Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 4:11

Τα πάντα, όμως, προέρχονται από τον Θεό. Αναλογίζονταν μάλιστα και αυτό που έχει γραφτεί στον Ποιμένα: «Πρώτα από όλα να πιστέψεις ότι ένας είναι ο Θεός, αυτός που έκτισε και καταρτισε τα πάντα, και τα δημιούργησε από το μη ον στο είναι». Αλλά οι επίσκοποι, επειδή αντιλήφθηκαν την πανουργία εκείνων και την κακοτεχνία της ασέβειάς τους, διατύπωσαν πιο ξεκάθαρα τη φράση «από τον Θεό», και έγραψαν ότι ο Υιός προέρχεται «από την ουσία του Θεού»· ώστε για τα μεν κτίσματα, επειδή δεν υπάρχουν από μόνα τους χωρίς αιτία αλλά έχουν αρχή δημιουργίας, να λέγεται ότι προέρχονται από τον Θεό· ο δε Υιός να αναγνωρίζεται ως ο μόνος ίδιος της ουσίας του Πατέρα· διότι αυτό είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα του μονογενούς και αληθινού Λόγου σε σχέση με τον Πατέρα. Και σχετικά με το ότι γράφτηκε η φράση «από την ουσία», αυτή ήταν η αιτία. Και πάλι, όταν οι επίσκοποι ρωτούσαν εκείνους που φαίνονταν να αποτελούν μειοψηφία, εάν ομολογούν ότι ο Υιός δεν είναι κτίσμα, αλλά δύναμη, η μόνη σοφία του Πατέρα, και εικόνα αιώνια, απαράλλακτη σε όλα σε σχέση με τον Πατέρα, και Θεός αληθινός, πιάστηκαν οι περί τον Ευσέβιο να ανταλλάσσουν νεύματα μεταξύ τους, υπονοώντας ότι αυτά μπορούν να αναφέρονται και σε εμάς· διότι και εμείς ονομαζόμαστε εικόνα και δόξα του Θεού, και για εμάς έχει λεχθεί: «Διότι εμείς που ζούμε, πάντοτε». Και οι δυνάμεις είναι πολλές: «Και εξήλθε όλη η δύναμη του Κυρίου από τη γη της Αιγύπτου». Αλλά και η κάμπια και η ακρίδα ονομάζεται μεγάλη δύναμη. Καθώς και το, «Ο Κύριος των δυνάμεων είναι μαζί μας, βοηθός μας ο Θεός του Ιακώβ».

Και σχετικά με τη συγγραφή της φράσης «εκ της ουσίας», αυτή ήταν η αφορμή. Όταν, πάλι, οι επίσκοποι ρωτούσαν αυτούς που θεωρούνταν λόγιοι, αν αποδέχονται ότι ο Υιός δεν είναι κτίσμα, αλλά δύναμη, η μοναδική σοφία του Πατρός, αιώνια εικόνα, απαράλλακτη σε όλα με τον Πατέρα, και αληθινός Θεός, έγιναν αντιληπτοί οι οπαδοί του Ευσεβίου να κάνουν νοήματα μεταξύ τους, εννοώντας: «Αυτά ισχύουν και για εμάς· διότι και εμείς ονομαζόμαστε "εικόνα και δόξα Θεού", και για εμάς έχει ειπωθεί: "διότι εμείς οι ζωντανοί πάντοτε", και υπάρχουν πολλές δυνάμεις: "και εξήλθε όλη η δύναμη του Κυρίου από τη γη της Αιγύπτου". Η κάμπια και η ακρίδα ονομάζονται "δύναμη μεγάλη", και "ο Κύριος των δυνάμεων είναι μαζί μας, βοηθός μας ο Θεός του Ιακώβ". Εξάλλου, το ότι είμαστε οικείοι του Θεού δεν το έχουμε απλώς έτσι, αλλά επειδή μας ονόμασε αδελφούς του. Αν, πάλι, ονομάζουν τον Υιό αληθινό Θεό, δεν μας ενοχλεί· διότι, από τη στιγμή που έγινε, είναι αληθινός». Αυτή ήταν η διεφθαρμένη αντίληψη των Αρειανών. Αλλά και εδώ οι επίσκοποι, αφού διαπίστωσαν τη δολιότητά τους, συγκέντρωσαν από τις Γραφές το απαύγασμα, την πηγή, τον ποταμό, και τον χαρακτήρα σε σχέση με την υπόσταση, καθώς και το «στο φως σου θα δούμε φως» και το «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα», και τελικά έγραψαν πιο ξεκάθαρα και συνοπτικά ότι ο Υιός είναι ομοούσιος με τον Πατέρα· διότι όλα όσα προαναφέρθηκαν αυτήν τη σημασία έχουν.

Όταν δε οι επίσκοποι έλεγαν πάλι ότι έπρεπε να γραφεί πως ο Λόγος είναι αληθινή δύναμη και εικόνα του Πατρός, όμοιος και απαράλλακτος σε όλα με τον Πατέρα, άτρεπτος, και ότι συνυπάρχει πάντοτε αδιαίρετα σε Αυτόν —διότι ποτέ δεν υπήρξε καιρός που δεν υπήρχε, αλλά ο Λόγος υπήρχε πάντοτε, αιώνια μαζί με τον Πατέρα ως απαύγασμα φωτός—, οι οπαδοί του Ευσεβίου το ανέχονταν, μη τολμώντας να φέρουν αντίρρηση εξαιτίας της ντροπής που αισθάνονταν για τα όσα τους είχαν ελεγχθεί. Συνελήφθησαν όμως πάλι να ψιθυρίζουν μεταξύ τους και να κάνουν νοήματα με τα μάτια, υποδεικνύοντας ότι και το «όμοιος» και το «πάντοτε» και το όνομα της «δυνάμεως» και το «εν αυτώ» είναι πάλι κοινά γνωρίσματα ανάμεσα σε εμάς και στον Υιό, και ότι καθόλου δεν τους δυσαρεστεί να συμφωνήσουν με αυτά. Για μεν το «όμοιος», διότι και για εμάς έχει γραφτεί: «ο άνθρωπος είναι εικόνα και δόξα Θεού»· για δε το «πάντοτε», διότι έχει γραφτεί: «διότι πάντοτε εμείς οι ζωντανοί»· για το «εν αυτώ», διότι «μέσα σε Αυτόν ζούμε και κινούμαστε και υπάρχουμε»· και για το «άτρεπτον», διότι έχει γραφτεί: «τίποτε δεν θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού»· και περί της «δυνάμεως», διότι και η κάμπη και ο βρούχος ονομάζονται δύναμη, και μάλιστα μεγάλη δύναμη, ενώ πολλές φορές έχει γραφτεί και για τον λαό, όπως: «εξήλθε όλη η δύναμη του Κυρίου από τη γη της Αιγύπτου», και υπάρχουν βεβαίως και άλλες ουράνιες δυνάμεις: «διότι ο Κύριος», λέει, «των δυνάμεων είναι μαζί μας· υπερασπιστής μας ο Θεός του Ιακώβ».

Ότι δε αναφέρεται ειδικά σε αυτή τη νέκρωση και βεβαίως στη ζωή, προς το παρόν θα το επιβεβαιώσει το νόημα των προηγουμένων, το οποίο περιέχει διήγηση πειρασμών και πόνων, τους οποίους είναι ανάγκη να υπομένει όποιος θέλει να εκπληρώσει τον ένδοξο δρόμο της αποστολής. Αλλά εξίσου θα μας πείσει να σκεφτόμαστε έτσι, σχεδόν ερμηνεύοντας στους ίδιους αυτό ακριβώς που είπε. Διότι προσθέτει αμέσως τα εξής: «Διότι εμείς οι ζωντανοί παραδιδόμαστε συνεχώς στον θάνατο για χάρη του Ιησού κ.λπ.». Αποδεικνύει δε μέσω αυτών ότι και οι ίδιοι με χαρά θέλουν να υπομένουν τον θάνατο της σάρκας, εξαιτίας της ευσέβειας προς τον Χριστό. Διότι σκοπός τους δεν είναι να βλέπουν τα παρόντα, αλλά μάλλον να ατενίζουν από πριν τα μέλλοντα και τις αμοιβές των πόνων. Και δεν υπολογίζουν καθόλου τους ιδρώτες των αγώνων, αλλά μάλλον ευφραίνονται για τα άνωθεν αγαθά, διότι αναλογίζονται το μέγεθος της δωρεάς του Θεού. Διότι για αυτόν τον λόγο παραδίδονται στον θάνατο για τον Ιησού, ώστε και η ζωή του Ιησού να φανερωθεί στη θνητή σάρκα. Και ποια είναι η ζωή του Ιησού; Η αφθαρσία και ο αγιασμός, και η μεγάλη και υπερκόσμια δόξα. Διότι έτσι θα εμφανιστεί σε εμάς στον κατάλληλο καιρό, όταν κατέβει από πάνω και από τον ουρανό ως κριτής. Και θα μετασχηματίσει «το σώμα της ταπεινώσεώς μας, ώστε να γίνει σύμμορφο» με το σώμα της δόξας του, σύμφωνα με την ενέργεια της δύναμής του να υποτάξει σε αυτόν τα πάντα. Ώστε ο μεν θάνατος ενεργείται σε εμάς, η δε ζωή σε εσάς.

ΤΟΜΟΣ Γ΄ ΛΟΓΟΣ Β΄. «Γι' αυτό δεν αποκάμνουμε, αλλά και αν ο εξωτερικός μας άνθρωπος φθείρεται, ο εσωτερικός ανακαινίζεται ημέρα με την ημέρα.» Είναι δυνατόν να προσεγγίσουμε το νόημα των προκειμένων χωρίων αρκετά κομψά, προβάλλοντας το ζήτημα ως κοινό για όλους όσους έχουν επιλέξει να ζουν με ευσέβεια· διότι «η σάρκα πολεμά εναντίον του πνεύματος, και το πνεύμα εναντίον της σάρκας· διότι αυτά αντιτίθενται το ένα στο άλλο», σύμφωνα με τα Γραφόμενα. Λέμε, λοιπόν, ότι είναι απολύτως αναγκαίο, όταν με κάποιον τρόπο φθαρεί η σάρκα και τα πάθη της εξασθενήσουν, τότε ακριβώς να ενδυναμώνεται στον μέγιστο βαθμό το άλλο, δηλαδή το φρόνημα του πνεύματος. Το «Γι' αυτό» εισάγει την αιτιολόγηση και λειτουργεί τρόπον τινά ως υπόμνηση κάποιου προηγούμενου λεγομένου. Είπε, λοιπόν: Αν δηλαδή «εμείς οι ζωντανοί παραδιδόμαστε στον θάνατο για τον Ιησού, ώστε και η ζωή του Ιησού να φανερωθεί στις» καρδιές «μας», έχοντας, λέει, αυτή την ελπίδα και χαιρόμενοι για τα μέλλοντα αγαθά, δεν αποκάμνουμε, βλέποντας από πριν το κάλλος της μελλοντικής δόξας, αλλά ακόμη και αν επέλθει θλίψη, την υπομένουμε γενναία. Διότι, αν και ως άνθρωποι πονάμε και υφιστάμεθα κάποια φθορά στο σώμα, εντούτοις δεν νικιώμαστε από αυτά· διότι ο εσωτερικός μας άνθρωπος ανακαινίζεται. Και ο λόγος αυτός είναι γενικός. Όταν, λοιπόν, ο εξωτερικός μας άνθρωπος φθείρεται από τους κόπους της ασκήσεως, τότε κατ' ανάγκην ο εσωτερικός μας άνθρωπος ανακαινίζεται ημέρα με την ημέρα.

Μυστικός λοιπόν, ω Παλλάδιε, και πάλι βέβαια εν Χριστώ. Διότι αυτός είναι η αποκάθαρσή μας, και το πλύσιμο από κάθε ρύπο, και ο χορηγός του αγιασμού. Διότι θα τους ραντίσεις με νερό εξαγνισμού, λέει. Αυτό ακριβώς δήλωνε και ο σοφός Παύλος, γράφοντας τα εξής: «Διότι, εάν το αίμα τράγων και ταύρων, και η στάχτη δαμαλίδας που ραντίζει τους μεμολυσμένους, τους αγιάζει προς τον καθαρισμό της σάρκας, πόσο μάλλον το αίμα του Χριστού;» και ο λόγος είναι αληθινός. Διότι εάν υπάρχει στους τύπους κάτι το ωφέλιμο, και η σκιά είναι σωτήρια, πώς δεν θα είναι πολύ περισσότερο η αλήθεια, δηλαδή το αίμα του Χριστού; Επομένως, το νερό του εξαγνισμού, αναμεμειγμένο με τη στάχτη της δαμαλίδας, ήταν σαφές σύμβολο της λεγόμενης νέκρωσης του Χριστού, όπως ακριβώς και εμείς οι ίδιοι ευχόμαστε να εκπληρώσουμε μέσω της πίστεως στο άγιο βάπτισμα. Διότι, όπως και πάλι ο θεσπέσιος Παύλος είπε κάπου: «Συνταφήκαμε, λοιπόν, μαζί του διά του βαπτίσματος στον θάνατο, ώστε, όπως ακριβώς αναστήθηκε ο Χριστός διά της δόξας του Πατρός, έτσι κι εμείς να περπατήσουμε σε μια νέα ζωή.» Και πάλι είπε: «Πάντοτε περιφέρουμε στο σώμα μας τη νέκρωση του Ιησού, ώστε και η ζωή του Ιησού να φανερωθεί στη θνητή μας σάρκα.» ΠΑΛΛ. Και ποια είναι λοιπόν η λεγόμενη εδώ νέκρωση του Χριστού; ΚΥΡ.

Κεφάλαιο 8 Εάν, ενώ εργάζεσαι το έργο του Κυρίου με ταπεινοφροσύνη και ευλάβεια, ο αντίπαλος εξοπλίσει κάποιους από τους πιο αμελείς εναντίον σου, θέλοντας να σε αποκόψει από την ορθή πολιτεία, να μη φοβηθείς, ούτε να δειλιάσεις, ούτε να παρεκκλίνεις από την ευθεία οδό, καθώς ο Απόστολος λέει: σε όλα θλιβόμαστε αλλά δεν φτάνουμε σε αδιέξοδο, βρισκόμαστε σε απορία αλλά δεν απελπιζόμαστε, καταδιωκόμαστε αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε, καταβαλλόμαστε αλλά δεν χανόμαστε· πάντοτε περιφέρουμε στο σώμα τη νέκρωση του Κυρίου, για να φανερωθεί στο σώμα μας και η ζωή του Ιησού. Πάντοτε εμείς που ζούμε παραδιδόμαστε στον θάνατο για τον Ιησού, για να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στη θνητή μας σάρκα.

Ώστε αυτό, το οποίο φαίνεται να είναι γνώρισμα αδυναμίας και εγκατάλειψης, αυτό κηρύττει την ανάστασή του. Διότι δεν θα φαινόταν με αυτόν τον τρόπο η δύναμή του, εάν εμείς δεν υποφέραμε τίποτα το δυσάρεστο, όπως ακριβώς αποδεικνύεται τώρα, όπου, ενώ υποφέρουμε, δεν νικιόμαστε. Διότι και εμείς που ζούμε παραδιδόμαστε στον θάνατο για χάρη του Ιησού, ώστε και η ζωή του Ιησού να φανερωθεί μέσα μας, στη θνητή σάρκα μας. Διότι παντού, όταν λέει κάτι ασαφές, ο ίδιος ερμηνεύει και πάλι τον εαυτό του· πράγμα που έκανε βεβαίως και εδώ, ερμηνεύοντας με σαφήνεια αυτό ακριβώς που είπε. Γι' αυτόν τον λόγο παραδιδόμαστε, λέει, τουτέστιν, περιφέρουμε τη νέκρωση, ώστε να φανεί η δύναμη της ζωής του, καθώς Εκείνος δεν επιτρέπει στη θνητή σάρκα που υποφέρει τόσα πολλά να νικηθεί από τη θύελλα των δεινών.

ΟΜΙΛΙΑ Ιʹ. Διότι γνωρίζουμε ότι, εάν η επίγεια οικία του σκηνώματός μας καταλυθεί, έχουμε οικοδομή από τον Θεό, οικία αχειροποίητη, αιώνια στους ουρανούς. Αʹ. Πάλι διεγείρει την προθυμία τους εξαιτίας των πολλών πειρασμών που επέρχονται σε αυτούς. Διότι ήταν φυσικό, εξαιτίας της απουσίας του, να έχουν καταστεί πιο αδύναμοι σε αυτόν τον αγώνα. Τι λέει λοιπόν; Δεν πρέπει να εκπλησσόμαστε που κακοπαθούμε, ούτε να ταραζόμαστε· διότι αποκομίζουμε από αυτό πολλά κέρδη. Και τα προηγούμενα τα ανέφερε, όπως για παράδειγμα, ότι περιφέρουμε τη νέκρωση του Ιησού και παρέχουμε τη μέγιστη απόδειξη της δυνάμεώς Του. Για να φανεί, λέει, ότι η υπερβολή της δυνάμεως ανήκει στον Θεό· και έτσι προσφέρουμε σαφές τεκμήριο της αναστάσεως· για να φανερωθεί, λέει, η ζωή του Ιησού στη θνητή μας σάρκα. Επειδή δε μετά από αυτά είπε, ότι και ο εσωτερικός μας άνθρωπος γίνεται κατ' αυτόν τον τρόπο καλύτερος: Διότι, εάν και ο εξωτερικός μας άνθρωπος φθείρεται, λέει, εντούτοις ο εσωτερικός ανακαινίζεται μέρα με τη μέρα. Δείχνοντας πάλι, πόσο χρήσιμο είναι το να μαστιγώνεται και να διώκεται κανείς, προσθέτει λέγοντας, ότι όταν αυτό συμβεί ολοκληρωτικά, τότε θα αναβλαστήσουν μύρια αγαθά για όσους υπέμειναν αυτά τα δεινά.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΓʹ. Το στόμα μας έχει ανοίξει προς εσάς, Κορίνθιοι, η καρδιά μας έχει πλατυνθεί. Δεν αισθάνεστε στενοχώρια από εμάς, αλλά αισθάνεστε στενοχώρια στα ίδια σας τα σπλάγχνα. αʹ. Αφού διηγήθηκε τους δικούς του πειρασμούς και τις θλίψεις: «Διότι», λέει, «με υπομονή, με θλίψεις, με ανάγκες, με στενοχώριες, με πληγές, με φυλακίσεις, με ακαταστασίες, με κόπους, με αγρυπνίες»· και αφού έδειξε ότι τούτο είναι μεγάλο αγαθό: «Διότι, ως λυπημένοι», λέει, «αλλά πάντοτε χαίροντες· ως φτωχοί, που όμως πλουτίζουν πολλούς· ως μη έχοντες τίποτα, και όμως κατέχοντας τα πάντα»· και αφού τα ονόμασε όπλα: «Ως παιδευόμενοι», λέει, «και μη θανατούμενοι»· και αφού φανέρωσε μέσα από αυτά την πολλή κηδεμονία και τη δύναμη του Θεού: «Για να φαίνεται», λέει, «ότι η υπερβολή της δυνάμεως είναι από τον Θεό και όχι από εμάς»· και αφού απαρίθμησε τους άθλους του: «Διότι πάντοτε», λέει, «περιφέρουμε τη νέκρωση αυτού»· και αφού έδειξε ότι αυτό αποτελεί σαφή απόδειξη της αναστάσεως: «Για να φανερωθεί», λέει, «και η ζωή του Ιησού στη θνητή μας σάρκα»· και σε ποια πράγματα έγινε κοινωνός, και το τι του εμπιστεύθηκαν: «Είμαστε λοιπόν πρεσβευτές υπέρ του Χριστού», λέει, «σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών»· και τίνος πράγματος είναι διάκονος, ότι δηλαδή δεν είναι του γράμματος, αλλά του πνεύματος· και ότι δεν είναι αξιοσέβαστος μόνο γι' αυτό, αλλά και για τους πειρασμούς του: «Ας είναι η χάρις στον Θεό», λέει, «ο οποίος πάντοτε μας οδηγεί σε θρίαμβο»· πρόκειται πλέον να τους επιτιμήσει, επειδή δεν διάκεινται με πολλή θέρμη απέναντί του.

Τι σημαίνει όμως το «σε όλα»; Στους εχθρούς, στους φίλους, στα αναγκαία, στις ανάγκες των άλλων. «Καταβαλλόμαστε, αλλά δεν χανόμαστε. Πάντοτε.» Οι μεν δοκιμασίες συμβαίνουν, λέει, αλλά τα ολέθρια αποτελέσματα των δοκιμασιών δεν επέρχονται πλέον· και αυτό οφείλεται στη δύναμη και τη χάρη του Θεού. «Περιφέροντας στο σώμα μας τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού, για να φανερωθεί στο σώμα μας και η ζωή του Ιησού.» Εννοεί τους καθημερινούς θανάτους, μέσω των οποίων αποδεικνυόταν και η ανάσταση. Διότι, εάν κάποιος δεν πιστεύει, λέει, ότι ο Ιησούς, αφού πέθανε, αναστήθηκε, βλέποντας εμάς να πεθαίνουμε και να ανασταινόμαστε κάθε μέρα, ας πιστέψει πλέον στην ανάσταση. «Διότι εμείς που ζούμε παραδινόμαστε διαρκώς σε θάνατο για χάρη του Ιησού Χριστού, για να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στη θνητή μας σάρκα.» Γι' αυτό παραδινόμαστε, λέει, για να φανερωθεί η δύναμη της ζωής Του, επειδή Εκείνος δεν επιτρέπει να νικηθεί η ανθρώπινη σάρκα, παρότι υποφέρει τόσα πολλά από την καταιγίδα των δεινών. «Ώστε ο μεν θάνατος ενεργείται σε εμάς, η δε ζωή σε εσάς.» Δεν μιλάει πλέον για τον θάνατο του Ιησού, αλλά για δοκιμασίες και για άνεση. Διότι εμείς μεν βρισκόμαστε μέσα σε κινδύνους και δοκιμασίες, λέει· εσείς όμως βρίσκεστε σε ασφάλεια, καρπωνόμενοι τη ζωή που προκύπτει από αυτούς τους κινδύνους, και τα μεν επικίνδυνα τα υπομένουμε εμείς, ενώ τα αγαθά τα απολαμβάνετε εσείς. «

Και λίγο πιο κάτω: «Διότι είμαι πεπεισμένος ότι ούτε θάνατος, ούτε ζωή, ούτε άγγελοι». Και πάλι: «Σε κάθε περίσταση θλιβόμαστε, αλλά δεν καταστενοχωρούμαστε· βρισκόμαστε σε αδιέξοδο, αλλά δεν απελπιζόμαστε· διωκόμαστε, αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε· ριχνόμαστε κάτω, αλλά δεν καταστρεφόμαστε. Πάντοτε περιφέρουμε στο σώμα τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού, ώστε και η ζωή του Ιησού να φανερωθεί στη θνητή μας σάρκα». 26. Έχοντας, λοιπόν, τέτοια διάθεση ο Απόστολος, προσευχόταν αδιάλειπτα· διότι σε όλα τα έργα, όπως ειπώθηκε, και σε όσα του συνέβαιναν, εξαρτιόταν από την ελπίδα του Θεού. Γι' αυτόν τον λόγο χαίρονταν πάντοτε στις θλίψεις όλοι οι άγιοι, ώστε να φτάσουν στη μόνιμη κατάσταση της θείας αγάπης. Και γι' αυτό έλεγε ο Απόστολος: «Με μεγάλη μου χαρά, λοιπόν, θα καυχηθώ για τις ασθένειές μου, ώστε να κατοικήσει μέσα μου η δύναμη του Χριστού». Και λίγο πιο κάτω: «Όταν ασθενώ, τότε είμαι δυνατός». Αλλά αλίμονο σε εμάς τους άθλιους, διότι εγκαταλείψαμε την οδό των αγίων Πατέρων, και γι' αυτό είμαστε στερημένοι από κάθε πνευματικό έργο. 27. Και ο αδελφός ρώτησε: «Γιατί, Πάτερ, δεν έχω κατάνυξη;» Και αποκρίθηκε ο Γέροντας: «Επειδή δεν υπάρχει φόβος Θεού μπροστά στα μάτια μας. Επειδή έχουμε γίνει κατοικητήριο όλων των κακών, και γι' αυτό περιφρονήσαμε τη φοβερή κόλαση του Θεού σαν να πρόκειται για μια απλή σκέψη».

Αυτό ακριβώς μαθαίνοντας από την εμπειρία των παθημάτων ο Παύλος, ο οποίος έγινε διάκονος της προφητικής χάριτος του Χριστού προς τα έθνη εν καινότητι πνεύματος και όχι εν παλαιότητι γράμματος, η μεγάλη σάλπιγγα της αλήθειας, λέει: «Έχουμε τον θησαυρό αυτόν σε πήλινα σκεύη», ονομάζοντας θησαυρό τον λόγο της χάριτος, και πήλινο σκεύος το παθητό τούτο σώμα, ή τη νομιζόμενη απλοϊκότητα του προφορικού λόγου, η οποία νίκησε όλη τη σοφία του κόσμου ή η οποία χώρεσε, κατά το μέτρο του εφικτού, την εντελώς αχώρητη στον κόσμο σοφία του Θεού, και η οποία γέμισε όλη την οικουμένη με το φως της αληθινής επίγνωσης που προέρχεται από αυτήν, «ώστε», όπως λέει, «η υπερβολή της δυνάμεως να είναι του Θεού και να μην προέρχεται από εμάς· σε καθετί θλιβόμαστε αλλά δεν φτάνουμε σε αδιέξοδο, βρισκόμαστε σε απορία αλλά δεν απελπιζόμαστε, διωκόμαστε αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε, καταβαλλόμαστε αλλά δεν χανόμαστε, πάντοτε περιφέροντας στο σώμα τη νέκρωση του Ιησού, ώστε να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στο σώμα μας· διότι εμείς που ζούμε παραδιδόμαστε συνεχώς στον θάνατο για χάρη του Ιησού, ώστε να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στη θνητή μας σάρκα· ώστε ο θάνατος να ενεργεί σε εμάς, η δε ζωή σε εσάς».

Όταν, λοιπόν, αυτό το θνητό καταποθεί από τη ζωή του Λόγου, καθώς το ανώτερο έχει επικρατήσει, τότε και η ζωή του Ιησού φανερώνεται στη θνητή μας σάρκα, προκαλώντας μέσα μας τη ζωοποιό νέκρωση της απαθείας, και παρέχοντας την αφθαρσία της αθανασίας, με την παρουσία του Πνεύματος.

Οφείλει, λοιπόν, ο καθένας να αγωνιστεί και να δείξει επιμέλεια μέσω όλων των αρετών και να πιστέψει, ώστε από τώρα να αποκτήσει εκείνον τον οίκο. Διότι, εάν καταλυθεί ο δικός μας οίκος του σώματος, δεν έχουμε άλλον οίκο στον οποίο να καταλύσει η ψυχή μας. «Εφόσον», λέει, «και όταν απεκδυθούμε το σώμα, δεν θα βρεθούμε γυμνοί», δηλαδή χωρίς την κοινωνία και την ένωση με το Άγιο Πνεύμα, στην οποία και μόνο μπορεί να αναπαυθεί η πιστή ψυχή. Γι' αυτόν τον λόγο, όσοι είναι αληθινά και με δύναμη Χριστιανοί, έχουν θάρρος και χαίρονται όταν εξέρχονται από τη σάρκα, διότι έχουν εκείνον τον αχειροποίητο οίκο, ο οποίος οίκος είναι η δύναμη του Πνεύματος που κατοικεί μέσα τους. Έστω κι αν καταλυθεί, λοιπόν, η οικία του σώματος, δεν φοβούνται· διότι έχουν την επουράνια οικία του Πνεύματος και εκείνη την άφθαρτη δόξα, η οποία δόξα κατά την ημέρα της αναστάσεως θα οικοδομήσει και θα δοξάσει και τον οίκο του σώματος, όπως λέει ο απόστολος: «Εκείνος που ανέστησε τον Χριστό από τους νεκρούς θα ζωοποιήσει και τα θνητά σας σώματα μέσω του Πνεύματός του που ενοικεί σε εσάς», και πάλι: «ώστε να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στη θνητή μας σάρκα» και «για να καταποθεί», λέει, «το θνητό από τη ζωή».

Οφείλει, λοιπόν, ο καθένας να αγωνιστεί και να προσπαθήσει μέσω όλων των αρετών και να πιστέψει, ώστε από αυτήν τη ζωή να αποκτήσει εκείνον τον οίκο, για να έχουμε, όταν καταλυθεί η κατοικία του σώματός μας, εκεί άλλον οίκο επουράνιο, στον οποίο θα βρει καταφύγιο η ψυχή μας. «Εάν βεβαίως», λέγει, «και όταν απεκδυθούμε το σώμα δεν βρεθούμε γυμνοί», δηλαδή στερημένοι από την κοινωνία και την ένωση με το Άγιο Πνεύμα, στο οποίο και μόνο μπορεί να αναπαυθεί η πιστή ψυχή. Γι' αυτόν τον λόγο, όσοι είναι αληθινά και έμπρακτα Χριστιανοί, έχουν θάρρος και χαίρονται όταν εξέρχονται από τη σάρκα, επειδή έχουν εκείνον τον αχειροποίητο οίκο, ο οποίος οίκος είναι η δύναμη του Πνεύματος που κατοικεί μέσα τους. Εάν, λοιπόν, καταλυθεί η κατοικία του σώματος, δεν φοβούνται. διότι έχουν την επουράνια κατοικία του Πνεύματος και εκείνη την άφθαρτη δόξα, η οποία δόξα, κατά την ημέρα εκείνη της αναστάσεως, θα οικοδομήσει και θα δοξάσει τον οίκο του σώματος, όπως λέγει ο απόστολος: «Εκείνος που ανέστησε τον Χριστό από τους νεκρούς, θα ζωοποιήσει και τα θνητά μας σώματα δια του Πνεύματός του που κατοικεί μέσα μας», και πάλι: «ώστε η ζωή του Ιησού να φανερωθεί στη θνητή μας σάρκα» και «ώστε να καταποθεί το θνητό από τη ζωή».