Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 5:12

Τρίτη επιστολή, και αυτή πάλι προς τους Κορινθίους. Και αυτή την αποστέλλει προς τους ίδιους από τη Μακεδονία. Η δε αφορμή της Επιστολής είναι η εξής: Οι Κορίνθιοι, αφού έλαβαν την προηγούμενη Επιστολή, ένιωσαν συντριβή για την αμαρτία εκείνου που είχε συζευχθεί τη μητρυιά του, και λυπήθηκαν, επειδή είχαν παραβλέψει ένα τέτοιο αμάρτημα· έπειτα παρασύρονταν από κάποιους, οι οποίοι δημιουργούσαν και τις αφορμές των σχισμάτων, με αποτέλεσμα να προσκολλώνται στο γράμμα του νόμου και να θεωρούν αδιάφορη τη χάρη του Χριστού, και μάλλον έδιναν προσοχή σε εκείνους που καυχούνταν για τα εξωτερικά φαινόμενα. Φρόντιζαν, ωστόσο, καλά και για τη λογία υπέρ των αγίων. Σε αυτά τα ζητήματα, λοιπόν, απαντά με την επιστολή του ο Απόστολος.

ΑΛΛΟ. «Δεν συνιστούμε και πάλι τους εαυτούς μας σε εσάς, αλλά σας δίνουμε αφορμή να καυχιέστε για εμάς, ώστε να έχετε να απαντήσετε σε αυτούς που καυχιούνται για το πρόσωπο και όχι για την καρδιά. Διότι, είτε βγήκαμε εκτός εαυτού, αυτό έγινε για τον Θεό, είτε σωφρονούμε, αυτό γίνεται για εσάς.» Ιδού πάλι ο Παύλος ονομάζει Θεό τον Χριστό, για τον οποίο και λέει ότι βγήκε εκτός εαυτού. Και το πώς βγήκε εκτός εαυτού, το διδάσκει ο ίδιος λέγοντας: «Σε εμένα όμως μακάρι να μη συμβεί ποτέ να καυχηθώ, παρά μόνο για τον σταυρό του Χριστού, μέσω του οποίου ο κόσμος έχει σταυρωθεί για εμένα και εγώ για τον κόσμο»· και πάλι σε άλλο σημείο: «Είναι Εβραίοι; Είμαι και εγώ. Είναι Ισραηλίτες; Είμαι και εγώ.» — «Εβραίος από Εβραίους, ως προς τον νόμο Φαρισαίος, ως προς τη δικαιοσύνη του νόμου υπήρξα άμεμπτος.»

Εσύ, όμως, παρατήρησέ μου και από αυτό το σημείο τον πλούτο της σοφίας του. Διότι ένα πράγμα που φαίνεται να είναι σκυθρωπό, εννοώ τις θλίψεις, το εξύψωσε τόσο πολύ και το παρουσίασε ως λαμπρό και περίδοξο, ώστε από όσα είπε να προκύψει για τον ίδιο αυτή η αντίρρηση. Το ίδιο δε κάνει και προς το τέλος. Διότι, αφού απαρίθμησε μύριους κινδύνους, ύβρεις, στενοχώριες, ανάγκες και όλα τα παρόμοια, πρόσθεσε λέγοντας: «Δεν συνιστούμε και πάλι τους εαυτούς μας, αλλά σας δίνουμε αφορμή για καύχηση». Και το τοποθετεί αυτό πάλι εκεί με σφοδρότητα, και με περισσότερη παρηγοριά. Διότι εδώ μεν τα λόγια του είναι γεμάτα αγάπη: «Μήπως έχουμε ανάγκη, όπως μερικοί, από συστατικές επιστολές;» Εκεί, όμως, τα όσα λέγονται είναι γεμάτα, αναγκαίως και ωφελίμως, από κάποιο υψηλό φρόνημα και από θυμό. Διότι λέει: «Δεν συνιστούμε πάλι τον εαυτό μας, αλλά σας δίνουμε αφορμή για καύχηση»· και: «Μήπως νομίζετε πάλι ότι απολογούμαστε σε εσάς;». «Ενώπιον του Θεού εν Χριστώ μιλούμε. Διότι φοβάμαι μήπως, όταν έλθω, δεν σας βρω όπως θέλω, και εγώ βρεθώ για εσάς τέτοιος που δεν θέλετε». Διότι, για να μη δώσει την εντύπωση της κολακείας, σαν να επιθυμεί την τιμή από αυτούς, λέει τα εξής: «Φοβάμαι μήπως, όταν έλθω, δεν σας βρω όπως θέλω, και εγώ βρεθώ για εσάς τέτοιος που δεν θέλετε». Αλλά αυτά μεν τα λέει με πολλή κατηγορία· στην αρχή όμως δεν μιλά έτσι, αλλά πιο ήπια. Τι είναι, λοιπόν, αυτό που λέει;

Ομιλία ΙΑ΄. Γνωρίζοντας, λοιπόν, τον φόβο του Κυρίου, προσπαθούμε να πείσουμε τους ανθρώπους, ενώ ενώπιον του Θεού είμαστε φανεροί· ελπίζω δε ότι έχουμε γίνει φανεροί και στις δικές σας συνειδήσεις. Α΄. Επειδή λοιπόν γνωρίζουμε, λέει, εκείνο το φοβερό δικαστήριο, τα κάνουμε όλα ώστε να μη σας δώσουμε καμία λαβή ούτε πρόσκομμα ούτε κάποια ψευδή υποψία πονηρής πράξης εναντίον μας. Είδες την ακρίβεια της διαγωγής και τον ζήλο μιας στοργικής ψυχής; Διότι δεν κατηγορούμαστε, λέει, μόνο εάν πράξουμε κάτι πονηρό· αλλά ακόμη κι αν δεν το πράξουμε, δημιουργηθεί όμως υποψία, και ενώ είμαστε σε θέση να αποκρούσουμε την υποψία, εμείς αδιαφορήσουμε, τότε θα υποστούμε τιμωρία. «Δεν συνιστούμε και πάλι τους εαυτούς μας, αλλά σας δίνουμε αφορμή να καυχηθείτε για εμάς». Πρόσεξε πώς διαρκώς ανασκευάζει την υποψία ότι δίνει την εντύπωση πως εγκωμιάζει τον εαυτό του. Διότι τίποτα δεν είναι τόσο δυσάρεστο στους ακροατές, όσο το να λέει κάποιος μεγάλα και θαυμαστά πράγματα για τον εαυτό του. Επειδή, λοιπόν, αναγκαζόταν να περιέλθει σε αυτού του είδους τον λόγο, χρησιμοποιεί ανασκευή λέγοντας ότι: Αυτό το κάνουμε για εσάς, όχι για εμάς, για να έχετε εσείς να σεμνύνεστε, όχι εμείς· και ούτε αυτό γίνεται χωρίς λόγο, αλλά εξαιτίας των ψευδαποστόλων. Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Προς αυτούς που καυχώνται για την εξωτερική εμφάνιση και όχι για την καρδιά».

Είδες πώς τους απομάκρυνε από εκείνους και τους προσέλκυσε προς τον εαυτό του, καταδεικνύοντας ότι και οι ίδιοι οι Κορίνθιοι επιθυμούν να βρουν κάποια αφορμή, μέσω της οποίας θα μπορέσουν να μιλήσουν υπέρ αυτού και να απολογηθούν σε όσους τον κατηγορούν; Διότι, όπως λέει, δεν τα λέμε αυτά για να καυχηθούμε εμείς, αλλά για να έχετε εσείς την παρρησία να μιλάτε ελεύθερα υπέρ ημών· γεγονός που αποτελεί απόδειξη της μεγάλης αγάπης του προς αυτούς. Και όχι απλώς για να καυχηθείτε, αλλά για να μην παρασυρθείτε. Αλλά αυτό δεν το λέει έτσι ξεκάθαρα, αντιθέτως μεθοδεύει τον λόγο του με διαφορετικό και ηπιότερο τρόπο, και χωρίς να τους θίξει, λέγοντας: «Για να έχετε αφορμή να καυχάστε απέναντι σε εκείνους που καυχώνται για την εξωτερική εμφάνιση».

α΄. Αφού ολοκλήρωσε τον λόγο περί ελεημοσύνης, όπως έπρεπε, και αφού απέδειξε ότι τους αγαπά περισσότερο από όσο αγαπιέται, και αφού διηγήθηκε τα σχετικά με την υπομονή του και τις δοκιμασίες του, σε κατάλληλη πλέον στιγμή καταπιάνεται με πιο επιτιμητικούς λόγους, αφήνοντας υπαινιγμούς για τους ψευδαποστόλους, κατακλείοντας τον λόγο με τα πιο φορτικά ζητήματα και συνιστώντας τον εαυτό του. Διότι αυτό ακριβώς πράττει σε ολόκληρη την επιστολή. Γι' αυτό και, επειδή το αντιλαμβάνεται, πολλές φορές διορθώνει τον εαυτό του λέγοντας το εξής: «Αρχίζουμε πάλι να συνιστούμε τους εαυτούς μας;» και προχωρώντας λέει: «Δεν συνιστούμε πάλι τους εαυτούς μας, αλλά σας δίνουμε αφορμή για καύχηση»· και έπειτα από αυτά: «Έγινα άφρων με το να καυχώμαι· εσείς με εξαναγκάσατε». Και χρησιμοποιεί πολλές τέτοιες διορθώσεις.

Διότι αποτελούσε μέγιστη χάρη το να μη λαμβάνουν τίποτε, μολονότι στερούνταν και πεινούσαν, χάριν της οικοδομής των μαθητών. «Δεν βαδίσαμε στα ίδια ίχνη;». Δηλαδή, ούτε στο ελάχιστο δεν παρέκκλιναν εκείνοι από αυτή την ακρίβεια, αλλά τήρησαν τον ίδιο κανόνα. «Μήπως νομίζετε πάλι ότι απολογούμαστε σε εσάς;». Είδες πώς παντού φοβάται μήπως δώσει την εντύπωση ότι κολακεύει; Είδες την αποστολική φρόνηση, πώς συνεχώς το επισημαίνει αυτό; Διότι και πρωτύτερα έλεγε: «Δεν συνιστούμε πάλι τους εαυτούς μας, αλλά σας δίνουμε αφορμή για καύχηση»· και στα προοίμια της Επιστολής: «Μήπως έχουμε ανάγκη από συστατικές επιστολές;». «Όλα δε γίνονται για τη δική σας οικοδομή». Πάλι τους θεραπεύει. Και ούτε εδώ λέει ξεκάθαρα ότι «Γι' αυτό δεν λαμβάνουμε, εξαιτίας της αδυναμίας σας, αλλά για να σας οικοδομήσουμε»· μολονότι μίλησε πιο σαφώς από ό,τι προηγουμένως και αποκάλυψε αυτό που κυοφορούσε μέσα του, εντούτοις δεν το έπραξε με τρόπο επικριτικό. Διότι δεν είπε: «Εξαιτίας της αδυναμίας σας», αλλά «Για να οικοδομηθείτε».

Τι σημαίνει όμως αυτό, το να είμαστε ευάρεστοι; Διότι δεν είναι απλώς καλό το να αναχωρήσουμε από αυτή τη ζωή, αλλά το να απέλθουμε έχοντας ευδοκιμήσει. «Διότι όλοι μας πρέπει να φανερωθούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού, για να λάβει ο καθένας την ανταπόδοση για όσα έπραξε μέσω του σώματός του, είτε αγαθό είτε κακό». Επειδή η παροχή των αγαθών δεν αφυπνίζει τον ακροατή τόσο πολύ όσο η απειλή των τιμωριών, αναγκαστικά καταλήγει εδώ τον λόγο του. Και πάλι, προκαλώντας εδώ φόβο, δεν το έθεσε αυτό χωρίς να αναφέρει τον Χριστό. Λέγοντας αυτά, και εκείνους που έχουν κοπιάσει και κατατρέχονται τους ανορθώνει με τις ελπίδες, και εκείνους που έχουν οκνήσει τους κάνει πιο επιμελείς μέσω του φόβου. «Γνωρίζοντας, λοιπόν, τον φόβο του Κυρίου, προσπαθούμε να πείσουμε τους ανθρώπους, ενώ στον Θεό είμαστε ήδη φανεροί. Ελπίζω δε ότι έχουμε φανερωθεί και στις συνειδήσεις σας». Γνωρίζοντας εκείνο το φοβερό δικαστήριο, λέει, ας πράττουμε τα πάντα ώστε να μη δώσουμε λαβή ούτε πρόσκομμα. «Διότι δεν συνιστούμε πάλι τους εαυτούς μας σε εσάς, αλλά σας δίνουμε αφορμή να καυχάστε για εμάς, ώστε να έχετε να απαντήσετε σε εκείνους». Πρόσεξε πώς συνεχώς διορθώνει την υπόνοια ότι δήθεν εγκωμιάζει τον εαυτό του. «Που καυχώνται για το πρόσωπο και όχι για την καρδιά». Δηλαδή, για τα εξωτερικώς ορατά και προς επίδειξη. «Διότι, είτε βρεθήκαμε σε έκσταση, αυτό έγινε για τον Θεό· είτε σωφρονούμε, αυτό γίνεται για εσάς». Εάν, λέει, φθέγξαμε κάτι σπουδαίο, το κάνουμε για τον Θεό, ώστε να μη μας θεωρήσετε εσείς ευτελείς και μας περιφρονήσετε, και έτσι χαθείτε.

Ιδού πώς και η Παλαιά Διαθήκη ανακόπτει αυτόν που στηρίζεται στον εαυτό του και υπερηφανεύεται για τη σοφία του, λέγοντας: «Να έχεις πεποίθηση στον Κύριο με όλη σου την καρδιά, και για τη δική σου σοφία μην υπερηφανεύεσαι». Αυτά όμως δεν είναι απλά λόγια, όπως φάνηκε σε μερικούς, οι οποίοι για τον λόγο αυτό απέκτησαν βιβλία, και, ενώ γνώρισαν τη δύναμη των γεγραμμένων, χωρίς να εφαρμόσουν τίποτα από αυτά στην πράξη, υπερηφανεύονται για τα απλά νοήματα. Προβάλλοντας τον εαυτό τους μέσα από θεωρητικά λόγια και ζητήματα, αποκομίζουν μεγάλο έπαινο από όσους είναι άπειροι στην πνευματική φιλοσοφία. Επειδή όμως δεν καταπιάστηκαν με τον πνευματικό κόπο ούτε μερίμνησαν για τα έργα, λαμβάνουν πολλή κατάκριση από τον Θεό και από τους φιλόπονους και ευσεβείς άνδρες. Διότι, χρησιμοποιώντας την εισαγωγική γνώση των Γραφών όχι για την εφαρμογή τους, αλλά για επίδειξη, στερήθηκαν την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Αυτοί είναι εκείνοι που «καυχώνται εξωτερικά στο πρόσωπο και όχι στην καρδιά».