έπαθλο της νίκης. Γι' αυτό, αδελφοί μου, ας αγωνιστούμε ακόμη τον καλό αγώνα, ας ιδρώσουμε ακόμη για την αρετή, ας ταλαιπωρήσουμε ακόμη τη σάρκα, ας δουλαγωγήσουμε ακόμη το σώμα, ας κατατροπώσουμε ακόμη τα πάθη, «περιφέροντας πάντοτε στο σώμα τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού, έχοντας πάντοτε μέσα μας την απόφαση του θανάτου». Διότι βεβαίως και εμείς ήδη θα πεθάνουμε, όπως οι πατέρες και οι αδελφοί μας, και θα μετοικήσουμε από τα επίγεια, και θα αναχωρήσουμε σε τόπους ξένους, και θα δούμε θεάματα που ποτέ δεν έχουμε δει· και αυτό που λέγεται είναι φοβερό, και γεμάτο έκσταση για εκείνον που έχει νου.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ Β'. ΟΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΘΑΙΝΟΥΜΕ ΠΑΝΤΟΤΕ ΤΟΝ ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΟ ΘΑΝΑΤΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΕΥΤΑΞΙΑΣ Αδελφοί και πατέρες, το Πάσχα παρήλθε και η εορτή ολοκληρώθηκε. Δεν παρήλθε όμως, εάν το θέλουμε, η χαρά ούτε ο εορτασμός, διότι είναι δυνατόν για εμάς να χαιρόμαστε και να εορτάζουμε πάντοτε πνευματικά, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί: «Χαίρετε εν Κυρίω πάντοτε· και πάλι θα πω: χαίρετε.» Και πώς θα γίνει αυτό; Εάν διατηρούμε πάντοτε νωπή τη μνήμη των παθών του Σωτήρος ημών Χριστού: ότι ο Κύριος της δόξης σταυρώθηκε για εμάς, και ότι ετάφη, και ότι αναστήθηκε την τρίτη ημέρα, συνανασταίνοντας και συζωοποιώντας μαζί Του και εμάς, «ώστε οι ζωντανοί να μη ζούμε πλέον για τον εαυτό μας, αλλά για Εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς», έτσι ώστε να παίρνουμε θάρρος και εμείς να λέμε μαζί με τον Απόστολο: «Ζω δε, όχι πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός. Αυτό δε που τώρα ζω στη σάρκα, το ζω με την πίστη στον Υιό του Θεού, ο Οποίος με αγάπησε και παρέδωσε τον Εαυτό Του για εμένα.» Αυτό είναι το συμπέρασμα του μυστηρίου: να είμαστε νεκροί για τον κόσμο, αλλά ζωντανοί για τον Θεό. Και γι' αυτό οφείλουμε και μετά το Πάσχα να νήφουμε και να γρηγορούμε, να προσευχόμαστε και να κατανυσσόμαστε, να δακρύζουμε και να φωτιζόμαστε, περιφέροντας «πάντοτε τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού στο σώμα», πεθαίνοντας κάθε μέρα κατά την προαίρεση, και «πάντοτε να αποδημούμε από το σώμα, και να ενδημούμε προς τον Κύριο, μέσω της απομακρύνσεως από τα σαρκικά φρονήματα».

Αυτά λοιπόν τα ολέθρια πάθη ας αποφύγουμε και εμείς, αδελφοί, σαν από πρόσωπο φωτιάς, χωρίς να απειθούμε στον Θεό σε όσα υποσχέθηκε, αλλά πιστεύοντας «Ότι αυτό που έχει υποσχεθεί είναι δυνατός και να το πράξει»· ας μην γογγύζουμε ούτε να καταλαλούμε ούτε να αντιλέγουμε ούτε να σκληρυνόμαστε ούτε να υπερηφανευόμαστε· μάλλον δε ας γίνουμε «Μεταξύ μας χρηστοί, εύσπλαχνοι, συγχωρώντας ο ένας τον άλλον, καθώς και ο Θεός εν Χριστώ μας συγχώρησε», «πάντοτε περιφέροντας στο σώμα τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού», πάντοτε παρατεταγμένοι για τον υπέρ Χριστού θάνατο, πάντοτε ανακαινιζόμενοι με τις προσευχές, με τις δεήσεις, με τα δάκρυα, με τις αναθεωρήσεις των ουρανίων θεαμάτων. Διότι αν πολιτευτούμε έτσι, «Θα εισέλθουμε, όχι —όπως οι παλαιοί— σε γη που ρέει μέλι και γάλα», αλλά στη γη των πραέων· εκεί όπου είναι η πηγή της ζωής και της αθανασίας· εκεί όπου είναι η ωραιότητα της άνω Ιερουσαλήμ, όπου υπάρχει χαρά και αγαλλίαση· εκεί όπου είναι η έλλαμψη της μακαρίας και αρχικής Τριάδας, στον ίδιο τον Χριστό τον Κύριό μας, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Γι' αυτό, αποβάλλοντας πλέον κάθε διψυχία, αδελφοί, «με την υπομονή μας ας κερδίσουμε τις ψυχές μας», γινόμενοι ανώτεροι από κάθε πειρασμό που μας προσβάλλει και μην επιτρέποντας σε κανέναν λογισμό να μας κυριεύσει, έστω και αν, για λόγους δοκιμασίας και πειρασμού, έχει παραχωρηθεί να μας πλήττει και να προκαλεί θλίψη στη ζωή μας, ώστε να έχουμε και εμείς την παρρησία μαζί με τον Απόστολο να λέμε: «Σε όλα θλιβόμαστε, αλλά δεν φτάνουμε σε αδιέξοδο· βρισκόμαστε σε αμηχανία, αλλά δεν απελπιζόμαστε· διωκόμαστε, αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε· καταβαλλόμαστε, αλλά δεν χανόμαστε· πάντοτε περιφέρουμε στο σώμα μας τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού», προκειμένου, ευαρεστώντας τον Θεό με μια τέτοια διάθεση και προετοιμασμένη ζωή, να γίνουμε κληρονόμοι της βασιλείας των ουρανών, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.