Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 5:2

Γνωρίζουμε λοιπόν, λέει, ότι αφού ο θάνατος καταλύσει την επίγεια κατοικία του σκηνώματός μας, δηλαδή το σώμα, θα ακολουθήσει και όχι σε πολύ καιρό, δηλαδή κατά τον καιρό της αναστάσεως, το κατοικητήριο που προέρχεται από τον ουρανό, δηλαδή η αφθαρσία. Και λέει ότι αυτή προέρχεται άνωθεν, πρώτον μεν διότι το πράγμα είναι θεόσδοτο, και έπειτα επιπλέον διότι όλοι όσοι κατοικούν την άνω πόλη, εννοώ βέβαια τα τάγματα των αγίων αγγέλων, βρίσκονται σε σώματα άφθαρτα και ανώλεθρα. Διότι η φύση των αγγέλων έχει απαλλαγεί από αυτή τη γεώδη παχύτητα. Επομένως, οικοδομή εκ Θεού και κατοικία αχειροποίητη, αλλά και αιώνια ονομάζει την αφθαρσία. <Και πράγματι για αυτό στενάζουμε, επιθυμώντας σφόδρα να ντυθούμε επιπλέον το κατοικητήριό μας που προέρχεται από τον ουρανό.> Για αυτό στενάζουμε επειδή καταβαρυνόμαστε από τη φθορά, και επιθυμούμε διακαώς να ντυθούμε επιπλέον το κατοικητήριο άνωθεν και από τον ουρανό, δηλαδή την αφθαρσία. Στενάζουμε λοιπόν όχι επιθυμώντας να βρούμε αποβολή αυτού που υπάρχει τώρα, αλλά μάλλον ευχόμενοι να περιβληθούμε πάνω σε αυτό την αφθαρσία, το αχειροποίητο κατοικητήριο, αν βεβαίως και αφού ενδυθούμε δεν θα βρεθούμε γυμνοί. Διότι είναι αλήθεια ότι «φθαρτό σώμα βαραίνει την ψυχή», και έχουμε κάνει αφορμή του στεναγμού το ότι καταβαρυνόμαστε από τη φθορά, ενώ επιθυμούμε διακαώς να ντυθούμε επιπλέον το κατοικητήριο άνωθεν και από τον ουρανό, δηλαδή την αφθαρσία.

Επομένως, ονομάζει σαφώς υποδύτη και ποδήρη, έναν μακρύ χιτώνα, κατάλληλο για κάλυψη, ο οποίος κατεβαίνει από τον ίδιο τον λαιμό μέχρι τα άκρα των ποδιών· από υάκινθο δε, διότι είναι σύμβολο της άνωθεν αφθαρσίας, δηλαδή του Χριστού. Διότι κάτι τέτοιο έχει προαναφωνήσει και ο θεσπέσιος Δαβίδ, λέγοντας εκ προσώπου του Θεού για εκείνους που ιερουργούν στις εκκλησίες: «Τους ιερείς της θα ενδύσω με σωτηρία.» «Ενδυθείτε τον Κύριό μας Ιησού Χριστό», μας γράφει και ο σοφός Παύλος. Και αυτό, νομίζω, είναι το εξ ουρανού οικητήριό μας, το οποίο επιποθούμε να ενδυθούμε, ο χιτώνας της ευφροσύνης, το ιμάτιο του σωτηρίου, σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη.

Και πώς είναι δυνατόν να τα κάνω αυτά εγώ, που με θεϊκή και σωτήρια δύναμη δίνω υπόσταση σε όλους όσοι μέσω της σαρκικής γέννησης έρχονται «στο είναι από το μη ον»; Διότι όχι μόνο τους μεμονωμένους, αλλά και επιπλέον τούτων, τι άλλο απομένει παρά όλοι όσοι τα ακούν αυτά να χαίρονται και να γεμίζουν ευφροσύνη μαζί με εκείνη τη νέα Ιερουσαλήμ, την οποία δεν αρμόζει πλέον να αντιλαμβανόμαστε ως φτιαγμένη από άψυχους λίθους, αλλά ότι συγκροτείται από άγιες ψυχές, μαζί με την οποία αρμόζει να συνευφραινόμαστε και να συμπανηγυρίζουμε, τελώντας εορτή όχι έξω από αυτήν, αλλά μέσα σε αυτήν. Και «χαρείτε για αυτήν», λέει, «όλοι» όσοι βλέπετε αυτή την καινή και νέα σύσταση, καθώς και όσοι παλαιόθεν και από πολύ καιρό «πενθείτε» για να την αποκτήσετε, όπως ήταν ο Παύλος, ο οποίος έλεγε: «εμείς που βρισκόμαστε σε τούτο το σκήνωμα στενάζουμε φορτωμένοι», «επιποθώντας να ντυθούμε το κατοικητήριό μας το εξ ουρανού», αλλά τώρα, αφού απολαύσατε αυτήν την οποία παλιά στενάζοντας και πενθώντας επιποθούσατε, «χαίρετε και αγαλλιάσθε» διότι πρόκειται να χορτάσετε από το γάλα που υπάρχει σε αυτήν.

Μέτοχος αυτής της θείας ελλάμψεως και λαμπρότητας όντας και ο Αδάμ πριν από την παράβαση, εφόσον ήταν πραγματικά ντυμένος με στολή δόξας, δεν ήταν γυμνός, ούτε ήταν άσχημος επειδή ήταν γυμνός, αλλά πολύ πιο ευπρεπής, ασύγκριτα περισσότερο, από εκείνους που σήμερα φορούν διαδήματα στολισμένα με άφθονο χρυσό και λαμπερούς πολύτιμους λίθους. Αυτή τη θεία έλλαμψη και χάρη και ο μέγας Παύλος την ονομάζει ουράνιο κατοικητήριό μας, λέγοντας: «μέσα σε αυτό στενάζουμε, ποθώντας διακαώς να ντυθούμε το εξ ουρανού κατοικητήριό μας, εφόσον βέβαια, και όταν το ντυθούμε, δεν θα βρεθούμε γυμνοί». Τον αρραβώνα αυτής της θείας ελλάμψεως και του σχετικού με αυτήν ενδύματος έλαβε από τον Θεό και ο ίδιος ο Παύλος, όταν πήγαινε από την Ιερουσαλήμ προς τη Δαμασκό, για να εκφραστώ σύμφωνα με τον Γρηγόριο, που επάξια φέρει την επωνυμία της θεολογίας, ο οποίος, πριν καθαρθεί από τους διωγμούς, συνομίλησε με τον διωκόμενο, ή μάλλον με μια μικρή αναλαμπή του μεγάλου φωτός.

Διότι δεν το αντιπαρέθεσε για να κάνει αντιδιαστολή προς αυτό, αλλά για να αυξήσει τα εγκώμια και να προσθέσει τους επαίνους. Και πράγματι, μέσα σε αυτό στενάζουμε, επειδή επιποθούμε να ντυθούμε το κατοικητήριό μας που προέρχεται από τον ουρανό. Ποιο κατοικητήριο; Πες μου. Το άφθαρτο σώμα. Και γιατί στενάζουμε τώρα; Επειδή εκείνο είναι πολύ καλύτερο. Και το ονομάζει «εξ ουρανού» εξαιτίας της αφθαρσίας του. Διότι δεν κατεβαίνει σε εμάς κάποιο σώμα από πάνω, αλλά με αυτή την ονομασία δηλώνει τη χάρη που στέλνεται από εκεί. Τόσο πολύ, λοιπόν, δεν πρέπει να θλιβόμαστε για τους επιμέρους πειρασμούς, ώστε πρέπει να επιζητούμε και τον καθολικό· σαν να έλεγε: Στενάζεις επειδή διώκεσαι, επειδή φθείρεται ο εξωτερικός σου άνθρωπος; Στέναξε επειδή αυτό δεν γίνεται σε υπερβολικό βαθμό, ούτε φθείρεται ολοκληρωτικά. Είδες πώς αντέστρεψε τον λόγο, αποδεικνύοντας ότι πρέπει να στενάζει κανείς επειδή δεν γίνονται ολοκληρωτικά εκείνα, για τα οποία στέναζαν όταν γίνονταν μερικώς; Γι' αυτό δεν το ονομάζει πλέον σκήνωμα, αλλά κατοικητήριο· και πολύ σωστά. Διότι η μεν σκηνή διαλύεται εύκολα, ενώ εκείνο παραμένει παντοτινά. Αν βέβαια, και όταν το ντυθούμε, δεν θα βρεθούμε γυμνοί. Δηλαδή, έστω κι αν αποβάλουμε το σώμα, δεν θα παρουσιαστούμε εκεί χωρίς σώμα, αλλά με το ίδιο, αφού θα έχει γίνει πλέον άφθαρτο. Μερικοί δε λένε, άποψη που πρέπει μάλιστα να γίνει αποδεκτή: Αν βέβαια, και όταν το ντυθούμε, δεν θα βρεθούμε γυμνοί.

6. Δες πάλι και εδώ πώς χρησιμοποιεί τις λέξεις με την κύρια σημασία τους, φανερώνοντας μέσα από τα ίδια τα ονόματα τη δύναμη των νοημάτων. Διότι δεν αποκάλεσε το σώμα απλώς σκήνωμα, αλλά, υποδεικνύοντάς μας το πρόσκαιρο της παρούσας ζωής και δηλώνοντας τη μεταβολή προς το καλύτερο, είναι σαν να λέει: «Γιατί στενάζεις και δακρύζεις, αγαπητέ, επειδή δέχεσαι χτυπήματα και διώκεσαι και ρίχνεσαι στη φυλακή; Γιατί θρηνείς αυτές τις μερικές κακουχίες, ενώ οφείλεις να δεχθείς την ολοκληρωτική κατάλυση του σώματος; Ή μάλλον όχι απλώς του σώματος, αλλά της φθοράς που υπάρχει στο σώμα;». Διότι, για να δείξει ότι αυτές οι μερικές κακουχίες όχι μόνο δεν πρέπει να μας λυπούν, αλλά και να μας ευφραίνουν, αποδεικνύει ότι η καθολική και τελευταία καθαίρεση αποτελεί για εμάς ευχής έργο, αναφερόμενος με αυτόν τον τρόπο στην κατάλυση που επέρχεται διά του θανάτου. Και πάλι: «Διότι και μέσα σε αυτό το σκήνωμα στενάζουμε, επιθυμώντας διακαώς να ντυθούμε από πάνω το κατοικητήριό μας που προέρχεται από τον ουρανό». Ως «οικία σκήνους», λοιπόν, είτε ονομάζει το σώμα και με τα δύο αυτά ονόματα, είτε ως «οικία σκήνους» εννοεί τα σπίτια στα οποία κατοικούμε, τις πόλεις, το σχήμα του παρόντος βίου.

Διότι μέσα σε αυτό στενάζουμε, επιποθώντας να επενδυθούμε το επουράνιο κατοικητήριό μας. Δεν είπε απλώς «να ενδυθούμε», αλλά «να επενδυθούμε»· και προσθέτει: «Εφόσον βεβαίως, αφού το ενδυθούμε, δεν θα βρεθούμε γυμνοί». Και φαίνεται μεν ασαφές αυτό που ειπώθηκε, γίνεται όμως σαφέστερο μέσα από όσα προστίθενται στη συνέχεια: «Διότι εμείς που βρισκόμαστε μέσα στο σκήνωμα στενάζουμε επειδή βαρυνόμαστε, εφόσον δεν θέλουμε να απεκδυθούμε, αλλά να επενδυθούμε».

Βλέπεις πώς δεν λησμονεί τον εαυτό του, ούτε ονομάζει κατοικία το σώμα τούτο, αλλά και πάλι σκήνωμα· «επειδή δεν θέλουμε να εκδυθούμε, αλλά να επενδυθούμε»; Εδώ έδωσε καίριο πλήγμα σε όσους διαβάλλουν τη φύση του σώματος και κατηγορούν τη δική μας σάρκα. Διότι, επειδή είπε ότι στενάζουμε και δεν θέλουμε να εκδυθούμε, για να μη νομίσεις ότι αποφεύγει το σώμα ως κάτι το κακό και ως αιτία πονηρίας, ως εχθρό και πολέμιο, άκουσε πώς διορθώνει την υπόνοια· πρώτον, με το να πει ότι «Στενάζουμε επιποθώντας να επενδυθούμε το κατοικητήριό μας το εξ ουρανού»· διότι αυτός που επενδύεται, στην πραγματικότητα ντύνεται κάτι άλλο πάνω σε αυτό που ήδη φέρει· έπειτα, με το να πει, «Στενάζουμε βαρυνόμενοι, επειδή δεν θέλουμε να εκδυθούμε, αλλά να επενδυθούμε». Αυτό που λέει είναι το εξής: Δεν θέλουμε να αποβάλουμε τη σάρκα, λέει, αλλά τη φθορά· όχι το σώμα, αλλά τον θάνατο.

Διότι, αφού είπε «επίγεια», της αντιπαρέθεσε την «επουράνια»· αφού είπε «κατοικία της σκηνής», και έδειξε το ευδιάλυτό της, αντιπαρέθεσε την «αιώνια». «Διότι πραγματικά μέσα σε αυτό στενάζουμε, ποθώντας διακαώς να ντυθούμε την κατοικία μας που προέρχεται από τον ουρανό». Και ποια είναι αυτή η κατοικία; Το άφθαρτο σώμα.

Και για ποιον λόγο μέσα σε αυτό στενάζουμε; Επειδή το άλλο είναι πολύ καλύτερο. Το ονομάζει δε εξ ουρανού, λέει, εξαιτίας της αφθαρσίας του. Διότι βέβαια δεν κατεβαίνει σε εμάς το σώμα από τον ουρανό, αλλά με αυτή την ονομασία φανερώνει τη χάρη που αποστέλλεται από εκεί. Σαν να έλεγε: Στενάζεις επειδή φθείρεται ο εξωτερικός σου άνθρωπος; Έτσι να στενάζεις, επειδή αυτό δεν γίνεται σε υπερβολικό βαθμό, ούτε φθείρεται ολόκληρος. «Εφόσον βέβαια, και όταν ντυθούμε, δεν θα βρεθούμε γυμνοί».

Είπε δε ο Ιωάσαφ προς αυτόν: «Επειδή η εν σαρκί ζωή δεν θεωρείται από εσένα ως το μέτρο της ζωής, ούτε και αυτόν τον θάνατο, τον οποίο υφίστανται όλοι, πρέπει να τον θεωρείς θάνατο». Ο δε γέροντας αποκρίθηκε: «Αναμφίλεκτα έτσι φρονώ και περί αυτών, χωρίς καθόλου να τρέμω αυτόν εδώ τον πρόσκαιρο θάνατο, ούτε καν να τον αποκαλώ θάνατο, εφόσον με βρει να βαδίζω την οδό των εντολών του Θεού, αλλά μάλλον διάβαση από τον θάνατο προς τη ζωή, την ανώτερη και τελειότερη και κρυμμένη εν Χριστώ, την οποία επιθυμώντας να επιτύχουν οι άγιοι, δυσφορούσαν πολύ με την παρούσα ζωή. Γι' αυτό λέει ο Απόστολος: "Γνωρίζουμε ότι, εάν η επίγεια σκηνή της κατοικίας μας καταλυθεί, έχουμε οικοδομή από τον Θεό, οικία αχειροποίητη, αιώνια, στους ουρανούς· διότι πράγματι σε αυτήν στενάζουμε, επιποθώντας να ενδυθούμε το εξ ουρανού οικητήριό μας, εφόσον βεβαίως και όταν ενδυθούμε δεν θα βρεθούμε γυμνοί· επειδή, όσοι βρισκόμαστε σε τούτο το σκήνωμα, στενάζουμε πιεζόμενοι, καθώς δεν θέλουμε να απεκδυθούμε, αλλά να επενδυθούμε, ώστε το θνητό να καταποθεί από τη ζωή". Και πάλι: "Ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ, ποιος θα με λυτρώσει από το σώμα αυτού του θανάτου;". Και ξανά: "Επιθυμώ να αναχωρήσω και να είμαι μαζί με τον Χριστό". Ο δε Προφήτης λέει: "Πότε θα έλθω και θα εμφανιστώ ενώπιον του προσώπου του Θεού;"».

Γι' αυτό και στενάζουμε, μη θέλοντας να απεκδυθούμε το σώμα, αλλά να ενδυθούμε πάνω σε αυτό την υπόλοιπη ζωή. Διότι το ουράνιο κατοικητήριο, το οποίο επιθυμούμε να ενδυθούμε, είναι η αθανασία. Αν την ενδυθούμε, θα καταποθεί καθετί μέσα σε αυτήν που είναι εντελώς αδύναμο και θνητό, καταναλισκόμενο από την άχρονη ζωή. «Διότι περπατούμε με την πίστη και όχι με την όραση», δηλαδή με την πίστη προχωρούμε, παρατηρώντας τα εκεί πράγματα με λογισμό ακόμη ασαφή, και όχι ξεκάθαρα, ώστε να τα βλέπουμε, να τα απολαμβάνουμε και να βρισκόμαστε μέσα σε αυτά. «Και τούτο λέγω, αδελφοί, ότι σάρκα και αίμα δεν μπορούν να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού, ούτε η φθορά κληρονομεί την αφθαρσία». Όταν λέει σάρκα, δεν εννόησε την ίδια τη σάρκα, αλλά την παράλογη ορμή προς τις ασελγείς ηδονές της ψυχής. Αφού λοιπόν είπε: «Σάρκα και αίμα δεν μπορούν να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού», αποφάνθηκε επιπλέον: «Ούτε η φθορά κληρονομεί την αφθαρσία».