Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 5:18

Διότι, ενώ οι επίσκοποι που είχαν συνέλθει επιθυμούσαν αφενός να αναιρέσουν τις ασεβείς εκφράσεις που είχαν εφεύρει οι Αρειανοί, δηλαδή το «εκ του μη όντος» και το να αποκαλούν τον Υιό «κτίσμα» και «ποίημα», καθώς και το «υπήρξε κάποτε καιρός που δεν υπήρχε» και ότι είναι «τρεπτής φύσεως», και αφετέρου να καταγράψουν τις κοινώς ομολογούμενες αλήθειες των Γραφών, ότι δηλαδή ο Υιός είναι εκ του Θεού, φύσει μονογενής, Λόγος, δύναμη και μόνη σοφία του Πατρός, «αληθινός Θεός» όπως είπε ο Ιωάννης, και όπως έγραψε ο Παύλος «απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεως του Πατρός», οι περί τον Ευσέβιο, παρασυρόμενοι από τη δική τους κακοδοξία, έλεγαν μεταξύ τους: «Ας συμφωνήσουμε. Διότι και εμείς είμαστε εκ του Θεού· "επειδή ένας είναι ο Θεός, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα" και "τα παλαιά παρήλθαν, ιδού έγιναν καινούργια. Και τα πάντα προέρχονται εκ του Θεού"». Συλλογίζονταν δε και αυτό που έχει γραφτεί στον Ποιμένα: «Πρώτα από όλα πίστεψε ότι ένας είναι ο Θεός, ο οποίος έκτισε τα πάντα, τα κατήρτισε και τα έφερε από το μη όν στο είναι». Αλλά οι επίσκοποι, επειδή αντιλήφθηκαν την πανουργία τους και την κακοτεχνία της ασέβειάς τους, διατύπωσαν σαφέστερα το «εκ του Θεού» και έγραψαν ότι ο Υιός είναι «εκ της ουσίας του Θεού», ώστε για τα μεν κτίσματα να λέγεται ότι είναι εκ του Θεού, εξαιτίας του ότι δεν υπάρχουν αφ' εαυτών τους χωρίς αιτία, αλλά έχουν αρχή δημιουργίας, ενώ ο Υιός μόνος είναι ίδιος της ουσίας του Πατρός· διότι αυτό είναι ίδιον του μονογενούς και αληθινού Λόγου στη σχέση του προς τον Πατέρα.

Όταν η σύνοδος θέλησε αφενός να αναιρέσει τις λέξεις της ασεβείας των Αρειανών και αφετέρου να καταγράψει τις κοινώς αποδεκτές εκφράσεις των Γραφών, ότι δηλαδή ο Υιός δεν προέρχεται από το μη όν, αλλά εκ του Θεού, και ότι είναι Λόγος και Σοφία, και όχι κτίσμα ούτε ποίημα, αλλά ίδιον γέννημα εκ του Πατρός, οι περί τον Ευσέβιο, παρασυρόμενοι από τη μακροχρόνια κακοδοξία τους, ήθελαν το «εκ του Θεού» να είναι κοινό ανάμεσα σε εμάς και στον Λόγο του Θεού, και ως προς αυτό Εκείνος να μη διαφέρει σε τίποτα από εμάς, επειδή έχει γραφτεί: «ένας Θεός εξ ου τα πάντα», και πάλι: «τα αρχαία παρήλθαν, ιδού τα πάντα έγιναν καινά, τα δε πάντα εκ του Θεού». Αλλά οι πατέρες, διαβλέποντας την πανουργία εκείνων και την κακοτεχνία της ασεβείας τους, αναγκάστηκαν πλέον να εκφράσουν σαφέστερα το «εκ του Θεού» και να γράψουν ότι «ο Υιός είναι εκ της ουσίας του Θεού», ώστε το «εκ του Θεού» να μη νομίζεται κοινό και ίσο τόσο για τον Υιό όσο και για τα γενητά, αλλά να πιστεύεται ότι όλα τα άλλα είναι κτίσματα, και μόνον ο Λόγος προέρχεται εκ του Πατρός. Διότι, έστω και αν λέγεται ότι τα πάντα προέρχονται εκ του Θεού, τούτο λέγεται με διαφορετική έννοια από ό,τι ισχύει για τον Υιό.

Ορθότατα λοιπόν ο θεσπέσιος Παύλος λέει: «Ώστε αν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινή κτίση· τα παλαιά παρήλθαν, ιδού, έγιναν καινά». Διότι παλαιό μεν είναι το «Γη είσαι και στη γη θα επιστρέψεις»· και βεβαίως και εκείνο στο βιβλίο του Μωυσή: «Επειδή η διάνοια του ανθρώπου ρέπει επιμελώς προς τα πονηρά από τη νεότητά του»· παλαιά δε, εκτός από αυτά, είναι και όσα περιέχονται στον νόμο. Όλα αυτά, λοιπόν, λέει ότι παρήλθαν. Διότι έχουμε δικαιωθεί μέσω της πίστης στον Χριστό, και έχει πάψει η δύναμη της κατάρας. Διότι αναστήθηκε για χάρη μας Εκείνος που καταπάτησε το κράτος του θανάτου, και έχουμε γνωρίσει αυτόν που είναι εκ φύσεως και αληθινά Θεός, εκπληρώνοντας τη λατρεία εν πνεύματι και αληθεία, με τη μεσιτεία του Υιού, ο οποίος χορηγεί στον κόσμο τις άνωθεν ευλογίες από τον Πατέρα. Γι' αυτόν τον λόγο πολύ σοφά ο θεσπέσιος Παύλος λέει: «Τα δε πάντα προέρχονται από τον Θεό, ο οποίος μας συμφιλίωσε με τον εαυτό Του μέσω του Χριστού». Διότι, αληθινά, το μυστήριο της ενσάρκου οικονομίας και η μέσω αυτής αναδημιουργία δεν έγινε παρά τη θέληση του Πατέρα. Και ο μυσταγωγός προσθέτει σε αυτά ότι ο ίδιος ο Πατέρας μάς συμφιλίωσε με τον εαυτό Του μέσω του Χριστού, εμάς που βρισκόμασταν σε εμπόλεμη κατάσταση μαζί Του: τους μεν Έλληνες εξαιτίας της πολυθεϊστικής πλάνης, τους δε Ιουδαίους εξαιτίας της επιθυμίας τους να παραμένουν προσκολλημένοι στις σκιές του νόμου και να μην αποδέχονται τον λόγο της αληθινής λατρείας. Διότι μέσω αυτού έχουμε αποκτήσει την προσαγωγή, και «Κανείς δεν έρχεται προς τον Πατέρα, όπως λέει ο ίδιος, παρά μόνο δι' αυτού».

Επομένως, τα πάντα προέρχονται από τον Θεό, ο οποίος μας συμφιλίωσε διά του Χριστού και μας ανέθεσε τη διακονία της συμφιλίωσης.

ΑΛΛΟ. «Τα παλαιά», λέγει, «παρήλθαν, ιδού τα πάντα έγιναν καινούργια. Και τα πάντα προέρχονται από τον Θεό, ο οποίος μας συμφιλίωσε με τον εαυτό του διά του Χριστού, και μας έδωσε τη διακονία της συμφιλίωσης, δηλαδή ότι ο Θεός ήταν εν Χριστώ συμφιλιώνοντας τον κόσμο με τον εαυτό του, μη λογαριάζοντας σε αυτούς τα παραπτώματά τους». Πρέπει να ερευνηθεί σε αυτά ο τρόπος της συμφιλίωσής μας με τον Θεό.

ΑΛΛΟ. «Ώστε, αν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινούργια κτίση· τα παλαιά παρήλθαν, ιδού τα πάντα έχουν γίνει καινούργια, και τα πάντα προέρχονται από τον Θεό.» Επομένως, δεδομένου ότι ο Χριστός μας ανακαινίζει και μας μεταθέτει σε μια νέα ζωή, το Πνεύμα λέγεται ότι ανακαινίζει, σύμφωνα με αυτό που ψάλλεται στους Ψαλμούς: «Θα εξαποστείλεις το Πνεύμα σου και θα δημιουργηθούν, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης», είναι ανάγκη να ομολογούμε ότι το Πνεύμα προέρχεται από την ουσία του Υιού.

Εκείνον εμείς τον διαδεχθήκαμε· εξαιτίας αυτού ομιλούμε, αφότου και ο Χριστός μάς ανέθεσε τη διακονία της καταλλαγής. Οι πρέσβεις, όποιοι κι αν είναι, χάρη στο αξίωμα της πρεσβείας απολαμβάνουν πολλή τιμή. Διότι, πρόσεξε: πηγαίνουν μόνοι τους στη μέση της γης των βαρβάρων, ανάμεσα σε τόσους εχθρούς· και επειδή ο νόμος της πρεσβείας έχει μεγάλη ισχύ, όλοι τους τιμούν, όλοι προσβλέπουν σε αυτούς, όλοι τους προπέμπουν με ασφάλεια. Και εμείς, λοιπόν, αναλάβαμε λόγο πρεσβείας και έχουμε έλθει σταλμένοι από τον Θεό· διότι αυτό είναι το αξίωμα της επισκοπής. Έχουμε έλθει σε εσάς ως πρέσβεις, ζητώντας να τερματίσετε τον πόλεμο, και σας λέμε με ποιους όρους: δεν υποσχόμαστε να δώσουμε πόλεις, ούτε τόσα και τόσα μέτρα σιταριού, ούτε δούλους, ούτε χρυσάφι, αλλά τη βασιλεία των ουρανών, την αιώνια ζωή, την κοινωνία με τον Χριστό, και τα άλλα αγαθά, τα οποία ούτε εμείς μπορούμε να εκφράσουμε, ούτε εσείς να κατανοήσετε, όσο βρισκόμαστε σε αυτή τη σάρκα και στον παρόντα βίο. Είμαστε πρέσβεις, λοιπόν, και επιθυμούμε να απολαμβάνουμε τιμή· όχι για εμάς τους ίδιους, μη γένοιτο· διότι γνωρίζουμε τη δική μας ευτέλεια· αλλά για εσάς, ώστε με προθυμία να ακούτε τα όσα σας λέμε, για να ωφελείσθε, για να μην παρακολουθείτε τα λεγόμενα με ραθυμία ή απροσεξία. Δεν βλέπετε τους πρέσβεις πώς όλοι τους περιποιούνται; Εμείς είμαστε πρέσβεις του Θεού προς τους ανθρώπους.

Ποια είναι τα παλαιά; Εννοεί είτε τα αμαρτήματα και τις ασέβειες είτε όλα τα ιουδαϊκά νόμιμα· μάλλον όμως εννοεί και τα μεν και τα δε. Ιδού, τα πάντα έχουν γίνει καινά. Τα πάντα όμως προέρχονται από τον Θεό. Τίποτε δεν προέρχεται από εμάς. Διότι και η άφεση των αμαρτιών και η υιοθεσία και η άφθαρτη δόξα μάς έχουν δωρηθεί από αυτόν. Διότι πλέον δεν τους προτρέπει μόνο με τα μελλοντικά, αλλά και με τα παρόντα. Πρόσεξε δε τούτο: είπε ότι πρόκειται να αναστηθούμε και να μεταβούμε στην αφθαρσία και να αποκτήσουμε αιώνια κατοικία. Αλλά, επειδή τα παρόντα έχουν μεγαλύτερη δύναμη προτροπής από τα μελλοντικά για όσους δεν τα πιστεύουν όπως πρέπει να πιστεύουν, τους δείχνει όσα ήδη έχουν λάβει, και ποιοι ήταν όταν τα έλαβαν. Ποιοι ήταν, λοιπόν, όταν τα έλαβαν;

Αναλογιζόμενος αυτά και τα παρόμοια έλεγε: «Όλα έγιναν καινά». Όλα δε αυτά προέρχονται από τον Θεό μέσω του Χριστού και της δικής Του δωρεάς. Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Εκείνου που μας συμφιλίωσε με τον εαυτό Του διά του Χριστού, και μας έδωσε τη διακονία της καταλλαγής».

Πώς κάλεσε; Με τη σφαγή του Χριστού. Και αφού μας έδωσε τη διακονία της καταλλαγής. Πάλι εδώ φανερώνει το αξίωμα των αποστόλων, δείχνοντας πόσο σπουδαίο έργο τούς ανατέθηκε, καθώς και την υπερβολή της αγάπης του Θεού. Διότι, παρόλο που δεν υπάκουσαν στον πρεσβευτή που ήλθε, δεν οργίστηκε ούτε τους εγκατέλειψε, αλλά επιμένει να παρακαλεί και μέσω του εαυτού Του και μέσω άλλων. Ποιος θα μπορούσε να θαυμάσει επάξια αυτή την κηδεμονία; Σφάχθηκε ο Υιός που ήλθε για την καταλλαγή, ο γνήσιος και μονογενής, και ούτε έτσι αποστράφηκε ο Πατέρας αυτούς που τον θανάτωσαν, ούτε είπε: «Έστειλα τον Υιό μου ως πρεσβευτή, αυτοί όμως όχι μόνο δεν θέλησαν να Τον ακούσουν, αλλά και Τον θανάτωσαν και Τον σταύρωσαν· είναι δίκαιο, λοιπόν, πλέον να τους εγκαταλείψω». Αντιθέτως, έπραξε το εντελώς αντίθετο: επειδή Εκείνος αναχώρησε, εμπιστεύθηκε το έργο αυτό σε εμάς. Διότι, λέει, «αφού μας έδωσε τη διακονία της καταλλαγής. Δηλαδή ότι ο Θεός, μέσω του Χριστού, κατήλλασσε τον κόσμο με τον εαυτό Του, χωρίς να τους καταλογίζει τα παραπτώματά τους». Είδες αγάπη που ξεπερνά κάθε λόγο και κάθε νου;

Ποιος είναι αυτός που έχει υβριστεί; Αυτός. Ποιος ήρθε πρώτος προς συμφιλίωση; Αυτός. Μα έστειλε τον Υιό, θα πει κάποιος, δεν ήρθε ο ίδιος. Έστειλε μεν τον Υιό, όμως δεν παρακαλούσε μόνο εκείνος, αλλά μαζί με αυτόν και μέσω αυτού και ο Πατέρας· γι' αυτό έλεγε ότι «ο Θεός ήταν εκείνος που συμφιλίωνε τον κόσμο με τον εαυτό του εν Χριστώ». Δηλαδή, μέσω του Χριστού. Διότι, επειδή είπε, «εκείνου που μας έδωσε τη διακονία της συμφιλίωσης», προβαίνει σε διευκρίνιση, λέγοντας: Μη νομίσετε ότι εμείς είμαστε οι κύριοι αυτού του έργου· διάκονοι είμαστε· εκείνος που κατεργάζεται τα πάντα είναι ο Θεός, ο οποίος συμφιλίωσε την οικουμένη μέσω του Μονογενούς. Και πώς την συμφιλίωσε με τον εαυτό του; Διότι αυτό είναι το θαυμαστό, όχι μόνο ότι έγινε φίλος, αλλά ότι έγινε φίλος με αυτόν τον τρόπο. Με ποιον τρόπο δηλαδή; Με το να τους συγχωρήσει τα αμαρτήματα· διότι αλλιώς δεν ήταν δυνατόν να γίνει. Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Μη καταλογίζοντας σε αυτούς τα παραπτώματά τους». Διότι, εάν ήθελε να ζητήσει λόγο για τα σφάλματα, όλοι θα είχαμε χαθεί· αφού όλοι πέθαναν. Αλλά παρ' όλα αυτά, αν και τα αμαρτήματα ήταν τόσα πολλά, όχι μόνο δεν απαίτησε τιμωρία, αλλά και συμφιλιώθηκε· όχι μόνο τα συγχώρησε, αλλά ούτε καν τα καταλόγισε.

Εμείς, όμως, ακόμη και αν γνωρίσαμε τον Χριστό κατά σάρκα, τώρα πλέον δεν τον γνωρίζουμε έτσι. Ώστε, εάν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι νέα κτίση. Πρόσεχε, κατεβαίνουμε σε βάθος. Ώστε, εάν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι νέα κτίση· τα παλαιά παρήλθαν, ιδού, τα πάντα έγιναν καινούργια, και τα πάντα προέρχονται από τον Θεό. Πρόκειται, λοιπόν, για κρυμμένο θησαυρό, αλλά ας ανασκάψουμε και τα βάθη προς το βάθος· διότι δεν είναι βυθός που έχει σκοτάδι, αλλά βυθός που αναβλύζει φως.

Όπως στο να πεινά και να διψά, στο να κοπιάζει, στο να κοιμάται, στα οποία υπήρχαν τα δικά μας χαρακτηριστικά. Διότι αμαρτία δεν έπραξε. Το ότι όμως δεν είναι κατά σάρκα, δεν σημαίνει αυτό, ότι δηλαδή είναι χωρίς σάρκα. Διότι με αυτήν αναλήφθηκε, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί: «Αυτός ο Ιησούς που αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι ακριβώς θα έλθει». Και πώς έτσι; Εν σαρκί, και με το σώμα, αλλά χωρίς να είναι πλέον παθητός, όπως είπαμε. «Ώστε αν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινή κτίση». Αν κάποιος πίστεψε σε Αυτόν, λέει, ανήλθε σε μία άλλη δημιουργία. διότι γεννήθηκε άνωθεν μέσω του Πνεύματος, ώστε και για αυτόν τον λόγο, λέει, οφείλουμε να ζούμε για Αυτόν, όχι μόνο επειδή πέθανε για εμάς, ούτε επειδή μόνο ανέστησε την απαρχή μας, αλλά επειδή εισήλθαμε και σε άλλη ζωή. «Τα αρχαία παρήλθαν. Ιδού τα πάντα έγιναν καινά». Εννοεί είτε τα αμαρτήματα, είτε όλα τα ιουδαϊκά, μάλλον όμως εννοεί και τα μεν και τα δε. «Και τα πάντα προέρχονται από τον Θεό». Διότι και αυτή η άφεση των αμαρτιών, και η ελευθερία, και η άφθαρτη δόξα μάς έχουν δωρηθεί μέσω Αυτού. «Αυτού που μας συμφιλίωσε με τον εαυτό Του μέσω του Ιησού Χριστού και μας έδωσε τη διακονία της καταλλαγής, δηλαδή ότι ο Θεός ήταν εν Χριστώ συμφιλιώνοντας τον κόσμο με τον εαυτό Του, χωρίς να τους καταλογίζει τα παραπτώματά τους, και εναποθέτοντας σε εμάς τον λόγο της καταλλαγής». Διότι από την καταλλαγή (συμφιλίωση) προήλθαν σε εσάς όλα τα αγαθά· και καταλλαγή είναι η φιλία.

Το ότι δε οι μαθητές κατέστησαν διάδοχοι της δεσποτικής διακονίας, και από αλλού βέβαια δεν είναι δύσκολο να το αντιληφθεί κανείς, αλλά θα αρκέσει και εδώ ο ίδιος ο Παύλος· διότι λέει «τα πάντα προέρχονται από τον Θεό, ο οποίος μας συμφιλίωσε με τον εαυτό του διά του Ιησού Χριστού και μας έδωσε τη διακονία της συμφιλίωσης», και «εκτελούμε έργο πρεσβευτών υπέρ του Χριστού, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών, σας ικετεύουμε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό». Όπως λοιπόν οι μαθητές έλαβαν ως κλήρο τον λόγο της συμφιλίωσης και πρεσβεύουν υπέρ του Χριστού, έτσι και όσα επρόκειτο να πάσχει ακόμη ο ίδιος εκπληρώνοντας τη διακονία, αυτά ακριβώς εκείνοι εύλογα τα αναπληρώνουν στο σώμα τους· και περισσότερο από αυτούς ο Παύλος, ο οποίος παίρνοντας θάρρος από τα έργα του λέει: «σε τίποτε δεν υστέρησα από τους πλέον έξοχους αποστόλους». Και πρόσεξε πώς η προσέγγιση αυτής της θεώρησης δεν υποσχέθηκε εκ των προτέρων τίποτε το περίτεχνο· διότι η έννοια της λέξης «υστέρημα» δεν εκβιάζεται, αλλά αφέθηκε να εννοείται σύμφωνα με τη συνήθεια της Γραφής, και τα υστερήματα ο Παύλος τα αναπληρώνει, όχι απλώς επειδή ο ίδιος υστέρησε σε κάτι, ούτε επειδή υστέρησε σε κάτι ο Σωτήρας (πράγμα που θα ήταν βαρύ να ειπωθεί), αλλά όσα, αν δεν είχε αναθέσει τη διακονία στον Παύλο και στους άλλους μαθητές, θα είχε πάθει και θα είχε υποστεί ο ίδιος, με τον ίδιο τρόπο όπως και πριν, κηρύσσοντας και ευαγγελιζόμενος τη βασιλεία των ουρανών.