Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 4:3

Και μάρτυρας αυτού είναι ο Παύλος, ο οποίος έχει γράψει ως εξής: «Αν όμως και είναι καλυμμένο το Ευαγγέλιό μας, είναι καλυμμένο σε αυτούς που χάνονται, στους οποίους ο θεός αυτού του αιώνα τύφλωσε τον νου των απίστων, ώστε να μην τους καταυγάσει ο φωτισμός του Ευαγγελίου της δόξας του Χριστού.» Βεβαίως και ο ίδιος ο Υιός είπε ότι κάτι τέτοιο συνέβη στα πλήθη των Ιουδαίων, και απέδειξε ξεκάθαρα ότι εξαιτίας του ακάθαρτου πνεύματος έγιναν σκληροί και απειθείς, και παρασύρονταν σε κάθε είδους κακό. Διότι είπε ότι: «Όταν το ακάθαρτο πνεύμα βγει από τον άνθρωπο, περιφέρεται σε άνυδρους τόπους ζητώντας ανάπαυση. Και όταν δεν βρει, επιστρέφει, λέει, λέγοντας: Θα επιστρέψω στον οίκο μου, από όπου βγήκα. Τότε παραλαμβάνει άλλα επτά πονηρά πνεύματα, πονηρότερα από το ίδιο, και αφού μπουν κατοικούν εκεί, και έτσι η τελική κατάσταση του ανθρώπου εκείνου γίνεται χειρότερη από την αρχική.»

Διότι, εφόσον και οι δύο λέγουν τα ίδια, ένα από τα δύο συμβαίνει: είτε και οι δύο είναι σωστοί λόγω της ταύτισης των λόγων τους· είτε, εάν ο Ιησούς είναι ακατηγόρητος λέγοντας αυτά, γιατί κατακρίνεις εκείνον που λέγει τα παρόμοια στην Παλαιά Διαθήκη; Έπειτα, ο Μάνης του λέγει: Και ποιος Θεός τυφλώνει; Διότι ο Παύλος είναι που λέγει: «Στους οποίους ο θεός του αιώνος τούτου ετύφλωσε τα νοήματα των απίστων, ώστε να μην ακτινοβολήσει σε αυτούς ο φωτισμός του ευαγγελίου». Ο δε Αρχέλαος, αντικρούοντας εύστοχα, λέγει: «Διάβασε λίγο πιο πριν. Εάν όμως είναι και καλυμμένο το ευαγγέλιό μας, είναι καλυμμένο σε εκείνους που χάνονται».

Επιπλέον, λέγεται ότι και η σοφία του πένητα είναι εξουθενωμένη· διότι ευδόκησε ο Θεός διά της μωρίας του κηρύγματος να σώσει τους πιστεύοντες· αλλά και οι λόγοι του, αναφέρει, δεν εισακούονται· διότι δεν είναι δυνατόν σε όλους να ακούσουν τους λόγους του Σωτήρα, παρά μόνο σε εκείνους που έχουν ώτα για να ακούν· διότι και το ευαγγέλιο του Χριστού είναι κεκαλυμμένο, όμως όχι στους μαθητές του, αφού είναι κεκαλυμμένο σε εκείνους που χάνονται.

Διότι αυτό είναι μωρό και αδιανόητο, εκτός του ότι είναι και ασυνάρτητη η ερμηνεία της φράσης· διότι πώς θα άρμοζε να λέγεται για τη σάρκα «ο οποίος είναι εικόνα», ενώ θα έπρεπε (εάν βέβαια ίσχυε αυτό) να πει: «η οποία είναι εικόνα». ιε΄. Και σε άλλο σημείο πάλι ο ίδιος τον ονόμασε εικόνα του Θεού λέγοντας: «Εάν δε και το ευαγγέλιό μας είναι κεκαλυμμένο, είναι κεκαλυμμένο σε εκείνους που χάνονται, στους οποίους ο θεός αυτού του αιώνα ετύφλωσε τα νοήματα των απίστων, ώστε να μην καταυγάσει στις καρδιές τους ο φωτισμός του ευαγγελίου του Χριστού, ο οποίος είναι εικόνα του Θεού». Εδώ πρέπει κανείς να επιστήσει την προσοχή του στο ότι ο θείος απόστολος εξέφερε οριστικό λόγο για τον Χριστό, αποκαλώντας τον εικόνα του Θεού, ώστε να μην υποθέσει κάποιος ότι υπάρχουν δύο θεοί, αλλά ένας, εκείνος που είναι πάνω από όλους. Διότι, εάν υπάρχει «ένας Θεός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από αυτόν», αυτός θα ήταν που γίνεται γνωστός και διά του Υιού ως διά εικόνας. Γι' αυτό και ο Υιός είναι Θεός, εξαιτίας της μόρφωσης του Πατρός σε αυτόν όπως σε εικόνα. Αυτό ακριβώς παρουσιάζει ο θείος απόστολος, άλλοτε λέγοντας «ο οποίος υπάρχοντας σε μορφή Θεού», και άλλοτε ορίζοντάς τον ως «εικόνα του Θεού». Επομένως, μαζί με τις άλλες προσηγορίες, ο Υιός και ήταν και ονομαζόταν «εικόνα του Θεού» πριν από την ένσαρκη παρουσία Του. Αυτά, λοιπόν, συγκεντρώθηκαν από εμάς από την Καινή Διαθήκη, λίγα από τα αναρίθμητα, χάριν της συμμετρίας του λόγου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δʹ. «Γι' αυτό, έχοντας αυτήν τη διακονία, καθώς ελεηθήκαμε, δεν αποκάμνουμε.» Αντιλαμβανόμενος την υπερβολή και το μέγεθος αυτών που ειπώθηκαν, μετριάζει και πάλι τον λόγο του, λέγοντας ότι τα έχει αυτά εξαιτίας του ελέους και της φιλανθρωπίας του Θεού. «Αλλά αποκηρύξαμε τα κρυφά έργα της αισχύνης, χωρίς να περιπατούμε.» Δεν εξαγγέλλουμε, λέει, και δεν υποσχόμαστε μεγάλα πράγματα, ενώ άλλα φανερώνουμε με τα έργα μας, όπως ακριβώς εκείνοι· αλλά τέτοιοι είμαστε, όπως ακριβώς φαινόμαστε. «Με πανουργία.» Διότι εκείνοι είχαν τη φήμη ότι δεν λαμβάνουν, ενώ και ελάμβαναν και το έκρυβαν· είχαν τη φήμη αγίων και δόκιμων αποστόλων. Ήταν όμως γεμάτοι από μύρια κακά, αλλά εμείς αυτά τα αποκηρύξαμε, λέει. Διότι αυτά ακριβώς ονομάζει «κρυφά έργα της αισχύνης». «Μήτε δολώνοντας τον λόγο του Θεού, αλλά με τη φανέρωση της αλήθειας συνιστώντας τους εαυτούς μας προς κάθε συνείδηση ανθρώπων, ενώπιον του Θεού.» Και όχι μόνο στον τρόπο ζωής, λέει, αλλά και στο κήρυγμα. «Και αν το Ευαγγέλιό μας είναι καλυμμένο, είναι καλυμμένο σε εκείνους που χάνονται.» Επειδή οι άπιστοι αγνοούσαν τη δύναμή του, πρόσθεσε ότι αυτό δεν είναι δικό μας σφάλμα, αλλά οφείλεται στη δική τους αναισθησία. «Στους οποίους ο θεός του αιώνος τούτου τύφλωσε τα νοήματα των απίστων, ώστε να μη λάμψει σε αυτούς ο φωτισμός του Ευαγγελίου της δόξης του Χριστού, ο οποίος είναι εικόνα του Θεού.» Δηλαδή, αυτός που θεωρήθηκε θεός στον αιώνα τούτο.

Εάν όμως τόσο πολύ σκοτίστηκαν στους διαλογισμούς τους, και μωράνθηκε η ασύνετη καρδιά τους, και αμβλυωπούν απέναντι στις ακτίνες του ευαγγελικού κηρύγματος, και δεν έχουν τη δύναμη να κατανοήσουν τη διαφορά σε όσα απέχουν άπειρα μεταξύ τους και ξεπερνούν κάθε σύγκριση, επειδή δεν γνωρίζουν να κάνουν διάκριση ανάμεσα στο άγιο και στο βέβηλο, ας ακούσουν τι διακηρύσσει προς αυτούς ο ιερουργός του Ευαγγελίου, υποδεικνύοντας το βαθύ σκοτάδι που καλύπτει τις ψυχές τους: Ότι εάν το Ευαγγέλιό μας είναι καλυμμένο, είναι καλυμμένο σε εκείνους που χάνονται· στους οποίους ο θεός αυτού του αιώνα τύφλωσε τις διάνοιες των απίστων, ώστε να μη λάμψει σε αυτούς ο φωτισμός της δόξας του Ευαγγελίου του Χριστού· και επιπλέον, δεν θέλω να γίνεστε κοινωνοί των δαιμόνων· δεν μπορείτε να πίνετε το ποτήριο του Κυρίου και το ποτήριο των δαιμόνων· δεν μπορείτε να μετέχετε στην τράπεζα του Κυρίου και στην τράπεζα των δαιμόνων.

Ότι δε, την ώρα που τα λένε αυτά, γεμίζουν τον νου τους με σκοτάδι και απιστία, συσκοτίζοντας κατά κάποιον τρόπο και κλείνοντας τις νοερές τους ενέργειες απέναντι στη χάρη που ενοικεί στα ιερά, των οποίων αυτά αποτελούν τύπους, αυτό θα το ισχυριζόμουν σθεναρά· διότι «το Ευαγγέλιό μας είναι συγκαλυμμένο στους απίστους, στους οποίους ο θεός του αιώνα τούτου τύφλωσε τα νοήματα των απίστων, ώστε να μην ακτινοβολήσει σε αυτούς ο φωτισμός του Ευαγγελίου της δόξας του Χριστού, ο οποίος είναι εικόνα του Θεού.» Διότι, αν κάποιος τους ρωτούσε, όταν τα βλέπουν αυτά, εις ανάμνηση τίνος προσάγονται, τι άλλο θα έλεγαν παρά βεβαίως του Χριστού; Επειδή δεν θα μπορούσαν να πουν κανενός άλλου, εκτός αν έχουν χάσει εντελώς τον νου και τα λογικά τους.

Αν όμως η κατασκευή και η προσκύνηση γίνεται από Χριστιανούς και στο όνομα του Χριστού και των αγίων, στα οποία πρόσωπα και αναφέρονται ως στα αρχέτυπα, και για τον λόγο αυτό είναι εντελώς απαλλαγμένες από το μίασμα των ειδώλων και από οποιαδήποτε μνεία ενός τέτοιου ονόματος, πώς είναι άχρηστη; Πώς μάλλον δεν είναι ωφέλιμη η απόκτησή τους και άξια επιδιώξεως η προσκύνησή τους; Εάν δε είναι καλυμμένο το ευαγγέλιό μας, είναι καλυμμένο ανάμεσα σε εκείνους που χάνονται, στους οποίους ο θεός του αιώνος τούτου τύφλωσε τις διάνοιες των απίστων, ώστε να μην ακτινοβολήσει μέσα τους το φως του ευαγγελίου της δόξης του Χριστού, ο οποίος είναι η εικόνα του Θεού. Γι' αυτό μαζί με τους απωλλυμένους και τους απίστους ας ταχθούν και αυτοί, από τους οποίους τα δικά μας άγια θεωρούνται αποτρόπαια και απεχθή. Εάν λοιπόν αυτά έχουν έτσι, ας δούμε ποιοι είναι αυτοί που κατακρίνουν και ποια είναι η κατάκριση. Όσοι λοιπόν κατακρίνουν, έχουν αποκαλυφθεί ως ιερείς, προσκυνητές και θεραπευτές ειδώλων· διότι οι ίδιοι απέδωσαν στον εαυτό τους και ομολόγησαν φανερή ειδωλολατρία, την οποία μάλιστα και κήρυτταν με κάθε τρόπο στον υποταγμένο σε αυτούς λαό, διδάσκοντας ο καθένας την προσκύνηση της κτίσης αντί του Κτίσαντος, αγνοώντας παντελώς τη λατρεία που προσφέρεται από τους Χριστιανούς στον δημιουργό των πάντων Θεό και Δεσπότη, υποβάλλοντας έτσι τις ίδιες τους τις κεφαλές στις καταδικαστικές αποφάσεις.

Αλλά ας ακούσει και πάλι από εμάς ο μανιακός και παράφρων, ότι σκοτίστηκε στους διαλογισμούς του και δεν έκρινε σωστό να διακρίνει ανάμεσα σε άγιο και βέβηλο και καθαρό και ακάθαρτο. Διότι μέσα του είναι καλυμμένο το ευαγγέλιό μας εξαιτίας της απιστίας του, και έχουν τυφλωθεί οι σκέψεις του από τον θεό του αιώνος τούτου, ώστε να μην τον φωτίσει ο φωτισμός του ευαγγελίου. Επειδή πράγματι φλυαρώντας και ανοηταίνοντας ο πρόμαχος αυτής της κακίας, δεν φοβάται να καταδικάζει τον Χριστό για αδυναμία, αλλά ισχυρίζεται ότι του έχει αφαιρεθεί η κληρονομιά του, αρπαγμένη από τον διάβολο, και ότι έχει εισαχθεί μια δεύτερη ειδωλολατρία στην Εκκλησία του Χριστού. Και δεν ντρέπεται να την εμπλέκει με ανθρώπους πιστούς και λυτρωμένους από τα είδωλα, αποκαλώντας έτσι την τιμή και προσκύνηση που προσφέρεται από τους ευσεβείς Χριστιανούς προς τα ιερά σύμβολα της σωτηρίου οικονομίας του Χριστού, καθώς και προς τα ομοιώματα των αγίων. Αυτήν την προσκύνηση βέβαια ο Θεοδόσιος εξαιρετικά ασπάστηκε, κοσμούμενος από φιλοθεΐα και ορθότατη πίστη· διότι οικοδόμησε όχι λίγους ναούς, όπως σε πολλούς έγινε γνωστό· τους οποίους, ανεγείροντάς τους για τον Θεό και στολίζοντάς τους, γνώριζε ότι στολίζει τον εαυτό του.