Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 5:21

Έδωσε τον Υιό υπέρ εκείνων που τον είχαν υβρίσει, άφησε να πεθάνει εκείνος που δεν είχε αδικήσει σε τίποτα υπέρ εκείνων που είχαν αδικήσει. Και δεν το έχει πει απλώς έτσι, αλλά διατύπωσε κάτι που είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό. Τι είναι λοιπόν αυτό; «Εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία», λέει, δηλαδή εκείνον που είναι η ίδια η δικαιοσύνη, «τον έκανε αμαρτία», δηλαδή επέτρεψε να καταδικαστεί ως αμαρτωλός. «Για να γίνουμε εμείς δικαιοσύνη Θεού εν αυτώ». Γι' αυτό, λέει, παρέδωσε τον Υιό σε αισχύνη, για να μας χαρίσει τα μεγάλα αγαθά, τα οποία ποτέ δεν προσδοκούσαμε.

Διότι από αυτά και τα παρόμοια ούτε ως Θεός ούτε ως άνθρωπος είχε ανάγκη, αλλά ενεργούσε ανθρωποπρεπώς, ανάλογα με ό,τι απαιτούσε η ανάγκη και το ωφέλιμο, όπως για παράδειγμα την προσευχή, για να δείξει ότι δεν είναι αντίθεος και ότι τιμά τον Πατέρα ως αίτιό του· το να ρωτά, όχι επειδή αγνοούσε, αλλά για να δείξει ότι είναι αληθινά άνθρωπος συγχρόνως με το να είναι Θεός· την υποχώρηση, για να διδάξει να μην είμαστε προπετείς ούτε να παραδίδουμε τους εαυτούς μας. — γ' Όσα πάλι λέγονται κατ' οικείωσιν και αναφοράν, όπως το «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;» και το «αυτόν που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε αμαρτία για χάρη μας», και το «έγινε για χάρη μας κατάρα», και το «και ο ίδιος ο Υιός θα υποταχθεί σε εκείνον που του υπέταξε τα πάντα». Διότι ούτε ως Θεός ούτε ως άνθρωπος εγκαταλείφθηκε ποτέ από τον Πατέρα, ούτε έγινε αμαρτία ούτε κατάρα, ούτε έχει ανάγκη να υποταχθεί στον Πατέρα· διότι, καθόσον μεν είναι Θεός, είναι ίσος με τον Πατέρα και ούτε αντίθετος ούτε υποταγμένος, καθόσον δε είναι άνθρωπος, ποτέ δεν υπήρξε ανήκοος στον Γεννήτορα, ώστε να χρειαστεί υποταγή. Οικειούμενος, λοιπόν, το δικό μας πρόσωπο και τάσσοντας τον εαυτό του μαζί με εμάς, τα έλεγε αυτά· διότι εμείς ήμασταν οι ένοχοι της αμαρτίας και της κατάρας ως απειθείς και παρήκοοι, και γι' αυτό ήμασταν εγκαταλελειμμένοι. — δ' Όσα πάλι λέγονται εξαιτίας της κατ' επίνοιαν διαίρεσης.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΜΒ΄ Πώς για εμάς μεν λέγεται ότι πράττουμε την αμαρτία και τη γνωρίζουμε, ενώ ο Κύριος λέγεται ότι έγινε αμαρτία, αλλά δεν τη γνώρισε; Και πώς το να γίνει αμαρτία και να μην τη γνωρίσει δεν είναι βαρύτερο από το να την πράξει και να τη γνωρίσει; Διότι λέει: «Εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε για χάρη μας αμαρτία».

Έτσι και ο θείος Γρηγόριος ο Νύσσης γράφοντας κατά του Απολιναρίου αναφέρει: «Επειδή λοιπόν άλλο είναι το ανθρώπινο θέλημα και άλλο το θείο, ομιλεί μεν ως εκ μέρους του ανθρώπου με τον τρόπο που αρμόζει στην ασθένεια της φύσεως, αυτός που οικειώθηκε τα δικά μας πάθη. Και ήδη αυτό που είναι και παράδοξο, όχι μόνο τα πάθη που ενυπάρχουν ουσιωδώς και εξ αρχής στη δική μας φύση, αλλά και τα πιο απεχθή από αυτά, βρίσκονται στις ιερές Γραφές να αποδίδονται στον Σωτήρα όλων μας Χριστό· και λέγεται ότι τα οικειώνεται αυτά, όπως το ότι έγινε κατάρα για χάρη μας, αλλά και αμαρτία, σύμφωνα με το χωρίο: Επικατάρατος καθένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο. Και το: Εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε αμαρτία για χάρη σας. Καθώς και το ότι ανέλαβε τον δικό μας στασιαστικό και ανυπότακτο χαρακτήρα. Διότι έτσι οικειώνεται τα ιδιώματα του προσλήμματος, προκειμένου να καταναλώσει μέσα του το χειρότερο, όπως η φωτιά το κερί και ο ήλιος την υγρασία της γης, ώστε εμείς να μεταλάβουμε από τα δικά του λόγω της συγκράσεως», λέει ο μέγας Γρηγόριος.

Τι σημαίνει «υπέρ Χριστού ουν πρεσβεύομεν, ως του Θεού παρακαλούντος δι' ημών, καταλλάγητε τω Πατρί»; Το «υπέρ Χριστού» έχει λεχθεί με την έννοια «αντί του Χριστού», καθώς οι μαθητές ανέλαβαν τη διακονία αντί του διδασκάλου. Μπορείς επίσης να το κατανοήσεις ότι, όπως και εμείς πολλές φορές, όταν μεσολαβούμε ως πρεσβευτές υπέρ κάποιων σπουδαίων προσώπων, υπενθυμίζουμε και το πρόσωπό τους, καθιστώντας έτσι την πρεσβεία μας πιο σεβαστή. Αυτό πράττει και ο Παύλος λέγοντας «υπέρ Χριστού πρεσβεύομεν», οδηγώντας σε ευλάβεια, εξαιτίας του μεγαλείου του προσώπου, αυτούς προς τους οποίους απευθύνεται η πρεσβεία. «Εκ μέρους Εκείνου λοιπόν σας παρακαλούμε», λέει, Εκείνου που συμφιλίωσε τον κόσμο μέσω του θανάτου Του. Επομένως, πρέπει και εμείς να είμαστε υπάκουοι, διότι αλλιώς, σε ό,τι εξαρτάται από εμάς, αυτή η πολλή και ανέκφραστη φιλανθρωπία Του προς εμάς θα αποβεί άκαρπη και περιφρονημένη. Έπειτα, εξυψώνοντας περαιτέρω το πρόσωπο, αναφέρει ότι ο Θεός «Εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε αμαρτία» και πάλι προσθέτει μια άλλη επαύξηση, αντλώντας το ύψος από την ευεργεσία: «για να γίνουμε εμείς», λέει, «δικαιοσύνη του Θεού μέσω Αυτού». «Ως συνεργάτες Του δε», λέει, «και σας παρακαλούμε να μην δεχθείτε εις μάτην τη χάρη του Θεού». Έτσι διασαφηνίζει τα λεγόμενά του ο Παύλος: σαν να λέει, υπέρ Χριστού είμαστε πρεσβευτές. Για ποιο σκοπό; «

Ακόμη, κάνει διάκριση στα όσα λέγονται για τον Χριστό, θεωρώντας ότι κάποια λέγονται αληθινά και κυριολεκτικά, ενώ άλλα κατά αναφορά. Διότι ανάγονται σε αυτόν από εμάς, εφόσον εκείνος καταδέχθηκε να γίνει κεφαλή όλων μας, τόσο η αμαρτία όσο και η κατάρα και όλα τα παρόμοια. Λέει δηλαδή ο Απόστολος: «Αυτόν που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε για χάρη μας αμαρτία». Και πάλι: «Ο Χριστός μάς εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου, γινόμενος για χάρη μας κατάρα». Έτσι λοιπόν αναδέχεται και τη δική μας ανυποταξία και άγνοια, ως κεφαλή ολόκληρου του σώματος, καθώς και το: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;», οικειοποιούμενος από άφατη φιλανθρωπία τα δικά μας ως δικά του.

Ή μήπως, αν και ήταν πλούσιος και κατείχε την εξουσία των πάντων, μαζί με την ίδια τη βασιλεία, δεν πτώχευσε για εμάς με τη δική μας πτώχεια, ώστε εμείς οι πάμπτωχοι να πλουτίσουμε με τον ανεξάντλητο πλούτο Του και να βασιλεύσουμε στη δική Του βασιλεία; Ή μήπως, αν και ήταν άκτιστος, και όχι μόνο αυτό αλλά υπάρχοντας ποιητής και κτίστης όλης της κτίσης, δεν καταδέχθηκε να συγκαταλεχθεί στα κτίσματα, ώστε να μας κάνει κοινωνούς της άκτιστης φύσης Του; Ή μήπως, αν και ήταν άυλος και ασώματος, δεν καταδέχθηκε να γίνει σώμα και σάρκα, ώστε να μας κάνει ανώτερους από αυτά τα φθαρτά σώματα και τις σάρκες, ντύνοντας τα σώματά μας με αφθαρσία και χαρίζοντας αθανασία στις σάρκες μας; Ή μήπως, αν και ήταν απερίγραπτος κατά τη θεότητα, δεν οικειοποιήθηκε τον περιορισμό της σάρκας, ώστε να μας ανοίξει την είσοδο στην απερίγραπτη βασιλεία Του; Ή μήπως, αν και ήταν αναμάρτητος και αγνός και αμόλυντος («διότι αμαρτία δεν έπραξε, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του»), δεν συγκαταλέχθηκε για χάρη μας στην αμαρτία και δεν γεννήθηκε «με ομοίωμα σαρκικής αμαρτίας», και Αυτόν «που δεν γνώρισε αμαρτία», ο αναμάρτητος Πατέρας για χάρη μας «Τον έκανε αμαρτία», ώστε, έχοντας καταδικάσει την αμαρτία στην αναμάρτητη σάρκα Του, να αναδείξει εμάς τους αμαρτωλούς καθαρούς από αμαρτήματα; Ή μήπως, αν και ήταν Υιός και ελεύθερος και διέπρεπε από τη φύση Του στα δεσποτικά αξιώματα, δεν συναριθμήθηκε με εμάς τους δούλους, ώστε, αφού μας ντύσει με το χάρισμα της ελευθερίας, να μας υιοθετήσει στον Θεό και Γεννήτορα;

ΚΑΤΗΧΗΣΗ Λ΄ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΦΑΤΗΣ ΚΗΔΕΜΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΔΕΣΠΟΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΘΕΟΝ ΚΑΙ ΑΝΕΠΙΛΗΠΤΟΥ ΒΙΟΥ ΜΑΣ Αδελφοί και πατέρες, πολλή και άφατη είναι η φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού προς εμάς, διότι όχι μόνο «ήλθε και ευαγγελίστηκε ειρήνη σε εμάς, στους μακριά και στους κοντά», καθώς είναι γραμμένο, αλλά και όταν ανήλθε στους ουρανούς μας άφησε τους αγίους του αποστόλους για να ευαγγελίζονται τα ίδια και να πρεσβεύουν. Λέει δηλαδή ο μακάριος Παύλος: «Υπέρ του Χριστού, λοιπόν, πρεσβεύουμε, σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· δεόμαστε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό. Διότι εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε αμαρτία για χάρη μας, ώστε εμείς να γίνουμε δικαιοσύνη του Θεού εν αυτώ». Ω, τι άπειρη κηδεμονία! Ω, τι άφατη φιλανθρωπία! «Εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία τον έκανε αμαρτία για χάρη μας». Πώς και με ποιον τρόπο; Δεν εννοεί την κατακριτέα αμαρτία, μη γένοιτο! «Διότι δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του»· αλλά ότι ντύθηκε τη δική μας φύση που είχε φθαρεί από την αμαρτία, και «ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους», και τραυματίστηκε για χάρη μας, και υπέστη τον πιο ατιμωτικό θάνατο. Αυτό σημαίνει: «τον έκανε αμαρτία». Γιατί; «Για να γίνουμε εμείς δικαιοσύνη του Θεού εν αυτώ». Πώς;