Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 6:3

Πλην όμως, επειδή εσείς οι ίδιοι που έχετε σπουδάσει τα γράμματα λέτε ότι τα ορατά πράγματα αποτελούν σημάδια των αοράτων, αυτό αξιώνουμε (και μην το δεχθείς βαρέως εάν λεχθεί κάτι από εμάς υπό μορφή διδασκαλίας· διότι τα ασθενή του κόσμου και τα εξουθενωμένα εξέλεξε ο Θεός, και μέσω αυτών πολλές φορές οικονομεί τη σωτηρία εκείνων που σώζονται)· εκείνο, λοιπόν, που λέγω και παραγγέλλω είναι τούτο: κάθε λόγος και κάθε πρέπουσα πράξη να επιτελείται με περίσκεψη, και, σύμφωνα με το αποστολικό παράγγελμα, να μη δίνετε σε κανέναν καμία απολύτως αφορμή προσκόμματος. Διότι θεωρώ ότι είναι πρέπον, ο βίος ενός ανδρός που έχει μοχθήσει πολύ για τη μάθηση των γραμμάτων, που έχει κατευθύνει τις αρχές εθνών και πόλεων και έχει ζήλο για τη μεγάλη αρετή των προγόνων του, να προβάλλεται ως υπόδειγμα αρετής. Τη διάθεσή σου, ωστόσο, απέναντι στα τέκνα σου δεν οφείλεις τώρα να την επιδεικνύεις με λόγια, εσύ που την απέδειξες προ πολλού, αφότου έγινες πατέρας, όχι μόνο εφαρμόζοντας τη φυσική στοργή που και τα άλογα ζώα παρέχουν στους απογόνους τους, όπως και ο ίδιος είπες και όπως καταδεικνύει η πείρα, αλλά και αυξάνοντας προφανώς την αγάπη σου από ελεύθερη προαίρεση, στον βαθμό που βλέπεις ότι αυτά είναι τέτοια, ώστε να είναι άξια των πατρικών προσευχών σου. Επομένως, δεν χρειάζεται εμείς να πεισθούμε περί αυτών, διότι είναι επαρκής η μαρτυρία που προέρχεται από τα ίδια τα γεγονότα. Εκείνο, βεβαίως, δεν είναι άκαιρο να το προσθέσω για χάρη της αλήθειας, ότι δεν είναι ο αδελφός Τιμόθεος, ο χωρεπίσκοπος, εκείνος που μας μετέφερε τα όσα θρυλούνται.

Αργότερα έρχονται και οι υπόλοιπες παρθένες, λέγοντας: Κύριε, Κύριε, άνοιξέ μας. Εκείνος δε αποκρινόμενος είπε: Αλήθεια σας λέω, δεν σας γνωρίζω. ΛΟΥΚΑΣ. Αγωνιστείτε να εισέλθετε διά της στενής πύλης, διότι πολλοί, σας λέω, θα ζητήσουν να εισέλθουν και δεν θα μπορέσουν. Από τη στιγμή που θα εγερθεί ο οικοδεσπότης και θα κλειδώσει τη θύρα, και εσείς αρχίσετε να στέκεστε έξω και να κρούετε τη θύρα, λέγοντας: Κύριε, Κύριε, άνοιξέ μας· εκείνος αποκρινόμενος θα σας πει: Δεν σας γνωρίζω από πού είστε. ΠΡΟΣ ΚΟΡ. Β΄. Ιδού τώρα καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού τώρα ημέρα σωτηρίας· χωρίς να δίνουμε σε κανέναν απολύτως καμία αφορμή προσκόμματος, για να μην κατακριθεί η διακονία, αλλά στα πάντα συνιστώντας τους εαυτούς μας ως διάκονοι του Θεού. ΠΡΟΣ ΓΑΛ. Επομένως, λοιπόν, όσο έχουμε καιρό, ας εργαζόμαστε το αγαθό προς όλους.

Κεφάλαιο Α'. ΙΩΑΝΝΗΣ. Αυτά τα έργα, τα οποία εγώ πράττω, μαρτυρούν για εμένα ότι ο Πατέρας με έχει αποστείλει. Εάν δεν πράττω τα έργα του Πατέρα μου, μην με πιστεύετε· εάν όμως τα πράττω, έστω κι αν δεν πιστεύετε σε εμένα, πιστέψτε στα έργα μου· για να γνωρίσετε και να πιστέψετε ότι ο Πατέρας είναι μέσα σε εμένα, και εγώ μέσα σε αυτόν. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β'. Μη δίνοντας καμία αφορμή προσκόμματος σε τίποτα, για να μην κατακριθεί η διακονία. Αλλά σε κάθε περίπτωση συνιστώντας τους εαυτούς μας ως διακόνους του Θεού, με πολλή υπομονή, σε θλίψεις, και τα εξής.

Χωρίς να δίνουμε σε τίποτα καμία αφορμή για πρόσκομμα, προκειμένου να μην κατηγορηθεί η διακονία μας· αλλά σε καθετί συστήνουμε τους εαυτούς μας ως διάκονοι του Θεού, με πολλή υπομονή, σε θλίψεις, σε ανάγκες, σε στενοχώριες, σε πληγές, σε φυλακίσεις, σε ακαταστασίες, σε κόπους, σε αγρυπνίες, σε νηστείες, με αγνότητα, με γνώση, με μακροθυμία, με χρηστότητα, με Πνεύμα Άγιο, με αγάπη ανυπόκριτη, με λόγο αληθείας, με δύναμη Θεού, διά των όπλων της δικαιοσύνης, των δεξιών και των αριστερών, μέσα από δόξα και ατιμία, μέσα από δυσφημία και ευφημία· ως πλάνοι και όμως αληθινοί· ως αγνοούμενοι και όμως αναγνωριζόμενοι· ως αποθνήσκοντες, και ιδού ζούμε· ως παιδευόμενοι, και όμως μη θανατούμενοι· ως λυπούμενοι, αλλά πάντοτε χαίροντες· ως φτωχοί, που όμως πλουτίζουν πολλούς· ως μη έχοντες τίποτα, και τα πάντα κατέχοντες. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β΄.

Από όλα αυτά, λοιπόν, και από τα παρόμοια διδασκόμαστε ότι πρέπει κανείς, αφού εκπληρώσει ολοκληρωτικά και νομίμως όλα εκείνα με τα οποία δίνεται η υπόσχεση της βασιλείας των ουρανών, και χωρίς τα οποία στερείται κανείς τη χάρη της βασιλείας, και αφού προφυλαχθεί από όλα εκείνα εξαιτίας των οποίων κανένας δεν κληρονομεί τη βασιλεία των ουρανών, μόνο έτσι να προσδοκά ότι θα αξιωθεί της επαγγελίας. Διότι ο αγώνας για την ευαρέστηση στον Θεό πρέπει όχι μόνο να έχει απαλλαγεί από κάθε κακία, αλλά και να παραμένει αλώβητος και άμωμος σε κάθε ρήμα του Θεού, όπως ο απόστολος Παύλος –μετά την ενατένιση της μεγάλης και ανεκδιήγητης αγάπης του Θεού προς εμάς και του Χριστού Του για τη δική μας δικαίωση και σωτηρία– πρόσθεσε: «Μη δίνοντας καμία αφορμή προσκόμματος σε τίποτα, ώστε να μην κατηγορηθεί η διακονία μας, αλλά σε καθετί συνιστώντας τους εαυτούς μας ως διάκονοι του Θεού». Διότι, όπως ακριβώς ο πτωχός τω πνεύματι, εάν δεν γεννηθεί από ύδωρ και Πνεύμα, δεν μπορεί να εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών εξαιτίας της αποφάσεως του Κυρίου, έτσι πάλι, «εάν δεν περισσεύσει η δικαιοσύνη περισσότερο από εκείνη των γραμματέων και Φαρισαίων», ή εάν παραλειφθεί κάτι άλλο από τα παρόμοια, εξαιτίας παρόμοιας αποφάσεως δεν θα αξιωθεί τη βασιλεία. Διότι είναι γεγραμμένο: «Για να παραστήσει ο Ίδιος στον εαυτό Του την Εκκλησία ένδοξη, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι παρόμοιο, αλλά για να είναι άγια και άμωμη».

«Εάν τηρήσετε τις εντολές μου, θα μείνετε στην αγάπη μου, καθώς εγώ έχω τηρήσει τις εντολές του Πατέρα μου και μένω στην αγάπη του.» «Χωρίς να δίνουμε σε τίποτα καμία αφορμή για πρόσκομμα, για να μην κατηγορηθεί η διακονία μας· αλλά σε κάθε τι συνιστώντας τους εαυτούς μας ως διάκονοι του Θεού», ας αποδείξουμε αψευδή και αληθινή την υπόσχεση που δώσαμε στο βάπτισμα, με το να τηρούμε εκείνα που ειπώθηκαν προτρεπτικά από τον Απόστολο προς όσους έχουν συμφυτευθεί και συνεγερθεί με τον Χριστό, ως εξής: «Ας μη βασιλεύει, λοιπόν, η αμαρτία στο θνητό σας σώμα, ώστε να την υπακούτε στις επιθυμίες του. Ούτε να προσφέρετε τα μέλη σας στην αμαρτία ως όπλα αδικίας, αλλά να παραστήσετε τους εαυτούς σας στον Θεό, ως ζωντανούς μέσα από τους νεκρούς, και τα μέλη σας ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό.»

Αλλά και ο μώμος ή η βλάβη δεν θεωρείται πλέον ότι εντοπίζεται στα μέλη του σώματος, αλλά αναγνωρίζεται στα προστάγματα της κατά το Ευαγγέλιο θεοσεβείας· όταν δηλαδή η εντολή εκπληρώνεται είτε μερικώς, είτε ελλιπώς, είτε όχι με τον τρόπο που ευαρεστεί τον Θεό· σαν να εμφανίζεται πάνω στην εντολή κάποια ουλή ή λέπρα εξαιτίας του ανθρώπινου φρονήματος. Είναι, λοιπόν, αναγκαίο πάντοτε, και προπάντων κατά τον καιρό της τέλεσης ενός τόσο σπουδαίου και τέτοιου μυστηρίου, να τηρούμε το παράγγελμα του Αποστόλου που λέει: «Έχοντας, λοιπόν, αυτές τις υποσχέσεις, αγαπητοί, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος, επιτελώντας αγιοσύνη με φόβο Θεού· μη δίνοντας σε τίποτα καμία αφορμή για πρόσκομμα, ώστε να μην κατακριθεί η διακονία μας, αλλά στα πάντα να συνιστούμε τους εαυτούς μας ως διακόνους του Θεού». Έτσι καθίσταται κάποιος άξιος να ιερουργεί το μυστήριο του Κυρίου σύμφωνα με το Ευαγγέλιο του Θεού.

Εκείνος που επί δέκα χρόνια τίμησε τον πατέρα του, αν αργότερα του δώσει ένα μόνο χτύπημα, δεν τιμάται ως ευεργέτης, αλλά καταδικάζεται ως πατραλοίας. Πηγαίνετε, λέει ο Κύριος, και μαθητεύστε όλα τα έθνη, διδάσκοντάς τους όχι τα μεν να τα τηρούν και τα δε να τα παραμελούν, αλλά να τηρούν όλα όσα σας παρήγγειλα. Και ο Απόστολος αναλόγως γράφει: Μη δίνοντας σε τίποτα καμία αφορμή για πρόσκομμα, για να μην κατηγορηθεί η διακονία, αλλά στα πάντα να συνιστάτε τους εαυτούς σας ως διάκονοι του Θεού. Διότι, εάν δεν μας ήταν όλα αναγκαία για τον σκοπό της σωτηρίας, ούτε θα είχαν καταγραφεί όλες οι εντολές, ούτε θα είχε διαταχθεί ρητώς η αναγκαία τήρηση όλων. Ποιο είναι για εμένα το όφελος των άλλων κατορθωμάτων, εάν, επειδή αποκάλεσα τον αδελφό μου μωρό, πρόκειται να βρεθώ ένοχος στη γέεννα; Διότι, τι όφελος έχει η ελευθερία από τους πολλούς, για εκείνον που κρατείται σε δουλεία από έναν; Διότι, λέει, εκείνος που πράττει την αμαρτία είναι δούλος της αμαρτίας. Και ποιο είναι το κέρδος της απάθειας ως προς τα πολλά, για εκείνον που το σώμα του φθείρεται από ένα και μόνο πάθος;

Γι' αυτό και έλεγε: «Για να μη δώσουμε πρόσκομμα σε όσους το επιθυμούν»· και πάλι: «Για να μην κατακριθεί η διακονία μας». Ιδού λοιπόν και βίος ανεπίληπτος, και πολλή η συγκατάβαση. Αυτό ονομάζεται οικονομία: το να βρίσκεται κανείς στο άκρο τόσο του ύψους της αρετής όσο και της συγκατάβασης της ταπεινοφροσύνης.

βʹ. Ας προσέλθουμε, λοιπόν, και ας επιδείξουμε ενάρετο βίο· διότι είναι εύκολο. Διότι εκείνος που αγωνίζεται σε τέτοιον καιρό, κατά τον οποίο έχει εκχυθεί τόση δωρεά και κατά τον οποίο υπάρχει τόση χάρη, εύκολα θα επιτύχει τα βραβεία. Επειδή και στην περίπτωση των επίγειων βασιλέων, κατά τον καιρό των εορτών τους, και όταν εμφανίζονται με το αξίωμα των υπάτων, ακόμη και εκείνος που προσφέρει κάτι μικρό λαμβάνει μεγάλες δωρεές· ενώ κατά τις ημέρες που δικάζουν, υπάρχει ανάγκη από πολλή αυστηρότητα και πολλή εξέταση. Και εμείς, επομένως, ας αγωνιστούμε στον καιρό αυτής της δωρεάς. Είναι ημέρα χάριτος, θείας χάριτος· γι' αυτό και εύκολα θα επιτύχουμε τους στεφάνους. Διότι, αν μας δέχθηκε και μας απάλλαξε όταν ήμασταν γεμάτοι από τόσα κακά, δεν θα μας δεχθεί πολύ περισσότερο τώρα που έχουμε απαλλαγεί από όλα και προσφέρουμε τον δικό μας αγώνα; Έπειτα, αυτό που κάνει πάντοτε, προβάλλοντας τον εαυτό του στο μέσο ως πρότυπο και προτρέποντας από αυτό να λαμβάνουν το παράδειγμα, το ίδιο πράττει και εδώ· γι' αυτό και προσθέτει: «Δεν δίνουμε καμία αφορμή για πρόσκομμα σε κανέναν, για να μην κατηγορηθεί η διακονία μας». Έτσι τους πείθει όχι μόνο από την καταλληλότητα του καιρού, αλλά και από εκείνους που πέτυχαν τα κατορθώματα. Και πρόσεξε πόσο ταπεινά εκφράζεται· διότι δεν είπε: «Προσέξτε εμάς, επειδή είμαστε τέτοιοι»· αλλά διηγείται τα σχετικά με τον εαυτό του απλώς για να αναιρέσει κάθε κατηγορία.

Και θέτει δύο ύψιστα μέτρα του άμεμπτου βίου, λέγοντας: «Καμία σε τίποτα». Και δεν είπε κατηγορία, αλλά αυτό που είναι πολύ μικρότερο, «προσκοπή»· δηλαδή, μομφή. Το να μην παρέχουμε, δηλαδή, σε κανέναν αφορμή για να μας κατακρίνει. «Για να μην ψεχθεί η διακονία μας». Δηλαδή, για να μην μπορέσει κανείς να βρει ψεγάδι σε αυτήν. Και πάλι δεν είπε: «Για να μην κατηγορηθεί», αλλά: «Για να μην δώσει ούτε την παραμικρή αφορμή, ώστε να μην μπορέσει κανείς να της προσάψει το οτιδήποτε». «Αλλά σε όλα να συνιστούμε τους εαυτούς μας, ως διάκονοι του Θεού».

ΣΤ΄. Το ότι, λοιπόν, οι μαθητές θλίβονταν και υπέφεραν μύρια δεινά, και καταδιώκονταν από παντού σαν αρνιά εγκλωβισμένα ανάμεσα σε λύκους, είναι φανερό από αυτά. Για να μάθεις όμως ότι και οι διδάσκαλοι δεν υπέμεναν τότε μικρότερα, αλλά και πολύ σκληρότερα δεινά (διότι όσο περισσότερο δυσαρεστούσαν τους εχθρούς της αλήθειας, τόσο και από περισσότερους δέχονταν επιθέσεις), ας ακούσουμε και αυτά από εκείνον που είπε τα προηγούμενα. Διότι, γράφοντας προς τους Κορινθίους, έλεγε τα εξής: «Μη δίνοντας σε τίποτα καμία αφορμή για πρόσκομμα, ώστε να μην κατακριθεί η διακονία σας, αλλά σε καθετί συνιστώντας τους εαυτούς μας ως διάκονοι του Θεού, με πολλή υπομονή, σε θλίψεις, σε ανάγκες, σε στενοχώριες, σε πληγές, σε φυλακίσεις, σε ακαταστασίες, σε κόπους, σε αγρυπνίες, σε νηστείες».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄. «Ως συνεργοί του, λοιπόν, σας παρακαλούμε να μη δεχθείτε μάταια τη χάρη του Θεού. Διότι λέγει: Σε καιρό δεκτό σε εισάκουσα, και σε ημέρα σωτηρίας σε βοήθησα». Επειδή είπε μεγάλα λόγια, ότι δηλαδή ο Θεός παρακαλούσε και εμείς ενεργούμε ως πρεσβευτές του, για να μην επαναπαυθούν εξαιτίας αυτού, πάλι τους προκαλεί φόβο, λέγοντας: Να μη δεχθείτε μάταια τη χάρη του Θεού. Διότι, λέγει, δεν πρέπει επειδή παρακαλεί και έστειλε πρεσβευτές, εξαιτίας αυτού να ραθυμήσουμε, αλλά μάλλον να βιαστούμε να του γίνουμε αρεστοί, για να μην εκπέσετε από τέτοια αγαθά. «Ιδού τώρα καιρός ευπρόσδεκτος· ιδού τώρα ημέρα σωτηρίας». Εννοεί τον καιρό της δωρεάς, λέγει, τον καιρό της χάριτος, κατά τον οποίο δεν ζητείται να δώσουμε λόγο για τα αμαρτήματά μας ούτε να υποστούμε τιμωρία, αλλά μαζί με την απαλλαγή απολαμβάνουμε και μύρια αγαθά. Ας μην προδώσουμε, λοιπόν, την ευκαιρία, αλλά ας επιδείξουμε προθυμία αντάξια της χάριτος. «Μη δίνοντας σε κανέναν καμία αφορμή για πρόσκομμα, για να μην κατακριθεί η διακονία μας· αλλά σε όλα συνιστώντας τους εαυτούς μας ως διάκονοι του Θεού, με πολλή υπομονή, σε θλίψεις, σε ανάγκες, σε στενοχώριες, σε χτυπήματα, σε φυλακίσεις, σε ακαταστασίες, σε κόπους, σε αγρυπνίες, σε νηστείες, με αγνότητα, με γνώση, με μακροθυμία, με χρηστότητα».

Όσοι λοιπόν άρχουν καλά και όσοι πάλι υπακούουν με ευπείθεια και ασφάλεια, μιμούνται σαφώς, όσο είναι δυνατόν, τον Θεό και τους αγγέλους και τον θεάνθρωπο Κύριο και τους αγίους αποστόλους. Άρχουν βέβαια και άπιστοι επί απίστων και κακόπιστοι επί κακοπίστων, αλλά με τρόπο αισχρό και ακάθαρτο. Άρχει και ο σατανάς, αλλά με τρόπο κακό και ολέθριο, και υποτάσσονται σε αυτόν δαίμονες ρυπαρά, καθώς και ισοδαίμονες άπιστοι και φιλόρρυποι άνθρωποι, και για όσους με τρόπο κακό και αισχρό και άρχουν και άρχονται, η συνέχεια εννοείται ακόμη και αν εγώ σιωπώ· διότι θεωρήσαμε ότι δεν είναι θεμιτό να κατακρίνουμε με τον λόγο μας όσους άρχουν κακώς, αλλά φιλικά τους παρακαλούμε να ακούσουν με ευμένεια τον απόστολο που λέει: «να μη δίνετε καμία αφορμή για πρόσκομμα σε κανέναν, για να μην κατηγορηθεί», λέει, «η διακονία, αλλά σε όλα να συνιστάτε τους εαυτούς σας ως διάκονοι του Θεού». Διότι οι αρχόμενοι βλέπουν τις πράξεις του άρχοντα, όπως ο ζωγράφος βλέπει το αρχέτυπο πρόσωπο της εικόνας, και όταν αυτός κατευθύνει και διεξάγει όλο τον βίο του κατά Θεόν, με δυσκολία τον μιμούνται ελάχιστοι, ενώ άλλοι ίσως και να αποστρέφονται την αρετή του, σύμφωνα με το «βδέλυγμα για τους αμαρτωλούς είναι η θεοσέβεια»· κάποιοι άλλοι πάλι νομίζουν ότι αυτός κατορθώνει την αρετή εκ φύσεως, και όχι με επίπονη προσπάθεια. Εάν όμως ο άρχοντας παρεκκλίνει έστω και λίγο από το καλό, τότε πλέον, βρίσκοντας αφορμή ως εύλογη πρόφαση, τον μιμούνται απόλυτα και με κάθε επιμέλεια.

Και πάλι: «Ιδού τώρα καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού τώρα ημέρα σωτηρίας. Σε τίποτα δεν δίνουμε καμία αφορμή για πρόσκομμα, για να μην κατηγορηθεί η διακονία, αλλά σε όλα συνιστούμε τους εαυτούς μας ως διάκονοι του Θεού, με πολλή υπομονή, σε θλίψεις, σε ανάγκες, σε στενοχώριες, σε πληγές, σε φυλακές, σε ακαταστασίες, σε κόπους, σε αγρυπνίες, σε νηστείες, με τα όπλα της δικαιοσύνης, τα δεξιά και τα αριστερά». Διότι εύλογα ονόμασε δεξιά όπλα της δικαιοσύνης τους εκούσιους κόπους υπέρ της αρετής, ενώ αριστερά όπλα της δικαιοσύνης τα θλιβερά που πολλές φορές συμβαίνουν ακούσια. Επειδή καθετί που δεν γίνεται ευθέως, είναι και ονομάζεται οπωσδήποτε αριστερό, όπως ακριβώς και το ευθύ είναι εκούσιο και δεξιό. Διότι βλέπουμε ότι και η σωτηρία του κόσμου δεν έγινε ευθέως και από τα δεξιά, αλλά διαμέσου του σταυρού, του θανάτου και της ατιμίας. «Ατιμάστηκε», λέει, «και δεν υπολογίστηκε». Και δεν είναι καθόλου παράλογο που ο θεομύστης λέει: «Με τα όπλα της δικαιοσύνης τα δεξιά και τα αριστερά, με δόξα και ατιμία, με δυσφήμιση και εύφημη μνεία· ως πλάνοι και όμως αληθινοί, ως αγνοούμενοι και όμως αναγνωριζόμενοι, ως αποθνήσκοντες και ιδού ζούμε, ως παιδευόμενοι και μη θανατούμενοι, ως λυπούμενοι αλλά πάντοτε χαίροντες, ως φτωχοί που όμως πλουτίζουν πολλούς, ως μη έχοντες τίποτα και τα πάντα κατέχοντες». Δες με συντομία τη δύναμη των όσων έχουν ειπωθεί.

Μεγάλη λοιπόν, αδελφοί, είναι η ασέβειά τους και μεγάλη η δική μας ομολογία, η οποία σε τίποτα δεν υπολείπεται από αυτή των παλαιών μαρτύρων. Σταθείτε λοιπόν ισχυροί, χωρίς να λυγίζετε καθόλου μπροστά σε όσα έχουν ήδη αποδειχθεί αληθινά, αλλά με αυτή την πίστη να αναλαμβάνετε τους αγώνες μέχρι αίματος, αν το απαιτήσει ο καιρός. Από εκεί ανατέλλει και ο φωτεινός βίος, ήλιος από ήλιο, επειδή ο αδελφόθεος απέδειξε ότι το ένα αποτελεί μαρτυρία του άλλου. Να αγαπάτε τον Θεό με όλη τη δύναμη και των τριών μερών της ψυχής, όπως προστάζει η εντολή, να αγαπάτε και ο ένας τον άλλον ως μέλη Χριστού· διότι από αυτό, λέει, θα γνωρίσουν όλοι ότι είστε μαθητές μου, εάν έχετε αγάπη μεταξύ σας. Με πίστη να ακολουθείτε τον καθηγούμενό σας. Κανείς ας μην αφήνει κάτι ανεξομολόγητο σε αυτόν· διότι ένας τέτοιος τρέφει φίδια. Κανείς να μην είναι χλιαρός στην πίστη· διότι ένας τέτοιος είναι αμέτοχος στη θέρμη του Αγίου Πνεύματος. Κανείς να μην κρύβει αποκτήματα· διότι ένας τέτοιος είναι κλέφτης σαν τον Ιούδα. Κανείς να μην έχει δικό του θέλημα· διότι ένας τέτοιος βρίσκεται εκτός του μοναχισμού. Κανείς να μην είναι αυθάδης· διότι ένας τέτοιος εργάζεται τη φθορά. Κανείς να μην τρώει κρυφά· διότι ένας τέτοιος μοιάζει με δούλο. Κανείς ας μη δίνει σε τίποτα αφορμή για πρόσκομμα, για να μην κατηγορηθεί η διακονία, όπως βροντοφωνάζει ο απόστολος, αλλά σε όλα να συνιστά τον εαυτό του ως διάκονο του Θεού, με πολλή υπομονή, σε θλίψεις, σε στενοχώριες και στα υπόλοιπα, τα οποία ο ίδιος απαρίθμησε, καταρτίζοντας τον αληθινό χριστιανό.

Και λένε, όπως ισχυρίζονται, οι κύριοι ηγούμενοι: «Εμείς ποιοι είμαστε;». Πρώτον χριστιανοί, οι οποίοι οφείλουν τώρα να μιλήσουν οπωσδήποτε· έπειτα μοναχοί, οι οποίοι δεν παρασύρονται ούτε στο ελάχιστο, ως αδέσμευτοι από τον κόσμο και ανεμπόδιστοι· έπειτα ηγούμενοι, οι οποίοι απομακρύνουν και τα προσκόμματα των άλλων και οφείλουν να μην δίνουν καμία αφορμή για πρόσκομμα, για να μην κατακριθεί, όπως λέει, η διακονία. Και τι είδους πρόσκομμα και κατάκριση, ή μάλλον υποχώρηση, έδωσαν με την ιδιόχειρη υπογραφή τους, τι χρειάζεται καν να το λέμε; Διότι, αν η σιωπή είναι μέρος της συγκατάθεσης, το να την επικυρώνουν και εγγράφως ενώπιον ολόκληρης της εκκλησίας πόσο βαρύ είναι;

Εμείς οι ταπεινοί έχουμε σωματική υγεία, είθε να έχουμε και ψυχική διά των προσευχών σας. Έλαβα γνώση όλων όσων μου αναγγέλθηκαν και γραπτώς και προφορικά. Και παρακαλώ, ως αμαρτωλός, να στερεωθούν ακόμη περισσότερο στην αμετακίνητη πίστη της αλήθειάς μας όλοι οι πατέρες και οι αδελφοί μας, τόσο εκείνοι του δικού μας σώματος όσο και εκείνοι του κοινού πληρώματος. Μακάριος είναι εκείνος που πλεονάζει στα υπέρ Χριστού παθήματα και φέρνει τον αγώνα εις πέρας. Ιδού, τώρα είναι καιρός μαρτυρίου, και σε αυτόν που νικά δίνεται ο στέφανος από τον Θεό. Χαίρε λοιπόν και αγωνίζου, καλέ Ναυκράτιε, γινόμενος, σύμφωνα με το όνομά σου, δύναμη του νου, έχοντας πάντοτε πνευματική εγρήγορση και πράττοντας τα πάντα κατά το θείο θέλημα. Διότι, όπως λέει ο Απόστολος, «σε τίποτα δεν δίνουμε καμία αφορμή για πρόσκομμα, ώστε να μην κατακριθεί η διακονία μας, αλλά σε όλα αναδεικνύουμε τους εαυτούς μας ως διακόνους του Θεού».

Εάν, λοιπόν, υπάρχει κάποια παρηγοριά εν Χριστώ, εάν υπάρχει κάποια παραμυθία αγάπης, εάν υπάρχει κάποια κοινωνία πίστεως, εάν υπάρχουν σπλάχνα και οικτιρμοί, κάντε την χαρά μου πλήρη, ώστε να λέω και εγώ ο ταλαίπωρος μαζί με τον απόστολο, να έχετε το ίδιο φρόνημα, την ίδια αγάπη, να είστε σύμψυχοι, να σκέφτεστε το ένα και το αυτό, χωρίς να ενεργείτε ή να αντιτάσσεστε ο ένας στον άλλον από εριστικότητα ή κενοδοξία. Διότι είναι στη φύση των πραγμάτων, ακόμη και στους αγώνες υπέρ της ευσέβειας, να παρεισφρέει η φιλοπρωτία και η φιλονεικία. Αλλά εσείς, ως διάκονοι του Θεού (διότι συμπεριλαμβάνω στο πρόσωπό σου αυτούς που κατέχουν υπερέχουσα θέση, οι οποίοι και θα διαβάσουν την επιστολή), μην δώσετε σε τίποτα καμία αφορμή για πρόσκομμα, για να μην κατηγορηθεί η διακονία σας. Γένοιτο.

Αυτός λοιπόν είναι ο πρώτος λόγος. Δεύτερον, για να μην εκλάβουμε και εμείς και εσείς την άφεση ως αφορμή για κατάλυση της αρετής, αλλά όπου κι αν βρίσκεται ο καθένας μας, να φρονούμε το ίδιο, να ακολουθούμε τον ίδιο κανόνα, μη δίνοντας σε τίποτα αφορμή για πρόσκομμα, ώστε να μην κατηγορηθεί η διακονία μας, αλλά σε καθετί να αποδεικνύουμε τους εαυτούς μας, όπως έχει γραφτεί, ως διάκονοι του Θεού με υπομονή, σε θλίψεις, σε στενοχώριες και σε άλλα στα οποία υπόκειται η ζωή των σημερινών ημερών. Διότι έτσι και όσα έχουμε ήδη κατορθώσει θα τα διαφυλάξουμε αναφαίρετα, και όσα ήδη μας συμβαίνουν θα τα αντιμετωπίσουμε με ευκολία, και τα μελλοντικά θα τα προϋπαντήσουμε θεοπρεπώς.

Παρομοίως λοιπόν, τέκνα, ας πορευθούμε και εμείς εάν πραγματικά θέλουμε να βρούμε τη ζωή και το αληθινό φως, υπομένοντας τα πάντα, αντέχοντας τα πάντα, χωρίς να δίνουμε σε κανένα ζήτημα καμία αφορμή για σκάνδαλο, ώστε να μην κατακριθεί η διακονία του έργου μας. Πάνω από όλα, ας αναλάβουμε την ασπίδα της ειλικρινούς πίστεως, με την οποία θα μπορέσετε να σβήσετε τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού. Ας παραμένουμε ειρηνικοί και ανεπιτήδευτοι, χαίροντας και συγχαίροντας ο ένας για την προκοπή του άλλου, συναρμολογούμενοι με μία σύμπνοια του πνεύματος ως ένα σώμα Χριστού, προσευχόμενοι και για τη δική μου δύστηνη και ταλαίπωρη ψυχή, ώστε ο Θεός της ειρήνης να σας χορηγήσει πνεύμα δυνάμεως, για να μπορείτε να πορεύεστε σύμφωνα με το θέλημά Του, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Παρομοίως λοιπόν, τέκνα, και εμείς, εάν βεβαίως θέλουμε να βρούμε τη ζωή και «το φως το αληθινό», ας πορευθούμε, υπομένοντας τα πάντα, αντέχοντας τα πάντα, «χωρίς να δίνουμε σε τίποτα καμία αφορμή για πρόσκομμα, για να μην κατηγορηθεί η διακονία» του έργου μας, «παίρνοντας πάνω από όλα την ασπίδα της καλής πίστης, με την οποία θα μπορέσετε να σβήσετε τα πυρωμένα βέλη του πονηρού», παραμένοντας ειρηνικοί και χωρίς διάθεση επίδειξης, χαίροντας και συγχαίροντας ο ένας για την προκοπή του άλλου, συναρμολογούμενοι με μία σύμπνοια του πνεύματος ως ένα σώμα Χριστού, προσευχόμενοι και για την άθλια και ταλαίπωρη ψυχή μου, ώστε ο Θεός της ειρήνης να χορηγήσει πνεύμα δυνάμεως για να μπορώ να σας καθοδηγώ, σύμφωνα με το θέλημά Του, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Διότι, αποδεχόμενοι και υπομένοντας όλα αυτά —επειδή υπάρχουν και άλλα περισσότερα από αυτά, καθώς δεν είναι δυνατόν να τα απαριθμήσουμε ένα προς ένα— ζούμε και θα ζούμε με τον καλύτερο τρόπο, και ο Θεός ευαρεστείται στο έργο μας, και το πλήθος της αδελφότητας καθίσταται οσιότερο, και η επίσκεψη των έξω ωφελιμότερη, και ο στέφανος του μαρτυρίου ετοιμάζεται για εσάς. Λοιπόν, «ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού» και από όσα προαναφέρθηκαν; Απολύτως τίποτα. Αλλά ακόμη και αν πρέπει να πεθαίνουμε κάθε μέρα, ας το ασπαζόμαστε με χαρά, αρκεί μόνο ότι πάσχουμε για τον Χριστό, χαίροντες και αγαλλόμενοι και «χωρίς να δίνουμε καμία αφορμή σκανδαλισμού σε τίποτα, ώστε να μην κατακριθεί» η αγαθή μας πολιτεία. Αυτά λοιπόν περί αυτών.

Διότι εκείνος που θέλει να αγαπά τη ζωή και να δει αγαθές ημέρες, σύμφωνα με το γεγραμμένο, ας συγκρατήσει τη γλώσσα του από το κακό και τα χείλη του από το να μιλήσουν με δόλο. Ας απομακρυνθεί από το κακό και ας πράξει το αγαθό· ας αναζητήσει την ειρήνη και ας την επιδιώξει, διότι οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι προς τους δικαίους, και τα ώτα του προς τη δέησή τους· το δε πρόσωπο του Κυρίου στρέφεται εναντίον εκείνων που πράττουν κακά.» Αυτά είναι τα μικρότερα· ποια είναι όμως τα μεγαλύτερα; «Προς τις αρχές, προς τις εξουσίες, προς τους κοσμοκράτορες του αιώνα τούτου» είναι η πάλη μας, προς τον παρόντα διωγμό, ο οποίος εκτοξεύοντας απειλές φοβερίζει για το ένα και το άλλο, όπως ακούμε. Εάν λοιπόν στα μικρότερα αποδειχθούμε ακατάλληλοι, πώς θα επιτύχουμε στα μεγαλύτερα; «Εκείνος που είναι πιστός στα λίγα, είναι πιστός και στα πολλά», όπως λέει ο Κύριος. Επειδή λοιπόν εσείς, με τη χάρη του Χριστού, φανήκατε πιστοί και στα πολλά και στα λίγα, και ως προς την υποταγή και ως προς την ομολογία, σε κανένα από τα δύο ας μη χωλαίνετε· αλλά να γίνετε τέλειοι και στα δύο, καταρτισμένοι για κάθε αγαθό έργο, «χωρίς να δίνετε σε κανέναν καμία αφορμή για πρόσκομμα, για να μην κατηγορηθεί η διακονία σας»· αλλά να είστε ευάρεστοι στον Κύριο σε όλα, ώστε να κληρονομήσετε τη βασιλεία των ουρανών εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και η δύναμη, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Δεν χύσατε αίμα από τα βασανιστήρια; Μήπως και κάποιοι από τους αδελφούς μας δεν τελειώθηκαν μαρτυρικά; Τέτοιο λοιπόν είναι το καύχημά μας εν Κυρίω, και τέτοιο το δώρο· αλλά επειδή μέχρι το τέλος δεν είναι ασφαλής ο μακαρισμός για τον άνθρωπο, εξαιτίας του ευμετάβλητου της φύσης του και του ότι δεν γνωρίζει τι θα φέρει η αυριανή ημέρα, παρακαλώ, να στέκεστε εν Κυρίω ακλόνητοι και αμετακίνητοι, «σε ένα πνεύμα, με μία ψυχή συναγωνιζόμενοι για την πίστη του ευαγγελίου, χωρίς να πτοείστε σε τίποτα από τους εναντιούμενους», «μη δίνοντας σε τίποτα αφορμή για σκάνδαλο· αλλά σε όλα συνιστώντας τους εαυτούς σας ως διάκονοι του Θεού», με υπακοή, με ταπεινοφροσύνη, με πραότητα, με μακροθυμία, με πολλή υπομονή. «Διότι έχετε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού κάνετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την υπόσχεση· διότι ακόμα λίγο, πολύ λίγο χρόνο, και αυτός που έρχεται θα φτάσει και δεν θα καθυστερήσει». Αν όμως πρόκειται να έρθει και να μην καθυστερήσει, γιατί δυσανασχετούμε στις θλίψεις, και δεν προτιμούμε μάλλον να πεθαίνουμε καθημερινά για τον Δεσπότη Χριστό; Διότι είναι γραμμένο: «Αν πεθάναμε μαζί του, θα ζήσουμε και μαζί του· αν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε· αν τον αρνηθούμε, και εκείνος θα μας αρνηθεί· αν απιστήσουμε, εκείνος μένει πιστός· δεν μπορεί να αρνηθεί τον εαυτό του». Πόση χαρά θα έχουν οι άγιοι, όταν δουν τον Κύριο να «έρχεται από τον ουρανό με τους αγγέλους της δυνάμεώς του», και με ανείπωτη χαρά να τους προσκαλεί, να τους στεφανώνει, και να είναι μαζί τους στους αιώνες των αιώνων;

Συνέβη δε μετά από δύο χρόνια να σταλούν κάποιοι από τους αδελφούς από τον μέγα σε ένα χωριό ψηλότερα από αυτούς για να μαζέψουν βούρλα για τις ψάθες της μονής. Αυτό το χωριό βρίσκεται κοντά στους βαρβάρους που ονομάζονται Βλέμμυες. Και ενώ οι αδελφοί βρίσκονταν ακόμη εκεί, επειδή υπήρχαν πολλά βούρλα, ο μακάριος έστειλε σε αυτούς τον αδελφό που επιθυμούσε να μαρτυρήσει, για να τους πάει λίγα εφόδια, παραγγέλλοντάς του να προσέχει τον εαυτό του και λέγοντας με αινιγματικό τρόπο εκείνο το γραμμένο: «Ιδού τώρα καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού τώρα ημέρα σωτηρίας· σε κανέναν μην δίνετε καμία αφορμή για πρόσκομμα, για να μην κατακριθεί η διακονία». Και εκείνος, αφού πήρε ένα γαϊδούρι φορτωμένο με εφόδια, πορευόταν προς τους αδελφούς. Ενώ βρισκόταν στην έρημο, τον συνάντησαν οι βάρβαροι, οι οποίοι είχαν κατέβει από το βουνό για να βρουν νερό. Αφού τον κατέβασαν από το ζώο και πήραν το γαϊδούρι με τα σκεύη, τον πήραν στο βουνό προς τους άλλους βαρβάρους· οι οποίοι, βλέποντάς τον μαζί με το γαϊδούρι, άρχισαν να τον χλευάζουν λέγοντας: «Μοναχέ, έλα και προσκύνησε τους θεούς μας». Οι βάρβαροι έσφαξαν ζώα και έκαναν σπονδές στα είδωλά τους. Και αφού έφεραν τον μοναχό, τον ανάγκαζαν να κάνει σπονδή σε αυτά. Επειδή δεν ήθελε να το κάνει αυτό, τον πλησίασαν με θυμό κουνώντας τα γυμνά ξίφη τους και απειλώντας τον ότι, αν δεν ήθελε να θυσιάσει στους θεούς τους και να κάνει σπονδές, θα τον σκότωναν αμέσως.

Συνέβη δε, μετά από δύο χρόνια, να σταλούν μερικοί από τους αδελφούς από τον μέγα γέροντα σε ένα χωριό ψηλότερα από αυτούς για να μαζέψουν βούρλα για τις ψάθες της μονής. Αυτό το χωριό γειτνιάζει με τους βαρβάρους που ονομάζονται Βλέμμυες. Και ενώ οι αδελφοί βρίσκονταν ακόμη εκεί, γύρω από κάποιο νησί στο οποίο υπήρχαν πολλά βούρλα, ο μακάριος έστειλε προς αυτούς τον αδελφό που επιθυμούσε να μαρτυρήσει, για να μεταφέρει λίγα εφόδια στους αδελφούς, παραγγέλνοντάς του να προφυλάξει τον εαυτό του και λέγοντας αινιγματικά αυτό που έχει γραφτεί: «Ιδού τώρα καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού τώρα ημέρα σωτηρίας· μην δίνοντας σε τίποτα καμία αφορμή για πρόσκομμα, για να μην κατηγορηθεί η διακονία.» Εκείνος λοιπόν, αφού πήρε έναν όνο φορτωμένο με εφόδια, πορευόταν προς τους αδελφούς.

Και καθώς οι αδελφοί παρέμεναν για πολύ καιρό εκεί, κοντά σε κάποιο νησί όπου υπήρχαν πολλά βούρλα, ο μακάριος έστειλε σε αυτούς τον αδελφό που επιθυμούσε να μαρτυρήσει, για να τους φέρει λίγα εφόδια, παραγγέλνοντάς του να προφυλάξει τον εαυτό του, λέγοντας το γεγραμμένο: «Τώρα είναι καιρός ευπρόσδεκτος, τώρα είναι ημέρα σωτηρίας, χωρίς να δίνουμε σε κανέναν καμία αφορμή για πρόσκομμα, για να μην κατακριθεί η διακονία μας». Εκείνος λοιπόν, αφού πήρε ένα γαϊδούρι φορτωμένο με εφόδια, πορευόταν προς τους αδελφούς. Όταν όμως έφτασε στην έρημο, οι βάρβαροι, οι οποίοι είχαν κατεβεί από το βουνό για να βγάλουν νερό, τον συνάντησαν. Τον κατέβασαν από το γαϊδούρι, του έδεσαν τα χέρια και, παίρνοντας το φορτωμένο ζώο, τον ανέβασαν στο βουνό προς τους άλλους βαρβάρους. Όταν τον είδαν οι βάρβαροι να έρχεται, κατάλαβαν ότι είναι μοναχός.