Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 4:8

Απόκριση: Αδελφέ, το «να βιάζει κανείς τον εαυτό του σε όλα» και η ταπείνωση οδηγούν τον άνθρωπο στην προκοπή. Διότι και ο Απόστολος έτσι λέει: «Σε όλα δεχόμαστε θλίψεις, αλλά δεν φτάνουμε σε αδιέξοδο.» Και εμείς, όταν παραδώσαμε τα υλικά μας αγαθά στον αββά και δεν κρατήσαμε τίποτε στα χέρια μας, ο Θεός γνωρίζει και μαρτυρεί ότι δεν θεωρούσαμε πως εκείνος μας οφείλει χάρη γι' αυτά, αλλά εμείς του οφείλαμε χάρη, επειδή βάσταξε το φορτίο μας και μας απάλλαξε από τις μέριμνες. Και ο Απόστολος Πέτρος είπε: «Να υποτάσσεστε σε κάθε ανθρώπινο θεσμό ένεκα του Κυρίου.» Και ο Ιάκωβος είπε ότι: «Όποιος τηρήσει όλο τον νόμο, αλλά σφάλει σε ένα σημείο, γίνεται ένοχος για όλα.» Γι' αυτόν τον λόγο, το ζητούμενο είναι το να μην έχει κανείς δικό του θέλημα, αλλά σε όλα να κατακρίνει τον εαυτό του, και έτσι βρίσκει το έλεος του Θεού. Εάν όμως ο διάβολος τον παρασύρει στο να υπερηφανεύεται ότι έπραξε καλά, χάνει όλα όσα έχει κάνει. Λοιπόν, πράττοντας ό,τι πράττεις, να ταπεινοφρονείς λέγοντας: Συγχώρεσέ με, Κύριε, διότι επιβάρυνα τον αββά ρίχνοντας πάνω του το φορτίο μου.

ΣΟʹ. Τι σημαίνει το «απορούμενοι, αλλ᾽ ουκ εξαπορούμενοι». ΣΟΑʹ. Εάν για όλα όσα έχει αμαρτήσει κάποιος βρίσκει την κάθαρση μέσω της ελεημοσύνης. ΣΟΒʹ. Επειδή αποτελεί πρόσταγμα του Κυρίου να μη μεριμνούμε για το αύριο, πώς θα κατανοήσουμε ορθά το πρόσταγμα αυτό.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΣΟ΄. Τι σημαίνει το: «Απορούμενοι, αλλ' ουκ εξαπορούμενοι;» ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Ο Απόστολος, δείχνοντας την πλήρη βεβαιότητα της δικής του πεποίθησης στον Θεό μέσα από την αντιπαράθεση προς το ανθρώπινο φρόνημα, διατυπώνει το κάθε τι που αναφέρεται σε αυτό το χωρίο με τον εξής τρόπο: Διότι, ως προς μεν το ανθρώπινο φρόνημα, λέει: «Σε όλα θλιβόμαστε»· ως προς δε την πεποίθηση στον Θεό, προσθέτει το: «Αλλά δεν στενοχωρούμαστε». Πάλι, ως προς μεν το ανθρώπινο φρόνημα, αναφέρει: «Βρισκόμαστε σε απορία»· ως προς δε την πεποίθηση στον Θεό, το: «Αλλά δεν απελπιζόμαστε»· και τα υπόλοιπα παρομοίως. Τέτοια είναι και εκείνα που έχουν ειπωθεί από τον ίδιο σε άλλο σημείο: «Σαν να πεθαίνουμε, και ιδού ζούμε· σαν φτωχοί, που όμως πλουτίζουμε πολλούς· σαν να μην έχουμε τίποτα, και όμως κατέχουμε τα πάντα».

Και από όλες τις θλίψεις μου με λύτρωσε. Ολόκληρη η ζωή του δικαίου είναι τεθλιμμένη, και στενή και τεθλιμμένη είναι η οδός· και, πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων. Γι' αυτό και ο Απόστολος λέει, σε κάθε τι θλιβόμαστε· και, ότι διαμέσου πολλών θλίψεων πρέπει να εισέλθουμε στη βασιλεία του Θεού. Ο Θεός, όμως, λυτρώνει τους αγίους του από τη θλίψη, όχι αφήνοντάς τους αδοκίμαστους, αλλά χαρίζοντάς τους την υπομονή. Διότι, εάν η θλίψη κατεργάζεται υπομονή, και η υπομονή δοκιμή· εκείνος που αφαιρεί τη θλίψη στέρησε από τον εαυτό του τη δοκιμή. Όπως, λοιπόν, κανείς δεν στεφανώνεται χωρίς αντίπαλο, έτσι κανείς δεν μπορεί να αναδειχθεί δόκιμος παρά μόνο διαμέσου των θλίψεων. Επομένως, από όλες τις θλίψεις με λύτρωσε, όχι μην επιτρέποντας να θλίβομαι, αλλά επειδή μαζί με τον πειρασμό χαρίζει και την έκβαση, ώστε να μπορώ να τον υπομείνω. Προσέλθετε προς αυτόν, και φωτιστείτε· και τα πρόσωπά σας δεν θα καταισχυνθούν. Σε όσους κάθονται στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου, σε αυτούς παραγγέλλει να προσέλθουν στον Κύριο και να πλησιάσουν τις ακτίνες της θεότητάς του, προκειμένου, αφού ελλαμφθούν από την αλήθεια μέσω της προσέγγισης, να χωρέσουν μέσα τους κατά χάρη τον φωτισμό του.

Πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων, και από όλες αυτές θα τους ελευθερώσει ο Κύριος. Σε κάθε περίπτωση, λέει, θλιβόμαστε, αλλά δεν οδηγούμαστε σε αδιέξοδο. Γι' αυτό λέει και ο Κύριος στους μαθητές Του: «Στον κόσμο θα έχετε θλίψη· αλλά να έχετε θάρρος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο». Ώστε, αν δεις ποτέ τους δικαίους να βρίσκονται σε ασθένειες, σε σωματικές αναπηρίες, σε απώλεια των οικείων τους, σε πληγές, σε ατιμώσεις, σε κάθε είδους ανέχεια και στέρηση των αναγκαίων, να θυμάσαι ότι: «Πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων, και από όλες αυτές θα τους ελευθερώσει ο Κύριος». Εκείνος δε που λέει ότι δεν ταιριάζει στον δίκαιο η θλίψη, δεν λέει τίποτε άλλο παρά ότι δεν ταιριάζει στον αθλητή ο αντίπαλος. Αν όμως δεν αγωνίζεται ο αθλητής, ποιες αφορμές θα έχει για να λάβει τα στεφάνια; Ήδη δε για τέταρτη φορά αναφέρεται σε αυτόν τον ψαλμό με ποιον τρόπο ελευθερώνει από τη θλίψη ο Κύριος εκείνους που θέλει να ελευθερώσει. Διότι, πρώτον μεν λέει: «Αναζήτησα τον Κύριο, και με εισάκουσε, και από όλες τις θλίψεις μου με ελευθέρωσε»· δεύτερον δε πάλι: «Αυτός ο φτωχός έκραξε, και ο Κύριος τον εισάκουσε, και από όλες τις θλίψεις του τον έσωσε»· και τρίτον: «Έκραξαν οι δίκαιοι, και ο Κύριος τους εισάκουσε, και από όλες τις θλίψεις τους τους ελευθέρωσε»· και τελευταίο: «Πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων, και από όλες αυτές θα τους ελευθερώσει ο Κύριος».

Πήλινα σκεύη ονομάζουμε τα σώματα που περιβαλλόμαστε, όντας στον αισθητό κόσμο, με την εξής έννοια: επειδή, ενώ περιβαλλόμαστε ακόμη τη σάρκα που εμποδίζει τη θεωρία της αλήθειας, έχουμε τη γνώση περί της Τριάδος, και το υπερβολικό μέγεθος αυτής της γνώσης μάς γίνεται φανερό ότι δεν προέρχεται από εμάς, αλλά υπάρχει σε εμάς από τη δύναμη του Θεού. <Σε όλα θλιβόμενοι, αλλά όχι στενοχωρούμενοι κ.λπ.> Διότι φαίνεται μεν ότι, για την ευσέβεια προς Αυτόν, υπέμειναν ακόμη και τον ίδιο τον θάνατο· όμως, ακόμη κι αν συνέβη να το πάθουν αυτό, παρ' όλα αυτά ζουν, επειδή πρόκειται να ζήσουν για τον Θεό· και καθώς λέει ο λόγος της Σοφίας: «Φάνηκαν στα μάτια των ανθρώπων ότι πέθαναν, και θεωρήθηκε συμφορά η έξοδός τους, και η αναχώρησή τους από εμάς συντριβή· αυτοί όμως βρίσκονται σε ειρήνη, και η ελπίδα τους είναι γεμάτη αθανασία». Ποιο είναι λοιπόν το νόημα αυτών των μόχθων; Το ερμηνεύει πάλι ο Παύλος λέγοντας τα εξής: Πάντοτε περιφέροντας τη νέκρωση του Ιησού στο σώμα μας, ώστε και η ζωή του Ιησού να φανερωθεί στο σώμα μας. Λέμε λοιπόν ότι είναι διπλός ο τρόπος της νέκρωσης που νοείται εδώ, εκ των οποίων ο ένας είναι νοητός και πνευματικός, ενώ ο άλλος λαμβάνεται ως αισθητός, κατά το σώμα· διότι ο Μονογενής Του Λόγος, που είναι Θεός και φανερώθηκε από τον Θεό κατά φύση, έκανε δική Του τη σάρκα από τη γη και φόρεσε αυτό το θνητό και ανθρώπινο σώμα, έχοντας λογική ψυχή· και ποια είναι η αιτία γι' αυτό;

Κεφάλαιο 8 Εάν, ενώ εργάζεσαι το έργο του Κυρίου με ταπεινοφροσύνη και ευλάβεια, ο αντίπαλος εξοπλίσει κάποιους από τους πιο αμελείς εναντίον σου, θέλοντας να σε αποκόψει από την ορθή πολιτεία, να μη φοβηθείς, ούτε να δειλιάσεις, ούτε να παρεκκλίνεις από την ευθεία οδό, καθώς ο Απόστολος λέει: σε όλα θλιβόμαστε αλλά δεν φτάνουμε σε αδιέξοδο, βρισκόμαστε σε απορία αλλά δεν απελπιζόμαστε, καταδιωκόμαστε αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε, καταβαλλόμαστε αλλά δεν χανόμαστε· πάντοτε περιφέρουμε στο σώμα τη νέκρωση του Κυρίου, για να φανερωθεί στο σώμα μας και η ζωή του Ιησού. Πάντοτε εμείς που ζούμε παραδιδόμαστε στον θάνατο για τον Ιησού, για να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στη θνητή μας σάρκα.

Και τώρα, λοιπόν, λέει, υπήρξε καιρός που, όταν, Κύριε, βαδίζοντας ‹τη στενή και τεθλιμμένη› οδό αγωνιζόμασταν υπέρ της ευσέβειας· όμως και 〈σε〉 εκείνη τη 〈θλίψη〉 δεν σε λησμονήσαμε, αλλά παίρνοντας δύναμη από την ίδια τη μνήμη σου υπομέναμε καρτερικά, ώστε να λέμε: «〈θλιβόμενοι〉 αλλά όχι στενοχωρούμενοι, διωκόμενοι αλλά όχι εγκαταλελειμμένοι, καταβαλλόμενοι αλλά όχι απολλύμενοι»· μέσω ακριβώς αυτής της 〈θλίψεως〉 παιδαγωγούμαστε, γνωρίζοντας ότι «όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί».⌝ Και κάθε 〈θλίψη〉 λογαριαζόταν από εμάς ως 〈μικρή〉 εξαιτίας του πόθου μας για εσένα, ώστε να λέμε: «δεν είναι άξια τα παθήματα του παρόντος καιρού προς τη μέλλουσα δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς». ⌜Γι' αυτό, υπομένοντας κάθε πόνο, μοιάζαμε με γυναίκα που 〈βρίσκεται σε ωδίνες〉 και βγάζει κραυγές, ακριβώς επειδή πρόκειται να φέρει στο φως το έμβρυο που κυοφορεί στην κοιλιά της· διότι 〈έτσι〉 κι εμείς 〈γίναμε για τον αγαπητό σου〉· έχοντας δηλαδή μέσα στην ψυχή μας τον Μονογενή σου Λόγο και τον 〈φόβο〉 της ευσέβειάς σου που σπάρθηκε σε εμάς από εσένα, υποφέραμε γενναία όλους τους πόνους και τις θλίψεις που μας έβρισκαν, αγωνιώντας μήπως τυχόν αποβάλουμε τον 〈αγαπητό σου〉 που κυοφορείται μέσα μας και τον ένθεο 〈φόβο〉 που σπάρθηκε σε εμάς από αυτόν. Και πράγματι, κάνοντας υπομονή, δεν διαψευστήκαμε στην ελπίδα μας, αλλά 〈γεννήσαμε πνεύμα σωτηρίας〉· διότι το τέλος της κυοφορίας 〈του αγαπητού σου〉 και του 〈φόβου〉 του ήταν η 〈σωτηρία〉 του 〈πνεύματός〉 μας.

Διότι σε κάθε νικημένο θα εξασφαλίσει τη νίκη. Επειδή όποιος νικάται από τον Χριστό, έχει νικήσει την κακία, εξαφανίζοντάς την με την υποταγή του στον Χριστό. Διότι δεν τους νικά παρά τη θέλησή τους, αλλά πείθοντάς τους ως Λόγος του Θεού. Τέτοιου είδους ύμνους ή ψαλμούς, ο Θεοδοτίων τους επέγραψε «εις το νίκος», ενώ ο Σύμμαχος «επινικίους». Και είναι εύλογο να το κατανοούμε έτσι, έστω κι αν δεν επιγράφονται στον Δαβίδ, αλλά τυχόν «εις το τέλος» στον Ασάφ ή στους υιούς Κορέ, επειδή όλοι οι άγιοι έχουν αναλάβει την εικόνα του Χριστού. Το δε «εν ψαλμοίς» που βρίσκεται στους Εβδομήκοντα και στον Ακύλα, σαφέστερα ο Σύμμαχος το απέδωσε «διά ψαλτηρίων», διδάσκο......... ότι η ωδή έχει ειπωθεί ......... τα ψαλτήρια περισσότερα ......... όργανα μέσω των οποίων ψάλλεται το «εις το τέλος», ή ο επινίκιος, ή στον νικοποιό, πράγμα που φαίνεται να δηλώνει και το «εις νίκος εν ύμνοις» κατά τον Θεοδοτίωνα. Αυτή, λοιπόν, η ωδή, ή το μελώδημα, ή ο ψαλμός που έχει την προειρημένη υπόθεση, την εξαγγέλλει γενικότερα μεν στο πρόσωπο του προφήτη Δαβίδ, μυστικότερα δε στον Χριστό, ο οποίος αναλαμβάνει το πρόσωπο των αγίων, και οικειοποιείται τις θλίψεις τους και την ανακούφιση (τους πλατυσμούς) των αγίων· διότι των αγίων φωνή είναι το, «Σε όλα θλιβόμενοι, αλλά μη στενοχωρούμενοι»· και ο οποίος επιστρέφει επίσης όσους τυγχάνουν βαρυκάρδιοι, καθώς και αυτούς που αγαπούν τα μάταια και ζητούν το ψεύδος.

Γι' αυτό στις Παροιμίες η σοφία του Θεού απευθύνεται προς τους απειθείς λέγοντας: «Επειδή καλούσα και δεν υπακούσατε, και σας απηύθυνα λόγια και δεν δίνατε προσοχή· αλλά καθιστούσατε άκυρες τις δικές μου βουλές, και στις δικές μου εντολές δεν υπακούατε. Γι' αυτό λοιπόν και εγώ θα περιγελάσω τη δική σας απώλεια». Διότι θα έρθει η ώρα που θα με επικαλεστείτε, αλλά εγώ δεν θα σας εισακούσω. Εάν, λοιπόν, θέλουμε να εισακουγόμαστε σε όσα παρακαλούμε τον Θεό, ας πράττουμε και εμείς το ίδιο, γινόμενοι πειθήνιοι στα παραγγέλματα του Θεού. Διότι τότε με πολλή παρρησία θα μπορέσουμε και εμείς να πούμε στον Θεό: «Εισάκουσε, Θεέ μου, την προσευχή μου όταν σε παρακαλώ». Και τι παρακαλούσε ο μακάριος Δαβίδ; (διότι δικά του είναι αυτά τα λόγια, όπως νομίζω, τα οποία ειπώθηκαν κατά τους χρόνους που προσπαθούσε να ξεφύγει από τον Σαούλ και τους συνοδούς του·) παρακαλούσε να λυτρωθεί η ψυχή του από τον φόβο του εχθρού, όχι να μην έχει εχθρούς, ούτε να αποκρουστούν οι δικές τους προθέσεις, αλλά να διατηρηθεί η δική του ψυχή άτρομη, απτόητη και άφοβη, ώστε, αποκτώντας την έξη της αταραξίας, να λέει και αυτός παρόμοια με τον Παύλο: «Σε κάθε περίσταση θλιβόμαστε, αλλά δεν οδηγούμαστε σε αδιέξοδο· καταδιωκόμαστε, αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε· καταβαλλόμαστε, αλλά δεν χανόμαστε». Λέγοντας δε αυτά προς τον Θεό ο Δαβίδ, δεν λησμονούσε τις ευεργεσίες που του είχαν ήδη γίνει στο παρελθόν.

Αλλά, για να μην εγκαταλειφθεί ούτε τότε έρημος ο λαός Του, αναπέμπει αναγκαίως τις προκείμενες φωνές: «Ω Θεέ, ποιος θα ομοιωθεί με εσένα; Πόσες πολλές θλίψεις και κακά μού έδειξες;» και τα εξής. Τους ακριβείς λόγους για τους οποίους ο Θεός δεν λυπήθηκε τον ίδιο Του τον Υιό, αλλά Τον παρέδωσε για χάρη όλων μας, και Αυτόν που δεν γνώρισε αμαρτία Τον έκανε αμαρτία για εμάς, κανείς δεν μπορεί να τους ερευνήσει παρά μόνο ο Ίδιος. «Διότι ποιος γνώρισε τον νου του Κυρίου, ώστε να Τον συμβουλεύσει;» Ούτε θα μπορούσε να κατανοήσει κάποιος την κρίση του Θεού, ούτε θα μπορούσε να ανακαλύψει τους συλλογισμούς για τους οποίους έδειξε στον Μονογενή πολλές θλίψεις και κακά· δεν Τον άφησε βέβαια σε αυτές· αλλά, αφού επέστρεψε, Τον ζωοποίησε και από τις αβύσσους της γης Τον ανέβασε και πάλι. Πολύ δε με ακρίβεια έχει λεχθεί το: «Μου έδειξες θλίψεις πολλές και κακά». Διότι, βλέποντας τις θλίψεις και τα ονομαζόμενα κακά, δεν κυριεύθηκε από αυτά, ούτε ηττήθηκε· αλλά, αφού αναδείχθηκε ανώτερος από όλα, στάθηκε θεατής τους· ώστε να μπορεί να πει, περισσότερο από όλους, το: «Σε κάθε περίσταση θλιβόμαστε, αλλά δεν φτάνουμε σε αδιέξοδο· βρισκόμαστε σε αμηχανία, αλλά δεν απελπιζόμαστε· καταβαλλόμαστε, αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε». Διότι αυτά τα έλεγαν ο Παύλος και οι παρόμοιοι με αυτόν, έχοντας ωφεληθεί από τον Διδάσκαλο. Ως αβύσσους της γης ονομάζει εδώ τη χώρα των καταχθονίων· πράγμα που βεβαίως αποσαφηνίζει ο Απόστολος λέγοντας: «Μην πεις, Ποιος θα κατέβει στην άβυσσο, δηλαδή για να αναστήσει τον Χριστό από τους νεκρούς;»

«Αλλά και σε ημέρα της θλίψης μου», λέει, «αναζήτησα τον Θεό με τα χέρια μου τη νύχτα ενώπιόν του, και δεν απατήθηκα». Και το ότι βέβαια οι θλίψεις των δικαίων είναι πολλές (επειδή ο αδοκίμαστος άνθρωπος είναι αδόκιμος), με κάθε τρόπο το διδάσκουν οι θείοι λόγοι· το πώς όμως, καθώς θλίβονταν, γίνονταν ανώτεροι του εαυτού τους, παρέχοντας την απόδειξη της υπομονής τους, χωρίς να συγχύζονται ώστε να καταλαμβάνονται από ίλιγγο και να θορυβούνται, το διδάσκει εκείνος που είπε: «Σε θλίψη με πλάτυνες», και ο θείος Απόστολος λέγοντας: «Θλιβόμενοι, αλλά όχι στενοχωρούμενοι· καταβαλλόμενοι, αλλά όχι απολλύμενοι· διωκόμενοι, αλλά όχι εγκαταλειπόμενοι». Έτσι λοιπόν και εδώ λέει: «Σε ημέρα της θλίψης μου αναζήτησα τον Θεό»· διότι δεν έστρεφα το βλέμμα μου προς εκείνους που με έθλιβαν, ούτε προς εκείνους που υπερηφανεύονταν· αλλά στρέφοντας το μάτι της ψυχής μου προς τον Θεό την ίδια την ώρα της θλίψης, Εκείνον αναζητούσα. Τον αναζητούσα δε με τα χέρια μου, έχοντας διδαχθεί να υψώνω όσια χέρια σύμφωνα με τον λόγο που αναφέρει: «Θέλω δε οι άνδρες να προσεύχονται, υψώνοντας όσια χέρια». Και αυτό το έπραττα όχι μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά και της νύχτας, υψώνοντας τα χέρια μου ενώπιόν Του, αναζητώντας Τον και μέσω της προσευχής και μέσω των φωνών μου προς Αυτόν.

Πράγματι, όπως αναφέρει κάπου ο θείος Απόστολος, αυτό ακριβώς σημαίνει το να θλίβεται κανείς και να μην περιέρχεται σε αδιέξοδο. Διότι, λέει, «σε όλα θλιβόμαστε, αλλά δεν περιερχόμαστε σε αδιέξοδο». Εγώ, όμως, ποιον λόγο θα παρουσιάσω ενώπιον μιας τέτοιας σύναξης;

Ομιλία Θ'. Σε κάθε περίσταση θλιβόμαστε, αλλά δεν φτάνουμε σε αδιέξοδο· βρισκόμαστε σε αμηχανία, αλλά δεν απελπιζόμαστε· καταδιωκόμαστε, αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε. α'. Εξακολουθεί να αποδεικνύει ότι τα πάντα είναι έργο της δυνάμεως του Θεού, καταστέλλοντας τα φρονήματα εκείνων που καυχώνται για τον εαυτό τους. Διότι δεν είναι μόνο αυτό θαυμαστό, λέει, το ότι φυλάσσουμε τον θησαυρό αυτόν σε πήλινα σκεύη, αλλά και το ότι, ενώ υποφέρουμε μύρια δεινά και πανταχόθεν δεχόμαστε χτυπήματα, τον διατηρούμε και δεν τον χάνουμε.

Τι σημαίνει το «σε κάθε περίσταση»; Ανάμεσα στους εχθρούς, ανάμεσα στους φίλους, στις βασικές ανάγκες, στις άλλες χρείες, από τους πολεμίους, από τους οικείους. Αλλά δεν περιερχόμαστε σε αδιέξοδο. Και πρόσεξε πώς αναφέρει πράγματα αντίθετα μεταξύ τους, ώστε και από αυτό να αποδείξει τη δύναμη του Θεού. Διότι, ενώ θλιβόμαστε, δεν περιερχόμαστε σε αδιέξοδο, λέγει· ενώ βρισκόμαστε σε αμηχανία, δεν απελπιζόμαστε· δηλαδή, δεν φτάνουμε στην ολοκληρωτική πτώση.

γ'. Επειδή, λοιπόν, ήταν τόσο μεγάλη η δυσκολία για εκείνους που αγωνίζονταν τότε, για να παρηγορήσει τον κόπο τους, κινούσε συνεχώς τον λόγο περί αναστάσεως. Και δεν προτρέπει ούτε ενισχύει τους αθλητές μόνο με αυτό, αλλά και με τη διήγηση των δικών του παθών. Γι' αυτό, πριν προχωρήσει στους λόγους περί αναστάσεως, διηγείται τα δικά του πάθη, λέγοντας τα εξής: «Σε όλα θλιβόμαστε, αλλά δεν οδηγούμαστε σε αδιέξοδο· βρισκόμαστε σε απορία, αλλά δεν απελπιζόμαστε· διωκόμαστε, αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε· καταβαλλόμαστε, αλλά δεν χανόμαστε»· με αυτά φανερώνει τους καθημερινούς θανάτους, ότι δηλαδή περιφέρονταν σαν έμψυχοι νεκροί, παραδιδόμενοι καθημερινά στον θάνατο. Όταν, λοιπόν, εξέθεσε αυτά που επιφέρονταν εναντίον τους, τότε κινεί τον λόγο περί της αναστάσεως: «Διότι πιστεύουμε», λέει, «ότι εκείνος που ανέστησε τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, θα αναστήσει και εμάς δια του Ιησού, και θα μας παραστήσει μαζί με εσάς». Γι' αυτό δεν αποκάμνουμε, έχοντας ως μέγιστη παρηγοριά στους αγώνες την ελπίδα των μελλόντων. Και δεν τους είπε: «Γι' αυτό μην αποκάμνετε», αλλά τι; «Γι' αυτό δεν αποκάμνουμε», δείχνοντας ότι και ο ίδιος βρισκόταν διαρκώς μέσα στους αγώνες.

Και δεν είπε: «Γι' αυτό δεν αποθαρρύνομαι», αλλά, «Γι' αυτό δεν αποθαρρυνόμαστε», επιθυμώντας να τους ανορθώσει μέσα από τους επαίνους. «Αλλά και αν ο εξωτερικός μας άνθρωπος φθείρεται, εντούτοις ο εσωτερικός ανακαινίζεται μέρα με τη μέρα». Παρατήρησε την αποστολική σύνεση. Τους ενθάρρυνε με αφορμή όσα υπέφεραν, λέγοντας ότι «σε όλα θλιβόμαστε, αλλά δεν οδηγούμαστε σε αδιέξοδο»· τους ενθάρρυνε με την ανάσταση του Ιησού, λέγοντας: «Εκείνος που ανέστησε τον Ιησού, θα αναστήσει και εμάς».

Διότι σκοτάδι υπήρχε, λέγει, πάνω από την άβυσσο, και είπε ο Θεός: Ας γίνει φως. «Σε όλα θλιβόμαστε, αλλά δεν περιερχόμαστε σε αδιέξοδο· βρισκόμαστε σε αμηχανία, αλλά δεν απελπιζόμαστε· καταδιωκόμαστε, αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε». Εξακολουθεί να αποδεικνύει ότι το παν είναι έργο της δυνάμεως του Θεού, καταστέλλοντας τα φρονήματα εκείνων.

Και λίγο πιο κάτω: «Διότι είμαι πεπεισμένος ότι ούτε θάνατος, ούτε ζωή, ούτε άγγελοι». Και πάλι: «Σε κάθε περίσταση θλιβόμαστε, αλλά δεν καταστενοχωρούμαστε· βρισκόμαστε σε αδιέξοδο, αλλά δεν απελπιζόμαστε· διωκόμαστε, αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε· ριχνόμαστε κάτω, αλλά δεν καταστρεφόμαστε. Πάντοτε περιφέρουμε στο σώμα τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού, ώστε και η ζωή του Ιησού να φανερωθεί στη θνητή μας σάρκα». 26. Έχοντας, λοιπόν, τέτοια διάθεση ο Απόστολος, προσευχόταν αδιάλειπτα· διότι σε όλα τα έργα, όπως ειπώθηκε, και σε όσα του συνέβαιναν, εξαρτιόταν από την ελπίδα του Θεού. Γι' αυτόν τον λόγο χαίρονταν πάντοτε στις θλίψεις όλοι οι άγιοι, ώστε να φτάσουν στη μόνιμη κατάσταση της θείας αγάπης. Και γι' αυτό έλεγε ο Απόστολος: «Με μεγάλη μου χαρά, λοιπόν, θα καυχηθώ για τις ασθένειές μου, ώστε να κατοικήσει μέσα μου η δύναμη του Χριστού». Και λίγο πιο κάτω: «Όταν ασθενώ, τότε είμαι δυνατός». Αλλά αλίμονο σε εμάς τους άθλιους, διότι εγκαταλείψαμε την οδό των αγίων Πατέρων, και γι' αυτό είμαστε στερημένοι από κάθε πνευματικό έργο. 27. Και ο αδελφός ρώτησε: «Γιατί, Πάτερ, δεν έχω κατάνυξη;» Και αποκρίθηκε ο Γέροντας: «Επειδή δεν υπάρχει φόβος Θεού μπροστά στα μάτια μας. Επειδή έχουμε γίνει κατοικητήριο όλων των κακών, και γι' αυτό περιφρονήσαμε τη φοβερή κόλαση του Θεού σαν να πρόκειται για μια απλή σκέψη».

Αυτό ακριβώς μαθαίνοντας από την εμπειρία των παθημάτων ο Παύλος, ο οποίος έγινε διάκονος της προφητικής χάριτος του Χριστού προς τα έθνη εν καινότητι πνεύματος και όχι εν παλαιότητι γράμματος, η μεγάλη σάλπιγγα της αλήθειας, λέει: «Έχουμε τον θησαυρό αυτόν σε πήλινα σκεύη», ονομάζοντας θησαυρό τον λόγο της χάριτος, και πήλινο σκεύος το παθητό τούτο σώμα, ή τη νομιζόμενη απλοϊκότητα του προφορικού λόγου, η οποία νίκησε όλη τη σοφία του κόσμου ή η οποία χώρεσε, κατά το μέτρο του εφικτού, την εντελώς αχώρητη στον κόσμο σοφία του Θεού, και η οποία γέμισε όλη την οικουμένη με το φως της αληθινής επίγνωσης που προέρχεται από αυτήν, «ώστε», όπως λέει, «η υπερβολή της δυνάμεως να είναι του Θεού και να μην προέρχεται από εμάς· σε καθετί θλιβόμαστε αλλά δεν φτάνουμε σε αδιέξοδο, βρισκόμαστε σε απορία αλλά δεν απελπιζόμαστε, διωκόμαστε αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε, καταβαλλόμαστε αλλά δεν χανόμαστε, πάντοτε περιφέροντας στο σώμα τη νέκρωση του Ιησού, ώστε να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στο σώμα μας· διότι εμείς που ζούμε παραδιδόμαστε συνεχώς στον θάνατο για χάρη του Ιησού, ώστε να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στη θνητή μας σάρκα· ώστε ο θάνατος να ενεργεί σε εμάς, η δε ζωή σε εσάς».

Γι' αυτό, αποβάλλοντας πλέον κάθε διψυχία, αδελφοί, «με την υπομονή μας ας κερδίσουμε τις ψυχές μας», γινόμενοι ανώτεροι από κάθε πειρασμό που μας προσβάλλει και μην επιτρέποντας σε κανέναν λογισμό να μας κυριεύσει, έστω και αν, για λόγους δοκιμασίας και πειρασμού, έχει παραχωρηθεί να μας πλήττει και να προκαλεί θλίψη στη ζωή μας, ώστε να έχουμε και εμείς την παρρησία μαζί με τον Απόστολο να λέμε: «Σε όλα θλιβόμαστε, αλλά δεν φτάνουμε σε αδιέξοδο· βρισκόμαστε σε αμηχανία, αλλά δεν απελπιζόμαστε· διωκόμαστε, αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε· καταβαλλόμαστε, αλλά δεν χανόμαστε· πάντοτε περιφέρουμε στο σώμα μας τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού», προκειμένου, ευαρεστώντας τον Θεό με μια τέτοια διάθεση και προετοιμασμένη ζωή, να γίνουμε κληρονόμοι της βασιλείας των ουρανών, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.