Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 4:5

Ποια λοιπόν είναι αυτή η οσμή της γνώσεως του Θεού και Πατρός, η οποία φανερώνεται στον κόσμο μέσω των αγίων αποστόλων και σε κάθε τόπο, όπως λένε οι ίδιοι; Θα μας το διδάξει πάλι ο ίδιος ο θεσπέσιος Παύλος λέγοντας εκείνο: «Διότι δεν κηρύσσουμε τους εαυτούς μας, αλλά τον Χριστό Ιησού ως Κύριο, και τους εαυτούς μας δούλους σας διά τον Ιησού Χριστό»· και πάλι: «Διότι δεν έκρινα σωστό να γνωρίσω τίποτε άλλο ανάμεσά σας, ειμή τον Ιησού Χριστό, και τούτον εσταυρωμένο». Έπειτα, με ποιον τρόπο αυτός που γεννήθηκε από γυναίκα, που υπέμεινε τον σταυρό και υπέστη θάνατο, αν και ανέζησε πάλι, θα είναι οσμή της γνώσεως του Θεού και Πατρός, αν, όπως νομίζουν μερικοί, ο Χριστός θεωρείται ψιλός άνθρωπος σαν κι εμάς, ήγουν θεοφόρος, και δεν είναι ο ίδιος κατά φύση Θεός, έστω κι αν νοείται ότι ο εκ Θεού Λόγος προσέλαβε την ανθρώπινη φύση οικονομικώς; Διότι, βεβαίως, με το να είναι σαν κι εμάς και τίποτα περισσότερο, δεν πρόκειται να αναδώσει την ευωδία της φύσεως του Θεού και Πατρός, ούτε θα μπορούσε αυτός που υπέμεινε τον θάνατο να γίνει οσμή Εκείνου που δεν γνώρισε θάνατο. Πώς λοιπόν ο Χριστός είναι οσμή της γνώσεως του Πατρός; Ή είναι φανερό ότι είναι, εφόσον νοείται και είναι Θεός, έστω κι αν εμφανίστηκε εν σαρκί για εμάς; Επειδή, με ποιον τρόπο εκείνοι που διακηρύσσουν τον Χριστό καταγγέλλουν στον κόσμο αυτόν που είναι κατά φύση και αληθώς Θεός; Ή πώς θα μπορούσαν να γνωρίσουν τον Ιησού;

ΑΛΛΟ. «Διότι δεν κηρύττουμε, λέει, τους εαυτούς μας, αλλά τον Χριστό Ιησού ως Κύριο, και τους εαυτούς μας ως δούλους σας για χάρη του Χριστού. Επειδή ο Θεός, που είπε, 'Από το σκοτάδι να λάμψει φως', είναι αυτός που έλαμψε στις καρδιές μας, για να μας φωτίσει με τη γνώση της δόξας του». Ιδού, ονομάζει τον Υιό δόξα του Πατέρα. Διότι, εφόσον ο Θεός και Πατέρας έλαμψε μέσα στις καρδιές μας, φωτιζόμαστε για την επίγνωση του Χριστού, όπως ακριβώς λέει και ο ίδιος κάπου: «Κανείς δεν μπορεί να έρθει σε μένα, εάν ο Πατέρας, που με έστειλε, δεν τον ελκύσει». Και ελκύει προς την επίγνωση του Υιού φωτίζοντας την καρδιά του καθενός.

Και λοιπόν ο θεσπέσιος Παύλος, συνενώνοντας σε ένα οικονομικώς αυτά που απέχουν πολύ από το να είναι ομοούσια μεταξύ τους και που χωρίζονται με αμέτρητη διαφορά, δηλαδή τη θεότητα και την ανθρωπότητα, και υποδεικνύοντας από αμφότερα τον έναν Χριστό και Υιό και Θεό, λέει: «Ο Παύλος, δούλος του Ιησού Χριστού, κλητός απόστολος, ξεχωρισμένος για το Ευαγγέλιο του Θεού, το οποίο προείπε μέσω των προφητών του στις άγιες Γραφές, σχετικά με τον Υιό του, ο οποίος γεννήθηκε από το σπέρμα του Δαβίδ κατά σάρκα, και ορίστηκε Υιός του Θεού εν δυνάμει κατά το Πνεύμα της αγιοσύνης». Ιδού, λοιπόν, ξεκάθαρα λέει ότι έχει ξεχωριστεί για το Ευαγγέλιο του Θεού, αν και γράφει φανερά: «Διότι δεν κηρύττουμε τους εαυτούς μας, αλλά τον Χριστό Ιησού ως Κύριο». Και πάλι: «Διότι δεν έκρινα σωστό να γνωρίζω κάτι άλλο ανάμεσά σας, παρά μόνο τον Ιησού Χριστό, και αυτόν εσταυρωμένο». Ονομάζοντάς τον δε Υιό του Θεού, λέει ότι γεννήθηκε από το σπέρμα του Δαβίδ, και διαβεβαιώνει ότι ορίστηκε και ως Υιός του Θεού. Πώς λοιπόν, πες μου, είναι Θεός αυτός που προήλθε από το σπέρμα του Δαβίδ; Εκείνος δε που είναι Υιός προ των αιώνων και αϊδίως, καθόσον έχει προέλθει από τον Θεό, με ποιον τρόπο ορίστηκε Υιός του Θεού, σαν να οδηγήθηκε μόλις τότε στην αρχή της υπάρξεώς του; Διότι ο ίδιος είπε για τον εαυτό του: «Ο Κύριος μου είπε: Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα», αν και το «σήμερα» πάντα υποδηλώνει σε εμάς όχι τον παρελθοντικό, αλλά μάλλον τον ενεστώτα χρόνο.

Διότι, καθόσον μεν είναι Θεός, θα μπορούσε να νοηθεί ότι είναι ο ίδιος ο Κύριος της δόξης, καθόσον δε έγινε άνθρωπος που δοξάζεται κατά μέθεξη από τον Θεό, είχε ανάγκη και από δόξα, λέγοντας: «Πάτερ, δόξασόν σου τον Υιόν.» Αλλά «Ένας Κύριος, μία πίστη, ένα βάπτισμα», σύμφωνα με το γεγραμμένο. Όπως ακριβώς λοιπόν υπάρχει μία πίστη, αυτή στον Χριστό, και ένα αληθινά βάπτισμα, αν και εμείς βαπτιζόμαστε και πιστεύουμε στον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, κατά τον ίδιο, νομίζω, τρόπο και λόγο, υπάρχει μία προσκύνηση του Πατρός και του ενανθρωπήσαντος Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Διότι σε καμία περίπτωση δεν θα στερηθεί ο Μονογενής το να πρέπει να προσκυνείται τόσο από εμάς όσο και από τους αγίους αγγέλους, έστω και αν έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας, και ονομάστηκε πρωτότοκος ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς. Επειδή ποιο θα ήταν πλέον το νόημα της πίστης σε αυτόν, πώς δεν αξίζει να το εξετάσουμε; Διότι, νομίζω, ούτε αυτοί που θα επέλεγαν να σκέπτονται ορθά θα έλεγαν ότι έχουμε πιστέψει μόνο στον Λόγο που γεννήθηκε από τον Θεό, απογυμνώνοντάς τον από τη σάρκα. Ούτε πάλι θα παραλείψουμε να πούμε εκείνο· διότι θα λεχθεί. Β— Τι ακριβώς λες; Α— Διότι η πίστη μας δεν απευθύνεται σε έναν από εμάς, ούτε βέβαια σε απλό άνθρωπο, αλλά απευθύνεται ως προς τον φύσει και αληθώς Θεό στο πρόσωπο του Χριστού. Θα συνηγορήσει δε σε αυτόν τον λόγο και ο σοφός Παύλος γράφοντας: «Διότι δεν κηρύττουμε τους εαυτούς μας, αλλά τον Χριστό Ιησού ως Κύριο.»

«Τους εαυτούς μας δε ως δούλους δικούς σας για χάρη του Χριστού, διότι ο Θεός, που είπε να λάμψει φως μέσα από το σκοτάδι, είναι αυτός που έλαμψε στις καρδιές μας προς φωτισμό της γνώσης της δόξας του στο πρόσωπο του 〈Ιησού〉 Χριστού.» Ιδού, λοιπόν, καθαρά και ολοφάνερα ο φωτισμός της γνώσης του Θεού και Πατέρα διέλαμψε στο πρόσωπο του Χριστού. Γι' αυτό και έλεγε: «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα», και «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα». Ο θείος χαρακτήρας δεν είναι σωματικός, αλλά έγκειται σε δύναμη και δόξα θεοπρεπέστατη. Και αυτό ήταν απολύτως αμιγές στον Χριστό· και αξίωνε να αναγνωρίζεται μέσα από αυτά, και μέσα από την υπεροχή των όσων έπραττε ήθελε οι ακροατές του να ανυψώνονται στις ορθές έννοιες γι' αυτόν, καθώς η ορατή σάρκα κατά κάποιον τρόπο τον υποβίβαζε. «Διότι εάν δεν κάνω τα έργα του Πατέρα μου, λέει, μην με πιστεύετε. Εάν όμως τα κάνω, και αν ακόμη δεν πιστεύετε σε εμένα, πιστέψτε στα έργα μου.» Και νομίζω ότι ο Χριστός είπε αυτά τα λόγια τότε, γνωρίζοντας ότι το πράγμα αυτό δεν ήταν ανώφελο. Επειδή, δηλαδή, θεωρούσαν ότι αυτός που ενανθρώπησε για εμάς δεν ήταν κατά φύση Θεός, αλλά απλώς ένας ψιλός άνθρωπος σαν και εμάς, για τον λόγο αυτόν κάποιοι απέρριπταν την πίστη προς αυτόν.

Αυτό το όνομα κατέλαβε την οικουμένη. Διότι οι μεν Ιουδαίοι περιορίστηκαν μέχρι κάποιας χώρας, ενώ οι Χριστιανοί έφτασαν μέχρι τα πέρατα της οικουμένης· διότι κηρύσσεται το όνομα του μονογενούς Υιού του Θεού. Θέλεις δε να μάθεις ότι οι απόστολοι γνώριζαν και κήρυτταν το όνομα του Χριστού, ή μάλλον ότι είχαν μέσα τους και τον ίδιο τον Χριστό; Ο Παύλος λέει προς τους ακροατές: Ή μήπως ζητάτε απόδειξη του Χριστού που μιλάει μέσα μου; Ο Παύλος κηρύσσει τον Χριστό, [λέγοντας: Διότι δεν κηρύσσουμε τους εαυτούς μας, αλλά τον Ιησού Χριστό ως Κύριο, και τους εαυτούς μας ως δούλους σας για χάρη του Ιησού]· ποιος άραγε είναι αυτός;

Και πάλι· όποιος από εσάς θέλει να είναι πρώτος, ας είναι ο τελευταίος όλων και διάκονος όλων· όπως ακριβώς ο Υιός του Θεού δεν ήρθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει, και να δώσει την ψυχή του ως λύτρο για πολλούς. Και ο Απόστολος αναφέρει· διότι δεν κηρύττουμε τους εαυτούς μας, αλλά τον Χριστό Ιησού ως Κύριο, και τους εαυτούς μας ως δικούς σας δούλους για χάρη του Ιησού.

Από την προς Κορινθίους 〈Β΄〉, ενώ για εκείνον και για εμάς 〈Γ΄〉. 〈α〉 (〈κε〉). «Διότι όσες είναι οι υποσχέσεις του Θεού, σε αυτόν βρίσκουν το ναι· γι' αυτό και μέσω αυτού λέγεται το αμήν στον Θεό». 〈β〉 (〈κστ〉). «Διότι δεν κηρύττουμε τους εαυτούς μας, αλλά τον Χριστό Ιησού ως Κύριο, και τους εαυτούς μας ως δούλους σας για χάρη του Ιησού, διότι ο Θεός που πρόσταξε να λάμψει φως μέσα από το σκοτάδι». 〈γ〉 (〈κζ〉). «Έχοντας δε το ίδιο πνεύμα της πίστεως και εμείς πιστεύουμε, γι' αυτό και μιλούμε». Απέκοψε δε το «κατά το γεγραμμένο».

Διότι, επειδή σε αυτόν οι υποσχέσεις που δόθηκαν γίνονται «ναι», για τον λόγο αυτό, λέει, και μέσω αυτού αναπέμπεται το «αμήν» στον Θεό. Αφού ο μεν Θεός Πατέρας έδωσε την υπόσχεση, ο δε Χριστός την επιβεβαιώνει και ως Κύριος διασφαλίζει το «αμήν» μέσω αυτού ανάμεσα σε εκείνους που έχουν επιβεβαιωθεί στην υπόσχεση μέσω αυτού και έχουν επιγνώσει τον Πατέρα του, ο οποίος μίλησε στον Νόμο και στο Ευαγγέλιο χάρισε τη σωτηρία σε όσους πίστεψαν, σε εκείνους που μιλούν μέσω του Χριστού, ο οποίος λέει: «Ναι, Πατέρα, διότι έτσι φάνηκε καλό ενώπιόν σου». 〈β〉 〈καὶ〉 〈κϛ〉 〈σχόλιον〉. «Διότι δεν κηρύττουμε τους εαυτούς μας, αλλά τον Χριστό Ιησού ως Κύριο, και τους εαυτούς μας ως δούλους σας για χάρη του Ιησού, διότι ο Θεός είναι αυτός που είπε: από το σκοτάδι θα λάμψει φως». 〈β〉 〈καὶ〉 〈κϛ〉 〈ἔλεγχος〉. Οι απόστολοι δεν κηρύττουν τους εαυτούς τους, αλλά τον Χριστό Ιησού ως Κύριο. Γι' αυτό δεν υπάρχει αίρεση ούτε Εκκλησία που να έχει αναγορευθεί στο όνομα αποστόλων. Διότι ποτέ δεν ακούσαμε για «Πετριανούς» ή «Παυλιανούς» ή «Βαρθολομαίους» ή «Θαδδαίους», αλλά από την αρχή υπήρχε ένα ενιαίο κήρυγμα όλων των αποστόλων, το οποίο δεν κήρυττε αυτούς, αλλά τον Χριστό Ιησού ως Κύριο.

Επομένως, αφού σπεύσαμε να εκπληρώσουμε μόνο τούτο, το χρέος της ευγνωμοσύνης προς τους αγίους, καταφεύγουμε στην ακίνδυνη σιωπή, γνωρίζοντας καλά το εξής: ότι μόνο κατ' αυτόν τον τρόπο αξιωνόμαστε να μετέχουμε στις μνήμες των αγίων, με το να μιμούμαστε και να ακολουθούμε με ζήλο τις αρετές τους. Όχι απλώς διαλαλώντας τον βίο τους με τα λόγια, αλλά διασώζοντας τον τρόπο της ζωής τους στο φρόνημά μας. Διότι γνήσιους μαθητές τους θα μας αποδείξει όχι η άκριτη συνήθεια, αλλά η ευσέβεια που συνοδεύεται από ευλάβεια, καθώς και ο ομόδοξος βίος και ο ομόζηλος τρόπος. Τιμάς τη μνήμη των μαρτύρων; Τίμησε και το φρόνημά τους· διότι η κοινωνία με τη μνήμη τους έγκειται στη συμφωνία με το φρόνημά τους. Μήπως άραγε μόνο σε εκείνους ανέτειλε ο φωτισμός της γνώσεως της δόξης του Ευαγγελίου του Χριστού; Μήπως μόνο σε εκείνους αποστάλθηκε η χάρις; Οι εντολές είναι κοινές, ο τρόπος είναι κοινός, ένας είναι ο αγωνοθέτης των κόπων μας, ένα και το βραβείο της αληθείας, του οποίου είθε να αξιωθούμε όλοι μας, με τις ευχές και τις πρεσβείες των μνημονευθέντων αγίων, διά της χάριτος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Διότι όποιος υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί, όπως είπε ο Σωτήρας, και όποιος ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί· και πάλι: Όποιος θέλει να είναι πρώτος μεταξύ σας, θα είναι ο έσχατος όλων και διάκονος όλων, όπως ακριβώς ο Υιός του Ανθρώπου δεν ήλθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει και να δώσει την ψυχή του ως λύτρο για πολλούς· και ο απόστολος αναφέρει: Διότι δεν κηρύττουμε τον εαυτό μας, αλλά τον Κύριο Ιησού Χριστό, και τους εαυτούς μας ως δούλους σας για χάρη του Ιησού. Γνωρίζοντας, λοιπόν, τόσο τους καρπούς της ταπεινοφροσύνης όσο και τη ζημία της αλαζονείας, να μιμηθείτε τον Δεσπότη αγαπώντας ο ένας τον άλλον, και να μη δειλιάζετε ούτε μπροστά στον θάνατο ούτε σε οποιαδήποτε άλλη τιμωρία χάριν του αγαθού μεταξύ σας· αντιθέτως, την οδό που βάδισε ο Θεός ανάμεσά μας, αυτήν ακριβώς βαδίζοντας και εσείς προς Εκείνον, με ένα σώμα και με μία ψυχή να πορεύεστε προς την άνω κλήση, αγαπώντας τον Θεό και ο ένας τον άλλον. Διότι η αγάπη και ο φόβος προς τον Κύριο αποτελεί το πρώτιστο πλήρωμα του νόμου.

Είδες πόσο είναι το κέρδος αυτής της δουλείας, όταν γίνεται με ζήλο; Καθίσταται κανείς υπεύθυνος σε όλα τα υπάρχοντα του κυρίου. Δεν αποφεύγω, λοιπόν, τη δουλεία· διότι υπηρετώ ως δούλος μαζί με τον Παύλο. Επειδή και εκείνος λέει ότι «δεν κηρύττουμε τους εαυτούς μας, αλλά τον Χριστό Ιησού ως Κύριο, και τους εαυτούς μας δούλους σας για χάρη του Ιησού».

Ορθώς μίλησε κατ' αυτόν τον τρόπο· διότι, επειδή είναι δυνατόν να υπηρετεί κανείς με απλότητα και χωρίς δολιότητα, όχι όμως με όλη του τη δύναμη, αλλά εκπληρώνοντας απλώς το οφειλόμενο, για τον λόγο αυτόν λέγει: από προθυμία και όχι από ανάγκη, εκ προαιρέσεως και όχι από βία. Εάν υπηρετείς με αυτόν τον τρόπο, δεν είσαι δούλος, εάν δηλαδή ενεργείς εκ προαιρέσεως, με καλή διάθεση, από την ψυχή σου, για τον Χριστό. Διότι αυτήν τη δουλεία αναλαμβάνει και ο ελεύθερος Παύλος, και αναφωνεί λέγοντας: «Διότι δεν κηρύττουμε τους εαυτούς μας, αλλά τον Ιησού Χριστό ως Κύριο, τους δε εαυτούς μας δούλους σας διά τον Ιησού».

«Διότι η συνείδησή μου δεν με ελέγχει για τίποτα· αλλά δεν δικαιώνομαι εξαιτίας αυτού». Αυτό είναι φρόνημα που αρμόζει σε Χριστιανό. Και πάλι: «Τολμά κάποιος από εσάς, όταν έχει διαφορά με τον άλλον, να δικάζεται ενώπιον των αδίκων, και όχι ενώπιον των αγίων;» Θέλεις να δεις την κολακεία των ανόητων Ιουδαίων; Άκουσέ τους να λένε: «Εμείς δεν έχουμε βασιλιά, παρά μόνο τον Καίσαρα». Θέλεις να δεις ταπεινοφροσύνη; Άκουσε πάλι τον Παύλο να λέει: «Διότι δεν κηρύττουμε τους εαυτούς μας, αλλά τον Χριστό Ιησού ως Κύριο, και τους εαυτούς μας ως δούλους σας για χάρη του Ιησού». Θέλεις να δεις και κολακεία και θρασύτητα; Θρασύτητα μεν αυτήν του Νάβαλ, κολακεία δε αυτήν των Ζιφαίων· και πώς ο μεν πρώτος εξύβριζε, ενώ οι δεύτεροι πρόδωσαν ηθελημένα τον Δαβίδ; Θέλεις να δεις τη φιλοσοφία και όχι την κολακεία του Δαβίδ; Το πώς έπιασε στα χέρια του τον Σαούλ και του χάρισε τη ζωή; Θέλεις να δεις την κολακεία εκείνων που σκότωσαν τον Μεμφιβοσθέ, τους οποίους μάλιστα θανάτωσε ο Δαβίδ; Απλώς δε, και σαν σε γενικό περίγραμμα, για να μιλήσουμε συνοπτικά: θρασύτητα μεν είναι το να οργίζεται κάποιος και να υβρίζει χωρίς καμία εύλογη αιτία, είτε εκδικούμενος για τον εαυτό του, είτε επιδεικνύοντας θράσος με άδικο τρόπο· ενώ παρρησία και ανδρεία είναι το να αψηφά κανείς τους κινδύνους και τον θάνατο, και να περιφρονεί φιλίες και έχθρες για χάρη αυτών που είναι αρεστά στον Θεό.

Ο ίδιος λέει το ίδιο πράγμα. Αλλά δεν είναι τούτο κένωση, το να πλύνει δηλαδή κάποιος, ο οποίος έχει ανθρώπινη φύση και είναι ψιλός άνθρωπος, τους συνδούλους του. Διότι αυτά που είπαμε προς τους Αρειανούς, αυτά πρέπει να λεχθούν και προς τούτους· επειδή σε τίποτα δεν διαφέρουν μεταξύ τους, παρά μόνο κατά λίγο ως προς τον χρόνο. Διότι και αυτοί και εκείνοι ισχυρίζονται ότι ο Υιός του Θεού είναι κτίσμα. Τι θα πούμε, λοιπόν, προς αυτούς; Αν άνθρωπος έπλυνε ανθρώπους, δεν κένωσε, ούτε ταπείνωσε τον εαυτό του. Αν όντας άνθρωπος δεν άρπαξε το να είναι ίσος με τον Θεό, δεν είναι αξιέπαινος. Το να γίνει άνθρωπος, ενώ είναι Θεός, συνιστά πολλή ταπείνωση, άφατη και ανεκδιήγητη· το να κάνει όμως, όντας άνθρωπος, τα έργα των ανθρώπων, ποια ταπείνωση είναι; Πού, εξάλλου, η μορφή του Θεού αποκαλείται έργο Θεού; Διότι, αν ήταν ψιλός άνθρωπος, και εξαιτίας των έργων του λέγεται ότι έχει τη μορφή του Θεού, γιατί δεν λέμε το ίδιο και για τον Πέτρο; Αφού εκείνος έπραξε μεγαλύτερα έργα από αυτόν. Γιατί δεν λες και για τον Παύλο, ότι είχε μορφή Θεού; Γιατί ο Παύλος δεν έφερε το παράδειγμα από τον εαυτό του, αυτός που έπραξε μύρια δουλικά έργα και δεν απέφυγε τίποτα; Λέει άλλωστε: «Διότι δεν κηρύττουμε τους εαυτούς μας, αλλά τον Ιησού Χριστό ως Κύριο, και τους εαυτούς μας δούλους δικούς σας για χάρη του Ιησού».

Γι' αυτό και είπε «να λάμψει», για να μην αναζητάς το παν εδώ· διότι αυτό που έχει δοθεί είναι σαν μια μικρή μόνο λάμψη του Πνεύματος. Δηλώνοντας μάλιστα αυτό και πιο πάνω, έκανε λόγο για «οσμή» και πάλι για «αρραβώνα», δείχνοντας ότι το μεγαλύτερο μέρος παραμένει εκεί. Αλλά όμως όλα αυτά έχουν κρυφτεί από αυτούς· και κρύφτηκαν, επειδή εκείνοι πρώτοι απίστησαν. Έπειτα, αποδεικνύοντας ότι όσοι δεν είδαν αυτήν δεν αγνοούν μόνο τη δόξα του Χριστού, αλλά και τη δόξα του Πατέρα, πρόσθεσε: «Ο οποίος είναι εικόνα του Θεού». Διότι μη σταθείς μόνο μέχρι τον Χριστό. Επειδή, όπως ακριβώς μέσω αυτού βλέπεις τον Πατέρα, έτσι, αν αγνοήσεις τη δική του δόξα, δεν θα γνωρίσεις ούτε τη δόξα Εκείνου. Διότι δεν κηρύττουμε τους εαυτούς μας, αλλά τον Χριστό Ιησού ως Κύριο, και τους εαυτούς μας ως δούλους σας για χάρη του Ιησού.

γʹ. Και ποια είναι αυτή η αλληλουχία; Τι κοινό έχει αυτό με όσα ειπώθηκαν προηγουμένως; Ή υπαινίσσεται εκείνους που υπερηφανεύονται και πείθουν τους μαθητές να λαμβάνουν το όνομά τους από αυτούς, πράγμα που έλεγε και στην προηγούμενη επιστολή, «Εγώ είμαι του Παύλου, κι εγώ του Απολλώ»· ή εννοεί κάτι άλλο, πολύ βαρύτερο. Ποιο είναι δηλαδή αυτό; Επειδή τους πολεμούσαν σφοδρά και τους επιβουλεύονταν από παντού, λέει: Μήπως εμάς μάχεστε και πολεμάτε, ή Εκείνον που κηρύττεται μέσω ημών; Διότι δεν κηρύττουμε τους εαυτούς μας· εγώ είμαι δούλος, εγώ είμαι διάκονος ακόμη και αυτών που δέχονται το κήρυγμα, εργαζόμενος τα πάντα για άλλον και κάνοντας το οτιδήποτε για τη δική Του δόξα. Ώστε, πολεμώντας εμένα, γκρεμίζεις το δικό Του έργο.

Διότι τόσο πολύ απέχω από το να οικειοποιηθώ κάτι από τα του Ευαγγελίου, ώστε δεν θα αποφύγω να γίνω και δικός σας δούλος για τον Χριστό, επειδή Εκείνος έκρινε ορθό να σας τιμήσει με αυτόν τον τρόπο, επειδή τόσο πολύ σας αγάπησε και έπραξε τα πάντα για χάρη σας. Γι' αυτό και λέει: «Τους δε εαυτούς μας δούλους δικούς σας για τον Χριστό». Είδες ψυχή καθαρή από κενοδοξία; Διότι, λέει, όχι μόνο δεν σφετεριζόμαστε τίποτα από όσα ανήκουν στον Δεσπότη, αλλά και υποτάσσουμε τους εαυτούς μας σε εσάς για χάρη Εκείνου. Επειδή ο Θεός, ο οποίος προσέταξε να λάμψει φως μέσα από το σκοτάδι, έλαμψε μέσα στις καρδιές σας.

Διότι ούτε ο μακάριος Παύλος αρνείται να είναι δούλος τους, λέγοντας: «Διότι δεν κηρύττουμε», λέγει, «τους εαυτούς μας, αλλά τον Ιησού Χριστό, και τους εαυτούς μας δούλους σας για χάρη του Ιησού»· και πάλι: «Τα πάντα είναι δικά σας, είτε ο Παύλος είτε ο Απολλώς». Και υπηρετεί αυτήν τη δουλεία με προθυμία· διότι δεν είναι δουλεία, αλλά ανώτερη από την ελευθερία. Επειδή, λέγει, δούλος είναι εκείνος που διαπράττει την αμαρτία.

Εννοεί δε τον Σατανά. «Διότι δεν κηρύττουμε τους εαυτούς μας, αλλά τον Ιησού Χριστό ως Κύριο, και τους εαυτούς μας ως δούλους για χάρη του Ιησού». Υπαινίσσεται εκείνους, ότι εξύψωναν τους εαυτούς τους και έπειθαν τους μαθητές να λαμβάνουν το όνομά τους από αυτούς, πράγμα το οποίο έλεγε και στην προηγούμενη επιστολή: Εγώ μεν είμαι του Παύλου, εγώ δε του Απολλώ. «Διότι ο Θεός, που είπε να λάμψει φως μέσα από το σκοτάδι, είναι αυτός που έλαμψε στις καρδιές μας, προς φωτισμό της γνώσεως της δόξας του Θεού στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Έχουμε δε αυτόν τον θησαυρό σε πήλινα σκεύη, ώστε η υπερβολή της δυνάμεως να ανήκει στον Θεό και να μην προέρχεται από εμάς». Γι' αυτό τον λόγο υπηρετώ ως δούλος, λέγει, επειδή καταξίωσε να λάμψει στις καρδιές σας.

Κανείς, υπερηφανευόμενος εις βάρος του άλλου, ας μην θεωρεί τον εαυτό του ανώτερο και καλύτερο έστω και από τον τυχόντα, αλλά αντίθετα ας θεωρεί τον εαυτό του κατώτερο από όλους τους ανθρώπους ως μαθητής του Χριστού, καθώς είπε ο ίδιος ο Κύριος: Όποιος υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί και όποιος ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί. Και πάλι: Όποιος θέλει να είναι πρώτος ανάμεσά σας, ας είναι ο τελευταίος όλων και διάκονος όλων. Καθώς και: Ο Υιός του Ανθρώπου δεν ήλθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει και να δώσει τη ζωή Του ως λύτρο για πολλούς. Και ο Απόστολος λέει: Διότι δεν κηρύττουμε τους εαυτούς μας αλλά τον Κύριο Ιησού Χριστό, και τους εαυτούς μας δούλους δικούς σας διά του Ιησού.