Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 6:11

«Είχε τείχος μέγα και υψηλό, είχε πυλώνες δώδεκα, και επί των πυλώνων αγγέλους δώδεκα, και ονόματα επιγεγραμμένα, τα οποία είναι των δώδεκα φυλών του Ισραήλ.» Το μεγάλο, υψηλό και φρουρητικό τείχος της Εκκλησίας για όσους βρίσκονται στην αγία πόλη είναι ο Χριστός, στον οποίο δώδεκα πυλώνες είναι οι άγιοι απόστολοι, δια των οποίων αποκτήσαμε την προσέγγιση και την είσοδο προς τον Πατέρα. Και αυτοί συνεργούνται από δώδεκα αγγέλους, οι οποίοι υπερέχουν και βρίσκονται πιο κοντά στον Θεό λόγω της οικειότητας που προσδίδει η αγιότητα. Διότι, εάν πιστεύουμε ότι κάθε πιστό τον ακολουθεί ένας άγγελος ως φύλακας, είναι πολύ πιο λογικό να νοηθεί ότι για τους θεμελιωτές της Εκκλησίας και τους σπορείς του ευαγγελικού λόγου, οι πρωτεύοντες μεταξύ των αγγέλων λειτουργούν ως συνεργοί στο ευαγγελικό κήρυγμα. Τα δε ονόματα των φυλών του νοητού Ισραήλ είναι γραμμένα στις αποστολικές εισόδους, επειδή και τα ονόματα των φυλών του αισθητού Ισραήλ ήταν κάποτε γραμμένα στην επωμίδα του εκάστοτε αρχιερέα. Διότι και η Γραφή τώρα, μέσω αυτών των ονομάτων, επιμαρτυρεί τη μέριμνα των αποστόλων για τους πιστούς, καθώς ο Παύλος λέει ότι έχει «τη μέριμνα όλων των εκκλησιών» και ότι «η καρδιά του έχει πλατυνθεί» και χωράει όλους αυτούς «τους οποίους» ο ίδιος «μέσω του Ευαγγελίου γέννησε».

Αυτό το γνωρίζει και ο θείος απόστολος, όταν γράφει προς τους Κορινθίους: «μη στενοχωρείσθε εξαιτίας μας· πλατυνθείτε και εσείς, Κορίνθιοι». Διότι συμβουλεύει τους ίδιους να μεταβούν από τη στενότητα στον πλατυσμό. Όπως ακριβώς, λοιπόν, εάν πλατύνθηκαν οι Κορίνθιοι, και όταν βρίσκονταν σε στενότητα δεν ήταν κάποιοι άλλοι, αλλά πάλι ήταν Κορίνθιοι, έτσι, εάν ο Πατέρας πλατύνθηκε σε Τριάδα, η Τριάδα πάλι είναι μόνος ο Πατέρας. Το ίδιο δε λέει και πάλι: «η καρδιά μας έχει πλατυνθεί»· και ο Νώε λέει: «Είθε ο Θεός να πλατύνει τον Ιάφεθ»· διότι η ίδια καρδιά και ο ίδιος Ιάφεθ παραμένουν και κατά τον πλατυσμό. Εάν μεν, λοιπόν, η μονάδα προκάλεσε πλατυσμό, σε άλλους θα τον προκαλούσε· εάν όμως η ίδια πλατύνθηκε, η ίδια θα ήταν αυτό που πλατύνθηκε. Και τι άλλο είναι αυτό παρά ο Υιός και το άγιο Πνεύμα; Είναι όμως καλό να ρωτήσουμε αυτόν που λέει τέτοια πράγματα: ποια είναι η ενέργεια ενός τέτοιου πλατυσμού; Ή, με βάση την ίδια την αλήθεια, γιατί εξάπαντος πλατύνθηκε; Διότι αυτό που δεν παραμένει το ίδιο, αλλά αργότερα πλατύνεται, εξ ανάγκης πρέπει να έχει την αιτία για την οποία και πλατύνθηκε. Εάν μεν, λοιπόν, αυτό έγινε για να συνυπάρχουν σε αυτόν ο Λόγος και το Πνεύμα, είναι περιττό να λέγεται η λέξη «μονάδα» και έπειτα ότι «πλατύνθηκε». Διότι ο Λόγος και το Πνεύμα δεν υπήρξαν αργότερα, αλλά υπήρχαν πάντοτε, για να μην είναι άλογος ο Θεός, σύμφωνα με τους Αρειανούς. Ώστε, εάν πάντοτε υπήρχε ο Λόγος και το Πνεύμα, πάντοτε ήταν πλατειά και όχι αρχικά μονάδα. Εάν, αντιθέτως, πλατύνθηκε αργότερα, αργότερα υπήρξε και ο Λόγος. Και εάν πλατύνθηκε εξαιτίας της ενανθρωπήσεως και έγινε τότε Τριάδα, άρα πριν από την ενανθρώπηση δεν ήταν ακόμη Τριάδα.

Μπορεί δε να νοηθεί και ως προς τη διάνοιξη των Γραφών και τη φανέρωση όσων είναι κλειδωμένα, ώστε να μη γίνει κάποιος υπόδικος στην καταδίκη των Φαρισαίων και των Γραμματέων, οι οποίοι, ενώ έχουν τα κλειδιά της βασιλείας, ούτε οι ίδιοι εισέρχονται, και εμποδίζουν αυτούς που μπορούν να εισέλθουν. Απευθύνεται, λοιπόν, προς τους άρχοντες, αυτούς που κατέχουν τα κλειδιά της γνώσεως. Έχοντας ακούσει προσεκτικά αυτόν τον λόγο, ο Παύλος έλεγε: Το στόμα μας έχει ανοίξει προς εσάς, Κορίνθιοι.

Διότι ο νόμος κατεργάζεται οργή, και όποιος αθετήσει τον νόμο του Μωυσή πεθαίνει χωρίς οίκτο, με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων. Γι' αυτόν τον λόγο και ο σοφότατος Παύλος, σε εκείνους που μετά την πίστη, προφανώς την πίστη στον Χριστό, επιθυμούν να επιστρέψουν στις σκιές του νόμου, γράφει και λέει: «Το στόμα μας έχει ανοίξει προς εσάς, Κορίνθιοι, η καρδιά μας έχει πλατυνθεί, δεν στενοχωρείστε από εμάς, αλλά στενοχωρείστε μέσα στα δικά σας σπλάχνα, και, ως όμοια ανταπόδοση, σας μιλώ σαν σε παιδιά μου, πλατυνθείτε και εσείς, και μην μπαίνετε σε ξένο ζυγό μαζί με απίστους». Επομένως, τεθλιμμένοι θα είναι όσοι υπόκεινται ακόμη στην εντολή του Μωυσή και πιέζονται κατά κάποιον τρόπο, έχοντας το δυσβάσταχτο του νόμου στον νου και την καρδιά τους. Απευθύνθηκε, λοιπόν, σε άρχοντες και σε λαούς. Έπειτα, ενδιάμεσα παρεμβάλλει κάποιον λόγο των Ιουδαίων, τον οποίο επινόησαν με ανόσιο τρόπο, από παραφροσύνη και σαν από απόγνωση.

Ευρύτερος δε πάλι από τη στενότητα των αιρετικών είναι ο λόγος περί της αλήθειας. Διότι εκείνοι που τη μάχονται σχεδόν πνίγονται, κολυμπώντας μέσα σε ψυχρούς και ασαφείς συλλογισμούς· ενώ εκείνοι που συνηγορούν υπέρ των δογμάτων της ευσέβειας και παρατηρούν ολόγυρα το λαμπρό κάλλος της αλήθειας, εκτρέχουν σε ένα πλατύ πέλαγος θεωρημάτων, «αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού», διατρέχοντας εδώ και εκεί και συλλέγοντας πολύ καλά τα στοιχεία για την αληθινή γνώση από τη θεόπνευστη Γραφή. Και πράγματι, στους Κορινθίους που επέλεξαν να απομακρυνθούν από την «άγια εντολή που τους είχε παραδοθεί» και προσκολλήθηκαν από αμάθεια σε αυτούς που συνήθιζαν να διδάσκουν άλλες διδασκαλίες, ο θεσπέσιος Παύλος στέλνει επιστολή λέγοντας: «Το στόμα μας έχει ανοίξει προς εσάς, Κορίνθιοι, η καρδιά μας έχει πλατυνθεί· δεν στενοχωρείστε σε εμάς, αλλά στενοχωρείστε στα ίδια σας τα σπλάχνα· για να λάβω την ίδια ανταπόδοση, σας μιλώ ως σε παιδιά μου· πλατυνθείτε και εσείς. Μην γίνεστε ετερόζυγοι με άπιστους». <Αλίμονο σε όσους εύχονται για μια κακή ημέρα, σε αυτούς που πλησιάζουν και αγγίζουν ψεύτικα σάββατα.> Έλεγε ότι «Αλίμονο σε εκείνους που εξουθενώνουν τη Σιών και σε αυτούς που έχουν πεποίθηση στο όρος της Σαμάρειας».

Και ότι έχουμε οδηγηθεί σε πλατυσμό της καρδιάς, ξεφεύγοντας από τη θλίψη της ζωής σύμφωνα με τον νόμο, θα μπορούσε να το υποδηλώσει ο τρίτος σε εμάς, ο Ιάφεθ, το όνομα του οποίου ερμηνεύεται ως πλατυσμός. Διότι στους Ιουδαίους απευθυνόταν ο Θεός μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Ακούστε τον λόγο του Κυρίου, άνδρες τεθλιμμένοι, και άρχοντες του λαού που βρίσκεται στην Ιερουσαλήμ». Και πάλι: «Μάθετε να ακούτε εσείς που βρίσκεστε σε στενοχώρια». Ο Παύλος, όμως, έχοντας βγει από τη στενότητα του νόμου, απευθύνθηκε σε κάποιους από εκείνους που είχαν ήδη πιστέψει: «Το στόμα μας έχει ανοίξει προς εσάς, Κορίνθιοι. Η καρδιά μας έχει πλατυνθεί· δεν στενοχωρείστε μέσα μας».

Ι'. Θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει, και μάλιστα πολύ ξεκάθαρα, ακόμη και από τα ίδια τα ονόματα, αν ήθελε, ότι θρέμματα της Εκκλησίας θα μπορούσαν να είναι αυτοί που προέρχονται από τη Βαλλά, ενώ εχθροί μάλλον είναι αυτοί που προέρχονται από τη Ζελφά. Διότι το όνομα Δαν ερμηνεύεται ως «κρίση», ενώ το Νεφθαλείμ ως «πλατυσμός». Αυτό ακριβώς αποτέλεσε το κήρυγμα στους προφήτες. Διότι, το ότι ο Χριστός επρόκειτο να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη και να καταδικάσει τον Σατανά επειδή μας καταδυνάστευσε και μας εξόντωσε, ενώ αντίθετα θα έσωζε εμάς και θα μας μετέφερε από την πάρα πολύ μεγάλη στενοχώρια σε μια, τρόπον τινά, ευρύχωρη καρδιά, δεν είναι καθόλου δύσκολο να αποδειχθεί και πάλι. Διότι ο μακάριος Ψαλμωδός αναφώνησε λέγοντας, εκ μέρους όσων βρίσκονται εν Χριστώ και έχουν αγιαστεί εν Πνεύματι: «Έτρεξα την οδό των εντολών σου, όταν πλάτυνες την καρδιά μου». Και ο σοφότατος Παύλος γράφει σε αυτούς από την Κόρινθο που είχαν πιστέψει αλλά ήθελαν να ετεροζυγούν, λέγοντας: «Το στόμα μας άνοιξε προς εσάς, Κορίνθιοι, η καρδιά μας έχει πλατυνθεί. Δεν στενοχωρείστε σε εμάς, αλλά στενοχωρείστε στα δικά σας σπλάχνα. Σαν ανταπόδοση λοιπόν, σας μιλώ όπως σε παιδιά μου. Πλατυνθείτε και εσείς, μην μπαίνετε σε ξένο ζυγό με τους απίστους». Το ότι δε έλαβε χώρα ορθή και δίκαιη κρίση από τον Χριστό, το αποσαφηνίζει και πάλι ο ίδιος ο μακάριος Δαβίδ, ο οποίος αναλαμβάνει το πρόσωπο αυτών που αδικήθηκαν και λέει προς τον Σωτήρα των συμπάντων Χριστό: «Εξεγέρσου, Κύριε, και πρόσεξε την κρίση μου, ο Θεός μου, ο Κύριός μου, για την υπεράσπιση της υπόθεσής μου».

Και βέβαια, στα πλήθη που προέρχονταν από τα έθνη φώναζε ο Θεός μέσω της φωνής του προφήτη: «Μάθετε να ακούτε όταν θλίβεστε». Στους Κορινθίους δε, ο Παύλος, επειδή επέλεξαν να επιστρέψουν στην αρχαία πλάνη μετά την ευρυχωρία της πίστης, στέλνει επιστολή λέγοντας: «Το στόμα μας έχει ανοίξει προς εσάς, Κορίνθιοι, η καρδιά μας έχει πλατυνθεί. Δεν στενοχωρείστε σε εμάς, αλλά στενοχωρείστε στα σπλάχνα σας. Ως ίση ανταπόδοση, σας μιλώ σαν σε παιδιά μου, πλατυνθείτε και εσείς, μην μπαίνετε σε ξένο ζυγό μαζί με τους απίστους. Διότι ποια μετοχή υπάρχει ανάμεσα στη δικαιοσύνη και την ανομία; Και ποια κοινωνία έχει το φως με το σκοτάδι; Ποια δε συμφωνία υπάρχει μεταξύ του Χριστού και του Βελίαλ;» Και βέβαια, ο Ψαλμωδός απευθύνεται κάπου εν πνεύματι προς τον ίδιο τον Εμμανουήλ, στηλιτεύοντας τη στενότητα του νόμου: «Η εντολή σου είναι πάρα πολύ πλατιά.» Και πάλι: «Έτρεξα την οδό των εντολών σου, όταν πλάτυνες την καρδιά μου.» Εκτός από αυτό, λέει ακόμη: «Και πορευόμουν με ευρυχωρία, διότι αναζήτησα τα δικαιώματά σου.» Ότι δε και η ράβδος της καρυδιάς, όπως ανέφερα προηγουμένως, έχει τη φυσική ιδιότητα να προκαλεί εγρήγορση, φαίνεται από αυτά που λέει ο Θεός προς τον προφήτη Ιερεμία: «Τι βλέπεις εσύ, Ιερεμία; Και είπα, λέει, ράβδο καρυδιάς.»

Ας εκλάβεις δε, εάν νομίζεις, τις δέκα αυλαίες ως το πλήρωμα των ανά τον κόσμον Εκκλησιών, οι οποίες δεν είναι διεσπαρμένες σε διχόνοια ή σε ασύμφωνη διδασκαλία, αλλά είναι ενωμένες εν πνεύματι και σαν να είναι κατά κάποιον τρόπο σφιχτοδεμένες σε ένα, κατά την εν Χριστώ ενότητα διά της πίστεως. Διότι παντού και σε όλες υπάρχει ένας Κύριος, μία πίστη, ένα βάπτισμα. Το πλάτος κάθε αυλαίας ήταν τέσσερις πήχεις, και το μήκος είκοσι οκτώ. Και το αίνιγμα είναι μεν περίεργο και δυσνόητο, όμως νομίζω ότι υποδηλώνει σκοτεινά και αμυδρά ότι και η παιδαγωγία του νόμου είναι κατά κάποιον τρόπο δεκτή στις Εκκλησίες, αν και είναι στενότατη εξαιτίας της ασάφειας του γράμματος· καθώς όμως προχωρά το μήκος του χρόνου, θα βρει το τέλος της στο μυστήριο του Χριστού, δηλαδή την ογδόη ημέρα, ήτοι την ανάσταση που συνέβη κατά την ογδόη ημέρα. Διότι το τέλος του νόμου και των προφητών είναι ο Χριστός, προς τον οποίο ο θείος Δαβίδ αναφωνεί: «Πάρα πολύ πλατιά είναι η εντολή σου». Γράφει εξάλλου και ο θεσπέσιος Παύλος προς εκείνους που είχαν προτιμήσει τη λατρεία του νόμου από την πίστη στον Χριστό: «Το στόμα μας άνοιξε προς εσάς, Κορίνθιοι, η καρδιά μας έχει πλατυνθεί· δεν στενοχωρείστε μέσα μας, αλλά στενοχωρείστε στα δικά σας σπλάχνα. Σαν ανταπόδοση, σας μιλώ όπως σε παιδιά. Πλατυνθείτε και εσείς, μην μπαίνετε σε αταίριαστο ζυγό με απίστους».

Στους ποταμούς της Βαβυλώνας καθίσαμε και κλάψαμε· όταν όμως ο Κύριος επέστρεψε τους αιχμαλώτους, γέμισε από χαρά το στόμα μας. Όταν τοποθετήσουμε φρουρά στο στόμα μας· και το, «Το στόμα του δικαίου μελετά σοφία»· και το, «Άνοιξε το στόμα σου», λέει ο Θεός· και τα παρόμοια· «Το στόμα μας έχει ανοίξει προς εσάς, Κορίνθιοι»· τότε, λέγοντας την αλήθεια, θα πούμε: Τότε γέμισε από χαρά το στόμα μας.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΓʹ. Το στόμα μας έχει ανοίξει προς εσάς, Κορίνθιοι, η καρδιά μας έχει πλατυνθεί. Δεν αισθάνεστε στενοχώρια από εμάς, αλλά αισθάνεστε στενοχώρια στα ίδια σας τα σπλάγχνα. αʹ. Αφού διηγήθηκε τους δικούς του πειρασμούς και τις θλίψεις: «Διότι», λέει, «με υπομονή, με θλίψεις, με ανάγκες, με στενοχώριες, με πληγές, με φυλακίσεις, με ακαταστασίες, με κόπους, με αγρυπνίες»· και αφού έδειξε ότι τούτο είναι μεγάλο αγαθό: «Διότι, ως λυπημένοι», λέει, «αλλά πάντοτε χαίροντες· ως φτωχοί, που όμως πλουτίζουν πολλούς· ως μη έχοντες τίποτα, και όμως κατέχοντας τα πάντα»· και αφού τα ονόμασε όπλα: «Ως παιδευόμενοι», λέει, «και μη θανατούμενοι»· και αφού φανέρωσε μέσα από αυτά την πολλή κηδεμονία και τη δύναμη του Θεού: «Για να φαίνεται», λέει, «ότι η υπερβολή της δυνάμεως είναι από τον Θεό και όχι από εμάς»· και αφού απαρίθμησε τους άθλους του: «Διότι πάντοτε», λέει, «περιφέρουμε τη νέκρωση αυτού»· και αφού έδειξε ότι αυτό αποτελεί σαφή απόδειξη της αναστάσεως: «Για να φανερωθεί», λέει, «και η ζωή του Ιησού στη θνητή μας σάρκα»· και σε ποια πράγματα έγινε κοινωνός, και το τι του εμπιστεύθηκαν: «Είμαστε λοιπόν πρεσβευτές υπέρ του Χριστού», λέει, «σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών»· και τίνος πράγματος είναι διάκονος, ότι δηλαδή δεν είναι του γράμματος, αλλά του πνεύματος· και ότι δεν είναι αξιοσέβαστος μόνο γι' αυτό, αλλά και για τους πειρασμούς του: «Ας είναι η χάρις στον Θεό», λέει, «ο οποίος πάντοτε μας οδηγεί σε θρίαμβο»· πρόκειται πλέον να τους επιτιμήσει, επειδή δεν διάκεινται με πολλή θέρμη απέναντί του.

Ποια είναι λοιπόν τα ενδεικτικά σημεία της αγάπης; «Το στόμα μας έχει ανοίξει προς εσάς, Κορίνθιοι». Και πώς είναι αυτό σημείο αγάπης; Και τι ακριβώς σημαίνει εντελώς αυτό που ειπώθηκε; Δεν ανεχόμαστε, λέγει, να σιωπούμε απέναντί σας, αλλά πάντοτε θέλουμε και επιθυμούμε να μιλούμε και να συνομιλούμε μαζί σας· το οποίο αποτελεί συνήθεια εκείνων που αγαπούν. Διότι, ό,τι είναι για το σώμα οι εναγκαλισμοί των χεριών, αυτό είναι για την ψυχή η επικοινωνία μέσω του λόγου. Με αυτό, όμως, υπαινίσσεται και κάτι άλλο. Ποιο είναι δηλαδή αυτό; Ότι συνομιλούμε μαζί σας για τα πάντα με παρρησία, ως προς αγαπητούς, και χωρίς να αποκρύπτουμε τίποτα ούτε να κρατούμε κάτι κρυφό. Επειδή, λοιπόν, στη συνέχεια πρόκειται να τους επιπλήξει, ζητά συγγνώμη, καθιστώντας την ίδια τη μετά παρρησίας επίπληξη απόδειξη της σφοδρής του αγάπης προς αυτούς. Αλλά και η προσθήκη του ονόματός τους αποτελεί δείγμα πολλής φιλίας, εγκάρδιας διάθεσης και θερμότητας· διότι συνηθίζουμε να επαναλαμβάνουμε συνεχώς τα ονόματα αυτών που αγαπάμε, σκέτα και χωρίς προσθήκες. «Η καρδιά μας έχει πλατυνθεί».

Διότι τίποτε δεν είναι πιο πλατύ από την καρδιά του Παύλου, η οποία αγαπούσε όλους τους πιστούς τόσο σφοδρά, όπως κάποιος θα αγαπούσε ένα αγαπημένο πρόσωπο, χωρίς η αγάπη του να διαιρείται και να γίνεται πιο αδύναμη, αλλά παραμένοντας ακέραιη για τον καθένα. Και τι το θαυμαστό υπάρχει όταν πρόκειται για τους πιστούς, από τη στιγμή που ακόμη και για τους απίστους η καρδιά του Παύλου χωρούσε ολόκληρη την οικουμένη; Γι' αυτό δεν είπε «Σας αγαπώ», αλλά πιο εμφατικά: «Το στόμα μας έχει ανοίξει, η καρδιά μας έχει πλατυνθεί· σας έχουμε όλους μέσα»· και ούτε αυτό το είπε απλώς, αλλά με πολλή ευρυχωρία. Διότι αυτός που αγαπιέται, βαδίζει μέσα στην καρδιά εκείνου που αγαπά με πολλή άνεση· γι' αυτό λέει: «Δεν αισθάνεστε στενότητα σε εμάς, αλλά αισθάνεστε στενότητα στα δικά σας σπλάχνα». Και πρόσεξε ότι η επίπληξη γίνεται με φειδώ, πράγμα που είναι γνώρισμα εκείνων που αγαπούν σφοδρά. Δεν είπε, «Δεν μας αγαπάτε», αλλά, «Όχι με το ίδιο μέτρο»· διότι δεν θέλει να τους επικρίνει έντονα. Και παντού θα μπορούσε να δει κανείς πώς φλέγεται από αγάπη για τους πιστούς, σταχυολογώντας τα λόγια από κάθε επιστολή του. Στους Ρωμαίους, για παράδειγμα, λέει: «Επιποθώ να σας δω»· και, «Πολλές φορές έθεσα ως σκοπό να έλθω προς εσάς»· και, «Αν τυχόν κατευοδωθώ πια κάποτε να έλθω προς εσάς». Στους Γαλάτες λέει: «Τεκνία μου, για τα οποία πάλι δοκιμάζω ωδίνες»· και στους Εφεσίους πάλι: «Γι' αυτό τον λόγο κάμπτω τα γόνατά μου υπέρ υμών».

Όχι μόνο εκείνου του στόματος, αλλά και εκείνης της καρδιάς θα επιθυμούσα να δω τη σκόνη, την οποία δεν θα έσφαλλε κανείς αν την αποκαλούσε καρδιά της οικουμένης, πηγή μυρίων αγαθών, καθώς και αρχή και θεμέλιο της δικής μας ζωής. Διότι το πνεύμα της ζωής από εκεί χορηγούνταν στα πάντα και μεταδιδόταν στα μέλη του Χριστού, χωρίς να διοχετεύεται μέσω κάποιας αρτηρίας, αλλά μέσω της αγαθής προαιρέσεως. Αυτή η καρδιά ήταν τόσο πλατιά, ώστε να δέχεται μέσα της ολόκληρες πόλεις και λαούς και έθνη· διότι, όπως λέει, «η καρδιά μου έχει πλατυνθεί».

Δηλαδή, χωρίς να δίνουμε σε κανέναν αφορμή για μομφή και κατάκριση εναντίον μας. «Με Άγιο Πνεύμα, με αγάπη ανυπόκριτη, με λόγο αληθείας». Διότι με αυτό, λέει, τα κατορθώνουμε όλα αυτά· ή εννοεί εκείνο, ότι δηλαδή έχουμε πληρωθεί και από το Άγιο Πνεύμα. «Με δύναμη Θεού, μέσω των όπλων της δικαιοσύνης». Αυτό το λέει πάντοτε, αναθέτοντας τα πάντα στον Θεό. «Των δεξιών και των αριστερών· διά μέσου δόξας και ατιμίας· διά μέσου δυσφημίας και ευφημίας· ως πλάνοι και όμως αληθινοί· ως αγνοούμενοι και όμως αναγνωριζόμενοι». Αριστερά ονομάζει αυτά που φαίνονται να είναι λυπηρά, αν και αυτά είναι που φέρουν τον μισθό της ανταμοιβής, αλλά τα ονομάζει έτσι σύμφωνα με την αντίληψη των πολλών. Και δεξιά, τις δυνάμεις που ενεργούνται. «Σαν να πεθαίνουμε, και ιδού ζούμε». Αυτό το λέει, δείχνοντας την ανέκφραστη δύναμη του Θεού. «Σαν να παιδευόμαστε, και όμως δεν θανατωνόμαστε». Και αυτό το λέει, δείχνοντας για ποιον λόγο τα παραχωρεί αυτά ο Θεός· διότι όποιον αγαπά ο Κύριος, τον παιδεύει. «Ως λυπημένοι, αλλά πάντοτε χαίροντες· ως φτωχοί, που όμως πλουτίζουν πολλούς· ως μη έχοντες τίποτα, και όμως κατέχοντες τα πάντα». Διότι, από τους εξωτερικούς θεωρείται ότι βρισκόμαστε σε αθυμία, εμείς όμως έχουμε τη χαρά μας στην ακμή της. Και όλα αυτά τα λέει, προτρέποντας να μην ταραζόμαστε από τις γνώμες των πολλών, έστω κι αν μας αποκαλούν πλάνους, έστω κι αν μας θεωρούν καταδίκους, έστω κι αν μας θεωρούν μελλοθάνατους, έστω κι αν νομίζουν ότι λυπούμαστε, ή ότι βρισκόμαστε σε φτώχεια, ή ότι δεν έχουμε τίποτα. «Το στόμα μας έχει ανοίξει προς εσάς, Κορίνθιοι».

Αφού διηγήθηκε τα σχετικά με τους δικούς του πειρασμούς και τις θλίψεις, μεταβαίνει στον λόγο περί της αγάπης. Και είναι σαν να λέει: Δεν ανεχόμαστε να σιωπούμε απέναντί σας, αλλά και επιθυμούμε να μιλάμε και να συνομιλούμε μαζί σας, πράγμα που είναι συνήθεια αυτών που αγαπούν. «Η καρδιά μας έχει πλατυνθεί». Διότι η αγάπη, επειδή είναι θερμή, και έδωσε φτερά στο στόμα του Παύλου και πλάτυνε την καρδιά του. Διότι δεν αγαπώ μόνο με το στόμα, λέει, αλλά έχω και την καρδιά να συμφωνεί. «Δεν στενοχωρείστε μέσα μας». Όλους σας έχουμε μέσα μας, λέει, και όχι απλώς έτσι, αλλά με πολλή ευρυχωρία. «Στενοχωρείστε όμως στα δικά σας σπλάγχνα. Την ίδια δε ανταπόδοση (δείξτε και εσείς)». Και η επίπληξη γίνεται με πολλή φειδώ.

Είτε σε κάποιον φαινόμαστε εντελώς ότι σωφρονούμε, σε εσάς μάλλον, περισσότερο από όλους τους άλλους, πρέπει να θεωρείτε ότι σωφρονούμε· «διότι η σφραγίδα της αποστολής μου», λέει αλλού, «είστε εσείς εν Κυρίω». Πρέπει λοιπόν να φρονείτε και να σκέφτεστε κατ' αυτόν τον τρόπο για εμάς· και όχι μόνο αυτό, αλλά και προς εκείνους που καυχώνται κατά πρόσωπο, να λέτε και να υποστηρίζετε τα ίδια υπέρ ημών. 2 Κορ. 6,11-13 «Το στόμα μας έχει ανοίξει», αντί του «μας έχετε δώσει την ευχέρεια να ανοίξουμε το στόμα μας προς εσάς»· διότι, όταν κάποιος αγαπά διακαώς, ενώ οι άλλοι δεν ανταποδίδουν την αγάπη παρομοίως, παρέχουν πληθώρα δικαιωμάτων σε αυτόν που αγαπά απέναντί τους. «Άνοιξε», λέει· διότι λόγω του πλήθους και της ισχύος των δικαιωμάτων, ακόμη και αν εμείς θέλαμε να σιωπήσουμε, αυτό όμως άνοιξε από μόνο του, καθώς αυτά αναβλύζουν και ξεπηδούν από μέσα, και ανοίγει διάπλατα τα χείλη για να μιλήσουν. Και λοιπόν αρχίζει να εκθέτει τα δικαιώματα: σας υπεραγαπούμε, λέει, και σας έχουμε μέσα στην καρδιά μας, και η καρδιά μας πλαταίνει, και χαιρόμαστε που σας έχουμε, και εμείς πρώτοι αρχίσαμε την αγάπη. Εσείς όμως, σαν να «στενοχωρείστε», ακόμη κι αν μας δέχεστε «στα σπλάχνα σας», δεν μας έχετε μέσα σε αυτά, αλλά ούτε δείχνετε στοργή ως «ανταμοιβή» εκπληρώνοντας το χρέος σας προς εμάς που πρώτοι ξεκινήσαμε την αγάπη, αλλά, το πιο βαρύ, προτιμάτε μάλλον τους απίστους παρά την αγάπη εμάς που σας υπεραγαπούμε.

Εγώ δε σας λέγω ως σε τέκνα: έστω και ως ανταπόδοση και ανταμοιβή εκπληρώνοντάς το, πλατυνθείτε και εσείς, και δεχθείτε μας όπως και εμείς σας δεχθήκαμε στα σπλάγχνα μας, και αγαπήστε μας, απομακρύνοντας και διαχωρίζοντας τους εαυτούς σας από τη στοργή των απίστων, καθώς εκ φύσεως απέχουν και έχουν διαχωριστεί μεταξύ τους η πίστη και η απιστία, η δικαιοσύνη και η αδικία, το φως από το σκότος, ο Χριστός από τον αντίχριστο, ο ίδιος ο πιστός από τον άπιστο, ο ναός του Θεού και ο ναός των ειδώλων. Εάν λοιπόν ανήκετε στη δικαιοσύνη, στο φως, στον Χριστό, εάν είστε πιστοί, ναός του Θεού, αποστασιοποιηθείτε και χωριστείτε από το σκότος, από την αδικία, από τον αντίχριστο· διότι αυτά ανήκουν στους απίστους και σε αυτούς που κατέστησαν τους εαυτούς τους ναούς ειδώλων, από τους οποίους πρέπει να έχετε χωριστεί και να είστε αποκομμένοι. Διότι τότε και ο Κύριος θα σας δεχθεί και θα κατοικήσει μέσα σας και θα περπατήσει ανάμεσά σας, κατευθύνοντας όλα τα μονοπάτια και τα βήματά σας. — Ή και κατ' αυτόν τον τρόπο: «το στόμα μας έχει ανοίξει», αντί του ότι είμαστε έτοιμοι και προετοιμασμένοι να σας τα διδάξουμε όλα με απλότητα και ευρυχωρία καρδιάς. Γι' αυτό και εσείς να τα αποδέχεστε πρόθυμα. Το δε «προς την ίδια ανταπόδοση», «ως σε τέκνα λέγω», έχει ειπωθεί κατ' έλλειψη· διότι παραλείπεται το «να επιδείξετε» ή «να προσφέρετε».