Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 5:11

Το ότι ο θερισμός είναι πολύς και οι εργάτες λίγοι, είναι προφανές, διότι στους καιρούς μας υπάρχει πείνα για την ακρόαση του λόγου του Κυρίου. Γι' αυτό ας παρακαλέσουμε τον Κύριο του θερισμού να αποστείλει εργάτες στον θερισμό του, αλλά εργάτες τέτοιου είδους: που να ορθοτομούν τον λόγο της αλήθειας, ακαταίσχυντους, ανεπιλήπτους, εργάτες πιστούς, φωστήρες της οικουμένης, οι οποίοι δεν εργάζονται για την τροφή που φθείρεται, αλλά για εκείνη που μένει στην αιώνια ζωή· εργάτες τέτοιους όπως οι απόστολοι, .. που εργάζονται για τη σωτηρία των ανθρώπων. Πρέπει λοιπόν .. να τυλίγουν τα χέρια τους με το δικό τους ιμάτιο. Ομοίως δε και οι άνδρες, με συστολή, κοιτώντας ευθεία, με σωφροσύνη και σεμνότητα εν Κυρίω, έχοντας το δεξί τους χέρι καλυμμένο με το δικό τους ιμάτιο, ας αναχωρούν. Διότι είναι εντελώς ανάρμοστο για τον άνθρωπο που επιθυμεί να ασκητέψει να τρώει ή να πίνει μαζί με γυναίκα, ή να υπηρετείται από γυναίκα, ή να μεριμνά για γυναίκες, ή γενικά να έχει οποιαδήποτε σχέση μαζί τους. Ομοίως δε και για τις κανονικές παρθένους είναι ανάρμοστο να συναναστρέφονται με άνδρες, ώστε κανένας να μη σκανδαλίζεται εξαιτίας μας, αλλά για να μην αποτελούμε πρόσκομμα σε κανέναν· διότι γνωρίζοντας, λέει, τον φόβο του Κυρίου, πείθουμε τους ανθρώπους, ενώ ενώπιον του Θεού είμαστε φανερωμένοι. Πρέπει λοιπόν να απομακρυνόμαστε από αυτούς όπως από το πρόσωπο του φιδιού και της μεγάλης αμαρτίας.

Αυτό, λοιπόν, νομίζω πως διδασκόμαστε μέσω όσων λέγονται: να μην κατορθώνουμε τις αρετές μόνο μέσα στην ψυχή ως έξη κατά τρόπο αθέατο, αλλά και να μην αμελούμε την εξωτερικά ορατή ευπρέπεια. Διότι πρέπει να προνοούμε για τα καλά έργα ενώπιον του Θεού και των ανθρώπων, και στον μεν Θεό να είμαστε φανεροί, τους δε ανθρώπους να τους πείθουμε και να έχουμε καλή μαρτυρία από εκείνους που βρίσκονται έξω, να λάμπουμε με τα φωτεινά έργα μπροστά στους ανθρώπους και να πορευόμαστε με ευπρέπεια προς τους έξω. Αυτά είναι τα φατνώματα τα οποία, μέσω της ευωδίας του Χριστού, της οποίας αίνιγμα αποτελεί το κυπαρίσσι, φιλοτεχνούνται μέσα στην ευπρέπεια του βίου, όπως ακριβώς γνώριζε να τα συνθέτει όμορφα και αρμονικά ο σοφός αρχιτέκτονας Παύλος, ο οποίος λέει: «Όλα ας γίνονται ανάμεσά σας με τάξη και ευπρέπεια».

Ας φροντίζουμε για τους ανθρώπους μόνο μέχρι του σημείου να μην τους δίνουμε και να μην τους παρέχουμε αφορμή. Αν όμως, ενώ εμείς δεν δίνουμε αφορμή, εκείνοι θέλουν να μας κατηγορούν ασυλλόγιστα και χωρίς λόγο, ας γελάμε και ας μην κλαίμε. Εσύ να προνοείς για τα καλά ενώπιον του Κυρίου και των ανθρώπων· εάν, ενώ εσύ πράττεις το καλό, εκείνος χλευάζει, μην νοιάζεσαι πλέον. Έχεις τα παραδείγματα στις Γραφές. Διότι «τώρα ανθρώπους προσπαθώ να πείσω ή τον Θεό;» λέει· και πάλι, «Ανθρώπους προσπαθούμε να πείσουμε, ενώ στον Θεό είμαστε φανεροί». Και ο Χριστός με αυτόν τον τρόπο έλεγε για όσους σκανδαλίζονταν: «Αφήστε τους, είναι τυφλοί οδηγοί τυφλών»· και πάλι, «Αλίμονο σε εσάς, όταν μιλήσουν καλά για εσάς όλοι οι άνθρωποι»· και πάλι: «Ας λάμψουν τα έργα σας, ώστε να τα δουν οι άνθρωποι και να δοξάσουν τον Πατέρα σας τον εν τοις ουρανοίς». Εάν όμως αλλού λέει: «Όποιος σκανδαλίσει έναν από αυτούς τους μικρούς, τον συμφέρει να κρεμαστεί γύρω από τον λαιμό του μια βαριά μυλόπετρα και να καταποντιστεί στο πέλαγος της θάλασσας»· μην απορείς· διότι αυτά δεν είναι αντίθετα μεταξύ τους, αλλά συμφωνούν απολύτως. Διότι, όταν η αιτία προέρχεται από εμάς, αλίμονό μας· όταν όμως δεν προέρχεται από εμάς, δεν ισχύει πλέον αυτό. Και πάλι: «Αλίμονο σε εσάς, εξαιτίας των οποίων βλασφημείται το όνομα του Θεού».

Ομιλία ΙΑ΄. Γνωρίζοντας, λοιπόν, τον φόβο του Κυρίου, προσπαθούμε να πείσουμε τους ανθρώπους, ενώ ενώπιον του Θεού είμαστε φανεροί· ελπίζω δε ότι έχουμε γίνει φανεροί και στις δικές σας συνειδήσεις. Α΄. Επειδή λοιπόν γνωρίζουμε, λέει, εκείνο το φοβερό δικαστήριο, τα κάνουμε όλα ώστε να μη σας δώσουμε καμία λαβή ούτε πρόσκομμα ούτε κάποια ψευδή υποψία πονηρής πράξης εναντίον μας. Είδες την ακρίβεια της διαγωγής και τον ζήλο μιας στοργικής ψυχής; Διότι δεν κατηγορούμαστε, λέει, μόνο εάν πράξουμε κάτι πονηρό· αλλά ακόμη κι αν δεν το πράξουμε, δημιουργηθεί όμως υποψία, και ενώ είμαστε σε θέση να αποκρούσουμε την υποψία, εμείς αδιαφορήσουμε, τότε θα υποστούμε τιμωρία. «Δεν συνιστούμε και πάλι τους εαυτούς μας, αλλά σας δίνουμε αφορμή να καυχηθείτε για εμάς». Πρόσεξε πώς διαρκώς ανασκευάζει την υποψία ότι δίνει την εντύπωση πως εγκωμιάζει τον εαυτό του. Διότι τίποτα δεν είναι τόσο δυσάρεστο στους ακροατές, όσο το να λέει κάποιος μεγάλα και θαυμαστά πράγματα για τον εαυτό του. Επειδή, λοιπόν, αναγκαζόταν να περιέλθει σε αυτού του είδους τον λόγο, χρησιμοποιεί ανασκευή λέγοντας ότι: Αυτό το κάνουμε για εσάς, όχι για εμάς, για να έχετε εσείς να σεμνύνεστε, όχι εμείς· και ούτε αυτό γίνεται χωρίς λόγο, αλλά εξαιτίας των ψευδαποστόλων. Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Προς αυτούς που καυχώνται για την εξωτερική εμφάνιση και όχι για την καρδιά».

Τι σημαίνει όμως αυτό, το να είμαστε ευάρεστοι; Διότι δεν είναι απλώς καλό το να αναχωρήσουμε από αυτή τη ζωή, αλλά το να απέλθουμε έχοντας ευδοκιμήσει. «Διότι όλοι μας πρέπει να φανερωθούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού, για να λάβει ο καθένας την ανταπόδοση για όσα έπραξε μέσω του σώματός του, είτε αγαθό είτε κακό». Επειδή η παροχή των αγαθών δεν αφυπνίζει τον ακροατή τόσο πολύ όσο η απειλή των τιμωριών, αναγκαστικά καταλήγει εδώ τον λόγο του. Και πάλι, προκαλώντας εδώ φόβο, δεν το έθεσε αυτό χωρίς να αναφέρει τον Χριστό. Λέγοντας αυτά, και εκείνους που έχουν κοπιάσει και κατατρέχονται τους ανορθώνει με τις ελπίδες, και εκείνους που έχουν οκνήσει τους κάνει πιο επιμελείς μέσω του φόβου. «Γνωρίζοντας, λοιπόν, τον φόβο του Κυρίου, προσπαθούμε να πείσουμε τους ανθρώπους, ενώ στον Θεό είμαστε ήδη φανεροί. Ελπίζω δε ότι έχουμε φανερωθεί και στις συνειδήσεις σας». Γνωρίζοντας εκείνο το φοβερό δικαστήριο, λέει, ας πράττουμε τα πάντα ώστε να μη δώσουμε λαβή ούτε πρόσκομμα. «Διότι δεν συνιστούμε πάλι τους εαυτούς μας σε εσάς, αλλά σας δίνουμε αφορμή να καυχάστε για εμάς, ώστε να έχετε να απαντήσετε σε εκείνους». Πρόσεξε πώς συνεχώς διορθώνει την υπόνοια ότι δήθεν εγκωμιάζει τον εαυτό του. «Που καυχώνται για το πρόσωπο και όχι για την καρδιά». Δηλαδή, για τα εξωτερικώς ορατά και προς επίδειξη. «Διότι, είτε βρεθήκαμε σε έκσταση, αυτό έγινε για τον Θεό· είτε σωφρονούμε, αυτό γίνεται για εσάς». Εάν, λέει, φθέγξαμε κάτι σπουδαίο, το κάνουμε για τον Θεό, ώστε να μη μας θεωρήσετε εσείς ευτελείς και μας περιφρονήσετε, και έτσι χαθείτε.

«Πείθουμε τους ανθρώπους», λέει ο Παύλος, «αλλά στον Θεό είμαστε φανεροί»· εσένα όμως κανένας από τους ανθρώπους δεν πρόκειται να σε πιστέψει, ώστε, εξαιτίας της αλλαγής των ονομάτων, να αλλάξει την αληθινή του άποψη για τα πράγματα. Διότι το ότι δεν ακολουθούν τα πράγματα τα ονόματα, αλλά τα ονόματα τα πράγματα, δεν διαφεύγει την προσοχή κανενός απολύτως· και ως πώληση δεν γνωρίζουν τίποτε άλλο, παρά το να δίνει κανείς κάτι και να λαμβάνει κάτι άλλο ως αντάλλαγμα για αυτό. Αυτήν ακριβώς τη λήψη απαγόρευσε ο νόμος, εσύ όμως, ενώ λαμβάνεις, ονόμαζε το πράγμα όπως σε ευχαριστεί· διότι, έστω και αν του δώσεις τα πιο σεμνά ονόματα από όλα, παρανομείς. Διότι το ότι δεν δίνεις δωρεάν, το φωνάζουν τα ίδια σου τα χέρια. Σκέψου, δηλαδή, αν κατηργούσες την αγορά και την πώληση στις κοινωνίες, οι οποίες συγκρατούν τις πόλεις, μόνο ως προς τα ονόματα, και εισήγες αυτόν τον νόμο: να δίνουν όλοι και να λαμβάνουν, ως αντάλλαγμα για όσα δίνουν, αυτά που έχουν ανάγκη ο ένας από τον άλλον, αλλά να μην το ονομάζεις πουθενά πώληση ούτε τόπο πώλησης ούτε εμπόρευμα ή τίμημα, αλλά και τα δύο να τα ονομάζεις δωρεές· άραγε θα αντιλαμβανόταν η πόλη κάποια βλάβη ή ωφέλεια, και θα γινόταν χειρότερη ή καλύτερη ως προς τις συναλλαγές της, εξαιτίας αυτού του σχήματος και του ονόματος; Και ποιος συνετός άνθρωπος θα το έλεγε αυτό; Διότι η λέξη δεν θα μπορούσε να προσθέσει τίποτα στα ίδια τα πράγματα ούτε να επιφέρει καμία μεταβολή.