Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 4:9

Κεφάλαιο 8 Εάν, ενώ εργάζεσαι το έργο του Κυρίου με ταπεινοφροσύνη και ευλάβεια, ο αντίπαλος εξοπλίσει κάποιους από τους πιο αμελείς εναντίον σου, θέλοντας να σε αποκόψει από την ορθή πολιτεία, να μη φοβηθείς, ούτε να δειλιάσεις, ούτε να παρεκκλίνεις από την ευθεία οδό, καθώς ο Απόστολος λέει: σε όλα θλιβόμαστε αλλά δεν φτάνουμε σε αδιέξοδο, βρισκόμαστε σε απορία αλλά δεν απελπιζόμαστε, καταδιωκόμαστε αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε, καταβαλλόμαστε αλλά δεν χανόμαστε· πάντοτε περιφέρουμε στο σώμα τη νέκρωση του Κυρίου, για να φανερωθεί στο σώμα μας και η ζωή του Ιησού. Πάντοτε εμείς που ζούμε παραδιδόμαστε στον θάνατο για τον Ιησού, για να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στη θνητή μας σάρκα.

Και τώρα, λοιπόν, λέει, υπήρξε καιρός που, όταν, Κύριε, βαδίζοντας ‹τη στενή και τεθλιμμένη› οδό αγωνιζόμασταν υπέρ της ευσέβειας· όμως και 〈σε〉 εκείνη τη 〈θλίψη〉 δεν σε λησμονήσαμε, αλλά παίρνοντας δύναμη από την ίδια τη μνήμη σου υπομέναμε καρτερικά, ώστε να λέμε: «〈θλιβόμενοι〉 αλλά όχι στενοχωρούμενοι, διωκόμενοι αλλά όχι εγκαταλελειμμένοι, καταβαλλόμενοι αλλά όχι απολλύμενοι»· μέσω ακριβώς αυτής της 〈θλίψεως〉 παιδαγωγούμαστε, γνωρίζοντας ότι «όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί».⌝ Και κάθε 〈θλίψη〉 λογαριαζόταν από εμάς ως 〈μικρή〉 εξαιτίας του πόθου μας για εσένα, ώστε να λέμε: «δεν είναι άξια τα παθήματα του παρόντος καιρού προς τη μέλλουσα δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς». ⌜Γι' αυτό, υπομένοντας κάθε πόνο, μοιάζαμε με γυναίκα που 〈βρίσκεται σε ωδίνες〉 και βγάζει κραυγές, ακριβώς επειδή πρόκειται να φέρει στο φως το έμβρυο που κυοφορεί στην κοιλιά της· διότι 〈έτσι〉 κι εμείς 〈γίναμε για τον αγαπητό σου〉· έχοντας δηλαδή μέσα στην ψυχή μας τον Μονογενή σου Λόγο και τον 〈φόβο〉 της ευσέβειάς σου που σπάρθηκε σε εμάς από εσένα, υποφέραμε γενναία όλους τους πόνους και τις θλίψεις που μας έβρισκαν, αγωνιώντας μήπως τυχόν αποβάλουμε τον 〈αγαπητό σου〉 που κυοφορείται μέσα μας και τον ένθεο 〈φόβο〉 που σπάρθηκε σε εμάς από αυτόν. Και πράγματι, κάνοντας υπομονή, δεν διαψευστήκαμε στην ελπίδα μας, αλλά 〈γεννήσαμε πνεύμα σωτηρίας〉· διότι το τέλος της κυοφορίας 〈του αγαπητού σου〉 και του 〈φόβου〉 του ήταν η 〈σωτηρία〉 του 〈πνεύματός〉 μας.

Γι' αυτό στις Παροιμίες η σοφία του Θεού απευθύνεται προς τους απειθείς λέγοντας: «Επειδή καλούσα και δεν υπακούσατε, και σας απηύθυνα λόγια και δεν δίνατε προσοχή· αλλά καθιστούσατε άκυρες τις δικές μου βουλές, και στις δικές μου εντολές δεν υπακούατε. Γι' αυτό λοιπόν και εγώ θα περιγελάσω τη δική σας απώλεια». Διότι θα έρθει η ώρα που θα με επικαλεστείτε, αλλά εγώ δεν θα σας εισακούσω. Εάν, λοιπόν, θέλουμε να εισακουγόμαστε σε όσα παρακαλούμε τον Θεό, ας πράττουμε και εμείς το ίδιο, γινόμενοι πειθήνιοι στα παραγγέλματα του Θεού. Διότι τότε με πολλή παρρησία θα μπορέσουμε και εμείς να πούμε στον Θεό: «Εισάκουσε, Θεέ μου, την προσευχή μου όταν σε παρακαλώ». Και τι παρακαλούσε ο μακάριος Δαβίδ; (διότι δικά του είναι αυτά τα λόγια, όπως νομίζω, τα οποία ειπώθηκαν κατά τους χρόνους που προσπαθούσε να ξεφύγει από τον Σαούλ και τους συνοδούς του·) παρακαλούσε να λυτρωθεί η ψυχή του από τον φόβο του εχθρού, όχι να μην έχει εχθρούς, ούτε να αποκρουστούν οι δικές τους προθέσεις, αλλά να διατηρηθεί η δική του ψυχή άτρομη, απτόητη και άφοβη, ώστε, αποκτώντας την έξη της αταραξίας, να λέει και αυτός παρόμοια με τον Παύλο: «Σε κάθε περίσταση θλιβόμαστε, αλλά δεν οδηγούμαστε σε αδιέξοδο· καταδιωκόμαστε, αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε· καταβαλλόμαστε, αλλά δεν χανόμαστε». Λέγοντας δε αυτά προς τον Θεό ο Δαβίδ, δεν λησμονούσε τις ευεργεσίες που του είχαν ήδη γίνει στο παρελθόν.

Αλλά, για να μην εγκαταλειφθεί ούτε τότε έρημος ο λαός Του, αναπέμπει αναγκαίως τις προκείμενες φωνές: «Ω Θεέ, ποιος θα ομοιωθεί με εσένα; Πόσες πολλές θλίψεις και κακά μού έδειξες;» και τα εξής. Τους ακριβείς λόγους για τους οποίους ο Θεός δεν λυπήθηκε τον ίδιο Του τον Υιό, αλλά Τον παρέδωσε για χάρη όλων μας, και Αυτόν που δεν γνώρισε αμαρτία Τον έκανε αμαρτία για εμάς, κανείς δεν μπορεί να τους ερευνήσει παρά μόνο ο Ίδιος. «Διότι ποιος γνώρισε τον νου του Κυρίου, ώστε να Τον συμβουλεύσει;» Ούτε θα μπορούσε να κατανοήσει κάποιος την κρίση του Θεού, ούτε θα μπορούσε να ανακαλύψει τους συλλογισμούς για τους οποίους έδειξε στον Μονογενή πολλές θλίψεις και κακά· δεν Τον άφησε βέβαια σε αυτές· αλλά, αφού επέστρεψε, Τον ζωοποίησε και από τις αβύσσους της γης Τον ανέβασε και πάλι. Πολύ δε με ακρίβεια έχει λεχθεί το: «Μου έδειξες θλίψεις πολλές και κακά». Διότι, βλέποντας τις θλίψεις και τα ονομαζόμενα κακά, δεν κυριεύθηκε από αυτά, ούτε ηττήθηκε· αλλά, αφού αναδείχθηκε ανώτερος από όλα, στάθηκε θεατής τους· ώστε να μπορεί να πει, περισσότερο από όλους, το: «Σε κάθε περίσταση θλιβόμαστε, αλλά δεν φτάνουμε σε αδιέξοδο· βρισκόμαστε σε αμηχανία, αλλά δεν απελπιζόμαστε· καταβαλλόμαστε, αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε». Διότι αυτά τα έλεγαν ο Παύλος και οι παρόμοιοι με αυτόν, έχοντας ωφεληθεί από τον Διδάσκαλο. Ως αβύσσους της γης ονομάζει εδώ τη χώρα των καταχθονίων· πράγμα που βεβαίως αποσαφηνίζει ο Απόστολος λέγοντας: «Μην πεις, Ποιος θα κατέβει στην άβυσσο, δηλαδή για να αναστήσει τον Χριστό από τους νεκρούς;»

«Αλλά και σε ημέρα της θλίψης μου», λέει, «αναζήτησα τον Θεό με τα χέρια μου τη νύχτα ενώπιόν του, και δεν απατήθηκα». Και το ότι βέβαια οι θλίψεις των δικαίων είναι πολλές (επειδή ο αδοκίμαστος άνθρωπος είναι αδόκιμος), με κάθε τρόπο το διδάσκουν οι θείοι λόγοι· το πώς όμως, καθώς θλίβονταν, γίνονταν ανώτεροι του εαυτού τους, παρέχοντας την απόδειξη της υπομονής τους, χωρίς να συγχύζονται ώστε να καταλαμβάνονται από ίλιγγο και να θορυβούνται, το διδάσκει εκείνος που είπε: «Σε θλίψη με πλάτυνες», και ο θείος Απόστολος λέγοντας: «Θλιβόμενοι, αλλά όχι στενοχωρούμενοι· καταβαλλόμενοι, αλλά όχι απολλύμενοι· διωκόμενοι, αλλά όχι εγκαταλειπόμενοι». Έτσι λοιπόν και εδώ λέει: «Σε ημέρα της θλίψης μου αναζήτησα τον Θεό»· διότι δεν έστρεφα το βλέμμα μου προς εκείνους που με έθλιβαν, ούτε προς εκείνους που υπερηφανεύονταν· αλλά στρέφοντας το μάτι της ψυχής μου προς τον Θεό την ίδια την ώρα της θλίψης, Εκείνον αναζητούσα. Τον αναζητούσα δε με τα χέρια μου, έχοντας διδαχθεί να υψώνω όσια χέρια σύμφωνα με τον λόγο που αναφέρει: «Θέλω δε οι άνδρες να προσεύχονται, υψώνοντας όσια χέρια». Και αυτό το έπραττα όχι μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά και της νύχτας, υψώνοντας τα χέρια μου ενώπιόν Του, αναζητώντας Τον και μέσω της προσευχής και μέσω των φωνών μου προς Αυτόν.

Ομιλία Θ'. Σε κάθε περίσταση θλιβόμαστε, αλλά δεν φτάνουμε σε αδιέξοδο· βρισκόμαστε σε αμηχανία, αλλά δεν απελπιζόμαστε· καταδιωκόμαστε, αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε. α'. Εξακολουθεί να αποδεικνύει ότι τα πάντα είναι έργο της δυνάμεως του Θεού, καταστέλλοντας τα φρονήματα εκείνων που καυχώνται για τον εαυτό τους. Διότι δεν είναι μόνο αυτό θαυμαστό, λέει, το ότι φυλάσσουμε τον θησαυρό αυτόν σε πήλινα σκεύη, αλλά και το ότι, ενώ υποφέρουμε μύρια δεινά και πανταχόθεν δεχόμαστε χτυπήματα, τον διατηρούμε και δεν τον χάνουμε.

γ'. Επειδή, λοιπόν, ήταν τόσο μεγάλη η δυσκολία για εκείνους που αγωνίζονταν τότε, για να παρηγορήσει τον κόπο τους, κινούσε συνεχώς τον λόγο περί αναστάσεως. Και δεν προτρέπει ούτε ενισχύει τους αθλητές μόνο με αυτό, αλλά και με τη διήγηση των δικών του παθών. Γι' αυτό, πριν προχωρήσει στους λόγους περί αναστάσεως, διηγείται τα δικά του πάθη, λέγοντας τα εξής: «Σε όλα θλιβόμαστε, αλλά δεν οδηγούμαστε σε αδιέξοδο· βρισκόμαστε σε απορία, αλλά δεν απελπιζόμαστε· διωκόμαστε, αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε· καταβαλλόμαστε, αλλά δεν χανόμαστε»· με αυτά φανερώνει τους καθημερινούς θανάτους, ότι δηλαδή περιφέρονταν σαν έμψυχοι νεκροί, παραδιδόμενοι καθημερινά στον θάνατο. Όταν, λοιπόν, εξέθεσε αυτά που επιφέρονταν εναντίον τους, τότε κινεί τον λόγο περί της αναστάσεως: «Διότι πιστεύουμε», λέει, «ότι εκείνος που ανέστησε τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, θα αναστήσει και εμάς δια του Ιησού, και θα μας παραστήσει μαζί με εσάς». Γι' αυτό δεν αποκάμνουμε, έχοντας ως μέγιστη παρηγοριά στους αγώνες την ελπίδα των μελλόντων. Και δεν τους είπε: «Γι' αυτό μην αποκάμνετε», αλλά τι; «Γι' αυτό δεν αποκάμνουμε», δείχνοντας ότι και ο ίδιος βρισκόταν διαρκώς μέσα στους αγώνες.

Διότι σκοτάδι υπήρχε, λέγει, πάνω από την άβυσσο, και είπε ο Θεός: Ας γίνει φως. «Σε όλα θλιβόμαστε, αλλά δεν περιερχόμαστε σε αδιέξοδο· βρισκόμαστε σε αμηχανία, αλλά δεν απελπιζόμαστε· καταδιωκόμαστε, αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε». Εξακολουθεί να αποδεικνύει ότι το παν είναι έργο της δυνάμεως του Θεού, καταστέλλοντας τα φρονήματα εκείνων.

Τι σημαίνει όμως το «σε όλα»; Στους εχθρούς, στους φίλους, στα αναγκαία, στις ανάγκες των άλλων. «Καταβαλλόμαστε, αλλά δεν χανόμαστε. Πάντοτε.» Οι μεν δοκιμασίες συμβαίνουν, λέει, αλλά τα ολέθρια αποτελέσματα των δοκιμασιών δεν επέρχονται πλέον· και αυτό οφείλεται στη δύναμη και τη χάρη του Θεού. «Περιφέροντας στο σώμα μας τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού, για να φανερωθεί στο σώμα μας και η ζωή του Ιησού.» Εννοεί τους καθημερινούς θανάτους, μέσω των οποίων αποδεικνυόταν και η ανάσταση. Διότι, εάν κάποιος δεν πιστεύει, λέει, ότι ο Ιησούς, αφού πέθανε, αναστήθηκε, βλέποντας εμάς να πεθαίνουμε και να ανασταινόμαστε κάθε μέρα, ας πιστέψει πλέον στην ανάσταση. «Διότι εμείς που ζούμε παραδινόμαστε διαρκώς σε θάνατο για χάρη του Ιησού Χριστού, για να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στη θνητή μας σάρκα.» Γι' αυτό παραδινόμαστε, λέει, για να φανερωθεί η δύναμη της ζωής Του, επειδή Εκείνος δεν επιτρέπει να νικηθεί η ανθρώπινη σάρκα, παρότι υποφέρει τόσα πολλά από την καταιγίδα των δεινών. «Ώστε ο μεν θάνατος ενεργείται σε εμάς, η δε ζωή σε εσάς.» Δεν μιλάει πλέον για τον θάνατο του Ιησού, αλλά για δοκιμασίες και για άνεση. Διότι εμείς μεν βρισκόμαστε μέσα σε κινδύνους και δοκιμασίες, λέει· εσείς όμως βρίσκεστε σε ασφάλεια, καρπωνόμενοι τη ζωή που προκύπτει από αυτούς τους κινδύνους, και τα μεν επικίνδυνα τα υπομένουμε εμείς, ενώ τα αγαθά τα απολαμβάνετε εσείς. «

Και λίγο πιο κάτω: «Διότι είμαι πεπεισμένος ότι ούτε θάνατος, ούτε ζωή, ούτε άγγελοι». Και πάλι: «Σε κάθε περίσταση θλιβόμαστε, αλλά δεν καταστενοχωρούμαστε· βρισκόμαστε σε αδιέξοδο, αλλά δεν απελπιζόμαστε· διωκόμαστε, αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε· ριχνόμαστε κάτω, αλλά δεν καταστρεφόμαστε. Πάντοτε περιφέρουμε στο σώμα τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού, ώστε και η ζωή του Ιησού να φανερωθεί στη θνητή μας σάρκα». 26. Έχοντας, λοιπόν, τέτοια διάθεση ο Απόστολος, προσευχόταν αδιάλειπτα· διότι σε όλα τα έργα, όπως ειπώθηκε, και σε όσα του συνέβαιναν, εξαρτιόταν από την ελπίδα του Θεού. Γι' αυτόν τον λόγο χαίρονταν πάντοτε στις θλίψεις όλοι οι άγιοι, ώστε να φτάσουν στη μόνιμη κατάσταση της θείας αγάπης. Και γι' αυτό έλεγε ο Απόστολος: «Με μεγάλη μου χαρά, λοιπόν, θα καυχηθώ για τις ασθένειές μου, ώστε να κατοικήσει μέσα μου η δύναμη του Χριστού». Και λίγο πιο κάτω: «Όταν ασθενώ, τότε είμαι δυνατός». Αλλά αλίμονο σε εμάς τους άθλιους, διότι εγκαταλείψαμε την οδό των αγίων Πατέρων, και γι' αυτό είμαστε στερημένοι από κάθε πνευματικό έργο. 27. Και ο αδελφός ρώτησε: «Γιατί, Πάτερ, δεν έχω κατάνυξη;» Και αποκρίθηκε ο Γέροντας: «Επειδή δεν υπάρχει φόβος Θεού μπροστά στα μάτια μας. Επειδή έχουμε γίνει κατοικητήριο όλων των κακών, και γι' αυτό περιφρονήσαμε τη φοβερή κόλαση του Θεού σαν να πρόκειται για μια απλή σκέψη».

Αυτό ακριβώς μαθαίνοντας από την εμπειρία των παθημάτων ο Παύλος, ο οποίος έγινε διάκονος της προφητικής χάριτος του Χριστού προς τα έθνη εν καινότητι πνεύματος και όχι εν παλαιότητι γράμματος, η μεγάλη σάλπιγγα της αλήθειας, λέει: «Έχουμε τον θησαυρό αυτόν σε πήλινα σκεύη», ονομάζοντας θησαυρό τον λόγο της χάριτος, και πήλινο σκεύος το παθητό τούτο σώμα, ή τη νομιζόμενη απλοϊκότητα του προφορικού λόγου, η οποία νίκησε όλη τη σοφία του κόσμου ή η οποία χώρεσε, κατά το μέτρο του εφικτού, την εντελώς αχώρητη στον κόσμο σοφία του Θεού, και η οποία γέμισε όλη την οικουμένη με το φως της αληθινής επίγνωσης που προέρχεται από αυτήν, «ώστε», όπως λέει, «η υπερβολή της δυνάμεως να είναι του Θεού και να μην προέρχεται από εμάς· σε καθετί θλιβόμαστε αλλά δεν φτάνουμε σε αδιέξοδο, βρισκόμαστε σε απορία αλλά δεν απελπιζόμαστε, διωκόμαστε αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε, καταβαλλόμαστε αλλά δεν χανόμαστε, πάντοτε περιφέροντας στο σώμα τη νέκρωση του Ιησού, ώστε να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στο σώμα μας· διότι εμείς που ζούμε παραδιδόμαστε συνεχώς στον θάνατο για χάρη του Ιησού, ώστε να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στη θνητή μας σάρκα· ώστε ο θάνατος να ενεργεί σε εμάς, η δε ζωή σε εσάς».

Γι' αυτό, αποβάλλοντας πλέον κάθε διψυχία, αδελφοί, «με την υπομονή μας ας κερδίσουμε τις ψυχές μας», γινόμενοι ανώτεροι από κάθε πειρασμό που μας προσβάλλει και μην επιτρέποντας σε κανέναν λογισμό να μας κυριεύσει, έστω και αν, για λόγους δοκιμασίας και πειρασμού, έχει παραχωρηθεί να μας πλήττει και να προκαλεί θλίψη στη ζωή μας, ώστε να έχουμε και εμείς την παρρησία μαζί με τον Απόστολο να λέμε: «Σε όλα θλιβόμαστε, αλλά δεν φτάνουμε σε αδιέξοδο· βρισκόμαστε σε αμηχανία, αλλά δεν απελπιζόμαστε· διωκόμαστε, αλλά δεν εγκαταλειπόμαστε· καταβαλλόμαστε, αλλά δεν χανόμαστε· πάντοτε περιφέρουμε στο σώμα μας τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού», προκειμένου, ευαρεστώντας τον Θεό με μια τέτοια διάθεση και προετοιμασμένη ζωή, να γίνουμε κληρονόμοι της βασιλείας των ουρανών, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.